Қостанай облысының 2001-2003 жылдарға арналған аймақтық "Диабет" бағдарламасы туралы

Қостанай облыстық мәслихаты ШЕШТІ:

1. Қостанай облысының 2001-2003 жылдарға арналған аймақтық "Диабет" бағдарламасы бекітілсін (қоса берілген).

2. Осы шешімнің орындалуын қадағалау облыс әкімінің орынбасары С.А. Қүламбаевқа және білім, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт және халықты әлеуметтік қорғау мәселері жөніндегі облыстық мәслихаттың тұрақты комиссиясына жүктелсін.

3. Қостанай облыстық мәслихатының 2000 жылғы 11 желтоқсандағы "Қостанай облысының 2001-2003 жылдарға арналған аймақтық "Диабет" бағдарламасы туралы" № 61 шешімінің күші жойылды деп танылсын.

Қостанай облыстық мәслихатының тоғызыншы сессиясының төрағасы

А. Волков

Қостанай облыстық мәслихатының хатшысы

В. Мягков

Қостанай облыстық

мәслихаты сессиясының

2001 жылғы 14 қыркуйектегі

№ 137 шешіміне қосымша

Қостанай облысының 2001-2003 жылдарға арналган аймақтық "Диабет" бағдарламасы

МАЗМҰНЫ

Бағдарламаның паспорты

1. Кіріспе

2. Қант диабеті проблемасының қазіргі жағдайын талдау

3. Мақсаты және міндеттері

4. Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі бағыттары:

1 мақсаты - Қант диабетімен ауыратындарды ерте бастан анықтау максатында тұрңғындарды тұрақты тұрде зерттеуді жүзеге асыру.

2 мақсаты - "Диабет" мектептерін желісін кеңейту.

3 мақсаты - Аймақтық диабеталогиялық ақпарат - талдау орталығының жұмысын жалғастыру.

4 мақсаты - Эндокринолог дәрігерлердің және орта медициналық персоналдардың біліктіліктерін арттыру.

5 мақсаты - Қант диабетімен ауыратындарды емдеуді жетілдіру.

6 мақсаты - Қант диабетімен ауыратындарды қантты төмендеттіретін препараттармен, инсулинді жеткізу кұралдарымен камтамасыз ету, глюкозасының мөлшеріне бақылау жасап отыру.

5. Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі принциптері

6. Қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері

7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтелетін нәтижелер

8. Бағдарламаны жүзеге асырудағы іс-шаралар жоспары

Бағдарламаның паспорты

1. Кіріспе

Тұрғындар денсаулығының жалпы деңгейін айтарлықтай төмендететін аурудың бірі, қант диабеті болып табылады. Дүние жүзілік денсаулық сақтау үйымы 1992 жылы оны XX ғасырдың инфекциялық емес эпидемиясы ретінде анықтады. Әлемде осы аурумен ауыратындар саны әрбір 10-15 жылда екі есеге артыгі отырып. Көптеген елдерде диабет жүрек-қан тамырлары және онкологиялық аурулар тобына жол бере отырып, адам өліміне жебепкер ретінде үшінші орынға шықты.

Диабет жазылмайтын ауру, дегенімен қант диабетін емдеу практикасына әлемдік диабетолоіия жетістіктерін белсенді енгізудін арқасында көптеген елдердс мейлінше қатерлі асқынулар санын және оның біліну деңгейіп ондаған есе төмендетуге, аурулардың өмір сүруде олардың көитегея жылдарға жұмысқа қабылектерінің жоғары деңгейіи сақтауына қол жеткізілді. Бағдарламада қант диабеті ауруымен тарауына қарай облыста «Диабет» мектептерінің желісін кенейту қарастырылған.

Бағдарлама қант диабетімен ауырагын ауруларға медициналық көмек дастырудың экономикалық негізделген моделін құруға, пациенттердің өмірінің сапасы мен узақтығын арттыруға, емдеу сапасын жақсартуға, днабетпен ауыратындарға арналған оқитын орталықтар желісін кеңейтуте және аидын ату жөнінде орталықтар ұйымдастыруға жөне аурулардың мугедек болуын және өлімін төмендету мақсатында қш тамырларының асқынуыи емдеуге бағытталған.

