Қоғамдық бірлестікті құру үшін келесі әрекеттерді орындау қажет:
1. Кемінде 10 адамнан тұратын бастамашыл топты жинау.
2. Құрылтай жиналысын өткізу. Мәселелерді қарастыру және тиісті хаттаманы рәсімдеу:
- заңды тұлғалар бірлестігін құру туралы (бірлестік құрылған күннен бастап 2 ай ішінде тіркелуі тиіс);
- басшыны сайлау;
- жарғыны әзірлеу.
Қоғамдық бірлестіктің жарғысында мыналар қарастырылуы тиіс:
- бірлестіктің атауы, қызметінің мәні мен мақсаттары;
- орналасқан жері (заңды мекенжайы);
- бірлестікке кіру тәртібі, қатысушылардың құқықтары мен міндеттері;
- құрылымы және басқару тәртібі (басқарушы органдар);
- мүлік пен ақша қаражаттарының қалыптасу көздері;
- жарғыға өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі;
- бірлестікті қайта ұйымдастыру және тарату тәртібі, тарату жағдайында мүліктің тағдыры;
- филиалдар мен өкілдіктер туралы мәліметтер.
3. Бастамашыл топ мүшелерінің қолтаңба үлгілерін, мекенжайларын және жеке куәліктерінің көшірмелерін дайындау.
4. Қоғамдық бірлестікті тіркеу үшін халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚКО) келесі құжаттарды тапсыру қажет:
тіркеу туралы өтініш;
- жарғы;
- бірлестіктің барлық құрылтайшылары қол қойған құрылтай шарты;
- жарғыны қабылдаған құрылтай съезінің (конференциясының, жиналысының) хаттамасы, съезд (конференция, жиналыс) төрағасы мен хатшысы қол қойған;
- қоғамдық бірлестікті құру бастамашысы болған азаматтардың тізімі, тегі, ЖСН, аты, әкесінің аты; туған күні, айы, жылы; тұрғылықты жері, үй және жұмыс телефондары; жеке қолы көрсетіледі;
- қоғамдық бірлестіктің тұрақты жұмыс істейтін органының орналасқан жерін растайтын құжат;
- заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу үшін бюджетке төленген алымды растайтын түбіртек немесе құжат.
3. Мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті алу (қарау мерзімі – 10 жұмыс күні).
4. Есепшот ашу.
Мысалы: 10 азаматтан тұратын топ «Жасыл қала» атты экологиялық қоғамдық бірлестігін құру туралы шешім қабылдады. Олар құрылтай жиналысын өткізіп, жарғыны бекітті, мақсаттарын (қоршаған ортаны қорғау, көгалдандыру) айқындады, төраға мен басқарма мүшелерін сайлады. Осыдан кейін құжаттар пакетін дайындап, мемлекеттік тіркеу үшін әділет органдарына тапсырды. Тіркеуден өткен соң бірлестік өз қызметін ресми түрде бастады.
Білуге маңызды:
- Бірлестікті құрылғаннан кейін 2 ай ішінде тіркеу қажет.
- Тіркеусіз ресми түрде қызмет жүргізуге болмайды.