Шетелде тұратын Қазақстан Республикасы азаматтарын зейнетақымен қамтамасыз ету
Қазақстан Республикасынан тыс жерде тұрақты тұратын азамат Қазақстанда зейнетақы ала ала ма?
Иә. Шетелде тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының азаматы тек шетелде тұрғаны үшін ғана зейнетақы төлемдерін алу құқығынан айырылмайды.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес, зейнетақы төлемдерін алу құқығы белгіленген
шарттар орындалған кезде, атап айтқанда, тиісті зейнеткерлік жасқа жету, қажетті еңбек өтілінің болуы және заңда көзделген
өзге де шарттардың сақталуы кезінде туындайды.
📌 Айта кетерлігі, Қазақстан Республикасының азаматына зейнетақы төлемдерін алу құқығының берілуі үшін Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұру міндетті шарт болып табылмайды. Бұл әсіресе Қазақстанда жұмыс істеп, тұрғаннан кейін басқа елге тұрақты тұруға көшіп кеткен азаматтар үшін маңызды. Мысалы, шетелде тұратын және заңда белгіленген зейнеткерлік жасқа толған Қазақстан Республикасының азаматын қарастырайық. Егер бұл тұлға зейнетақы төлемдерін тағайындау үшін қажетті талаптарға сай келсе, ол Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оларды алуға өтініш беруге құқылы.
⚖️ Бұл ережеге Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының 2026 жылғы 18 мамырдағы № 79-НП нормативтік қаулысында ресми түсіндірме берілді. Конституциялық Сот заңда көзделген өзге де шарттар сақталған жағдайда, Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін және жасына байланысты зейнетақы төлемін алу құқығын іске асыруына Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұру талабы қолданылмайтынын атап өтті. Осылайша, Қазақстан Республикасы азаматының елден тыс жерде тұрақты тұруы оның зейнетақымен қамтамасыз етілу құқығын іске асырудан бас тартуға негіз бола алмайды.
📂 Зейнетақы төлемдерін алуға өтініш берген кезде заңда көзделген шарттардың сақталуын растау және қажетті құжаттарды ұсыну қажет. Зейнетақыға өтініш беру, оны тағайындау және төлеу рәсімдері Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексімен және тиісті нормативтік құжаттармен реттеледі.
🔹 Маңызды:
Қазақстан Республикасынан тыс жерде тұратын Қазақстан Республикасының азаматы тек осы фактінің өзіне ғана байланысты зейнетақы төлемдерін алу құқығынан айырылмайды. Егер азамат зейнетақы төлемдерін алуға құқылы болса және белгіленген талаптарға сай келсе, ол осы төлемдерді тағайындау үшін белгіленген тәртіппен өтініш бере алады.
📌 Азаматтың зейнетақылық құқықтары тек оның тұрғылықты жерімен ғана емес, ең алдымен, заңда көзделген зейнетақы төлемдерін тағайындауға негіздердің болуымен айқындалады.