memleket.kz

    Тау-кен металлургия өнеркәсібі саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы

    ЖаңаМинистрлік пен ведомствоның ӘМ-де тіркелуге жатпайтын актісі
    Нұсқаның өзектілігі
    Өзекті нұсқа 4 наурыз 2026 ж.

    Тау-кен металлургия өнеркәсібі саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы

    «Кәсіптік біліктілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 5-тармағына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

    1. Мыналар:

    1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог» кәсіптік стандарты;

    2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші» кәсіптік стандарты;

    3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес «Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші» кәсіптік стандарты бекітілсін;

    4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес «Балқытылатын үлгілер бойынша құю» кәсіптік стандарты;

    5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес «Қысыммен құю» кәсіптік стандарты;

    6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес «Шойын өндіру» кәсіптік стандарты бекітілсін;

    7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес «Болат балқыту өндірісі» кәсіптік стандарты бекітілсін.

    2. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Өнеркәсіп комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

    1) осы бұйрыққа қол қойылған күннен бастап күнтізбелік бес күн ішінде оны қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

    2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

    3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс вице-министріне жүктелсін.

    4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

    Министр

    Е. Нағаспаев

    КЕЛІСІЛДІ

    Қазақстан Республикасы

    Еңбек және халықты әлеуметтік

    қорғау министрлігі

    _________________

    «___» ___________ 2025 жыл

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс

    министрлігі

    20_____ жылғы « » « »

    № бұйрығына

    1-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог» кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының «Кәсіптік біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және жұмысқа қабылдау талаптарын қалыптастыру, білім беру бағдарламаларын, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда кадрларды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу кезінде қолданылуы мүмкін.

    2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

    1) Modbus – жетекші архитектураға негізделген ашық коммуникациялық протокол. Электрондық құрылғылар арасындағы байланысты ұйымдастыру үшін өнеркәсіпте кеңінен қолданылады;

    2) Open Platform Communications Unified Architecture – автоматтандырылған жүйелердегі, мысалы, өндірістік желілер, ғимараттарды басқару жүйелері және басқа да өнеркәсіптік процестердегі әртүрлі құрылғылар арасында деректер алмасу үшін коммуникациялық протоколдың өнеркәсіптік стандарты;

    3) Profibus – автоматтандырылған жабдықтар мен контроллерлер, мысалы, бағдарламаланатын логикалық контроллерлер арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін өнеркәсіптік желінің стандарты. Бұл стандарт өндірісті және процестерді автоматтандыруда, сондай-ақ басқа да өнеркәсіптік қосымшаларда кеңінен қолданылады;

    4) Python – жоғары деңгейлі, интерпретацияланатын, интерактивті және объектіге бағытталған бағдарламалау тілі;

    5) R – деректерді статистикалық өңдеуге және графикамен жұмыс істеуге арналған бағдарламалау тілі, сондай-ақ ашық бастапқы кодты есептеулерге арналған тегін бағдарламалық орта;

    6) Return on Investment немесе инвестициялардың қайтарымы – инвестициялардың тиімділігін өлшеу үшін қолданылатын қаржылық көрсеткіш. Ол инвестициялардың құнына қатысты қаншалықты жақсы пайда әкелетінін көрсетеді. ROI инвестициялардан алынған таза пайданы (немесе шығынды) олардың бастапқы құнына қатынасы ретінде есептеледі;

    7) Structured Query Language – реляциялық дерекқорды басқару жүйесімен басқарылатын дерекқордағы деректерді жасау, өзгерту және басқару үшін қолданылатын декларативті бағдарламалау тілі;

    8) Деректерді талдау – деректерді сипаттау және көрсету, қысу, тазалау және бағалау үшін статистикалық және/немесе логикалық әдістерді жүйелі түрде қолдану процесі;

    9) Үлкен деректер (Big Data) – үлкен көлемдегі құрылымдалған немесе құрылымдалмаған деректер массивтері. Олар статистика, талдау, болжау және шешім қабылдау үшін пайдалану үшін арнайы автоматтандырылған құралдардың көмегімен өңделеді;

    10) Заттар интернеті (Internet of Things) – физикалық объектілер («заттар») арасындағы деректерді беру желісі тұжырымдамасы, олар бір-бірімен немесе сыртқы ортамен өзара әрекеттесу үшін кіріктірілген құралдар мен технологиялармен жабдықталған;

    11) Ақпараттық технологиялар – ақпаратты өңдеу және сақтау үшін компьютерлер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді, сондай-ақ деректерді беру және әртүрлі электрондық коммуникация түрлерін пайдаланумен байланысты сала;

    12) Негізгі тиімділік көрсеткіштері – қабылданған іс-әрекеттердің нәтижелілігі мен тиімділігін өлшеу үшін абсолютті немесе салыстырмалы (пайыздық) мәндерде көрсетілген сандық көрсеткіштер;

    13) Предиктивті аналитика – тарихи деректер негізінде болашақ оқиғаларды болжау үшін статистикалық алгоритмдерді, машиналық оқытуды және деректерді модельдеуді пайдаланатын аналитика саласы;

    14) Бағдарламалау, робототехника, жасанды интеллект – жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу және баптау, роботтарды орнату және баптау, өндірістік процестер мен жеке машиналарды басқару үшін бағдарламаларды әзірлеуге байланысты әртүрлі дағдыларды қамтиды;

    15) Жүйелік ойлау – маманның белгілі бір фактілерді жалпы суретке біріктіру (қорытындылау), әртүрлі жағдайларды (экономикалық, саяси, іскерлік) түсіну және ұзақ мерзімді шешімдер қабылдау үшін иерархиялық деңгейлерді құру қабілеті. Маңызды сапа - бір элементтегі өзгеріс кейіннен басқа элементтерге қалай әсер ететінін түсіну;

    16) Статистикалық талдау – заңдылықтарды, үрдістерді және өзара байланыстарды анықтау мақсатында сандық деректерді жинау, өңдеу және түсіндіру процесі;

    17) Жобаларды басқару – уақыт, бюджет және сапа сияқты белгіленген шектеулер шеңберінде жобаның нақты мақсаттарына қол жеткізу үшін ресурстарды жоспарлау, ұйымдастыру және бақылау;

    18) Цифрландыру – цифрлық технологиялар ұсынатын мүмкіндіктерге бейімделу үшін бизнес-процестерді, мәдениетті және ұйымның экожүйесін өзгерту.

    3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) OPC UA – Open Platform Communications Unified Architecture;

    2) ROI – Return on Investment;

    3) SQL – Structured Query Language;

    4) ИТ – Ақпараттық технология;

    5) KPI – Негізгі өнімділік көрсеткіштері;

    6) IoT – Internet of Things;

    7) AI – Жасанды интеллект.

    2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

    4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог.

    5. Кәсіптік стандарттың коды: B07291039.

    6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

    7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Тау-кен металлургиялық кешендегі Digital-технолог стандарты саланың өндірістік және басқарушылық процестерін жақсарту және оңтайландыру үшін цифрлық технологияларды енгізу және пайдалану бойынша мамандандыруды білдіреді.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

    1) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 6 СБШ-нің деңгейі.

    2) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 4 СБШ-нің деңгейі.

    3) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 5 СБШ-нің деңгейі.

    4) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 7 СБШ-нің деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог»:

    Топ­тың ко­ды:
    2149-9
    Қыз­мет ата­уы­ның ко­ды:
    -
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық кә­сі­по­рын­дар­да­ғы Digital-тех­но­лог
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    БТ­БА, БА, үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    Бас­шы­лар, ма­ман­дар және бас­қа да қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы «Бас­шы­лар, ма­ман­дар және бас­қа да қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 30 жел­тоқ­сан­да­ғы № 553 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 31 жел­тоқ­сан­да № 22003 бо­лып тір­кел­ді.
    Ин­же­нер-тех­но­лог.
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Тех­но­ло­ги­я­лық про­цес­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру (бей­ін бой­ын­ша)
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың кен орын­да­рын жер астын­да өң­деу
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Тү­сті ме­тал­дар ме­тал­лур­ги­я­сы
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Қа­ра ме­тал­дар ме­тал­лур­ги­я­сы
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын ашық әдіспен өн­ді­ру
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өң­деу
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын­да цифр­лан­ды­ру жо­ба­ла­ры­на қа­ты­су ар­қы­лы ке­мін­де 3-5 жыл жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі.
    Фор­мал­ды емес және ин­фор­ма­лы бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    ИТ са­ла­сын­да­ғы бі­лік­ті­лік­ті арт­ты­ру­ға ар­нал­ған қо­сым­ша кә­сі­би бағ­дар­ла­ма­лар: сер­ти­фи­кат­тар (BI analytics, Big Data, IoT, ав­то­мат­тан­ды­ру); жо­ба­лар­ды бас­қа­ру, ма­ши­на­лық оқы­ту.
    Кә­сіп­тің бас­қа ық­ти­мал ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның өн­ді­рі­стік про­це­сте­рін оң­тай­лан­ды­ру, ти­ім­ді­лі­гін және қа­уіп­сіз­ді­гін арт­ты­ру­ға ба­ғыт­тал­ған цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды әзір­леу, ен­гі­зу және қол­дау үшін жа­у­ап­ты ма­ман.
    Ең­бек функ­ци­я­лар­дың си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету және жаб­дық­тар­ды сүй­е­мел­деу
    2. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді цифр­лан­ды­ру та­лап­та­рын тал­дау
    3. Ав­то­мат­тан­ды­ру және цифр­лан­ды­ру бой­ын­ша тех­ни­ка­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету және жаб­дық­тар­ды сүй­е­мел­деу
    Дағ­ды 1:
    Бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету және жаб­дық­тар­ды сүй­е­мел­деу
    Ма­шық­тар:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да ру­да­ны өн­ді­ру, өң­деу және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру үшін қол­да­ны­ла­тын өнер­к­ә­сіп­тік кон­трол­лер­лер мен бас­қа жаб­дық­тар­ды бап­тау және бағ­дар­ла­ма­лау.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру жүй­е­ле­рін мо­ни­то­ринг­теу және ди­а­гно­сти­ка жүр­гі­зу, жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­дың ал­дын алу және же­дел жою.
    3. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын­да ав­то­мат­тан­ды­ру жүй­е­ле­рі­нің се­нім­ді және үз­дік­сіз жұ­мысын қам­та­ма­сыз ету үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді тұ­рақ­ты тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жа­ңар­ту рә­сім­де­рін әзір­леу және ен­гі­зу.
    4. Тех­ни­ка­лық мә­се­ле­лер­ді ше­шу және қа­жет­ті қол­да­уды қам­та­ма­сыз ету үшін тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тар мен бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді жет­кі­зу­ші­лер­мен өза­ра әре­кет­те­су.
    5. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру және жүй­е­лер­дің жұ­мысын жақ­сар­ту мүм­кін­дік­те­рін анық­тау үшін ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру жүй­е­ле­рі­нен жи­нал­ған өн­ді­рі­стік де­ректер­ді тал­дау.
    6. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның пер­со­на­лын жа­ңа жаб­дық­тар мен бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді пай­да­ла­ну­ға үй­ре­ту, олар­дың жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар­мен жұ­мыс іс­теу құ­зы­рет­ті­лі­гі мен се­нім­ді­лі­гін қам­та­ма­сыз ету.
    7. Жаб­дық­тар мен бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді дұ­рыс пай­да­ла­ну және қыз­мет көр­се­ту үшін пай­да­ла­ну­шы нұс­қа­улық­та­рын, пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар­ды және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту ту­ра­лы есеп­тер­ді қо­са ал­ған­да, тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны әзір­леу.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да қол­да­ны­ла­тын өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар мен ав­то­мат­тан­ды­ру жүй­е­ле­рі­нің жұ­мыс негіз­де­рі және жұ­мыс іс­теу прин­ципте­рі.
    2. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру­ға ар­нал­ған бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­дің тех­ни­ка­лық ас­пек­ті­ле­рі мен мүм­кін­дік­те­рі.
    3. Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар мен дат­чик­тер­дің тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры мен мүм­кін­дік­те­рі.
    4. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның өнер­к­ә­сіп­тік жүй­е­ле­рін­де­гі ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік және де­ректер­ді қор­ғау та­лап­та­ры.
    5. Өнер­к­ә­сіп­тік бай­ла­ныс стан­дарт­та­ры мен про­то­кол­да­ры (мы­са­лы, OPC UA, Modbus, Profibus).
    6. Бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету және жаб­дық­тар­ды те­сті­леу әді­сте­рі мен рә­сім­де­рі.
    7. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы жаб­дық­тар мен бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ге қой­ы­ла­тын тех­ни­ка­лық стан­дарт­тар, нор­ма­тив­тер және та­лап­тар.
    8. Жаб­дық­тар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу рә­сім­де­рі мен нұс­қа­улық­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді цифр­лан­ды­ру та­лап­та­рын тал­дау
    Дағ­ды 1:
    Про­це­стер­ді оң­тай­лан­ды­ру үшін де­ректер­ді мо­ни­то­ринг­теу және тал­дау
    Ма­шық­тар:
    1. Сен­сор­лар, ру­да­ны өн­ді­ру және өң­деу жүй­е­ле­рі, сон­дай-ақ опе­ра­ци­я­лық жур­нал­дар си­яқ­ты әр­түр­лі көз­дер­ден де­ректер жи­нау, кей­ін­нен тал­дау және өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді оң­тай­лан­ды­ру үшін.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ден жи­нал­ған де­ректер­ді өң­деу және тал­дау үшін ста­ти­сти­ка­лық әді­стер мен ана­ли­ти­ка­лық құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну, заң­ды­лық­тар мен ауыт­қу­лар­ды анық­тау мақ­са­тын­да.
    3. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­де­гі заң­ды­лық­тар­ды, про­бле­ма­лар­ды және жақ­сар­ту мүм­кін­дік­те­рін анық­тау үшін де­ректер­ді ин­тер­пре­та­ци­я­лау, ти­ім­ді­лік пен өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру үшін ше­шім­дер ұсы­ну.
    4. Өн­ді­рі­стік опе­ра­ци­я­лар­ды мо­ни­то­ринг­теу және ба­ға­лау үшін ти­ім­ді­лік көр­сет­кіш­те­рін (KPI) әзір­леу және ен­гі­зу, өнім­ді­лік­тің негіз­гі ас­пек­ті­ле­рін ба­қы­лау мен ба­қы­ла­уды қам­та­ма­сыз ету.
    5. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын бас­қа­ру дең­гей­ін­де ше­шім қа­был­да­уды қол­дау үшін де­ректер­ді тал­дау нәти­же­ле­рі ту­ра­лы есеп­тер құ­ра­с­ты­ру және ұсы­ну, өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ағым­да­ғы жай-күйі мен жақ­сар­ту мүм­кін­дік­те­рі ту­ра­лы бас­шы­лық­ты ха­бар­дар ету.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді және олар­ды оң­тай­лан­ды­ру­дың әле­ует­ті са­ла­ла­рын ег­жей-тег­жей­лі тү­сі­ну.
    2. Өн­ді­рі­стік де­ректер­ді және KPI мо­ни­то­ринг­теу прин­ципте­рі мен прак­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім.
    3. Қа­зір­гі за­ман­ғы ана­ли­ти­ка­лық бағ­дар­ла­ма­лар мен де­ректер­ді ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау құ­рал­да­рын (BI ана­ли­ти­ка­лық жүй­е­ле­рі, ба­қы­лау тақ­та­сы жүй­е­ле­рі) және тау-кен ме­тал­лур­гия өнер­к­ә­сі­біне ар­нал­ған ма­ман­дан­ды­ры­л­ған бағ­дар­ла­ма­лық ше­шім­дер­ді мең­ге­ру.
    4. Де­ректер­ді жи­нау және тал­дау үшін бағ­дар­ла­ма­ла­удың негіз­гі прин­ципте­рі, оның ішін­де Python, R неме­се SQL си­яқ­ты бағ­дар­ла­ма­лау тіл­де­рін пай­да­ла­ну.
    5. Про­це­стер­ді бо­лжау және оң­тай­лан­ды­ру үшін ма­ши­на­лық оқы­ту және жа­сан­ды ин­тел­лект әді­сте­рін тү­сі­ну.
    6. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да қол­да­ны­ла­тын қа­уіп­сіз­дік стан­дарт­та­ры мен эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар ту­ра­лы ха­бар­дар бо­лу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Өн­ді­рі­стік опе­ра­ци­я­лар­ды цифр­лық түр­лен­ді­ру қа­жет­ті­лік­те­рін зерт­теу
    Ма­шық­тар:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді, оның ішін­де ру­да­ны өн­ді­ру, өң­деу және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стер­ді тал­дау, цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды ен­гі­зу мүм­кін­дік­те­рін анық­тау.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның қа­жет­ті­лік­те­рін анық­тау және цифр­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу үшін тех­ни­ка­лық та­лап­тар­ды қа­лып­та­сты­ру, са­ла­ның және өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып.
    3. IoT, Big Data, AI және ма­ши­на­лық оқы­ту си­яқ­ты за­ма­на­уи цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді оң­тай­лан­ды­ру бой­ын­ша ұсы­ны­стар әзір­леу және негіз­деу.
    4. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын­да цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды ен­гі­зу­дің тәу­е­кел­де­рі мен ар­тық­шы­лық­та­рын ба­ға­лау, са­ла­ның нақ­ты тәу­е­кел­де­рі мен әле­ует­ті ар­тық­шы­лық­та­рын ес­ке­ре оты­рып.
    5. Цифр­лық ше­шім­дер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды қа­лып­та­сты­ру үшін өн­ді­рі­стік бө­лім­ше­лер, ИТ-бө­лім­дер және тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның бас­шы­лы­ғы­мен өза­ра әре­кет­те­су.
