«ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ҰЛТТЫҚ КОРПУСЫНЫҢ» ӘЗІРЛЕНУ МАҚСАТЫ ҚАНДАЙ?

Question

Accepted Answer

Қазақ тілінің ұлттық корпусы - «Ұлттық рухани жаңғыру» ұлттық жобасы аясында іске асырылатын жобалардың бірі.
Корпус – белгілі бір тілдегі мәтіндердің электронды түрде жинақталуына негізделген ақпараттық-анықтамалық жүйе. Ұлттық корпус қандай да бір тілді белгілі бір кезеңдегі барлық жанрларында, стильдерінде, әлеуметтік, аумақтық, т.б. нұсқаларында алуан түрлілігінде көрсете алады.
Ұлттық корпусты ғылыми зерттеулер мен тіл үйрету үшін лингвистер (корпус лингвистикасы деп аталатын, қазіргі заманғы тіл білімінің қарқынды дамып келе жатқан саласының мамандары) құрады. Әлемнің негізгі тілдерінің көпшілігінде өздерінің ұлттық корпустары бар, олар бір-бірінен мәтіндерді ғылыми өңдеудегі толықтығы мен деңгейі арқылы ерекшеленеді.
Қазіргі әлем тілдері ішінде мойындалған корпус – «Британдық ұлттық корпус» (BNC), көптеген басқа заманауи корпустар соған бағытталған. Прагадағы Карл университетінде құрылған чех ұлттық корпусы да ерекше орын алады, Орыс тілінің ұлттық корпусы да қарқынды дамуда.
Ұлттық корпустың мүмкіндіктері:
- тілді ана тілі немесе шеттілі ретінде үйрету үшін қажет (әлемде оқулықтар мен оқу бағдарламалары қазір Корпусқа бағытталған. Кез келген шетелдік, мектеп оқушысы, мұғалім, журналист, редактор және жазушы корпусты қолдана отырып, бейтаныс сөзді немесе грамматикалық форманың қолдану ерекшеліктерін тез және тиімді тексере алады);
- тілдің лексикасы мен грамматикасын, ондағы жүздеген жылдар бойы болған өзгерістерді ғылыми зерттеу үшін қажет.
- ақпаратты іздеуді оңтайландырады;
- ауқымды материалдарды талдау, өңдеуді, статистикалық мәліметтерді алуды оңайлатады;
- қажетті сөздіктерді корпус базасына негізінде құрастыруға болады.
- Корпус базасы үнемі үздіксіз жетілдіріліп, толықтырылып отырады.
Сонымен, Қазақ тілінің ұлттық корпусы тілдің құрылымы мен қолданылуы туралы білгісі келетін жалпы қызығушылық танытатын жұртшылыққа арналған.
Ағымдағы жылы публицистикалық мәтіндердің кіші корпусын әзірлеу бойынша жұмыс басталды, жыл соңына дейін база 2 млн сөзқолданыспен толықтырылады. Жаңа жылдан бастап qazcorpora.kz сайты толық ақпаратпен таныса аласыздар.

Ұқсас материалдар