Мемлекет төрт және одан да көп бала тәрбиелеп отырған отбасыларды әлеуметтік қолдау жөніндегі шараларды көздейді. Осындай шаралардың бірі – отбасының табысына қарамастан төленетін көпбалалы отбасына берілетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы.
Аталған жәрдемақыны тағайындаудың құқықтық негіздері Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген.
Жәрдемақы алуға кімнің құқығы бар?
Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 90-бабына сәйкес, бірге тұратын кәмелетке толмаған төрт және одан да көп баласы бар отбасылардың жәрдемақы алуға құқығы бар.
Бұл ретте жәрдемақы тағайындау кезінде есепке алынатын балалардың қатарына 18 жасқа толған, бірақ тиісті білім беру бағдарламалары бойынша күндізгі оқу нысанында оқуын жалғастырып жатқан балалар да енгізілуі мүмкін.
Мұндай жағдайда жәрдемақы оқу аяқталғанға дейін, бірақ бала 23 жасқа толғаннан аспайтын мерзімге төленуі мүмкін.
Осылайша, баланың 18 жасқа толуы отбасының жәрдемақы алу құқығының әрдайым тоқтатылуын білдірмейді. Егер бала күндізгі оқу нысанында оқуын жалғастырса және заңнамада көзделген талаптар сақталса, ол көпбалалы отбасының құрамын айқындау кезінде есепке алына береді.
2026 жылы жәрдемақы мөлшері қандай?
Жәрдемақы мөлшері отбасындағы балалардың санына байланысты және айлық есептік көрсеткішпен (АЕК) айқындалады.
2026 жылы жәрдемақы мөлшері
Отбасындағы балалар саны |
Коэффициент |
Сомасы |
4 бала |
16,03 |
69 330 теңге |
5 бала |
20,04 |
86 673 теңге |
6 бала |
24,05 |
104 017 теңге |
7бала |
28,06 |
121 360 теңге |
8 және одан да көп бала әр балаға 4 АЕК |
32 |
138 400 теңге |
2026 жылы 1 АЕК мөлшері 4 325 теңгені құрайды.
Жәрдемақы мөлшері Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 91-бабында белгіленген және тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен белгіленетін АЕК мөлшері өзгерген жағдайда өзгертілуге жатады.
Мысалы, бірге тұратын төрт кәмелетке толмаған баласы бар отбасына 2026 жылы ай сайын 69 330 теңге мөлшерінде жәрдемақы төленеді.
Егер отбасында сегіз бала болса, жәрдемақы мөлшері әр балаға 4 АЕК есебінде белгіленеді, яғни айына 138 400 теңгені құрайды.
Балалар саны өзгерген жағдайда не болады?
Жәрдемақы мөлшері оны алу кезеңінің барлығында өзгеріссіз қалмайды.
Егер отбасының құрамы өзгерсе – мысалы, бала жәрдемақы тағайындау кезінде есепке алынбайтын жасқа толса немесе, керісінше, оқуын жалғастырып жатқан баланы есепке алуға құқық пайда болса, жәрдемақы мөлшері тиісті түрде қайта есептеледі.
Сондықтан жәрдемақы алушылар төлем алу құқығына немесе оның мөлшеріне әсер етуі мүмкін мән-жайлар туралы уақтылы хабарлауы маңызды.
Жәрдемақыны қалай рәсімдеуге болады?
Көпбалалы отбасына жәрдемақы тағайындау үшін өтініш беруге қандай да бір мерзіммен шектеу қойылмайды.
Жәрдемақыны электрондық мемлекеттік көрсетілетін қызметтер арқылы да тағайындауға болады. Өтінішті «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы беруге, сондай-ақ заңнамада көзделген проактивті тәсілмен қызмет көрсету және екінші деңгейдегі банктердің цифрлық сервистері арқылы жүгінуге болады.
Электрондық түрде өтініш берген кезде қажетті мәліметтердің едәуір бөлігі, атап айтқанда, балалар, тіркеу, неке және банктік шот туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынуы мүмкін.
Ата-аналар нені ескеруі қажет?
Жәрдемақы алу құқығын сақтау үшін отбасы құрамы мен балалар туралы мәліметтердің өзекті әрі дұрыс болуы маңызды.
18 жастан асқан, оқуын жалғастырып жатқан балаларға ерекше назар аудару қажет. Мұндай баланы одан әрі есепке алу үшін заңнамада көзделген талаптардың, оның ішінде күндізгі оқу нысанында білім алуының және белгіленген шекті жасқа – 23 жасқа дейінгі талаптың сақталуы қажет.
Ата-аналарға отбасы құрамы, балалардың мәртебесі және олардың оқуына қатысты мәліметтерді уақтылы тексеріп отыру ұсынылады, өйткені аталған мән-жайлардың өзгеруі жәрдемақы мөлшеріне немесе оның төленуінің тоқтатылуына әсер етуі мүмкін.