Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі
"Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі" мемлекеттік мекемесі кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және жер қатынастары салаларындағы қызметке басшылықты және үйлестіруді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.
Жаңалықтар
Құжаттар
«Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған іс-шаралар жоспары
БЕКІТЕМІН «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ басшы _________________Р. Каримова «___» _____________2026жыл «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған іс-шаралар жоспары №р/н Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойынша ұсынымдар Іс-шара Іс-шараны аяқтау нысаны Жауапты орындаушылар Іс-шараны орындау мерзімі 1. Уәкілетті орган стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша конкурс өткізудің үлгілік қағидаларын әзірлеп, бекітуі қажет. Стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша конкурс өткізудің үлгілік қағидаларын әзірлеу және бекіту туралы ұсыныспен уәкілетті органға хат жолдау Қазақстан Республикасының сауда және интеграция министрлігіне хат «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ Р. Д. Каримова 2026 жылғы 4 тоқсан 2. «E-license» порталын әзірлеушілер қағидаларға сәйкес механикалық көлік құралының немесе тіркеменің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін мемлекеттік баж мөлшері бөлігінде осы мемлекеттік қызмет бойынша өзгеріс енгізуі қажет «E-license» порталын әзірлеушілермен осы мемлекеттік қызмет бойынша өзгеріс бөлігінде, қағидаларға сәйкес механикалық көлік құралының немесе тіркеменің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін мемлекеттік баж мөлшері бөлігінде мәселені пысықтау Қазақстан Республикасының цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігіне хат «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ Р. Д. Каримова 2026 жылғы 4 тоқсан
2025 жылғы «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша талдамалық анықтама
2025 жылғы «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі»ММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша талдамалық анықтама 2026 жылғы 2 қыркүйек Мемлекеттік мекеме қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу үшін «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ басшысының 2026 жылғы 31 шілдедегі № 29 бұйрығымен келесі құрамда жұмыс тобы құрылды: Кәрімова Р. Д.- бөлім басшысы Қабжасарова г. м. - кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы секторының меңгерушісі; Қасым Е. С. - кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы секторының бас маманы; Айтжан с. А. - өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы кәсіпкерлік секторының бас маманы. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдаумен «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ 2025 жылғы тамыздан желтоқсанға дейінгі жұмыс кезеңі қамтылды. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау «сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын басшылыққа ала отырып жүргізілді сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 448 бұйрығымен бекітілген. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді: 1) талдау объектісінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау; 2) талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау. «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ ҚЫЗМЕТІНЕ ҚАТЫСТЫ НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕРДЕ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН АНЫҚТАУ Құқықтық актілерде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны – 1 бірлік, ішкі құжаттарда – 0 бірлік Тәуекел атауы:стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша конкурс өткізудің үлгілік қағидаларының болмауы. Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы:Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидаларының 50-1-тармағының 4-абзацына сәйкесстационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу Кәсіпкерлік субъектілерінің өтінімдері бойынша жүзеге асырылатыны және жергілікті атқарушы органдар конкурстық негізде жүргізетіні анықталды. Конкурстың шарттарын, өтінімдерді қабылдауды, бөлінетін орындардың санын, орналасқан жерін, маршруттарын, бөлінетін алаңын, орналастыру кезеңін жергілікті атқарушы органдар конкурс өткізілгенге дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей өздерінің ресми сайттарында жариялайды. Бұл ретте, осы уақытқа дейін стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша конкурстық рәсімдерді өткізу тәртібін айқындайтын үлгілік нормативтік құжат жоқ. Конкурстық рәсімдерді өткізудің бекітілген тәртібінің болмауы жергілікті атқарушы органдарға конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптардың тізбесін және конкурстық өтінімге ұсынылатын құжаттардың тізбесін ерікті түрде айқындауға, жеңімпаздарды іріктеу өлшемшарттары мен шарттың талаптарын белгілеуге мүмкіндік туғызады. Нәтижесінде, осы мәселе бойынша құқықтық реттеудің болмауы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің көрінуіне себеп болуы мүмкін, атап айтқанда, конкурсты ұйымдастырушыларға шешім қабылдау үшін талап етілмейтін қосымша құжаттарды, сондай-ақ талап етілуі орынсыз ақпарат пен басқа да деректерді сұратуға, заңсыз пайда алу, артықшылықтар беру немесе құру мақсатында конкурсқа қатысушыларға белгісіз, орындалуы қиын талаптарды белгілеуге мүмкіндік береді конкурсқа бір немесе басқа қатысушыға кедергілер. Сыбайлас жемқорлық факторлары:құқықтық алшақтық, дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігі, өзіне тиесілі құқықты іске асыру үшін адамға қойылатын жоғары