Қазіргі мемлекеттік басқару жүйесіне қойылатын талаптар күшейтілген таңда қоғам мемлекеттік қызметтен ашықтықты, әділдікті, кәсібилікті және нәтижелілікті күтеді. Осы сынды талаптарға жауап беретін мемлекеттік аппаратты қалыптастырудың басты тетіктерінің бірі – меритократия қағидаты.
Меритократия – лауазымға тағайындау немесе қызметтік жоғарылату кезінде адамның жеке байланысына, әлеуметтік мәртебесіне немесе өзге де субъективті факторларға емес, оның кәсіби біліміне, тәжірибесіне, қабілетіне және нақты жетістіктеріне басымдық беретін басқару жүйесі. Бұл – әрбір мемлекеттік қызметші үшін әділ бәсекелестік ортасын қалыптастырып, еңбек пен білімнің шынайы бағасын айқындайтын көрсететін қағидат.
Меритократияның негізгі мақсаты – мемлекеттік аппаратты білікті әрі жауапты мамандармен толықтырып қана қоймай, қоғамның мемлекеттік қызметке деген сенімін арттыру. Себебі, азаматтар мемлекеттік органның тиімділігін, ең алдымен, онда қызмет атқаратын адамдардың кәсібилігі арқылы бағалайды. Демек, мемлекеттік қызметтің сапасы әрбір қызметшінің біліктілігімен, жауапкершілігімен және адалдығымен тікелей байланысты.
Қазақстанда меритократия қағидаты 2015 жылдан бастап заңнамалық деңгейде бекітілді.
Меритократияның басты артықшылықтарының бірі – қызметкерлерді тұрақты кәсіби дамуға ынталандыруы. Қызметтік жоғарылау кездейсоқ емес, нақты нәтиже мен кәсіби жетістікке негізделетінін түсінген мемлекеттік қызметші өз білімін жетілдіруге, жаңа дағдыларды меңгеруге және жұмысының тиімділігін арттыруға ұмтылады. Нәтижесінде, мемлекеттік аппараттың жалпы сапасы артып, басқарушылық шешімдердің тиімділігі күшейеді.
Бүгінде, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік аппараттың кәсібилігін арттыру мәселесіне ерекше назар аударып келеді.
Осы орайда, мемлекеттік қызметтің ашықтығын қамтамасыз ету, кадрларды әділ іріктеу және олардың кәсіби әлеуетін толық пайдалану – жүргізіліп жатқан реформалардың негізгі бағыты болып табылады. Бұл реформалардың барлығы мемлекеттік қызметтің сапасын арттыруға және халыққа көрсетілетін қызметтердің тиімділігін жақсартуға бағытталған.
Қорытындылай келе, меритократия қағидатын тұрақты дамыту – Қазақстанның заманауи, тиімді және халыққа бағдарланған мемлекеттік қызметін қалыптастырудың маңызды шарты болып қала береді.
ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің
Түркістан облысы бойынша департаменті
мемлекетттік қызмет басқармасының басшысы
Е. Жолбарыс
МЕРИТОКРАТИЯ - ОСНОВА СПРАВЕДЛИВОСТИ И ЭФФЕКТИВНОСТИ ГОСУДАРСТВЕННОЙ СЛУЖБЫ
На сегодняшний день, когда усилены требования к существующей системе государственного управления, общество ожидает от государственной службы прозрачности, справедливости, профессионализма и результативности. Одним из ключевых механизмов формирования государственного аппарата, отвечающего этим требованиям, является принцип меритократии.
Меритократия - система управления, которая при назначении на должность или продвижении по службе отдает приоритет не личным связям, социальному статусу или иным субъективным факторам лица, а его профессиональным знаниям, опыту, способностям и конкретным достижениям. Это принцип, который формирует справедливую конкурентную среду для каждого госслужащего и определяет реальную цену труда и образования.
Основная цель меритократии - не только укомплектовать государственный аппарат квалифицированными и ответственными специалистами, но и повысить доверие общества к государственной службе. Потому что, граждане оценивают эффективность государственного органа, прежде всего, через профессионализм его сотрудников. Следовательно, качество государственной услуги напрямую зависит от квалификации, ответственности и добросовестности каждого служащего.
В Казахстане принцип меритократии закреплен на законодательном уровне с 2015 года.
Одним из главных преимуществ меритократии является стимулирование работников к устойчивому профессиональному развитию. Понимая, что служебное продвижение основывается не на случайных, а на конкретных результатах и профессиональных достижениях, государственный служащий стремится к совершенствованию своих знаний, приобретению новых навыков и повышению эффективности работы. В результате повысится общее качество государственного аппарата, повысится эффективность управленческих решений.
На сегодняшний день, Глава государства Касым-Жомарт Токаев уделяет особое внимание вопросу повышения профессионализма государственного аппарата. Обеспечение прозрачности государственной службы, справедливый подбор кадров и полное использование их профессионального потенциала - основные направления проводимых реформ. Все эти реформы направлены на повышение качества государственной службы иг и повышение эффективности государственных услуг, оказываемых населению.
В заключение, устойчивое развитие принципа меритократии остается важным условием формирования современной, эффективной и ориентированной на население государственной службы Казахстана.
Руководитель Управления государственной службы
Департамента Агенртства РК по делам
государственной службы по Туркестанской области
Жолбарыс Е.