    6. Жо­ба­лар­ды бас­қа­ру әді­сте­рін пай­да­ла­на оты­рып, тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы цифр­лан­ды­ру ба­ста­ма­ла­рын жос­пар­лау және іс­ке асы­ру, жо­ба­лар­ды ти­ім­ді бас­қа­ру­ды және қой­ы­л­ған мақ­сат­тар­ға қол жет­кі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету.
    7. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сы­на қол­да­ны­ла­тын на­рық­та­ғы цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар мен ше­шім­дер­ді тал­дау және нақ­ты өн­ді­рі­стік мін­дет­тер үшін ең қо­лай­лы­сын таң­дау.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық өн­ді­рі­стің негіз­де­рі, оның ішін­де тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер, жаб­дық­тар және ма­те­ри­ал­дар.
    2. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді жүй­е­лі тал­дау және мо­дель­деу прин­ципте­рі мен әді­сте­рі.
    3. Цифр­лан­ды­ру са­ла­сын­да­ғы за­ма­на­уи үр­ді­стер мен тех­но­ло­ги­я­лар (мы­са­лы, IoT, Big Data, AI, ма­ши­на­лық оқы­ту).
    4. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры үшін цифр­лық транс­фор­ма­ция және ав­то­мат­тан­ды­ру стан­дарт­та­ры мен нор­ма­тив­те­рі.
    5. Де­ректер­ді жи­нау және тал­дау әді­сте­рі, оның ішін­де ста­ти­сти­ка­лық тал­дау және пре­дик­тив­ті ана­ли­ти­ка.
    6. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры­ның өнер­к­ә­сіп­тік жүй­е­ле­рін­де­гі ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік және де­ректер­ді қор­ғау та­лап­та­ры.
    7. Жо­ба­лар­ды бас­қа­ру және биз­нес-тал­дау негіз­де­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 3:
    Ав­то­мат­тан­ды­ру және цифр­лан­ды­ру бой­ын­ша тех­ни­ка­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Ав­то­мат­тан­ды­ру және цифр­лан­ды­ру бой­ын­ша тех­ни­ка­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу
    Ма­шық­тар:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да­ғы ав­то­мат­тан­ды­ру және цифр­лан­ды­ру са­ла­сын­да­ғы жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лық әзір­ле­ме­лер мен ин­но­ва­ци­я­лар­ды тал­дау.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­ры үшін ав­то­мат­тан­ды­ру және цифр­лан­ды­ру жүй­е­ле­рін ен­гі­зу үшін тех­ни­ка­лық тап­сыр­ма­лар мен жо­ба­лық құ­жат­та­ма­ны әзір­леу.
    3. Ұсы­ны­л­ған ше­шім­дер­дің эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау және ин­ве­сти­ци­я­лар­дың қай­та­рым­ды­лы­ғын (ROI) тал­дау жүр­гі­зу.
    Бі­лім­дер:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру прин­ципте­рі мен әді­сте­рі.
    2. IoT, жа­сан­ды ин­тел­лект (AI), ма­ши­на­лық оқы­ту, бұлт­ты есеп­те­улер және бас­қа да цифр­лық транс­фор­ма­ция тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    3. Өнер­к­ә­сіп­тік ав­то­мат­тан­ды­ру­да қол­да­ны­ла­тын бағ­дар­ла­ма­лау және бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді әзір­леу негіз­де­рі.
    4. Өнер­к­ә­сіп­тік бай­ла­ныс стан­дарт­та­ры мен про­то­кол­да­ры (мы­са­лы, OPC UA, Modbus, Profibus).
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Же­ке құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Жүй­е­лік ой­лау
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау
    Ма­те­ма­ти­ка­лық ой­лау
    Зей­ін­ді­лік
    ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық қа­бі­лет­тер
    Көш­бас­шы­лық және ком­му­ни­ка­тив­тік дағ­ды­лар
    Бас­қа­ру­ды өзгер­ту
    Функ­ци­о­нал­ды өза­ра әре­кет­те­су
    Ди­зайн­дық ой­лау
    Бі­лім­ді бас­қа­ру
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ -нің ішін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс:
    СБШ-нің дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    7
    Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық кә­сі­по­рын­дар­да­ғы Digital-тех­но­лог
    10. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог»:
    Топтың коды:
    2149-9
    Қызмет атауының коды:
    -
    Кәсіптің атауы:
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    СБШ бойынша біліктілік деңгейі:
    4
    СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:
    -
    БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:
    -
    Кәсіптік білім деңгейі:
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Түсті металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Қара металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Құю өндірісі
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық қазу
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
    Мамандық:
    Минералды байыту
    Біліктілік:
    -
    Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
    Цифрландыру және өндірістік процестерді автоматтандыру жобаларына қатыса отырып, тау-кен металлургия өнеркәсібінде немесе ілеспе салаларда 1 жылдан 2 жылға дейін жұмыс.
    Формалды емес және информалы біліммен байланыс:
    ИТ негіздері, кіріспе автоматтандыру, негізгі деректерді талдау.
    Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:
    -
    Қызметтің негізгі мақсаты:
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың өндірістік процестерін оңтайландыруға бағытталған цифрлық технологияларды сүйемелдеуге қатысу.
    Еңбек функциялардың сипаттамасы
    Еңбек функцияларының тізбесі:
    Міндетті еңбек функциялары:
    1. Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
    2. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
    Қосымша еңбек функциялары:
    -
    Еңбек функциясы 1:
    Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
    Дағды 1:
    Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау үшін деректер жинау
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында цифрландыру мүмкіндіктерін талдау үшін деректер жинау, оның ішінде өндірістік процестерді, жабдықтарды және басқару жүйелерін мониторингтеу.
    2. Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың ерекшеліктері мен өндірістік қажеттіліктерін ескере отырып, аға маманның басшылығымен техникалық талаптарды қалыптастыру үшін командамен өзара әрекеттесу.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
    2. Деректерді талдау және цифрлық модельдеу негіздері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 2:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
    Дағды 1:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтармен жұмыс
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды, оның ішінде өндірістік процестерді автоматтандыру және бақылау жүйелерін бастапқы баптау және диагностика жүргізу.
    2. Руданы өндіру және өңдеу басқару жүйелері сияқты жүйелердің жұмысын мониторингтеу үшін деректер жинау және оларды талдау және шешім қабылдау үшін аға мамандарға беру.
    3. Өндірістік процестердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ете отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеуге қатысу.
    4. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.
    Білімдер:
    1. Өнеркәсіптік жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс негіздері.
    2. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
    3. Жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және диагностикасының қарапайым әдістері.
    4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі принциптері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:
    Зейінділік
    Ұқыптылық
    Командада жұмыс істеудің негізгі дағдылары
    Күйзеліске төзімділік
    Негізгі аналитикалық дағдылар
    Тәртіптілік
    Басқаруды өзгерту
    Функционалды өзара әрекеттесу
    Дизайндық ойлау
    Білімді басқару
    Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:
    -
    СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:
    СБШ-нің деңгейі:
    Кәсіптің атауы:
    7
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    6
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    5
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    11. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог»:
    Топтың коды:
    2149-9
    Қызмет атауының коды:
    -
    Кәсіптің атауы:
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    СБШ бойынша біліктілік деңгейі:
    5
    СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:
    -
    БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:
    -
    Кәсіптік білім деңгейі:
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Түсті металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Қара металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Технологиялық процесстерді автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндіру
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбаларды өңдеу
    Біліктілік:
    -
    Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
    Тау-кен металлургия саласында немесе өндірістік процестерді цифрландыру және автоматтандыру жобаларына қатысу арқылы 2 жылдан 3 жылға дейін жұмыс тәжірибесі.
    Формалды емес және информалы біліммен байланыс:
    ИТ саласындағы біліктілікті арттыру курстары: мәліметтер қоры (SQL), Python негіздері; өнеркәсіптік автоматтандыру, цифрлық технологиялар бойынша тренингтерге қатысу.
    Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:
    -
    Қызметтің негізгі мақсаты:
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда өндірістік процестердің тиімділігін арттыру мақсатында цифрлық технологияларды қолдау және енгізу бойынша міндеттерді орындау.
    Еңбек функциялардың сипаттамасы
    Еңбек функцияларының тізбесі:
    Міндетті еңбек функциялары:
    1. Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
    2. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
    3. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу
    Қосымша еңбек функциялары:
    -
    Еңбек функциясы 1:
    Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
    Дағды 1:
    Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау үшін деректер жинау
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында цифрландыру мүмкіндіктерін талдау үшін деректер жинау, оның ішінде ағымдағы өндірістік процестер, жабдықтар және басқару жүйелері туралы ақпарат жинау, цифрлық технологияларды енгізу салаларын анықтау мақсатында.
    2. Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың ерекшеліктері мен өндірістік қажеттіліктерін ескере отырып, аға маманның басшылығымен техникалық талаптарды қалыптастыру үшін командамен өзара әрекеттесу, сондай-ақ цифрлық шешімдерді қолданыстағы өндірістік процестерге интеграциялауды қамтамасыз ету.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
    2. Деректерді талдау және цифрлық модельдеу негіздері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 2:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
    Дағды 1:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтармен жұмыс
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру жүйелерін бастапқы баптау және диагностика жүргізу.
    2. Өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді басқару жүйелері сияқты жүйелердің жұмысын мониторингтеу үшін деректер жинау және оларды талдау және өндірістік процестерді оңтайландыру үшін аға мамандарға беру.
    3. Өндірістік операциялардың сенімділігі мен тиімділігін қамтамасыз ете отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеуге қатысу.
    4. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.
    Білімдер:
    1. Өнеркәсіптік жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс негіздері.
    2. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
    3. Жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және диагностикасының қарапайым әдістері.
    4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі принциптері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 3:
    Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу
    Дағды 1:
    Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру жүйелері, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін жобалық құжаттаманы және техникалық тапсырмаларды әзірлеуді қолдау.
    2. Өндірістік процестер мен пайдалану шарттарының ерекшеліктерін ескере отырып, аға инженерлердің басшылығымен жабдықтарды таңдай отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындар үшін қарапайым автоматтандыру жүйелерін жобалау және баптауға қатысу.
    3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу және оның тау-кен металлургия саласындағы қолданыстағы өндірістік процестермен интеграциялануын қамтамасыз ету, өндірістік операциялардың үздіксіз жұмыс істеуі мен тиімділігін арттыру.
    Білімдер:
    1. Өндірістік процестерді автоматтандыру принциптері мен әдістері.
    2. Автоматтандыру үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді бағдарламалау және қолдану негіздері.
    3. Өнеркәсіптік байланыс протоколдары (Modbus, OPC UA) базалық деңгейде.
    4. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын стандарттар мен нормативтік құжаттар.
    5. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді түсіну.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:
    Күйзеліске төзімділік
    Зейінділік
    Командада жұмыс істей білу
    Бастамашылдық
    Негізгі ұйымдастырушылық дағдылар
    Проблемаларды шешу дағдылары
    Оқуға дайындық
    Жұмысқа кәсіби көзқарас
    Аналитикалық ойлау
    Басқаруды өзгерту
    Функционалды өзара әрекеттесу
    Дизайндық ойлау
    Білімді басқару
    Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:
    -
    СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:
    СБШ-нің деңгейі:
    Кәсіптің атауы:
    7
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    6
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    12. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог»:
    Топтың коды:
    2149-9
    Қызмет атауының коды:
    -
    Кәсіптің атауы:
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог
    СБШ бойынша біліктілік деңгейі:
    7
    СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:
    -
    БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:
    Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы «Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы» 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелді.
    Инженер-технолог
    Кәсіптік білім деңгейі:
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Түсті металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Қара металдар металлургиясы
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Технологиялық процесстерді автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндіру
    Біліктілік:
    -
    Білім деңгейі:
    жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)
    Мамандық:
    Пайдалы қазбаларды өңдеу
    Біліктілік:
    -
    Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
    Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізу және қолдау жобаларын басқару тәжірибесімен кемінде 5 жыл жұмыс тәжірибесі.
    Формалды емес және информалы біліммен байланыс:
    ИТ және жобаларды басқару бойынша біліктілікті арттыруға арналған қосымша кәсіби бағдарламалар, цифрлық өнімді әзірлеу және ИТ инновациялары бойынша курстар, соның ішінде AI, сондай-ақ персоналды басқару, өзгерістерді басқару және тау-кен металлургия кешенін цифрландыру стратегиясы бойынша тренингтер.
    Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:
    -
    Қызметтің негізгі мақсаты:
    Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өндірістік процестерін оңтайландыру, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған цифрлық технологияларды әзірлеу, енгізу және қолдау үшін жауапты маман. Цифрландыру командаларын басқару және корпоративтік стратегия шеңберінде жобаларды басқару.
    Еңбек функциялардың сипаттамасы
    Еңбек функцияларының тізбесі:
    Міндетті еңбек функциялары:
    1. Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару
    2. Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету
    3. Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау
    4. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу
    5. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа шешімдерді енгізу және сүйемелдеу
    6. Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту
    Қосымша еңбек функциялары:
    -
    Еңбек функциясы 1:
    Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару
    Дағды 1:
    Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару
    Машықтар:
    1. Жобаларды іске асыру жоспарларын әзірлеу және басқару, мерзімдер мен бюджетті сақтау.
    2. Жобаларды іске асыруға байланысты тәуекелдерді бағалау және талдау, сондай-ақ оларды азайту шараларын әзірлеу.
    3. Жобаның тиімді жұмысын қамтамасыз ету үшін ресурстарды (уақыт, қаржы, адами ресурстар) пайдалануын бақылау.
    4. Тәуекелдерді азайту және шығындарды оңтайландыру үшін жеткізушілер мен мердігерлермен келіссөздер жүргізу және жұмысын үйлестіру.
    5. Жобаларды басқару процестерін үздіксіз жетілдіру үшін кері байланыс механизмдерін енгізу.
    6. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.
    Білімдер:
    1. Жобаларды басқару негіздері және қолданылатын тәсілдер.
    2. Цифрландыру жобаларында қолданылатын тәуекелдерді бағалау және талдау әдістері.
    3. Жобалардағы ресурстарды, оның ішінде қаржылық және адами ресурстарды басқару принциптері мен әдістері.
    4. Цифрлық трансформация жобаларында бюджетті жоспарлау және шығындарды бақылау әдістері.
    5. Ресурстар мен мерзімдерді бақылау үшін жобаларды басқарудың заманауи құралдары мен бағдарламалық қамтамасыз ету.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 2:
    Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету
    Дағды 1:
    Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету
    Машықтар:
    1. Жаңа цифрлық шешімдерді сәтті интеграциялау үшін командалар арасындағы тиімді өзара әрекеттесуді ұйымдастыру және қолдау.
    2. Қызметкерлер арасында білім мен тәжірибе алмасуды қамтамасыз ете отырып, функцияаралық командалардың жұмысын үйлестіру.
    3. Командаларды жаңа процестер мен технологияларға сәтті бейімдеу үшін өзгерістерді басқару әдістерін пайдалану.
    Білімдер:
    1. Ірі жобалар шеңберінде функцияаралық өзара әрекеттесу және командаларды үйлестіру принциптері.
    2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестердің негіздері және олардың ИТ жүйелерімен интеграциясы.
    3. Ұйымда цифрлық технологияларды сәтті енгізу үшін өзгерістерді басқару әдістері мен тәсілдері.
    4. Жобалық және өндірістік менеджмент жағдайында коммуникация принциптері мен әдістері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 3:
    Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау
    Дағды 1:
    Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін зерттеу
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласындағы ағымдағы өндірістік процестерді, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді талдау, цифрлық технологияларды енгізу және тиімділікті арттыру мүмкіндіктерін анықтау.
    2. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының қажеттіліктерін анықтау және цифрлық шешімдерді енгізу үшін техникалық талаптарды қалыптастыру, өндірістік процестер мен бизнес мақсаттарының ерекшеліктерін ескере отырып.
    3. IoT, Big Data, AI және машиналық оқыту сияқты заманауи цифрлық технологияларды пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу және негіздеу.
    4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізудің тәуекелдері мен артықшылықтарын бағалау, саланың нақты тәуекелдері мен әлеуетті артықшылықтарын ескере отырып.
    5. Цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды қалыптастыру үшін өндірістік бөлімшелер, ИТ-бөлімдер және тау-кен металлургия кәсіпорындарының басшылығымен өзара әрекеттесу.
    6. Жобаларды басқару әдістерін пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы цифрландыру бастамаларын жоспарлау және іске асыру, жобаларды тиімді басқаруды және қойылған мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету.
    7. Тау-кен металлургия саласына қолданылатын нарықтағы цифрлық технологиялар мен шешімдерді талдау және нақты өндірістік міндеттер үшін ең қолайлысын таңдау.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері, оның ішінде технологиялық процестер, жабдықтар және материалдар.
    2. Өндірістік процестерді жүйелі талдау және модельдеу принциптері мен әдістері.
    3. Цифрландыру саласындағы заманауи үрдістер мен технологиялар (мысалы, IoT, Big Data, AI, машиналық оқыту).
    4. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін цифрлық трансформация және автоматтандыру стандарттары мен нормативтері.
    5. Деректерді жинау және талдау әдістері, оның ішінде статистикалық талдау және предиктивті аналитика.
    6. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
    7. Жобаларды басқару және бизнес-талдау негіздері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Дағды 2:
    Процестерді оңтайландыру үшін деректерді бақылау және талдау
    Машықтар:
    1. Өндіріс процестерін кейінгі талдау және оңтайландыру үшін сенсорлар, өндіру және өңдеуді басқару жүйелері және операциялық журналдар сияқты әртүрлі көздерден деректерді жинау.
    2. Үлгілер мен ауытқуларды анықтау мақсатында тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерден жиналған деректерді өңдеу және талдау үшін статистикалық әдістер мен аналитикалық құралдарды пайдалану.
    3. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерді жетілдіру заңдылықтарын, проблемаларын және мүмкіндіктерін анықтау, тиімділік пен өнімділікті арттыру шешімдерін ұсыну үшін деректерді түсіндіру.
    4. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік операцияларды мониторингілеу және бағалау үшін тиімділік көрсеткіштерін (KPI) әзірлеу және енгізу, ашықтық пен қызметтің негізгі аспектілеріне бақылауды қамтамасыз ету.
    5. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының басқару деңгейінде шешім қабылдауды қолдау үшін есептерді құру және деректерді талдау нәтижелерін ұсыну, басшылықтың өндірістік процестерді жетілдірудің ағымдағы жағдайы мен мүмкіндіктері туралы хабардар болуын қамтамасыз ету.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерді және оларды оңтайландырудың әлеуетті бағыттарын егжей-тегжейлі түсіну.
    2. Өндірістік деректер мен KPI мониторингінің принциптері мен тәжірибесін білу.
    3. Қазіргі заманғы аналитикалық бағдарламалар мен деректерді визуализациялау құралдарын (BI аналитикалық жүйелері, бақылау тақтасы жүйелері) және тау-кен металлургия өнеркәсібіне арналған арнайы бағдарламалық шешімдерді меңгеру.
    4. Деректерді жинауды және талдауды автоматтандыруға арналған бағдарламалау негіздерін білу, соның ішінде Python, R немесе SQL сияқты бағдарламалау тілдерін пайдалану.
    5. Процестерді болжау және оңтайландыру үшін машиналық оқыту және жасанды интеллект әдістері туралы түсінік.
    6. Тау-кен металлургия өнеркәсібінде қолданылатын қауіпсіздік стандарттары мен қоршаған ортаны қорғау ережелерін білу.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 4:
    Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу
    Дағды 1:
    Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын жаңа технологияларды талдау және бағалау, олардың өндірістік процестердің тиімділігін арттыру және енгізу мүмкіндіктерін анықтау.
    2. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін автоматтандыру жүйелерінің архитектурасын жобалау, өндірістік процестердің ерекшеліктерін ескере отырып, тиісті жабдықтарды, датчиктерді және бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау.
    3. Өндірістік процестерді басқару үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу және интеграциялау, автоматтандыру және операцияларды оңтайландыруды қамтамасыз ету.
    4. Тау-кен металлургия саласында руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылатын өнеркәсіптік контроллерлер мен басқа жабдықтарды баптау және бағдарламалау.
    5. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру жүйелерін тестілеу және түзету, олардың сенімді және қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету, сондай-ақ ықтимал ақауларды анықтау және жою.
    6. Автоматтандыру жобаларын сәтті іске асыруды қамтамасыз ету үшін тау-кен металлургия кәсіпорындарының инженерлері мен техникалық мамандарымен өзара әрекеттесу.
    7. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша ұсынылған шешімдердің экономикалық тиімділігін бағалау, жаңа технологияларды енгізудің орындылығын негіздеу үшін инвестициялардың қайтарымдылығын (ROI) талдау жүргізу.
    Білімдер:
    1. Өндірістік процестерді автоматтандыру принциптері мен әдістері.
    2. IoT, жасанды интеллект (AI), машиналық оқыту, бұлтты есептеулер және басқа да цифрлық трансформация технологиялары.
    3. Өнеркәсіптік автоматтандыруда қолданылатын бағдарламалау және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу негіздері.
    4. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).
    5. Өнеркәсіптік жабдықтар мен датчиктердің техникалық сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
    6. Автоматтандыру және цифрландыру жүйелерін жобалау әдістері мен құралдары.
    7. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 5:
    Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа шешімдерді енгізу және сүйемелдеу
    Дағды 1:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды енгізу
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды орнату және баптау, оларды өндірістік процестерге дұрыс интеграциялауды қамтамасыз ету үшін техникалық талаптар мен стандарттарға сәйкес.
    2. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру және басқару жүйелерін тестілеу және түзету, олардың тұрақты және тиімді жұмысын қамтамасыз ету, сондай-ақ ықтимал ақаулар мен ақауларды анықтау және жою.
    3. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз ету үшін техникалық құжаттаманы әзірлеу, оның ішінде пайдаланушы нұсқаулықтары, пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар және техникалық қызмет көрсету туралы есептер, жүйелерді дұрыс пайдалану және қызмет көрсету үшін.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтар мен автоматтандыру жүйелерінің жұмыс негіздері және жұмыс істеу принциптері.
    2. Өндірістік процестерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық аспектілері мен мүмкіндіктері.
    3. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеу әдістері мен рәсімдері.
    4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау принциптері.
    5. Тау-кен металлургия саласындағы жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын техникалық стандарттар, нормативтер және талаптар.
    6. Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдері мен нұсқаулықтары.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Дағды 2:
    Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
    Машықтар:
    1. Тау-кен металлургия саласында руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылатын өнеркәсіптік контроллерлер мен басқа жабдықтарды баптау және бағдарламалау.
    2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді автоматтандыру және басқару жүйелерін мониторингтеу және диагностика жүргізу, жұмысындағы ақаулардың алдын алу және жедел жою.
    3. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында автоматтандыру жүйелерінің сенімді және үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді тұрақты техникалық қызмет көрсету және жаңарту рәсімдерін әзірлеу және енгізу.
    4. Техникалық мәселелерді шешу, кеңес алу және қажетті қолдауды қамтамасыз ету үшін тау-кен металлургия саласында қолданылатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізушілермен өзара әрекеттесу.
    5. Өндірістік процестердің тиімділігін арттыру және жүйелердің жұмысын жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін автоматтандыру және басқару жүйелерінен жиналған өндірістік деректерді талдау.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтар мен автоматтандыру жүйелерінің жұмыс негіздері және жұмыс істеу принциптері.
    2. Өндірістік процестерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық аспектілері мен мүмкіндіктері.
    3. Өнеркәсіптік жабдықтар мен датчиктердің техникалық сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
    4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
    5. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).
    6. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеу әдістері мен рәсімдері.
    7. Тау-кен металлургия саласындағы жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын техникалық стандарттар, нормативтер және талаптар.
    8. Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдері мен нұсқаулықтары.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Еңбек функциясы 6:
    Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту
    Дағды 1:
    Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту
    Машықтар:
    1. Қызметкерлердің жаңа технологиялар саласындағы құзыреттерін арттыруға бағытталған тренингтер мен семинарлар өткізу.
    2. Жаңа цифрлық құралдарды меңгеру процесінде персоналды қолдау және кеңес беру, туындаған сұрақтар мен мәселелерді шешу.
    Білімдер:
    1. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өндірістік процестеріне енгізілетін жаңа цифрлық құралдардың функционалдығы және қолданылуы.
    2. Ересектерді оқыту және педагогика әдістемелерінің негіздері.
    3. Персоналды жаңа жұмыс процестеріне бейімдеу үшін өзгерістерді басқару принциптері.
    Дағдыны тану мүмкіндігі:
    -
    Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:
    Көшбасшылық дағдылары
    Жүйелік ойлау
    Аналитикалық ойлау
    Математикалық ойлау
    Зейінділік
    Мәселені шешуге кәсіби көзқарас
    Ұйымдастырушылық қабілет
    Бастама
    Топта жұмыс істей білу
    Өз бетінше жұмыс істей білу
    Стресске төзімділік
    Тиімділік
    Ағымдағы және болашақтағы мәселелерді шешу және шешім қабылдау үшін жаңа ақпараттың салдарын түсіну
    Ұйымдастыру
    Тәртіп
    Басқаруды өзгерту
    Функционалды өзара әрекеттесу
    Дизайндық ойлау
    Білімді басқару
    Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:
    Қосымша сертификаттар:
    ISO/IEC 27001- ақпараттық қауіпсіздік
    IEC 62443 - өнеркәсіптік жүйелердің киберқауіпсіздігі
    PMI/PRINCE2 – жобаны басқару
    ESCO/ DigComp – ЕО цифрлық құзыреттері
    СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:
    СБШ-нің деңгейі:
    Кәсіптің атауы:
    6
    Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

    4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

    13. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: Топанова Молдир, [email protected].

    14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): «ШалкияЦинк ЛТД» АҚ

    Орындаушылар: Бакитжан Айдаров, [email protected].

    15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

    16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 30.12.2024 г.

    17. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2024 г.

    19. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2027 г.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс

    министрлігі

    20_____ жылғы « » « »

    № бұйрығына

    2-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші» кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының «Кәсіптік біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және жұмысқа қабылдау талаптарын қалыптастыру, білім беру бағдарламаларын, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда кадрларды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу кезінде қолданылуы мүмкін.

    2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

    1) Цифрлық датчиктер – температура, қысым, ылғалдылық және басқа да физикалық шамаларды өлшейтін және алынған деректерді компьютерлік жүйелермен өңдеу үшін цифрлық түрде беретін электрондық құрылғылар;

    2) Ұшқышсыз ұшатын аппарат – өндірістік процестерді мониторингтеу және бақылау үшін қолданылатын, тікелей көріну аймағынан тыс орналасқан объектілерде сенсорлар мен камералармен жабдықталған ұшқышсыз ұшу аппараттары. Олар жабдықтардың және өндірістік процестердің жай-күйі туралы ақпарат жинап, өндірісті оңтайландыру және қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қажетті шешімдерді қабылдау үшін деректерді жедел талдауды қамтамасыз етеді;

    3) Supervisory Control and Data Acquisition системы – өндірістік процестерді бақылау, басқару және деректерді жинауға арналған бағдарламалық кешендер. Олар операторлар мен инженерлерге жабдықтардың жұмысы және технологиялық параметрлер туралы ақпаратқа орталықтандырылған интерфейс арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді, бұл өндірісті тиімді басқаруға, ақауларды анықтауға және жоюға, сондай-ақ кәсіпорынның өнімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді;

    4) Методология Plan-Do-Check-Act – төрт негізгі кезеңге негізделген сапаны басқару және процестерді үздіксіз жетілдіру жүйесі: жоспарлау (Plan), орындау (Do), тексеру (Check) және әрекет (Act). Әдістеме өндірістік процестерді басқару және оңтайландыру үшін, оның ішінде жаңа технологияларды әзірлеу, өндіріс тиімділігін арттыру, шығындарды азайту және өнім сапасын қамтамасыз ету үшін қолданылады;

    5) SWOT-талдау – кәсіпорынның күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оның қызметінде кездесетін мүмкіндіктер мен қауіптерді анықтау үшін қолданылатын стратегиялық талдау әдісі;

    6) PESTLE-талдау – кәсіпорынның осы саладағы қызметіне әсер ететін сыртқы факторларды бағалау үшін қолданылатын стратегиялық талдау. Талдау саяси, экономикалық, әлеуметтік, технологиялық, заңдық және экологиялық факторларды бағалауды қамтиды, олар өндірістік операцияларға, компанияның нарықтық жағдайына, заңнамалық талаптарға, технологиялық инновацияларға және тау-кен металлургиялық саладағы бизнестің басқа аспектілеріне әсер етуі мүмкін;

    7) Pareto-талдау – Вильфредо Парето принципіне негізделген талдау әдістемесі, оған сәйкес нәтижелердің шамамен 80% себептердің 20% есебінен қол жеткізіледі. Тау-кен металлургиялық салада Pareto-талдау өндірістік процестердің бұзылуына, тиімділіктің жоғалуына немесе қателіктердің пайда болуына әкелетін ең маңызды проблемалар немесе себептерді анықтау үшін қолданылады. Деректер мен статистикалық көрсеткіштерді талдау арқылы кәсіпорын өндірістік қызметті жақсарту үшін жою немесе оңтайландыру қажет негізгі факторларды анықтай алады.

    3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) ҰҰА – Ұшқышсыз ұшатын аппарат;

    2) SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition;

    3) PDCA – Plan-Do-Check-Act;

    4) SWOT – Strengths Weaknesses Opportunities Threats.

    2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

    4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші.

    5. Кәсіптік стандарттың коды: B040.

    6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

    7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші біртұтас өндірістік тізбекке біріктірілген, бірақ бір-бірінің тікелей көріну аймағынан тыс орналасқан объектілердегі өндірістік процестердің орындалуын мониторингтейді. Процестерді бақылау үшін жабдықтарға орнатылған цифрлық датчиктердің деректері, сондай-ақ ұшқышсыз ұшу аппараттарынан (БПЛА) алынған ақпарат қолданылады. Өндірістік процестердің диссинхронизация қаупі анықталған жағдайда менеджер дереу түзету шараларын қабылдайды. Бұл операцияларды орындау тәртібін өзгерту, жабдық параметрлерін реттеу немесе туындаған проблемаларды жою және өндірістік операциялардың үйлесімділігін қалпына келтіру үшін ресурстарды қайта бөлу болуы мүмкін.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

    1) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші - 6 СБШ-нің деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші»:

    Топ­тың ко­ды:
    2141-9
    Қыз­мет ата­уы­ның ко­ды:
    -
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық кә­сі­по­рын­дар­да­ғы өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді син­хрон­дау ме­не­дже­рі/жос­пар­ла­у­шы/тү­зе­ту­ші
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    БТ­БА, БА, үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    -
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Гео­ло­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы:
    Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру (бей­і­ні бой­ын­ша)
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын же­ра­с­ты өн­ді­ру
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Тү­сті ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Ашық әдіспен өн­ді­ру
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Ми­не­рал­ды бай­ы­ту
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тау-кен ме­тал­лур­гия са­ла­сын­да өн­ді­рі­сте ке­мін­де 3 жыл жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі­нің бо­луы.
    Фор­мал­ды емес және ин­фор­ма­лы бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Кә­сіп­тің бас­қа ық­ти­мал ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің бар­лық ке­зең­де­рін­де ти­ім­ді және үз­дік­сіз жұ­мыс іс­те­уін қам­та­ма­сыз ету, әр­түр­лі өн­ді­рі­стік учас­ке­лер­дің жұ­мысын цифр­лық дат­чик­тер мен ҰҰА де­ректе­рін пай­да­ла­на оты­рып син­хрон­дау және үй­ле­сті­ру. Про­це­стер­дің дис­син­хро­ни­за­ци­я­сын бол­дыр­мау, өнім­ді­лік­ті және өнім са­па­сын арт­ты­ру, сон­дай-ақ тоқ­тап қа­лу­лар мен шы­ғын­дар­ды азай­ту үшін уақ­ты­лы тү­зе­ту­лер ен­гі­зу.
    Ең­бек функ­ци­я­лар­дың си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді мо­ни­то­ринг­теу
    2. Дис­син­хро­ни­за­ци­я­ны ба­ға­лау және ал­дын алу
    3. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді жос­пар­лау және тү­зе­ту
    4. Про­це­стер­ді үз­дік­сіз же­тіл­ді­ру
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді мо­ни­то­ринг­теу
    Дағ­ды 1:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ағым­да­ғы жай-күй­ін анық­тау және ық­ти­мал про­бле­ма­лар­ды анық­тау үшін де­ректер­ді тал­дау
    Ма­шық­тар:
    1. Дат­чик­тер мен ҰҰА-дан алын­ған де­ректер­ді жүй­е­лі түр­де жи­нау және құ­ры­лым­дау.
    2. Де­ректер­ді өң­деу үшін ана­ли­ти­ка­лық құ­рал­дар мен бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді пай­да­ла­ну.
    3. Ағым­да­ғы және ық­ти­мал про­бле­ма­лар­ды анық­тау үшін ана­ли­ти­ка­лық де­ректер­ді ин­тер­пре­та­ци­я­лау.
    4. Есеп­тер құ­ра­с­ты­ру және де­ректер­ді ше­шім қа­был­дау үшін ың­ғай­лы түр­де ұсы­ну.
    5. Өн­ді­рі­стік про­цесс үшін анық­тал­ған про­бле­ма­лар­дың сал­да­рын бо­лжау және мо­дель­деу.
    6. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді тұ­рақ­тан­ды­ру бой­ын­ша ұсы­ны­стар бе­ру.
    Бі­лім­дер:
    1. Де­ректер­ді тал­дау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры (ста­ти­сти­ка­лық әді­стер, ма­ши­на­лық оқы­ту және т.б.).
    2. Де­ректер­ді тал­дау үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету (Excel, Power BI, ма­ман­дан­ды­ры­л­ған жүй­е­лер).
    3. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру тео­ри­я­сы­ның негіз­де­рі.
    4. Бо­лжау және мо­дель­деу прин­ципте­рі.
    5. Тал­дау нәти­же­ле­рін ұсы­ну үшін де­ректер­ді ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау әді­сте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Өн­ді­рі­стік жаб­дық­тар­ға ор­на­ты­л­ған цифр­лық дат­чик­тер­ден де­ректер жи­нау
    Ма­шық­тар:
    1. Цифр­лық дат­чик­тер­ді ор­на­ту және ка­либр­леу.
    2. Өн­ді­рі­стік жаб­дық­тар­дан нақ­ты уа­қыт ре­жи­мін­де де­ректер жи­нау.
    3. Дат­чик­тер­дің көр­сет­кіш­те­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау және ано­ма­ли­я­лар­ды анық­тау.
    4. Де­ректер жи­нау жүй­е­ле­рі­нің жұ­мыс қа­бі­лет­ті­лі­гін қол­дау, ди­а­гно­сти­ка жүр­гі­зу және ақа­у­лар­ды жою.
    5. Де­ректер­ді жи­нау және тал­дау үшін ма­ман­дан­ды­ры­л­ған бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді пай­да­ла­ну.
    6. Сан­дық дат­чик­тер­ге ша­ғын жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту.
    Бі­лім­дер:
    1. Цифр­лық дат­чик­тер­ді ор­на­ту және ка­либр­леу.
    2. Өн­ді­рі­стік жаб­дық­тар­дан нақ­ты уа­қыт ре­жи­мін­де де­ректер жи­нау.
    3. Дат­чик­тер­дің көр­сет­кіш­те­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау және ано­ма­ли­я­лар­ды анық­тау.
    4. Де­ректер жи­нау жүй­е­ле­рі­нің жұ­мыс қа­бі­лет­ті­лі­гін қол­дау, ди­а­гно­сти­ка жүр­гі­зу және ақа­у­лар­ды жою.
    5. Де­ректер­ді жи­нау және тал­дау үшін ма­ман­дан­ды­ры­л­ған бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді пай­да­ла­ну.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 3:
    ҰҰА пай­да­ла­ну ар­қы­лы ви­зу­ал­ды және тех­ни­ка­лық ақ­па­рат жи­нау
    Ма­шық­тар:
    1. Мо­ни­то­ринг тап­сыр­ма­ла­рын орын­дау үшін ҰҰА бас­қа­ру.
    2. Де­ректер­ді жи­нау үшін ҰҰА ұшуын жос­пар­лау, оның ішін­де марш­рут­тар мен тап­сыр­ма­лар.
    3. Ви­зу­ал­ды де­ректер­ді (фо­то­су­рет­тер, бей­не­жа­з­ба­лар) және тех­ни­ка­лық де­ректер­ді (тер­мо­гра­фи­я­лық тү­сі­рі­лім­дер, өл­ше­улер) жи­нау.
    4. Өн­ді­рі­стік про­це­сте­гі про­бле­ма­лар мен ауыт­қу­лар­ды анық­тау үшін ҰҰА-дан алын­ған де­ректер­ді тал­дау.
    5. ҰҰА-ның үз­дік­сіз жұ­мысын қам­та­ма­сыз ету үшін қыз­мет көр­се­ту және ди­а­гно­сти­ка.
    6. ҰҰА -ға ша­ғын жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лім­дер:
    1. ҰҰА бас­қа­ру прин­ципте­рі мен ере­же­ле­рі.
    2. ҰҰА пай­да­ла­нуын рет­тей­тін заң­дар мен нор­ма­тив­тік ак­ті­лер.
    3. Ви­зу­ал­ды және тех­ни­ка­лық де­ректер­ді өң­деу және тал­дау әді­сте­рі.
    4. ҰҰА ұшуын жос­пар­лау және де­ректер­ді тал­дау үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету.
    5. ҰҰА аэро­ди­на­ми­ка­сы және құ­ры­лы­сы­ның негіз­де­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Дис­син­хро­ни­за­ци­я­ны ба­ға­лау және ал­дын алу
    Дағ­ды 1:
    Нақ­ты және жос­пар­лы көр­сет­кіш­тер­ді са­лы­сты­ру, ауыт­қу­лар­ды анық­тау
    Ма­шық­тар:
    1. Өн­ді­рі­стік объ­ек­ті­лер мен дат­чик­тер­ден нақ­ты де­ректер­ді жи­нау.
    2. Жос­пар­лы көр­сет­кіш­тер­ді са­лы­сты­ру үшін ұй­ым­да­сты­ру және жүй­е­леу.
    3. Де­ректер­дің өзек­ті­лі­гін қол­дау, ақ­па­рат­ты тұ­рақ­ты жа­ңар­ту.
    4. Нақ­ты де­ректер­ді жос­пар­лы мән­дер­мен са­лы­сты­ру үшін ана­ли­ти­ка­лық құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну.
    5. Жос­пар­лы көр­сет­кіш­тер­ден ауыт­қу­лар­ды анық­тау және сан­дық ба­ға­лау.
    6. Ауыт­қу­лар­да­ғы үр­ді­стер мен заң­ды­лық­тар­ды анық­тау.
    7. Анық­тал­ған ауыт­қу­лар­дың се­беп­те­рін анық­тау үшін тал­дау жүр­гі­зу.
    8. Тал­дау нәти­же­ле­рі мен анық­тал­ған се­беп­тер­ді құ­жат­тау.
    9. Ауыт­қу­лар­ды жою үшін ал­дын ала ше­шім­дер ұсы­ну.
    Бі­лім­дер:
    1. Ста­ти­сти­ка және де­ректер ана­ли­ти­ка­сы­ның негіз­де­рі.
