Өкінішке орай, мектеп жасына дейінгі және мектеп жасындағы балалар ауыр жарақат алады, онда оларға ештеңе қауіп төндірмейді, әсіресе үй жағдайында. Ең өкініштісі – көбінесе ересектердің қатысуымен.
Қайғылы статистика балалардың тұрмыстық жарақаттануының себебі, ең алдымен, ересектердің абайсыздығы мен салғырттығы болып табылатынын хабарлайды.
Біздің балалар күннің көп бөлігін ересектердің қарауынсыз жалғыз өткізеді, бұл ретте балалар ойындарын мүлдем өткізбейді.
Балалардың дүниетанымға құмарлығы шексіз, бұл дегеніміз өте жақсы. Бірақ, ересектер тарапынан балаларға қатысты қауіпсіз мінез-құлық ережелерін елемеу көбінесе қайғылы салдарға әкеледі.
ҚР ТЖМ 03.03.2021 жылғы №107 бұйрығына сәйкес «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінде кезекші қызметтердің жұмысын ұйымдастырудың және ақпараттың өту тәртібінің кейбір мәселелері туралы» тұрмыстағы жазатайым оқиғалар, оның ішінде балалардың көп қабатты тұрғын үйлердің терезелері мен қылтималарынан құлауы ТЖ өлшемдеріне жатпайды, алайда статистика кері бағытты айқындайды.
2023 жылдың 1-ші жартыжылдығындағы жағдай бойынша Жамбыл облысының аумағында балалардың қатысуымен 12 жазатайым оқиға (2022 жылы – 18 оқиға) орын алды, онда 6 бала (2022 жылы – 13) зардап шекті, 6 бала қайтыс болды (2022 жылы – 6).
1 кесте
№ р/с |
Қала, аудандар |
Оқиғаның атауы |
2022ж. |
2023ж. |
оқиға |
Жазатайым оқиға | |||||
1 |
Тараз қаласы |
Шұңқырға құлау |
1 |
0 |
- 1 оқиға |
эл. токпен ұру (т/ж вагонының төбесінде ойнау; сарайдың төбесіндегі жалаңаш сымдар) |
0 |
1 |
+1 оқиға | ||
т/ж жағдайы (пойыздың астына түскен) |
0 |
0 |
- | ||
Қауіпті метео құбылыс (дауыл, талдардың құлауы) |
1 |
0 |
-1 оқиға | ||
терезеден құлау |
9 |
2 |
-7 оқиға | ||
суда қаза болу |
0 |
1 |
+ 1 оқиға | ||
2 |
Жамбыл ауданы |
эл. тоғымен ұру (теледидардан шаңды сүрткен кезде; кір жуғанда; су сорғысына тигенде; эл. бағана) |
0 |
0 |
- |
құдыққа құлау |
0 |
0 |
- | ||
терезеден құлау |
1 |
0 |
-1 оқиға | ||
суда қаза болу |
0 |
1 |
+1 оқиға | ||
судағы қайғылы оқиға (суғармалы арыққа құлап кету) |
0 |
1 |
+ 1 оқиға | ||
3 |
Жуалы ауданы |
аттан құлау |
0 |
0 |
- |
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
4 |
Байзақ ауданы |
пешті жағу кезіндегі күйік |
1 |
0 |
- 1 оқиға |
эл. тоқпен ұру (т/ж вагонының төбесінде ойнау) |
0 |
0 |
- | ||
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
5 |
Қордай ауданы |
пешті жағу кезіндегі күйік |
0 |
0 |
- |
терезеден құлау |
0 |
1 |
+ 1 оқиға | ||
суда қайғылы оқиға (балық өсіруге арналған жасанды суқоймасы, суғармалы арыққа абайсызда құлап ккету) |
1 |
1 |
деңгейде | ||
суғармалы арыққа құлау |
0 |
0 |
- | ||
6 |
Меркі ауданы |
эл. тоғымен зақымдану (трансформаторға ену) |
0 |
0 |
- |
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
суда қайғылы оқиға (суғармалы арыққа абайсызда құлап ккету) |
0 |
1 |
+1 оқиға | ||
7 |
Мойынқұм ауданы |
қайнаған су құйылған ыдысты төңкеру |
0 |
0 |
- |
суармалы арыққа құлау |
0 |
1 |
+1 оқиға | ||
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
жергілікті өңірде адасып кету |
0 |
0 |
- | ||
улы сұйықтықты қолдану (Азелит – химиялқ зат) |
