25 тамыздан бастап не өзгерді
2026 жылғы 24 маусымдағы № 325-VIII Заң атқарушылық іс жүргізу туралы заңнаманы жаңа 102-1-баппен толықтырды. Бұл бап алимент өндіру туралы атқарушылық құжаттар бойынша ақшаны аударудың жеке тәртібін белгілейді.
Бұрын сот орындаушысына кәдімгі банктік шоттың реквизитін беруге болатын. Енді өндірілген қаражат алиментті есепке алуға арналған арнайы шотқа ғана жіберіледі. Алушы шотты өзі ашып, реквизитін атқарушылық іс жүргізуді жүргізіп отырған сот орындаушысына тапсырады.
Өзгеріс тек кәмелетке толмаған балаларға төленетін алиментпен шектелмейді. Әділет министрлігінің ресми түсіндірмесінде еңбекке қабілетсіз адамдарды асырауға арналған қаражат та аталған. Дегенмен әр жағдайда төлемнің негізі — нақты атқарушылық құжат.
Жаңа талап кімдерге қатысты
Негізгі талап атқарушылық іс жүргізу шеңберінде алимент алатын өндіріп алушыларға қатысты. Өндіріп алушы сот актісінде, нотариат куәландырған келісімде және атқарушылық құжатта көрсетілген ата-ана, заңды өкіл немесе басқа алушы болуы мүмкін.
Іс мемлекеттік немесе жеке сот орындаушысының өндірісінде болса, алушы орындаушыда дәл арнайы алимент шотының реквизиті бар-жоғын тексеруі керек. Кәдімгі картаның нөмірі немесе ағымдағы шот бұл талапты алмастырмайды.
Жаңа бап атқарушылық құжатты орындау кезіндегі аударымды реттейді. Ол атқарушылық іс жүргізуден тыс барлық ерікті аударымға жалпы тыйым ретінде жазылмаған. Алимент нотариаттық келісім бойынша ерікті төленіп, атқарушылық іс қозғалмаса, нақты жағдайға қолданылатын тәртіпті банктен немесе заңгерден анықтаған дұрыс.
Арнайы шот не үшін қажет
Шоттың арнайы мәртебесі балаға немесе басқа алушыға арналған ақшаны қорғайды. Шоттағы алиментке оның иесінің өзге қарызы үшін тыйым салуға болмайды. Банк пен банктік емес ұйымдардың төлем талабымен немесе сот орындаушысының инкассалық өкімімен де бұл қаражат өндірілмейді.
Қорғау шоттың нысаналы мақсатына байланысты. Банк ақша түсімін төлем мақсатының коды мен жіберуші бойынша бақылайды. Сондықтан бұл шотты жалақы, таныстардың аударымы немесе тауар сатудан түскен ақша үшін кәдімгі шот ретінде пайдаланбаған жөн.
Арнайы шот алимент мөлшерін өзгертпейді және жаңа комиссия белгілемейді. Ол өндірілген қаражатты алу арнасын өзгертіп, алиментті алушының басқа ақшасынан бөліп сақтауға мүмкіндік береді.
Шотты қалай ашуға болады
Шот ашу тәртібі клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу қағидаларында белгіленген. Алушы таңдаған банкке немесе Қазпоштаға хабарласып, алиментке арналған арнайы шот қажет екенін нақты айтуы керек.
Банктік қағидаларда мына құжаттар көзделген:
алушының жеке басын куәландыратын құжат;
шоттың арнайы мақсаты көрсетілген өтініш;
алимент өндіру туралы сот актісінің көшірмесі немесе алимент төлеу туралы нотариат куәландырған келісім.
Банк кейбір мәліметті электронды түрде алуы немесе клиентті сәйкестендіру үшін қосымша ақпарат сұрауы мүмкін. Сондықтан бөлімшеге бармай тұрып құжаттардың өзекті тізімін, мобильді қосымшада ашу мүмкіндігін және реквизиттің дайындалу мерзімін нақтылау қажет.