Осы аймақтық "Диабет" багдарламасы (бүдан әрі Бағдарлама) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылгы 30 маусымдағы 978 «Диабет» мақсатты кешенді бш дарламасын бекіту жөніндегі" қаулысына, Денсаулық сақтау істері жөніндегі Қазақстан Республикасы Агенттігінің 2000 жылгы 18 тамыздағы 524 "Диабет" мақсатты кешенді бсіғдарламасын жүзеге асыру жөніндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 30 маусымдағы 978 қаулысын жүзеге асыру түралы" бүйрыгына сәйкес 3 жылға жасалған.

2. Қант диабеті проблемасының қазіргі жағдайын талдау

Облыс тұрғындарының денсаулық жағдайы онын жалпы нашарлауымен сипатталады. 2001 жылдың 1 шілдесіне облыс бойынша 1880 қант диабетімен ауырған адам тіркелген, оның ішінде 73-1 балалар. Медициналык статистиканың мәліметі бойынша облыс бойынша 100 мың түрғынгп ссентелген көрсеткііыте қант диабетімен ауыратындар өмірінде алгаш рет гіркелген ауыргандар саны төмендегілерді құрады: 1999 жылы - 86,2 (республикада - 70,1). Қант диабетымен ауыратындардын өсуі 2000 жылы 23%-ті қүрады, Балалардың қант диабетімен ауыруы (100 мың түрғынға есептегенде өмірінде алғаш рет тіркелген ауырғандар саны) төмендетілерді құрады: 1999 жылы - 5,2; 2000 жылы - 11,4. Аурудың өсу қарқыны 2000 жылы 54,4 % құрады.

Қант диабетінің бірінші түрімен және инсулинсіз, өмір сүре алмайтын диабеттің екінші түрімен ауырашндардың төрттен бірі аса назар аударуды қажет етеді. 2001 жылгы 1 шілдеде облыста днабетпен ауыратындар: бірінші түрімен - і 253, екінші түрімен - 6581 адам болып тіркелді.

Қант диабетімен ауыратындардың арасында жүрек-қан тамырлары ауруынан қайтыс болатындар, басқа асқынуларға қарағанда 4 - 5 есе жоғары.

2001 жылғы 1 қаңтарға облыста қант диабегімен ауыратындар арасында 221 пациент мүгедек болып танылды.

2001 жылдың 6 айында /шабслке кареы дәрі-дәрмектерді жеткізу және бақылау жасау қүралдарын оргіиіыктандырылған түрде сатъш алуға 17178,5 мың/теңге оомасында келіп түсті ( республикалық бюджеттен). Қантты төмендетуге арна,пші таблетка түріндегі заттар жергілікті бюджеттен) -15727,6 мъщ тецгеге сатып алынды.

Қант диабетімен ауыратындарды облыста қарау және емдеу емханалардың эндокринологиялық кабинеттерінде, облыстық аурухананың эндокринологиялық бөлімінде, сондай-ақ қалалық және орталық аудандык аруханалардъш терапевтік белімдерінде жүргізіледі. Қостанай облысында 2000-2003 жыдцарга арналган "Диабет" бағдарламасын бекігкен Қостанай облысы әкімінің 2000 жылгы 30 қарашадағы № 225 шешімін жүзеге асыру мақсатында белгілі бір жұмыстар жүргізілді.

7 диабет мектебі ашылын жұмыс істейді. Облыстық аурухананың жанынан облыстық диабетологиялык, акпарат- талдау орталығы ұйымдастырылған. Облыста қант диабеті жәнінде түрғындардың арасында нақты ақпарат алатын және медициналық жәрдем көрсететін тізім қүрылтан. Ерте белгі берген КД жөнінде медициналык ұйымдарының жұмыстары жанданды (АОА штаттық кестеге эндокринолог ставкасы енгізілген және реактивтер және диагностиканың басқа да заттарымен қамтамасыз ету жұмыстары жақсарды). Демек, облыста қант диабетінің кешігіп асқынуын емдеу жөнінде мамандандырылған кабинеттер жоқ. Глюкометрлер мен тест- полосоктерінін тапшылығынан кан тамырлары және басқа асқынулардын жылдам дамуына океліп соқтыратын кандағы глюкозаның мөлшеріне тиісті бақылау жүргізілмейді.

3. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

Осы Бағарламаның басты максаты облыстык диабетологиялык қызметінің экономикалық жағынан негізделген үлгісін құру арқылы қант диабетімен ауыргандарга медициналык көмек керсету болып табылады.

Бағдарламаның басты максатын жүзеге асырудың басымдықтары болып мыналар табылады:

1) КД ауырғандарды ерте бастан анықтау мақсатында тұрғындарды түрақты түрде тексеріи түруды жүзеге асыру және аурулар, сондай-ақ түргындардың сау бөлігі арасында аддын алу жұмыстарынын санасын жхіксарту.

2) Пациенттердін диабетпен күресінле озіне көмек беру әдісіне Оқытуға арналған мектептер желісін кеңейту.

3) Аймақтық диабетологиялық ақпараттык-талдау орталығының жұмысын жалғастыру.

4) Кант диабеті ауруының мониторингін және облыс түрғындарына медаітішалық жәрдем көрсетуді өткізу.

5) Дәрігерлер мен орта медициналык персоналдың біліктілгін арттыру.

6) КД ауырғандарды емдеуді жетілдіру.

7) КД ауырғандардың қант денгейін түсіру дәрі-дәрмектеріне, инсулинді жеткілу қүрамдарына, сондай-ак глюкоза деңгейіне диагностика және бакылау жасау қүралдарына мүқтаждығын қамтамасыз ету.

4. Бағдарламаның негізгі бағыттары және жүзеге асырудың тетігі:

1 мақсат. Қант диабетімен ауырғандарды ерте бастан анықтау және науқастардың, сондай-ақ турғ ындардын сау бәлігінің арасында алдын алу жүмысының сапасын жақсарту максатында түрындарды тұрақты тұрде тексеріп тү руді.і жүзсте асыру (балаларды қоса отырып көпшілікті тексеру).

Іс- кимыл жоспары:

1) ЕПҰ бас дәрігерлеріне кьшт дд-іабетімен ауыргандарды ерте бастан аныктау және көмір гегше тозшді сынақтамасының бүзылуына эндокринологтарда тарта отырып тұрғындардың түрақты түрде тексеруін шектеуге арналған бұйрықтар дайындау.

2) Емханаларға, диспансерлерге, отбасылық дәрігерлік амбулаторияларға барып жүрген адамдардын қанында глюкоза барлығына тексеруді тегін жүргізу.

3) Балалар эндокринологын қатыстыра отырып балаларға белсенді тұрде тексеру және көміртегіне төзімділік сынақтамысын анықтау.

4) тәуекелдік тобын қалыптастыру турғылықты жері бойынша семіздікке бой алдырған және ауыр жағдайда ата-бабасынан ауысқан аурулары бар адамдар (аяғы ауыр, ойелдер, өлі бала жәке салмағы 5 кг және одан жоғары салмақтағы бала тапқан әйелдер).

5) Бұқаралық ақпарат құралдары (теледидар, радио, газеттер) арқылы қант диабетімен ауырудың алдын алу мәселелері бойынша тұрғындардын оқуын ұйымдастыру.

6) Оның алдын алу мақсатында нефропатияны ерге бастан анықтауға арнап қант диабетімен ауырғандарды тоқсан сайын тексерудін өткізу.

7) Арнаулы бөлімшелерде (хирургилық, кардиологиялық, көз) тамырлардың асқынуының дамуының алдын алу бойынша кабинеттер ұйымдастыру (аяқ тамырларының және коз жанарының жағдайын тексеру).

8) Қант диабетімен ауырған балалар мен жасөспірімдерді инсулинмен емдеуге көшіру.

9) Жаңа "Диабет" мектептерін ашудын қозғалысымен оқудан өткен аурулардың санының өсуіне тұрақты түрде бақылау жүргізу.

Өсудегі мониторинг:

1. Жанадан анықталган ауруларды, глюкозага төзімділігі бұзылған адамдарды және нефропашясы, ретинон атиясы мен аяк жағындағы қан тамырлары асқынган гіадиенттерді қабылдау және аоларды диабеттің үлттық тізіміне ауыстыру жөніндегі шаралар туралы мәліметтерді облыстық аурухана мәліметтерінің компьютерлік базасына 2 айда 1 рет енгізу.

2 Мақсаты. Диабетпен күресте паңиенттерді оздеріне көмектесу әдісіне оқытуга арналган мектептердің желісін кеңейту, оларды жоғарғы сапалы әдістемелік материалдармен жарақтандыру.

Іс-қимыл жоспары:

1. Облыста 2 диабет мектебін үйымдастыру.

2. Облыстық аурухананың стационарында "Диабет" мектебінін; жұмысын жандандыру ( облыстық "Диабет" мектебі ).

Өсудегі мониторинг:

1) Облыстык денсаулык сақтау басқармасының штатан тыс бас эндокринологының үйымдастырылған "Диабет" мектептері жайында және есеп беру кезеңінде оқудан өткеи аурулардың саны туралы денсаулық сақтаудың ортатық аткарушы органы іу.ен облыстық сақтау басқармасына тоқсан сайын мәліметтер беру.

2) Жаңа мектептерді ашуға түрақты түрде бақылау жасау, оқудан өткен аурулардың санын көрсете отырып, "диабет" мектептерінің жұмысы туралы облыстық аурупсананьгн әдістемелік бөлімінде жеке ақпарат блогын қалыптастыру.

3 мақсат. Облыстык аурухана жаңындағы аймақтық диабетологиялық ақпаратты-таддау орталығының (бүдан әрі орталық) жұмысын жалғастыру, ол мыналарды жүзеге асырады:

1) Аймактағы "Диабет" мектептеріның қызметіне басшылық және бақылау жасау.

2) Облыстық "Диабет" мектептерін ең жаңа әдістемелік материалдармен, нормативтік құжаттармен камтамасыз ету, сондай-ақ семинарлар мен облыс мектептерінің дәрігерлері және медбибілерінің қайта даярлықтан өтуін ұйымдастыру.

3) Облыс түрғындарынын қант диабеті мен ауруының мониторингін өткізу.

4) Орталықтың мәліметтерінің компьютерлік базасында облыс диабетінің мәселелерін қамтитын ақпаратты жинау.

Іс-қимыл жоспары:

1) Нормативті кұжаттарды дайындау.

2) Орталықты қажетті қүралдармен жарақтандыру.

Өсудегі мониторинг:

1) Орталықтандырылған әдістемелік басшылықта және аймақтық Бағдарламанын жүзеге асыруына бақылау жасауда "Диабет" мектебінде аурларды оқыту сапасын айтарлықтай жақсарту.

2) Облыс тізілшінін мәселелерін түбегейлі шешу.

3) Облыстағы ауруларлы кантты түсіретін препараттармен, өзіне-өзі бақылау жасау қүралдарымен қамтамасыз етуіне және инсулинді жеткізуге оларлы жұмсауға бакылау жасау.

4 мақсат. Дәрігер - эндокринологтар мен орта медициналық персоналдың біліктілігін арттыру.

Іс кимыл жоспары:

1) Медициналық жоғары оку орындарынын біліктілікті жетілдіру факультеттерінде, кем дегенде 3 жылда 1 рет дәрігер-эндокринологтардың біліктілігін жүйелі түрде арттыру. Медициналық колледждер мен облыстық аурухананың эндокринологиялық бөлімшесінің базасында медбибілердін біліктілігін арттыру.

2) Жыл сайын облыстык денсаулык сақтау басқармасымй мәліметтердін компьютерлік базасына біліктілігін арттыру қустарынан өткен дәрігер-эндокринологтар мен медбиблердің саны туралы мәлімеітер енгіэу және оларды республика диабетінің ұлтгық тізіліміне беру.

3) Ғылыми конференциялар мен семинарлардың жұмысына қатысу арқылы дәрігерлердін, бЬіжіілігш бір мәрте көтеру.

5 мақсат. Қант диабетімен аурғандарды емдеуді жетілдіру.

Іс кимыл жоспары:

1) Инсулинге тәуелді диабетпен ауратындарды көбіне интенсивтендірілген схема бойынша терапиялық емдеуге көшіру.

2) Инсулинге тәуелді диабет шіғаш рет аныкталганда диета мен денеге түсетін ауыртпалықты мүмкіндігінше 1-3 ай аралығында қантты түсіретін препараттарсыз қолдану.

3) Диабетпен ауырғандарды емдеу схемасында екінші үлгідегі организм үшін уландыруы аз препараттарды біртіндеп көбейту.

Өсудегі мониторинг:

1) Диабепен ауыратындарды емдеу әдістерін жетілдіру және жаңа қантты төмендететін препараттар туралы ғылыми ақпаратты талдау.

2) Облыстық ауруханііиыи үііымдастыру әдістемелік бөлімінің компьютерлік базасына медициналық үйымдардың жаңада анықталған диабетпен ауыратыидар туралы және диета мен денеге тусетін ауыртпалықтарды пайдалана огырып емдеудің бастапқы кезендегі нәтижелері туралы мәліметтерді енгізу және оларды республика диабетінің ұлттық тізіліміне беру.

6 мақсат. Қант диабетімен ауыратындарды өмірлік маңызы бар қант түсіретін препараттармен, инсулинді жеткізу және диагностка, денгейін бақылау құралдарымен қамтамасыз ету.

Іс кимыл жоспары:

1) Қант диабетімен ауырғандардың саны туралы ақпаратты талдау.

2) Қант диабетімен ауырғандарды өмірлік маңызы бар қантты түсіретін препараттармен, инсулинді жеткізу қүралдарымен диагностикаға арналған реактивтер және глюкоза деңгейін бақылау құралдарымен камтамасыз етілуіне талдау жасау.

3) Таблеткалары қантты түсіру препараттарын және глюкоза денгейіне өз бетінше бақылау жасау құрлдарын сатып алу жөнінен тендерлер ұйымдастыру және өткізу.

5. Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі принциптері

1) Аймақтық бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі іс –шаралар жоспарын әзірлеу.

2) Осы бағдарламаны орындау жөніндегі нақтылы міндеттерді шешу үшін атқарушы биліктін жергілікті органдарымен, мемлекеттік ұйымдармен, әкімшілік органдармен бірлесе іс –қимыл жасау.

3) Диабет туралы білімдерді насихаттау ұшін халықтын көпшілік бөлігін, қоғамдық ұйымдарды тарту.

6. Қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері

Бағдарламаны 2001-2003 жылдары жүзеге асыру мынадай жағдайларда іске асырылады:

1) Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау ісі жөніндегі агенттігі жүзеге асыратын республикалық бюджетте диабетке қарсы препараттарды орталықтандыра сатып алуға қарастырылғанқаражат шегінде;

2) Жергілікті бюджет қаражаты есебінен: 2001жылы -17209 мың тенге, 2002 жылы -19 мың тенге ,2003 жылы -20 мың тенге;

3) Үкіметтік емес қоғамдық ұйымдардың қаражаты есебінен. Жергілікті бюджеттен бөлінетін қаражат сомасы, осы бағдарлама өзгертулер еңгізу жолымен, бюджеттің кіріс бөлігін орындалуына байланысты түзетілуі мүмкін.

7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтелетін нәтижелер

1) Ауруларды емдеу сапасын жақсарту.

2) Ауруларды қантты түсіретін препараттармен глюкоза деңгейін өз бетінші бақылау және инсулинді жеткізу құралдарымен қамтамасыз етуді жақсарту.

3) Емдеуді ерте бастап жұргізу және асқынудын алдын алу мақсатында қант диабетімен ауырғандарды белсенді түрде анықтау

4) Қант диабетінің аймақтық тізілімін жасау қант диабетімен ауыратындардын саны туралы нақтылы мәліметтер алуға мұмкіндік әпереді, ол өз кезегінде ауруларға уақытылы тиімді көмек көрсетудіжақсартады.

5) Жоғарыда келтірілген іс шаралар есебінен аурулардыңмүгідектікке шалдығуы мен қайтыс болуын төмендетуге жағдай жасалады.

6) Осы бағдарламаны жүзеге асыру есебінен экономикалық шығындарды төмендету.

8. Бағдарламаны жүзеге асырудағы іс-шаралар жоспары

Қысқартулар тізімі:

ОДБ - Облыстық денсаулық сактау басқармасы

ЕАҰ - емдеу-алдын алу ұйымдары

ҚД - қант диабеті

ҚР - Қазақстан Республикасы