0 |
1 |
+1 оқиға | ||
8 |
Шу ауданы |
электр тоғына түсіп қалу |
0 |
0 |
- |
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
1 |
1 |
деңгейінде | ||
орындықтан құлау |
0 |
0 |
- | ||
9 |
Сарысу ауданы |
құм блоктарынан қоршаудың құлауы |
0 |
0 |
- |
электр тоғына түсіп қалу (подъезде жалаңаш сымдар) |
0 |
0 |
- | ||
суармалы арыққа құлау |
0 |
0 |
- | ||
терезеден құлау |
1 |
0 |
-1 оқиға | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
биіктіктен құлау |
0 |
0 |
- | ||
10 |
Талас ауданы |
трактордың өздігінен қозғалуы |
0 |
0 |
- |
терезеден құлау |
1 |
0 |
-1 оқиға | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
11 |
Т. Рысқұлов ауданы |
электр тоғына түсіп қалу (т/ж вагонының төбесінде ойнау) |
1 |
0 |
-1 оқиға |
терезеден құлау |
0 |
0 |
- | ||
суда қаза болу |
0 |
0 |
- | ||
Барлығы: |
18 оқиға |
12 оқиға |
-6 оқиға | ||
Анықтама:
Жүргізілген талдауға сәйкес 2023 жылғы жазатайым жағдайлардың саны:
- суғармалы арыққа құлау – 4 оқиға.
- терезеден құлау – 3 оқиға.
2022 жылмен салыстырғанда балалардың қатысуымен жазатайым оқиғалар 66,6% немесе 6 жағдайға көбейді.
Жазатайым оқиғалар кезінде жарақаттанған
және қайтыс болған балалардың саны
2 кесте
Қала, аудандар |
2022 ж |
2023 ж | ||
Жарақат алғандар |
Қаза болғандар |
Жарақат алғандар |
Қаза болғандар | |
Тараз қаласы |
9 |
3 |
3 |
0 |
Жамбыл ауданы |
1 |
0 |
0 |
2 |
Жуалы ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
Байзақ ауданы |
1 |
0 |
0 |
1 |
Қордай ауданы |
0 |
1 |
1 |
1 |
Меркі ауданы |
0 |
0 |
0 |
1 |
Мойынкұм ауданы |
0 |
0 |
1 |
1 |
Шу ауданы |
0 |
1 |
1 |
0 |
Сарысу ауданы |
1 |
0 |
0 |
0 |
Талас ауданы |
1 |
0 |
0 |
0 |
Т. Рысқұлов ауданы |
0 |
1 |
0 |
0 |
Барлығы: |
13 адам |
6 адам |
6 адам |
6 адам |
Жарақаттанған балалар саны 2022 жылмен салыстырғанда 7(2022ж -13) адамға азайған, ал қаза болғандар саны бірдеңгейде (2022ж -6 адам).
2023 жылдың 6 айында балалардың көп қабатты тұрғын үйлердің терезелері мен балкондарынан құлап кетуінің 3 жағдайы орын алды (2022 ж. – 12 жағдай). Бұл ретте 3 бала зардап шекті (2022ж – 11 бала), бала қаза тапқандар - 0 (2022ж-1 бала).
3 кесте
Терезе мен қылтимадан құлау | |||||
№ р/с |
Қала, аудандар |
2022 ж |
2023 ж | ||
жарақат алғандар |
қаза болғандар |
жарақат алғандар |
қаза болғандар | ||
1 |
Тараз қаласы |
8 |
1 |
2 |
0 |
2 |
Жамбыл ауданы |
1 |
0 |
0 |
0 |
3 |
Жуалы ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
Байзақ ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
5 |
Қордай ауданы |
0 |
0 |
1 |
0 |
6 |
Меркі ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
7 |
Мойынқұм ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
8 |
Шу ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
9 |
Сарысу ауданы |
1 |
0 |
0 |
0 |
10 |
Талас ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
11 |
Т. Рысқұлов ауданы |
0 |
0 |
0 |
0 |
Барлығы: |
11 адам |
1 адам |
3 адам |
0 адам | |
Жамбыл облысының аумағында демалу, балық аулау, аң аулау және шаруашылық қызмет үшін пайдаланылатын көптеген су қоймалары бар, оларда жыл сайын адамдардың өліміне байланысты төтенше жағдайлар орын алады.
2023 жылдың басынан бастап судағы қайғылы оқиғалар бойынша 4 хабарлама түскен, суда баланың қаза болғаны бойынша 3 оқиға тіркелді (Байзақ ауданы -12 жаста; Жамбыл ауданы – 19 жаста; Шу ауданы -7 жаста).
2022 жылдың осы кезеңінде судағы оқиғалар туралы 2 оқиға тіркелді, онда 1 бала қайтыс болды ( 10 жаста).
4 кесте
Судағы балалардың қаза болуы | |||||
№ р/с |
Қала, аудандар |
2022 ж |
2023 ж | ||
Оқиға саны |
Қаза болған балалар |
Оқиға саны |
Қаза болған балалар | ||
1 |
Тараз қаласы |
- |
- |
- |
- |
2 |
Жамбыл ауданы |
- |
- |
1 |
1 |
3 |
Жуалы ауданы |
- |
- |
- |
- |
4 |
Байзақ ауданы |
- |
- |
1 |
1 |
5 |
Қордай ауданы |
- |
- |
- |
- |
6 |
Меркі ауданы |
- |
- |
- |
- |
7 |
Мойынқұм ауданы |
- |
- |
- |
- |
8 |
Шу ауданы |
1 |
1 |
2 |
1 |
9 |
Сарысу ауданы |
- |
- |
- |
- |
10 |
Талас ауданы |
1 |
- |
- |
- |
11 |
Т. Рысқұлов ауданы |
- |
- |
- |
- |
Барлығы: |
2 оқиға |
1 бала |
3 оқиға |
3 бала | |
Балалар өлімінің негізгі себептері оларды су қоймаларының жанында қараусыз қалдыру, күштерді қайта бағалау және жүзе алмау болды.
Сонымен қатар, 2023 жылдың 1-ші жартыжылдығында бері улы газдан 5 бала (2022ж – 1) зардап шекті, көз жұмған жоқ (2022-0).
Бұл жағдайлар олардың өміріндегі ең қымбат – балаларға немқұрайды қарайтын ересектердің немқұрайлылығы туралы айтады.
Айта кету керек, қайғылы оқиғалардың барлық фактілері бойынша оқиға орнына ТЖД жауапты қызметкерлері жіберілді, олар уақытылы қажетті ақпаратты ұсынды. Ақпарат басшылығына жеткізілді, ДЖБО, әкімдік және басқа да мүдделі органдарға жіберілді. Ақпаратты беруде бұзушылықтарға жол берілген жоқ.
Заманауи технологиялар ғасырында біздің балаларымыздың дені сау, бақытты болып өсуі, оқуы, дамуы, сүйікті ісімен айналысуы өте маңызды, бірақ бұл ретте әрқашан және кез келген жағдайда олардың жанында оларды жазатайым оқиғалардан құтқара алатын ересектер болуы тиіс.
Жоғарыда айтылғандар негізіндегі қажеттілік:
аудан және ауылдық округтың әкімдеріне және аудандық білім бөлімдеріне:
- аппараттық жиналыстар, тұрғындармен кездесу, мектептердегі лагерьлерде жиналыс өткізу барысында абайлаушылық шараларын сақтау сұрақтарын қарастыру қажет:
- шомылу маусымы кезінде;
- өрт қауіпті кезеңде;
- балалардың қатысуымен орын алған тұрмыстағы бақытсыз жағдайлар (терезеден, қылтимадан, биіктіктен (шатырдан) құлап кету, балалардың отпен ойнауы, септикке құлау, электрлітасығыштың және вагондардың төбесінде ойнау кезіндегі электртоғымен зақымдану).
- ведомстволық бағынысты аумақтарда ТЖ және жазатайым оқиғалардың алдын алу бойынша халықпен сапалы үгіт-профилактикалық жұмысты жандандыру;
- жүргізілген талдау негізінде төтенше жағдайлар жөніндегі аумақтық комиссиялардың қарауына азаматтық қорғау саласындағы неғұрлым проблемалық мәселелерді шығару;
- балалардың қатысуымен төтенше жағдайларды радиода, теледидарда жариялау, ТЖД сайттарына және баспасөзге мақалалар орналастыру бойынша белсенді жұмыс жүргізу;
- аталған тақырыпта адамдар көп шоғырланатын орындарда билборд орнату.
Жамбыл облысы ТЖД ақпараттық-талдау тобы