Шот ашылған соң карта нөмірін емес, IBAN мен шот иесі туралы мәлімет қамтылған толық реквизитті алу керек. Оны сот орындаушысына ресми кабинет, кеңсе, электронды өтініш немесе келісілген басқа арна арқылы беріп, жеткізілгенін растайтын дәлелді сақтау маңызды.
Шот ашылмаса не болады
Арнайы реквизит ұсынылмаса, сот орындаушысы өндіріп алушыға шот ашу қажеттігі туралы хабарлауға тиіс. Реквизит берілгенге дейін өндірілген соманы кәдімгі шотқа аудару мүмкін болмайды.
Бұл борышкер алимент төлеуден босатылады деген сөз емес. Міндеттеме сақталады, берешек есепке алына береді және есептен шығарылмайды. Арнайы реквизит тапсырылғаннан кейін түскен қаражат белгіленген тәртіппен алушыға аударылады.
Отбасы үшін негізгі тәуекел — ақшаны нақты алудың уақытша кідіруі. Сондықтан келесі төлемді немесе сот орындаушысының хабарламасын күтпей, өндірістегі реквизитті алдын ала тексерген жөн.
Бұл азаматтар үшін нені білдіреді
Алимент алушы төрт әрекет жасауы керек:
Сот орындаушысынан атқарушылық іс нөмірі мен қолданыстағы реквизитті нақтылау.
Банкте немесе Қазпоштада алиментке арналған арнайы шот ашу.
IBAN және шот иесінің деректері көрсетілген толық реквизитті алу.
Реквизитті сот орындаушысына беріп, жіберілгенін растайтын құжатты сақтау.
Төлеуші арнайы шоттың болмауын төлемді тоқтатуға негіз деп санамауы керек. Ақша жұмыс беруші арқылы ұсталса немесе аударымды сот орындаушысы ұйымдастырса, атқарушылық іс аясында ресми берілген реквизит қолданылуға тиіс.
Қысқаша қорытынды
25 тамыздан бастап атқарушылық құжат бойынша алимент өндіріп алушының арнайы шотына ғана түседі. Ол нысаналы қаражатты басқа қарыз бойынша тыйым салудан қорғайды. Реквизит болмаса, аударым кідіреді, бірақ төлеушінің міндеті мен берешегі сақталады.
Сұрақтар мен жауаптар
Арнайы алимент шоты қай күннен бастап қажет?
Жаңа тәртіп 2026 жылғы 25 тамыздан бастап қолданылады. Ол тиісті атқарушылық құжат бойынша атқарушылық іс жүргізу шеңберіндегі алимент аударымына қатысты.
Арнайы шотты кім ашады?
Шотты өндіріп алушы, яғни алимент алушы ашады. Ол толық банктік реквизитті істі жүргізіп отырған мемлекеттік немесе жеке сот орындаушысына береді.
Банкке қандай құжаттар қажет?
Қағидалар жеке басты куәландыратын құжатты, арнайы мақсат көрсетілген өтінішті және сот актісінің не нотариат куәландырған алимент келісімінің көшірмесін көздейді. Нақты банк өтініш беру тәсілін және электронды алынатын мәліметтерді қосымша түсіндіреді.
Кәдімгі картаның нөмірін беруге бола ма?
Жоқ. Өндірілген алиментті аудару үшін арнайы шоттың толық реквизиті қажет. Карта немесе телефон нөмірі шоттың арнайы мақсатын растамайды.
Арнайы шот әлі ашылмаса не болады?
Сот орындаушысы алушыға хабарлауға тиіс, ал арнайы реквизит келгенге дейін ақшаны аудару мүмкін болмайды. Алайда берешек есепке алына береді және есептен шығарылмайды.
Алиментті алушының басқа қарызы үшін ұстап қала ала ма?
Дұрыс рәсімделген арнайы шотқа түскен алиментке басқа міндеттеме бойынша тыйым салуға немесе өндіріп алуға болмайды. Қорғау дәл осы нысаналы қаражатқа қолданылады.