Байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу әдістемесін бекіту туралы

«Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 8- бабының 1-тармағы 6-8) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған Байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу әдістемесі бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті (Т.Б. Қазанғап):

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін оның көшірмелерін баспа және электрондық түрде күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға, сондай-ақ тіркелген бұйрықты алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін Республикалық құқықтық ақпарат орталығына жіберуді;

3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды;

4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтердің ұсынылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-министріне жүктелсiн.

4. Осы бұйрық ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушы

Ж. Қасымбек

«КЕЛІСІЛГЕН»

Қазақстан Республиқасының

Ұлттық экономика министрі

_____________Е. Досаев

2016 жылғы 28 қаңтар

Қазақстан Республикасының

Инвестициялар және даму министрінің

міндетін атқарушының

2016 жылғы 26 қаңтардағы №68

бұйрығымен бекітілген

Байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу әдістемесі

1. Жалпы ережелер

1. Осы байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу әдістемесі (бұдан әрі - Әдістеме) «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 7 – бабы 1 – тармағының 6-8) тармақшасына сәйкес әзірленді және ұялы байланыс қызметтерінің техникалық өлшемдерін өлшеуді жүргізу рәсімінде қолдануға арналған.

2. Әдістемеде пайдаланылатын негізі терминдер мен анықтамалар:

1) бақылап жүру – мобильдік өлшеу кешенін белгілі бағдар бойынша қозғалыста пайдалана отырып, техникалық өлшеу әдісі;

2) бақылау шақыру – мобильдік өлшеу кешені, тасымалдау өлшеу кешені немесе арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету орнатылған мобильдік терминал бастамалайтын шақыру;

3) байланыстың қолжетімділігі (қосылуды орнатудың қолжетімділігі) – шақырылып және шақырып отырған абоненттер арасында талап етілетін байланысты орнау ықтималдығы;

4) байланыстың қолжетімділік көрсеткіші – жасалған шақыру талаптарының жалпы санынан сәтті шақырулар үлесі;

5) байланыстың үздіксіздігі (орнатылған қосылудың сақталуы) - екі абоненттің арасында орнатылған қосылудың оларға тәуелсіз себептер бойынша уақытынан бұрын ажырамауы;

6) байланыс үздіксіздігінің көрсеткіші – абоненттің бастамасы бойынша орнатылған байланыстың ажыраумен аяқталынатын шақырулар үлесі;

7) дауыстық сэмпл – бақылау шақыру кезінде ойналған милисекундтағы белгілі ұзақтықтағы дыбыстық фрагмент;

8) деректерді өңдеу жүйесі – деректерді өңдеуді қамтамасыз ететін техникалық және бағдарламалық құралдардың жиынтығынан тұратын жүйе;

9) жүргізілетін өлшеу орындарының жіктеуіші – өлшеудің қоршаған ортасын әкімшілік бөлінуі, жүргізілетін өлшеулердің түрі, ұйымдастырушылық қызмет түрі бойынша (жоспардан тыс, жоспарлы) бөлу;

10) жылжымалы өлшеу кешені – өлшеуді орындау міндеттерін шешу үшін қолданылатын автокөлік негізіндегі аппараттық құрылғылардың мобильдік өлшеуіш кешені;

11) қамту – ұялы байланыс желісі мен оның сервистеріне абоненттің қол жеткізу мүмкіндігін жанама түрде айқындайтын ерекшелік;

12) қамту аймағы – оның шегінде желі абоненттің талабы бойынша байланыс қызметтерін көрсету қабілетін сақтайтын аумақ;

13) мобильдік терминал (мобильдік телефон немесе модем) – байланыс сеанстарын жүзеге асыру мен қолдау қызметін қолдайтын аппараттық құрылғы;

14) мобильдік өлшеуіш кешені – өлшеуді орындау міндеттерін шешуде қолданылатын аппараттық құрылғылардың жылжымалы немесе тасымалдау кешені;

15) навигациялық құрылғы – жердегі ағымдағы құрылғының орналасқан орнын анықтау мақсатындағы спутниктік навигация жүйесімен сигнал алатын құрылғылар;

16) өлшеу кешені – өлшеуді орындау міндетін шешуде қолданылатын, құрамына техникалық құралдары мен бағдарламалық қамтамасыз ету кіретін аппараттық құрылғылар кешені;

17) орнатылған байланыстың уақыттан бұрын ажырауы – абонент бастамаламай қосылудың (әңгіменің) ажырауы;

18) радиожелілер талдағышы – желілік байланыс радиожелілерінің техникалық өлшемі мен сигналдарын тіркеуге арналған аспап;

19) сәтсіз шақырулар – желінің әрбір учаскелеріндегі бұғаттауларға және техникалық жөнсіздіктерге байланысты жоғалған шақырулар;

20) сәтсіз шақырулардың үлесі - сәтсіз шақырулардың өлшеу кезеңіндегі бақылау шақырулардың жалпы санына пайызбен немесе абсолюттік шамамен көрсетілген қатынасы;

21) сәтті шақырулар – шақырылатын абоненттің жауап бермеуін немесе бос болмауын қоса алғанда, шақырылатын абонент станциясының жауабымен аяқталған шақырулар және/немесе абонент қызмет көрсету аумағынан тыс болуы немесе оның аппаратының сөндірілуі туралы оператордың жауабымен аяқталған шақырулар;

22) сөздерді жеткізу сапасы –байланыс жүйесіне түскен ақпараттық сигнал сөздерін (дауыс қаттылығы, түсініктілігі) жеткізу параметрлері сипаттамасына жиынтығы;

23) сөздерді жеткізу сапасы бойынша нормативтерді қанағаттандырмайтын шақырулардың үлесі - сөздерді жеткізу сапасы бойынша нормативттерді қанағаттандырмайтын шақырулардың (орнатылған қосылулардың) өлшеу кезеңіндегі бақылау шақырулардың жалпы санына пайызбен көрсетілген қатынасы;

24) сөздің түсініктілігі - жалпы айтылған сөйлеу элементтерінің жалпы санынан тыңдаушылар дұрыс қабылдаған салыстырмалы немесе пайыздық саны;

25) тасымалданатын өлшеу кешені – мекен мен үй-жайдан өлшеуді орындау міндеттерін шешу үшін қолданылатын, құрамына техникалық құралдар мен бағдарламалық қамтамасыз ету кіретін аппараттық құрылғылардың аз габаритті мобильдік кешені;

26) таймаут – мерзімі өткен соң келесі виртуалды оқиғалар жүзеге асатын белгіленген уақыт аралығы;

27) техникалық өлшем – тікелей бақылау арқылы аңықтауға жататын қызметтің көрсетілуі немесе тұтынылуының белгілі шарттарына сәйкес қарастырылатын, оның сапасына кіретін бір немесе бірнеше қызмет қасиетінің сандық сипаттамасы;

28) ұялы байланыс қызметінің сапасы – объективті және субъективті өлшем негізде бағалауға жататын, көрсетілетін қызмет сипаттамаларының жиынтық көрсеткіші;

29) қызмет сапасының көрсеткіші – есептеу жолымен аңықтауға жататын қызметтің көрсетілуі немесе тұтынылуының белгілі шарттарына сәйкес қарастырылатын, оның сапасына кіретін бір немесе бірнеше қызмет қасиетінің сандық сипаттамасы;

30) ұялы байланыс қызметтері сапасының техниқалық өлшемдерін өлшеу (бұдан әрі - өлшеу) – арнайы техниқалық құралдардың көмегімен тәжірибелік жолымен қажетті шаманың мәнін табу.

3. Осы Әдістемеде мынадай қысқартулар қолданылады:

GSM (GlobalSystemforMobileCommunications) – екінші буынды ұялы байланыс технологиясы;

UMTS (UniversalMobileTelecommunicationsSystem) – үшінші буынды ұялы байланыс технологиясы;

SIM – абонентті сәйкестендіру үшін ұялы байланыста қолданылатын модуль-карта;

LTE (LongTermEvolution) – төртінші буынды ұялы байланыс технологиясы;

PESQ (Perceptual Evaluation of Speecg Quality) – сөздің дәлдігін бағалау алгоритмі;

POLQA (Perceptual Objective Listening Quality Assessment) –жаңа буын сөзінің дәлдігін бағалау алгоритмі;

SMS (ShortMessageService) – қысқа мәтінді хабарламалар сервисі;

MOS (MeanOpinionScore) – сөзді жеткізу сапасын орташаландырған сараптамалық бағалау;

4. Өлшеу объектісі Қазақстан Республикасы байланыс желілеріндегі ұялы байланыс қызметі сапасының техникалық өлшемдері болып табылады.

5. Техникалық өлшем қосылудың келесі түрлері үшін өлшенеді:

шақыру орнатылған кезде дауыстық ақпаратты қабылдау/жіберу үшін;

қысқа мәтінді хабарламаларды қабылдау/жіберу үшін.

6. Ұялы байланыс желісі мынадай технологиялардың негізінде ұйымдастырылуы мүмкін: GSM, UMTS, LTE.

2. Өлшеулер жүргізу шарттары

7. Өлшеулер желіні шамадан артық жүктемесіз, кідірулерсіз пайдалану режимінде, ұялы байланыс жабдығы және пайдаланылатын өлшеу құралдарының пайдалану құжаттарында көрсетілген климаттық жағдайларда жүргізіледі.

8. Жылжымалы кешенін пайдалана отырып өлшеу елді-мекеннің электрондық карталарын және(немесе) қағаз тасығыштағы елді-мекен карталарын пайдаланумен жүргізіледі.

9. Мекенде және үй – жайда тасымалданатын өлшеу кешенін пайдалана отырып өлшеу мекеннің, үй –жайдың жоспар-схемасын пайдалана отырып жүргізіледі.

10. Өлшеу нүктелерінің географиялық координаталарын аңықтау үшін өлшеу жабдығының құрамына кіретін немесе мобильдік терминалға кіріктірілген навигациялық құрылғы пайдаланылады.

11. Ұялы байланыс қызметі сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу кезінде мыналар шарттар болжамдалады:

ұялы байланыс желінің жабдығы дайын жай-күйінде;

бағдардың екінші жағында «шақырушы абонент - шақырылатын абонент» тізбегіндегі абоненттің жабдығы шақыруға жауап беруге дайын.

12. Өлшеу кешендері мен қосалқы жабдық техникалық құжаттамаға сәйкес жұмысқа дайын болуы тиіс.

13. Өлшеу бағдары оператордың ресми интернет ресурсынде жарияланған, оператор тапсырыс берген қамту аймағын ескере отырып жоспарланады. Өлшеу бағдары осы Әдістемеге 3-қосымшаға сәйкес бағдарды жоспарлауға ұсынымдар негізінде жасалады.

14. Өлшеуді орындаған кезде мыналар сақталады:

1) мемлекеттік санитарлық қағидалар мен гигиеналық нормативтер талаптары;

2) қолданылатын өлшеу құрылғыларын пайдалану жөніндегі нұсқауда белгіленген қауіпсіздік бойынша талаптар.

3. Өлшеулер жүргізу рәсімі

4.

1-параграф. Өлшеу әдісі

15. Өлшеулер бақылау шақыру әдісімен жүргізіледі.

16. Әрбір бақылау шақыруды орындаған кезде қосылудың мәртебесін сипаттайтын виртуалдық нүктелер тіркеледі. Техникалық өлшемдерді өлшеу осы негізгі нүктелер бойынша жүргізіледі.

17. Бақылау шақырулары шығыс және кіріс шақыру үшін кезекпен орындалуы тиіс.

18. Бақылау шақырулары:

басқа мобильдік терминалға дейін;

тіркелген байланыс операторының желісіне қосылған стационарлық телефон аппараттарына (автожауапбергіш) орындалуы мүмкін.

2-параграф. Қолданылатын өлшеу құралдары

19. Құралдар:

1) жылжылмалы өлшеу кешендері;

2) тасымалданатын өлшеу кешендері;

3) арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету орнатылған мобильдік терминалдар болып бөлінеді.

20. Жылжымалы өлшеу кешені мынадай бөліктерден тұрады:

1) радиожеліні талдағыш;

2) мобильдік терминалдар (ұялы телефондар және(немесе) модемдер);

3) сыртқы антенналар;

4) деректерді өңдеу жүйелері;

5) навигациялық құрылғылар;

6) қосымша жабдық.

Жылжымалы өлшу кешенінің құрамы мен қосу схемасы осы Әдістемеге 2-қосымшада келтірілген.

21. Тасымалданатын өлшеу кешені мыналардан тұрады:

1) мобильдік терминалдар (ұялы телефондар және(немесе) модемдер);

2) контроллер (мобильдік терминалдарды басқаруға арналған құрылғы);

3) радиожеліні талдағыш;

4) навигациялық құрылғылар;

Қажет болған кезде, тасымалданатын өлшеу кешеніне радиожеліні талдағыш және(немесе) навигациялық құрылғы қосылады.

Тасымалданатын өлшеу кешенін құрамы мен қосу схемасы осы Әдістемеге 3-қосымшада келтірілген.

22. Техникалық өлшемдерін өлшеу үшін мобильдік терминал мыналардан тұрады:

1) мобильдік құрылғы;

2) мобильдік құрылғыға орнатылған, ұялы байланыс желісінде өлшеулер жүргізуге мүмкіндік беретін арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету.

3-параграф. Өлшеуді орындау бірізділігі

23. Өлшеу мынадай бірізділікпен жүргізіледі:

1) өлшеу бағдарының схемасы әзірленеді. Бұл үшін желімен қамтудың ұсынылған картасының негізінде бақылау айналымын жүргізу жоспарланатын аумақ белгіленеді;

2) таңдалған аумақ шекарасы жасалынады және мобильдік өлшеу кешенінің қозғалыс бағдары схемасы картасына енгізіледі;

3) өлшеу құралдары оларға қоса берілген пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес ұялы байланыс қызметтері сапасының талап етілетін өлшемдерін өлшеу үшін күйге келтіріледі;

4) қажетті техникалық өлшемдерді автоматты режимде өлшеу жүргізіледі;

5) өлшеу нәтижелерін одан әрі өңдеу мен есептеу үшін сақталады.

24. Ұй-жай ішінде өлшеу жүргізу кезіндегі іс-қимылдар бірізділігі осы Әдістеменің 23 – тармағы 3), 4), 5) тармақшаларына сәйкес орындалады.

25. Бақылап жүру нәтижесінде әрбір бағдар үшін жылжымалы байланыс қызметтерінің мынадай өлшемдерінің нәтижелері графикалық және кесте нысандарында алынып, автоматты түрде қалыптастырылады:

байланыс қолжетімділік көрсеткіштерін, байланыстың үздіксіздігін бағалауға арналған өлшемдер;

телефондық қосылуды белгілеудің орташа уақыты мен жауап сигналының кідіру уақытының мөлшерін бағалауға арналған өлшемдер;

сөздің орташа айқындығын бағалауға арналған өлшемдер;

қысқа мәтінді хабарлама жіберу қызметін сипаттайтын өлшемдер.

26. Байланыстың қолжетімділік, үздіксіздік көрсеткіштерін бағалау осы Әдістемеге 4-қосымшада келтірілген негізгі техниқалық өлшемдерді өлшеу цикліне сәйкес жүргізіледі. Қосылуды белгілеу уақыты және сәтті қосылу уақыты өткен соң қайта қосылуды орнату әрекеті өлшеу нәтижелерінде сәтсіз ретінде ескеріледі. Өлшеудің максималды жалпы ұзақтығы шақыруды аяқтау мен қорғау үзілісінің ұзақтығынан аспауы тиіс.

27. Жауап сигналын кідірту шамасы және телефондық қосылуды белгілеудің орташа уақыты бағалау үшін өлшеу кешенімен тңркелген өлшемдер қолданыстағы бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалана отырып, түсіндіруге жатады.

28. Сөздің түсініктілігін отраша бағалауға арналған өлшемдерді өлшеу PESQ алгоритмін пайдалана отырып жүргізіледі.

Өлшеу сөйлеу сапасының орташа бағалау мәні дауыстық сэмплдер сапасын бағалау мәндері жалпы сомасының дауыстық сэмплдер санына қатынасы ретінде есептелетін әдіспен жүргізіледі.

Сөйлеудің отраша түсініктілігін бағалау өлшемдері барлық жіберілген сөздік бірізділіктер үшін сөйлеудің сапа көрсеткіштерін бағалауды қамтитын статистикалық өңдеу нәтижесі ретінде есептеледі.

29. Жеткізілмеген қысқа мәтінді хабарламалар үлесін есептеу өлшемдері өлшеу кешенінің құрамына кіретін мобильдік терминалдардан тестілік қысқа мәтінді хабарламаларын жіберумен бір уақытта жіберу және бір уақытта жіберу мәртебесін және басты оқиғалар бойынша жеткізу уақыты белгілеу әдісімен өлшенеді.

Қысқа мәтінді хабарлама жіберу қызметін сипаттайтын параметрлерді өлшеу циклі осы Әдістемеге 5-қосымшада келтірілген.

Тестілерді орындауды бастағанға дейін қабылданған қысқа мәтінді хабарламаны сақтау үшін пайдаланылатын мобильдік терминалдың жадысы тазартылады. Тестілеу процесінде жадының жетіспеушілігінен кідірулерге жол бермеу мақсатында қабылдағыш мобильдік терминалдың жадысын тазалау жүргізіледі. Жадыны тазалау жүргізілгеннен кейін тестілердің саны пайдаланылатын мобильдік терминал жадысының көлеміне байланысты анықталады және хаттамада көрсетіледі.

4-параграф. Өлшеу қателігінің сипаттамасы мен өлшеу нәтижелерінің нақтылығын бақылау

30. Тиісті нақтылықты қамтамасыз етуге арналған бақылау шақыруларының саны өлшеулер жүргізіліп жатқан орындардың кластарына байланысты айқындалады.

31. Өлшеулер жүргізілетін өлшеу орындарының жіктеуіші осы Әдістемеге 6-қосымшада келтіріледі.

32. Д0, Д1, Д2, Д3 мекенінің кластары бойынша өлшеуді жүргізген кезде Қазақстан Республикасы «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Заңының 35-бабы 1-1-тармағына сәйкес бекітілген байланыс қызметінің сапасын сипаттайтын көрсеткіштер тиісті есептелген көрсеткіш үшін күтілетін ретінде қабылданады. Бақылау шақыруларының саны ҚР 1784-2008 ҰС «Ұтқыр телекоммуникациялық байланыс. Ұялы байланыс қызметі сапасының параметрлері және көрсеткіштері» сәйкес сенімді ықтималдығы 95 % кезінде салыстырмалы қателігі 10 % болатын әрбір өлшемдердің бағасын алу үшін жеткілікті болуы тиіс.

33. Бағалаудың түрлі нақтылығы үшін сенімді ықтималдық α=95 % кезінде қажетті бақылау шақырулардың ең аз саны осы Әдістемеге 7-қосымшада келтірілген.

34. С1С, С2В, О1С, О2В кластар үшін бақылау шақыруларының қажетті санын есептеу нормаларды кепілденген сақтау/бұзу шекараларын белгілей отырып, толеранттық шектердің алгоритмі пайдаланумен жүргізіледі. Толеранттық шектер алгоритмінің сипаттамасы осы Әдістемедеге 8-қосымшада келтірілген.

35. Өлшеу нәтижесінің дәлдігін бақылауды жүзеге асыру үшін ҚР 2.4. ҰС «Өлшем бірлігіін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі. Өлшем құралдарының салыстырып тексеру. Ұйымдастыру және жүргізу тәртібі» сәйкес қолданылатын өлшеу құралдарын тексеру жүргізіледі.

5-параграф. Өлшеу нәтижелері мен есептеу алгоритмдерін өңдеу

36. Өлшеу жолымен алынған техникалық өлшемдерді өңдегеннен кейін ұялы байланыс қызметінің сапасын сипаттайтын көрсеткіштер есептеледі. Ұялы байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдері осы Әдістемеге 9 қосымшада көрсетіледі.

37. Ұялы байланыс (тіркелген телефондық) желісі абонентімен бекітілген қосулы кезіндегі шақырудың жалпы санынан сәтсіз шақырулар үлесінің (байланыстың қолжетімділік көрсеткіші) көрсеткіші тестік дауыстық қосылыстардың жалпы санына дыбыстық қосылыстың белгіленуінің сәтсіз әрекеттер санына қатынасы ретінде анықталады.

Q – дауыстық қосылысты белгілеудің сәтсіз әрекетінің саны;

N – тестік дауыстық қосылыстардың жалпы саны.

38. Абоненттің бастамасынсыз белгіленген қосылудың мерзімінен бұрын ажырауымен аяқталған шақырулар үлесінің (үзіліссіз байланыс көрсеткіші) көрсеткіші абоненттің бастамасынсыз аяқталған қосылыстар мөлшеріне сәтті шақырудың жалпы мөлшеріне қатынас ретінде анықталады.

R – мобильдік терминалдың бастамасынсыз аяқталған қосылыстар саны;

N – сәтті шақырулардың жалпы саны.

39. Ұялы (телефондықпен белгіленген) желіде аяқталған және жауап сигналының кідіріс уақытының ауқымдылығы бойынша нормативті қанағаттандырмайтын шақырулар кезіндегі ұялы байланыс желісіндегі шақырулар үлесінің көрсеткіші шақырудың жалпы мөлшеріне жауап сигналының кідіру уақытының ауқымдылығы бойынша нормативті қанағаттандырмайтын қосылыстар мөлшеріне қатынас ретінде есептеледі.

E – қосылыстың белгіленген уақыт өлшемі бойынша жиынтық;

N – тестілік дауыстық қосылыстардың жалпы саны.

40. Қосылуды орнатудың орташа уақытының көрсеткіші өлшем белгіленген қосылыс мөлшеріне қосылыстың белгіленген уақытының өлшемдерінің мәнінің жиынтығына қатынас ретінде анықталады.

S – жауап сигналының кідіру уақытының ауқымдылығы бойынша нормативті қанағаттандырмайтын қосылыстар саны;

N – тестілік дауыстық қосылыстардың жалпы саны.

41. Сөзді жеткізу сапасы бойынша нормативті қанағаттандырмайтын шақырулар үлесінің көрсеткіші тестілік дауыстық сэмплдің жалпы санына сөздің төмен айқындылығымен қабылданған дауыстық сэмплдың санына қатынасымен анықталады.

N<2.8 – сөздің анықтығы төмен қабылданған тестілік дауыстық сэмплдің саны (MOS PESQ< 2.8, MOS POLQA< 2,6);

N – тестілік дауыстық сэмплдің жалпы саны.

42. Жеткізілмеген қысқа мәтінді хабарламалар үлесі

Көрсеткіш жеткізілмеген қысқа мәтінді хабарламалардың санының жөнелтілген қысқа хабарламалардың жалпы санына қатынас ретінде анықталады.

Z – жетізілмеген қысқа хабарламалар саны;

N – жөнелтілген қысқа хабарламалардың жалпы саны.

Көрсеткіш бір мобильдік терминалдан екінші мобильдік терминалға қайталамалы жеткізілген және бұрмаланған хабарламаларды ескере отырып, сәтсіз жеткізілген қысқа мәтінді хабарламалар үлесін көрсетеді.

6–параграф. Өлшеу нәтижелер ұсыну нысаны

43. Өлшеу жүргізу қорытындылары бойынша осы Әдістемеге 10-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ұялы байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу нәтижелері туралы есеп қалыптастырылады.

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 1-қосымша

Бағыттарды жоспарлауға ұсынымдар

Бақылап жүруді орындау алдында келесі ұсынымдарға сәйкес алдын-ала қозғалыс бағдары құрылады:

1) өлшеу бағдары орталық алаңдарды, ірі сауда және мәдени орталықтар мен мекемелердің аумақтарын, вокзалдар мен әуежайларға, білім беру мекемелеріне және өзге де әлеуметтік маңызды объектілерге кіруге рұсат етілетін туристік аймақтарға, сондай-ақ абоненттердің шоғырлану тығыздығы жоғары өзге аумақтарға кіру жолдарын қамтиды;

2) елді-мекендерде өлшеу бағдары магистральдық жолдардың, қаланың әкімшілік шекарасы шегіндегі қозғалыстың жоғары тығыздығы бар көшелердің барынша үлкен санын, сондай-ақ орамды, айналма жолдарды қамтиды;

3) елді-мекендерден тыс жерлерде өлшеу бағдары өлшеулер жүргізу аумағы шегінде елді-мекендерді қосатын автомобиль жолдарын қамтиды;

4) өлшеу бағдары өлшеулер жүргізілетін аумақ бойынша тең бөлінеді болу керек;

5) өлшеу бағдары тұрғындар мен трафиктің елді –мекендердің тиісті аудандарында («көлік қозғалысы аз аудандар», кәсіпорындар мен кеңселер орналасқан аудан және т.б.) шоғырлану уақытын есекере отырып, әзірленеді;

Өлшеулерді жүргізген кезде жолдарды жөндуге, өту жолдарын жабуға, шлагбаумдарға, жолдардың нашар төсеміне байланысты алдын-ала белгіленген бағдардан кейбір ауытқуларға жол берілді.

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 2-қосымша

Жылжымалы өлшеу кешенінің құрамы мен қосылу схемасы

Жылжымалы өлшеу кешені мыналарды қамтиды:

1) радиожеліні талдағыш;

2) мобильдік терминалдар;

3) сыртқы антенналар;

4)деректерді өңдеу жүйелері;

5) навигациялық жабдық;

6) қосалқы жабдық.

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 3-қосымша

Тасымалданатын өлшеу кешенінің қосылу құрамы мен схемасы

Тасымалданатын өлшеу кешені мыналарды қамтиды:

1) мобильдік терминалдар;

2) контроллер;

3) радиожеліні талдағыш;

4) навигациялық жабдық.

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 4-қосымша

Негізгі техникалық өлшемдерді өлшеу циклі

Дауыстық қызметтің қолжетімділік көрсеткішін есептеуге арналған өлшемдерді өлшеу циклі

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 5-қосымша

Қысқа мәтінді хабарламаларды жеткізу қызметін сипаттайтын өлшемдерді өлшеу циклі

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 6-қосымша

Өлшеулер жүргізілетін орындардың жіктеуіші

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 7-қосымша

Әртүрлі бағалау нақтылығы үшін сенімді ықтималдығы 95% кезінде бақылау шақырулардың қажетті ең аз саны

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 8-қосымша

Толеранттық шектер алгоритмін сипаттау

Қажетті дәлдікті қаматамасыз ету үшін шақыру әрекеттерінің қажеті санын есептеу ИСО 16269-6:2003.

Тиісті нақтылығы қаматамасыз ету үшін шақырулардың қажетті санын есептеу сәтсіз шақырулардың саны аспайтын, шақыруларды жоғалтудың белгіленген нормасы және шақыру әрекеттерінің саны тең фактісінің орын алу ықтималдығын байланыстыратын формуланың көмегімен орындалады:

Формуланы қолдану екі есеп нүктесін береді:

- Норманы кепілдікті сақтау шекарасы кері ықтималдық формуласына сүйене отырып, есептеледі:

S = 1 - P(S < s)

Бұл жағдайда, s және n мәндері мына шартқа сәйкес болады: егер n шақыруларды орындағаннан кейін жоғалған шақырулардың саны s аспаса, p сәтсіз шақыруларды үлесінің нормасы P сенімді ықтималдығымен сақталатын болады.

Ұялы байланыс желісінің абонентімен қосылуды орнатқан кездегі шақырулардың жалпы санынан сәтсіз шақырулар үлесінің нормаларын (p=5.0%) және тіркелген телефон байланысы желісінің абонентімен қосылуды орнатқан кездегі шақырулардың жалпы санынан сәтсіз шақырулар үлесінің нормаларын (p=3.0%) сақтау шекаралары кестеде көрсетіледі.

1 – кесте. Сәтсіз шақырулардың үлесін жалпы шақырулар санынан аңықтау үшін сәтсіз шақырулар санын есептеу.

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 9-қосымша

Ұялы байланыс қызметтері сапасының техникалық өлшемдері

Ұялы байланыс қызметтері

сапасының техникалық өлшемдерін

өлшеу әдістемесіне 10-қосымша

Нысаны

Ұялы байланыс көрсетілетін қызметі сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу нәтижелері туралы есеп

__________ қаласы 20__ж. «__» _______

Өлшеулер жүргізудің негіздемесі:__________________________________________________________. Өлшеулерді жүргізген қызметкерлердің Т.А.Ә. және лауазымы:________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ Елді-мекеннің облысының, ауданы атауы нақтыланған мекенжайы, атауы: ___________________________________________________________________________ Өлшеулер жүргізудің әкімшілік шекарасы: _____________________________________________________________________________________________ Өлшеулер кешенінің сәйкестендіру деректері (жабдық түрі, тексеру мерзімі): _______________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ 1. Ұялы байланыс қызметі сапасының техникалық өлшемдерін өлшеу нәтижелері

1-кесте

________ стандартына арналған мобильдік терминалдарының қоңырау шалуларының статистикасы

2-кесте

________ стандартына арналған мобильдік терминалдардан SMS жіберу статистикасы

3-кесте

______________ ұялы байланыс операторының сөздерді жеткізу сапасы

4-кесте

______________ ұялы байланыс операторының абонентінен абонентіне қосылуды орнату уақыты

5-кесте

______________ операторы көресетін ұялы байланыс қызметтері сапасының көрсеткіштері

Ескертпе:________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________

Лауазымды тұлғалар:

Лауазымы Т.А.Ә. қолы ____________________________________________________

Лауазымы Т.А.Ә. қолы ____________________________________________________