талаптар, артық әкімшілік кедергілердің болуы. Ұсыным:уәкілетті орган стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша конкурс өткізудің үлгілік қағидаларын әзірлеп, бекітуі қажет. «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау» бағыты бойынша бөлімшенің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметі». Персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау Персоналды басқарумен байланысты анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-0 бірлік. «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ штат кестесіне сәйкес 5 бірлік мемлекеттік қызметші бар, бос орындар жоқ. Мемлекеттік қызметке іріктеу «Саран қаласы әкімінің аппараты» ММ персоналды басқару қызметі арқылы орталықтандырылған түрде жүзеге асырылады. Лауазымға тағайындау конкурстық іріктеу жүргізумен және біліктілік талаптарына сәйкес жүргізіледі. Бос жұмыс орындарының болуы туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайтында, сондай-ақ ресми беттерде уақтылы орналастырылады. Бөлім қызметкерлерін оқытудан, біліктілігін арттырудан және қайта даярлаудан өту мерзімдері мен тәртібі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес «Саран қаласы әкімінің аппараты» ММ бекіткен қайта оқыту жоспарларымен регламенттелген. Белгіленген мерзімдерге сәйкес біліктілікті арттыру қажеттілігі туындайтын бөлімнің мемлекеттік қызметшілері белгіленген тәртіппен тиісті оқудан өтеді. Жаңадан қабылданған қызметкерлер де көзделген даярлау бағдарламалары шеңберінде Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің нормалары бойынша оқуға жіберілетін болады. Заңнаманы бұзған немесе оған жол берген, жеке немесе заңды тұлғалардың құқықтарын бұзған немесе шектеген адамдарға тәртіптік сипаттағы шараларды қолданбау фактілері жоқ. Ағымдағы жылдың шілде-желтоқсан айларында ешкім тәртіптік жауапкершілікке тартылған жоқ. Теріс себептермен жұмыстан шығарылған қызметкерлер болған жоқ. Бұл бағыт бойынша мүдделер қақтығысының фактілері анықталған жоқ, ұжым тұрақты жұмыс істейді, кадрлардың ауысуы жоқ. Кадрлық іс жүргізу Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне және "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызмет туралы"ҚР Заңына сәйкес жүргізіледі. Бұзушылықтар анықталған жоқ. «Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау» бағыты бойынша Ағымдағы жылдың өткен кезеңінде (тамыз - желтоқсан) 69 Мемлекеттік қызмет көрсетілді. Стандартта және мемлекеттік қызметтер көрсету регламентінде көзделген мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерін бұзу белгіленбеген. Бөлімшенің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер. Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері бойынша материалдарды қарау мерзімдері «Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес келеді. Бұзушылықтар анықталған жоқ. «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ көрсетілген мемлекеттік қызметтердің сапасына шағымдар жоқ. Бөлімнің мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің білім деңгейін арттыру және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет деңгейін қалыптастыру мақсатында бөлім қызметкерлеріне Мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама және мемлекеттік қызметшілердің қызметтік этикасын сақтау мәселелері бойынша құқықтық оқыту жүргізіледі. Бөлімнің барлық мемлекеттік қызметшілері мемлекеттік қызметті өткеруге байланысты шектеулер қабылдады. Бөлім қызметкерлерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді сақтамау фактілері анықталған жоқ. Қызметкерлердің жеке табыс салығы және мүлік бойынша декларацияларды уақтылы тапсыруы қамтамасыз етілді. Жалпы, бөлімде талданып отырған кезеңде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар анықталған жоқ. Рұқсат беру функцияларын іске асыру Бөлім Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес рұқсат беру функцияларын іске асырмайды. Бақылау функцияларын іске асыру Бақылау функцияларын іске асыруға байланысты НҚА анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-0 бірлік. Бөлімде бақылау функциялары жоқ. Қаржы қаражатын игеру Қаржы-шаруашылық қызмет бағыты бойынша НҚА – да анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-0 бірлік Бөлім жүргізетін мемлекеттік сатып алуларға талдау жүргізілді. Мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспары Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында айқындалған тәртіппен және нысанда әзірленеді, бекітіледі және нақтыланады, өзгерістер есепті кезең ішінде енгізіледі. «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңына және Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес мемлекеттік сатып алу саласындағы барлық жұмыс Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алу веб-порталының платформасында жүзеге асырылады. Тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді жеткізушілермен уақтылы шарттар жасалады. Жоғарыда көрсетілген кезеңде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы 11 шарт жасалды, оның ішінде мемлекеттік сатып алуды жүргізу тәсілдері бойынша: - баға ұсыныстарын сұрату 4 шарт; - 6 шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден, - 1 Шарттың баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен өткізілмеген сатып алу бойынша бір көзден. Ішкі талдау нәтижесінде мемлекеттік сатып алуды жүргізуге жауапты адамдардың жақын туыстары, жұбайлары немесе жекжаттары болып табылатын әлеуетті өнім берушілердің өткізілетін Мемлекеттік сатып алуға қатысу фактілері анықталған жоқ Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану Ақпараттық жүйелерді әзірлеуге және пайдалануға байланысты анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-1 бірлік Тәуекел атауы: Механикалық көлік құралының немесе тіркеменің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін мемлекеттік қызмет көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушыдан алынатын төлемнің сәйкес келмеуі мөлшері . Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы:«тракторларды және олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, сондай-ақ жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу), тіркеу есебінен алу» электрондық мемлекеттік қызметін көрсету кезінде және олар үшін қағидаларда тіркеу құжатын (телнұсқасын) және мемлекеттік нөмірлік белгіні беру, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/267 бұйрығымен бекітілген Механикалық көлік құралын немесе тіркемені мемлекеттік тіркеуді куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін мемлекеттік баж мөлшері 0,25 АЕК құрайды (бұл өзгерістер ҚР ауыл шаруашылығы министрінің 02.02.2023 № 49 бұйрығына енгізілген). Бұл ретте, «E-license» ақпараттық жүйесінде мемлекеттік баж сомасы 0,5 АЕК болып белгіленді және төлем туралы мәліметтерді енгізу кезінде басқа төлем сомасы қабылданбайды. Нәтижесінде, көрсетілетін қызметті алушы механикалық көлік құралын немесе тіркемені мемлекеттік тіркеуді куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін ережеде көрсетілгендей 0,25 АЕК емес, «E-license» ақпараттық жүйесінде белгіленгендей 0,5 АЕК баж төлеуге міндетті. Сыбайлас жемқорлық факторлары: бұл сәйкессіздік Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде төлем мөлшері сомасын ұлғайту бөлігінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әкеледі. Ұсыным: «E-license» порталын әзірлеушілер қағидаларға сәйкес механикалық көлік құралының немесе тіркеменің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжаттың телнұсқасын бергені үшін мемлекеттік баж мөлшері бөлігінде осы мемлекеттік қызмет бойынша өзгеріс енгізуі қажет Жоғарыда айтылғандардың негізінде жұмыс тобы мыналарды ұсынады: Бөлімнің жауапты қызметкерлері жұмыс тобының барлық әзірленген ұсынымдары бойынша тиісті уәкілетті органдарға нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар бойынша ұсыныстар енгізсін. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау үшін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алуды насихаттау бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізу. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бөлімнің интернет-ресурсында орналастырылсын. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу Жұмыс тобының мүшелері: «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ басшысы Р. Каримова «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы секторының меңгерушісі Г. Кабжасарова «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы секторының бас маманы Е. Қасым «Саран қалалары кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы секторының бас маманы С. Айтжан Талданған нормативтік құқықтық актілер/ ішкі құжаттар тізбесі 1) Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 29 қазандағы № 375-V ҚРЗ Кәсіпкерлік Кодексі 2) 2014 жылғы 5 шілдедегі № 235-V ҚРЗ Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі 3) Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 29 маусымдағы № 350 –VI Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі 4) «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы № 148 Заңы 5) «Мемлекеттік және әлеуметтік жауапты қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі № 88-V Заңы 6) «Сауда қызметін реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 12 сәуірдегі № 544 Заңы 7) «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі № 66 Заңы 8) «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы № 47-VI Заңы 9) «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 16 мамырдағы № 202-V ҚРЗ Заңы 10) «Ішкі сауда қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м. а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 Бұйрығы 11) «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м. а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/нқ бұйрығы 12) «Тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналарын, сондай-ақ жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды басқару құқығына емтихандар қабылдау және куәліктер беру қағидалары» Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/270 бұйрығы 13) «Тракторлар мен олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдердің, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерінің, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерінің, жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналардың кепілін мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы» «Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы №4-3/268 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 9 шілдедегі № 217 бұйрығы 14) «Тракторларды және олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, жоғары көтерілген арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/267 бұйрығы 15) «Тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды жыл сайынғы мемлекеттік техникалық байқау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/269 бұйрығы 16) Саран қаласы бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2025-2029 жылдарға арналған жоспарды бекіту туралы Қарағанды облысы Саран қалалық мәслихатының 2025 жылғы 25 қыркүйектегі № 234 шешімі 17) Саран қаласы әкімдігінің 2025 жылғы 19 маусымдағы №47/08 қаулысымен бекітілген «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ ережесі 18) «Саран қаласының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі» ММ қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтары