Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті Сәйкестікті бағалау және аккредиттеу басқармасы

Міндеті: Қазақстан Республикасында сәйкестікті бағалау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру;

Функциялары: Сәйкестікті бағалау, аккредиттеу және метрология саласында мемлекеттік жүйені қалыптастыруға қатысады;

Өз құзыреті шегінде сәйкестікті бағалау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және келіседі;

Мемлекеттік органдармен бірлесіп сәйкестікті бағалау саласындағы мемлекеттік жүйені дамыту бағдарламаларын әзірлейді және олардың құзыреті шегінде орындалуын үйлестіреді;

Мәйкестікті бағалау мәселелері бойынша Еуразиялық экономикалық одақ отырыстарының материалдарын дайындауды ұйымдастырады;

Мәйкестікті бағалау жөніндегі ғылыми-техникалық комиссияның жұмысын ұйымдастырады;

Мәйкестік сертификатының, сәйкестік туралы декларацияның нысандарын белгілейді және оларды дайындауды ұйымдастырады және т. б.

Еуразиялық экономикалық одақтың және Қазақстан Республикасының техникалық регламенттерінің талаптарына сәйкестігін бағалау туралы құжаттармен бірге өнімді әкелуге жол бермеу туралы

Осы кезеңде сәйкестікті міндетті бағалауға (растауға) жататын өнімді республикаға әкелу Еуразиялық экономикалық одақ Кеден кодексінің (бұдан әрі – ЕАЭО КК) 126-бабы 1-тармағының 2-тармақшасында белгіленген "тауарды шартты шығару" кедендік рәсімі шеңберінде жүзеге асырылады.

Осы рәсімнің шарттары бойынша тауар импорттаушының қоймасына шығарылады және тыйым салулар мен шектеулердің сақталуын растау үшін кеден органдарына Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде өнімнің (тауарлардың) міндетті талаптарға сәйкестігін куәландыратын құжаттарды ұсыну үшін қажетті белгілі бір кезеңде кедендік бақылауда болады.

Техникалық реттеу бөлігінде шартты түрде шығарылған тауарларға қатысты тыйым салулар мен шектеулердің сақталуын растау тәртібі мен мерзімдері Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 28 сәуірдегі № 287, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2018 жылғы 16 мамырдағы № 266 және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 2 мамырдағы № 500 "Техникалық реттеу бөлігінде шартты түрде шығарылған тауарларға қатысты тыйым салулар мен шектеулердің сақталуын растау қағидаларын бекіту туралы" (бұдан әрі - - Бұйрық).

Бұйрықтың 3-тармағына сәйкес шартты түрде шығарылған тауарлардың техникалық регламенттер талаптарына сәйкестігін растау үшін "декларант" сәйкестікті растау жөніндегі органдарға және (немесе) сынақ зертханаларына сертификаттау жүргізуге өтінім береді.

Айта кету керек, ЕАЭО Кеден кодексіне сәйкес, "декларант" - бұл тауарларды декларациялайтын немесе оның атынан тауарлар декларацияланатын "тұлға".

Бұл ретте ЕАЭО туралы шарттың ережелеріне сәйкес сәйкестікті бағалау кезінде өтініш беруші өзінің заңнамасына сәйкес мүше мемлекеттің аумағында тіркелген, дайындаушы немесе сатушы не дайындаушы уәкілеттік берген тұлға болып табылатын заңды тұлға немесе жеке тұлға дара кәсіпкер ретінде ғана бола алады.

Осылайша, ЕАЭО туралы шарт нормаларының негізінде сәйкестікті бағалау кезінде өтініш беруші ретінде заңды тұлға немесе дара кәсіпкер ретінде жеке тұлға болып табылатын және бұйрықтың ережелеріне сәйкес Техникалық реттеу бөлігінде шартты түрде шығарылған тауарларға қатысты тыйым салулар мен шектеулерді сақтау бойынша жауаптылықта болатын декларант қана рұқсат етіледі.

Бұл ретте, жеке тұлғалар мен кеден өкілдері (брокерлер) сәйкестікті растау жөніндегі жұмыстарды орындау кезінде сәйкестікті бағалауға өтініш беруші ретінде бола алмайтынына назар аударамыз.

Сәйкестікті бағалау кезінде сәйкестікті бағалау туралы құжатты пайдалану құқығына ие декларант (өтініш беруші) ретінде дайындаушы не дайындаушы уәкілеттік берген тұлға (сериялық шығарылған өнім жағдайында) және сатушы (өнім партиялармен әкелінген жағдайда) бола алатындығын атап өткен жөн.

ЕАЭО туралы Шартқа сәйкес," дайындаушы уәкілеттік берген тұлға " – мүше мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен оның аумағында тіркелген заңды тұлға немесе дара кәсіпкер ретінде жеке тұлға, олар дайындаушымен, оның ішінде шетелдік дайындаушымен шарт негізінде Одақтың аумағында өнімнің сәйкестігін бағалау және айналысқа шығару кезінде осы дайындаушының атынан іс-әрекеттерді жүзеге асырады, сондай-ақ өнімнің Одақтың техникалық регламенттерінің талаптарына сәйкес келмегені үшін жауаптылықта болады.

Баяндалғанды ескере отырып, кеден органдары әкелінетін өнімге қатысты тауарларды кедендік декларациялау кезінде сәйкестікті бағалау туралы құжаттарды пайдалануға жол беру жөніндегі аталған нормативтік құқықтық актілердің талаптарын, мұндай өнімнің декларанты осы өнімнің міндетті талаптарға сәйкестігін бағалау кезінде осындай құжаттарда өтініш беруші ретінде көрсетілген тұлға болып табылған жағдайларда ғана сақтауға тиіс.

Осылайша, бұйрықтың 2-тарауының 4-тармағына сәйкес сәйкестікті растау жөніндегі органдар және (немесе) Сынақ зертханалары шартты түрде шығарылған тауардың техникалық регламенттер талаптарына сәйкестігін растау рәсімінің нәтижелері бойынша декларантқа (өтініш берушіге) Кеден одағы шеңберінде оған қатысты міндетті талаптар белгіленетін өнімді (тауарды) Кеден одағының кедендік аумағына әкелу тәртібі туралы Ереженің 3-тармағына сәйкес сәйкестікті бағалау туралы құжатты береді, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2012 жылғы 25 желтоқсандағы № 294 шешімімен бекітілген (бұдан әрі - ереже).

Тиісінше, бұйрықтың 2-тарауының 5-тармағының негізінде техникалық регламенттердің талаптарына сәйкестікті растау, Техникалық реттеу бөлігінде шартты түрде шығарылған тауарларға қатысты тыйым салулар мен шектеулердің сақталуы үшін декларант (өтініш беруші) құжатты кеден ісі саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесіне (бұдан әрі - аумақтық бөлімше) ұсынады, ол өз кезегінде осы құжатты берілген сәйкестік сертификаттарының және тіркелген сәйкестік туралы декларациялардың Бірыңғай тізілімімен салыстырады.

Сонымен қатар, ЕАЭО Кеден кодексінің 80-бабының 2-тармағына сәйкес кедендік операцияларды жасау үшін қажетті құжаттар және (немесе) мәліметтер, егер мұндай құжаттар туралы мәліметтер және (немесе) олардан мәліметтер және (немесе) кеден органдарына кедендік операцияларды жасау үшін қажетті өзге де мәліметтерді кеден органдары кеден органдарының ақпараттық жүйелерінен алса, оларды жасау кезінде кеден органына ұсынылмауы мүмкін, сондай-ақ мүше мемлекеттердің кеден органдары мен мемлекеттік органдарының (ұйымдарының) ақпараттық өзара іс-қимылы шеңберінде мүше мемлекеттердің мемлекеттік органдарының (ұйымдарының) ақпараттық жүйелерінен алынған ақпаратты ұсынады. Мұндай жағдайда осы Кодексте айқындалған тұлғалар осы құжаттар және (немесе) мәліметтер туралы мәліметтерді кедендік декларацияда көрсетеді немесе оларды осы Кодекске сәйкес өзге де тәсілмен кеден органдарына ұсынады.

Алайда, бүгінгі күні Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде ЕАЭО ортақ процестерін, оның ішінде № 35 "Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерінің талаптарына сәйкестігін бағалау туралы берілген немесе қабылданған құжаттардың бірыңғай тізілімдерін қалыптастыру және жүргізу"ортақ процесін іске асыруды қамтитын Одақтың интеграцияланған ақпараттық жүйесін құру, оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету және дамыту бойынша жұмыстар әлі де жүргізіліп жатқанын ескеру қажет.

Осы процесті іске асыру 2020 жылғы ақпаннан бастап іске қосу жоспарланып отырған Экспорттық-импорттық операциялар бойынша "Бірыңғай терезе" ақпараттық жүйесін алдағы енгізу шеңберінде жүзеге асырылады.

Бұдан басқа, ЕАЭО Кеден кодексінің 108-бабы 1-тармағының 4-тармақшасына сәйкес кедендік декларацияда мәлімделген мәліметтерді растайтын құжаттарға шартты түрде шығарылған тауарларға қатысты техникалық реттеу бөлігінде тыйым салулар мен шектеулердің сақталуын растайтын құжаттар жатады.

Осыған байланысты, Комитет тауарларды кедендік декларациялау рәсімдерін жүргізу кезінде декларантта қағаз жеткізгіште ЕАЭО шеңберінде сәйкестікті бағалау туралы құжаттардың түпнұсқалары не ЕАЭО техникалық регламентінің талаптарына сәйкестікті бағалау туралы құжаттарды ресімдеу қағидаларына сәйкес ресімделген көрсетілген құжаттардың көшірмелері түрінде сәйкестікті бағалау туралы құжаттар болуға тиіс екендігіне назар аударады, "Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2012 жылғы 25 желтоқсандағы № 293 шешіміне өзгерістер енгізу туралы" Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2016 жылғы 15 қарашадағы № 154 шешіміне (бұдан әрі – ЕЭК шешімі) сәйкес бекітілген.

Бұл ретте, ҚР ұлттық заңнамасының талаптарына сәйкестікті растау құжаттары ҚР СТ 3.4-2017 "сәйкестік сертификаттарының, сәйкестік туралы декларациялардың нысандары және оларды толтыру тәртібі"ұлттық стандартының талаптарына сәйкес ресімделетінін ескеру қажет.

Баяндалғанның негізінде Комитет кеден органдарының декларантқа және сәйкестікті бағалау туралы құжаттарға қатысты кедендік декларациялау рәсімдерін жүргізу кезінде жоғарыда көрсетілген нормативтік құқықтық актілердің мынадай талаптары сақталуға тиіс екендігіне назар аударады:

1). Сәйкестікті бағалау кезінде өтініш беруші ретінде заңды тұлға немесе дара кәсіпкер ретінде жеке тұлға болып табылатын декларант қана жол беріледі.

Бұл ретте, жеке тұлғалар мен кеден өкілдері (брокерлер) сәйкестікті растау жөніндегі жұмыстарды орындау кезінде сәйкестікті бағалауға өтініш беруші ретінде бола алмайды.

2). Импортталатын өнімге қатысты сәйкестікті бағалау туралы құжаттарды осы өнімнің міндетті талаптарға сәйкестігін бағалау кезінде өтініш беруші ретінде осындай құжаттарда көрсетілген тұлға осындай өнімнің декларанты болып табылған жағдайларда ғана пайдалануға жол беріледі.

3). Декларантта сәйкестікті бағалау туралы құжаттардың қағаз жеткізгіштегі түпнұсқалары не ЕЭК шешіміне және ҚР СТ 3.4-2017 сәйкес ресімделген көрсетілген құжаттардың көшірмелері түріндегі сәйкестікті бағалау туралы құжаттар болуы тиіс.