    2. Цифр­лық дат­чик­тер мен де­ректер­ді жи­нау жүй­е­ле­рі­нің жұ­мыс прин­ципте­рі.
    3. Де­ректер­ді тал­дау үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету (мы­са­лы, Excel, Power BI, ма­ман­дан­ды­ры­л­ған жүй­е­лер).
    4. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру негіз­де­рі.
    5. Өн­ді­рі­стік көр­сет­кіш­тер­ді са­лы­стыр­ма­лы тал­дау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    6. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­нің тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сте­рі мен жаб­дық­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Про­бле­ма­лар­ды же­дел жою және опе­ра­ци­я­лар­дың үй­ле­сім­ді­лі­гін қал­пы­на кел­ті­ру
    Ма­шық­тар:
    1. Анық­тал­ған про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр­түр­лі сце­на­рий­ле­рін жыл­дам әзір­леу және ба­ға­лау.
    2. Ауыт­қу­лар­ды жою және син­хрон­да­уды қал­пы­на кел­ті­ру үшін қа­жет­ті тү­зе­ту әре­кет­те­рін анық­тау.
    3. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын іс­ке асы­ру үшін қа­жет­ті ре­сур­стар­ды ба­ға­лау.
    4. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын ен­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру және үй­ле­сті­ру.
    5. Тү­зе­ту әре­кет­те­рі­нің орын­да­луын ба­қы­лау және олар­дың ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау.
    6. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын іс­ке асы­ру үшін өн­ді­рі­стік жос­пар­лар мен кесте­лер­ге өзге­рі­стер ен­гі­зу.
    7. Әре­кет­тер­ді үй­ле­сті­ру үшін бас­қа бө­лім­ше­лер мен ма­ман­дар­мен ти­ім­ді өза­ра әре­кет­те­су.
    8. Өн­ді­рі­стік тіз­бек шең­бе­рін­де опе­ра­ци­я­лар­дың үй­ле­сім­ді­лі­гін қам­та­ма­сыз ету.
    9. Тү­зе­ту ша­ра­ла­ры­ның орын­да­луы ту­ра­лы ком­му­ни­ка­ци­я­ны қол­дау және ке­рі бай­ла­ныс бе­ру.
    Бі­лім­дер:
    1. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу прин­ципте­рі мен әді­сте­рі (мы­са­лы, PDCA әді­сте­ме­сі).
    2. Жо­ба­лар­ды бас­қа­ру және әре­кет­тер­ді үй­ле­сті­ру үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету.
    3. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын ба­қы­лау және ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    4. Өн­ді­рі­стік ор­та­да ком­му­ни­ка­ция және өза­ра әре­кет­те­су негіз­де­рі.
    5. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру прин­ципте­рі және оң­тай­лан­ды­ру әді­сте­ме­ле­рі.
    6. Пре­дик­тив­ті ана­ли­ти­ка және ма­ши­на­лық оқы­ту әді­сте­рі.
    7. Өн­ді­рі­стік про­це­стер мен тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру тео­ри­я­сы­ның негіз­де­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 3:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді жос­пар­лау және тү­зе­ту
    Дағ­ды 1:
    Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу және іс­ке асы­ру
    Ма­шық­тар:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің де­ректе­рін тал­дау, тар жер­лер мен про­бле­ма­лар­ды анық­тау.
    2. Өн­ді­рі­стің жос­пар­лы және нақ­ты көр­сет­кіш­те­рі ара­сын­да­ғы сәй­кес­сіз­дік­тер­ді анық­тау.
    3. Анық­тал­ған про­бле­ма­лар­ды жою үшін нақ­ты әре­кет­тер­ді тұ­жы­рым­дау.
    4. Опе­ра­ци­я­лар­ды орын­дау тәр­ті­бін өзгер­ту және жаб­дық па­ра­метр­ле­рін рет­те­уді қо­са ал­ған­да, тү­зе­ту жос­пар­ла­рын әзір­леу.
    5. Тү­зе­ту ша­ра­ла­ры­ның бө­лі­гі ре­т­ін­де әзір­лен­ген тү­зе­ту жос­пар­ла­рын іс­ке асы­ру.
    6. Өзге­рі­стер­ді ен­гі­зу про­це­сін жа­у­ап­ты бө­лім­ше­лер­мен үй­ле­сті­ру.
    7. Тү­зе­ту ша­ра­ла­ры­ның орын­да­луын мо­ни­то­ринг­теу және олар­дың ти­ім­ді­лі­гін ба­қы­лау.
    Бі­лім­дер:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру тео­ри­я­сы­ның негіз­де­рі.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­нің тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сте­рі мен жаб­дық­та­ры.
    3. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу прин­ципте­рі мен әді­сте­рі (мы­са­лы, PDCA әді­сте­ме­сі).
    4. Жо­ба­лар­ды бас­қа­ру және өзге­рі­стер­ді ен­гі­зу үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету.
    5. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын ба­қы­лау және ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Әр түр­лі бө­лім­ше­лер ара­сын­да­ғы әре­кет­тер­ді үй­ле­сті­ру ар­қы­лы жұ­мыстың үй­ле­сім­ді­лі­гін қам­та­ма­сыз ету
    Ма­шық­тар:
    1. Әр түр­лі бө­лім­ше­лер­дің өкіл­де­рі­мен өза­ра тү­сі­ні­стік пен үй­ле­сім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ету үшін ти­ім­ді қа­рым-қа­ты­нас.
    2. Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­теу және қақ­тығ­ы­стар­ды ше­шу қа­бі­ле­ті.
    3. Бө­лім­ше­лер ара­сын­да­ғы іс-қи­мыл жос­пар­ла­рын ке­лі­су және жи­на­лы­стар ұй­ым­да­сты­ру.
    4. Мін­дет­тер­ді орын­дау ба­ры­сын­да туын­дай­тын про­бле­ма­лар­ды ше­шу.
    Бі­лім­дер:
    1. Ұй­ым­дық бас­қа­ру және ком­му­ни­ка­ция негіз­де­рі.
    2. Кә­сі­по­рын­ның әр­түр­лі бө­лім­ше­ле­рі­нің құ­ры­лы­мы мен жұ­мыс іс­те­уі.
    3. Өн­ді­рі­стік про­цесс шең­бе­рін­де іс-қи­мыл­дар­ды үй­ле­сті­ру прин­ципте­рі.
    4. Өн­ді­рі­стік ор­та­да ком­му­ни­ка­ция және өза­ра әре­кет­те­су әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    5. Кә­сі­по­рын­ды бас­қа­ру­дың про­цесс тә­сі­лі­нің негіз­де­рі.
    6. Есеп­тер мен құ­жат­та­ма­ны құ­ра­с­ты­ру дағ­ды­ла­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 4:
    Про­це­стер­ді үз­дік­сіз же­тіл­ді­ру
    Дағ­ды 1:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді тал­дау және оң­тай­лан­ды­ру
    Ма­шық­тар:
    1. Өн­ді­рі­стік де­ректер­ді те­рең тал­дау және заң­ды­лық­тар мен тренд­тер­ді анық­тау.
    2. SWOT-тал­дау, PESTLE-тал­дау, Pareto-тал­дау және т.б. си­яқ­ты әр­түр­лі тал­дау әді­сте­рін пай­да­ла­ну ар­қы­лы про­це­стер­дің ти­ім­ді­лі­гі­нің негіз­гі фак­тор­ла­рын анық­тау.
    3. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді оң­тай­лан­ды­ру бой­ын­ша нақ­ты және шы­найы ұсы­ны­стар­ды тұ­жы­рым­дау.
    4. Өн­ді­рі­стік опе­ра­ци­я­лар­ды жақ­сар­ту үшін ин­но­ва­ци­я­лық және кре­а­тив­ті тә­сіл­дер­ді ұсы­ну.
    5. По­тен­ци­ал­ды про­бле­ма­лар мен жақ­сар­ту мүм­кін­дік­те­рін анық­тау үшін ана­ли­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­ті.
    Бі­лім­дер:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді бас­қа­ру прин­ципте­рі мен тұ­жы­рым­да­ма­ла­рын тү­сі­ну.
    2. Өн­ді­рі­стік де­ректер­ді тал­дау әді­сте­рі мен құ­рал­да­рын бі­лу.
    3. Өн­ді­рі­стік тех­но­ло­ги­я­лар мен жаб­дық­тар ту­ра­лы бі­лім.
    4. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру жүй­е­ле­рі­нің жұ­мыс прин­ципте­рін тү­сі­ну.
    5. Де­ректер­ді тал­дау әді­сте­рі және олар­ды өн­ді­рі­стік бас­қа­ру кон­текст­ін­де қол­да­ну.
    6. Де­ректер­ді тал­дау үшін бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­ді пай­да­ла­ну дағ­ды­ла­ры (мы­са­лы, Microsoft Excel, Python, Power BI).
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Жақ­сар­ту­лар­ды ен­гі­зу және олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау
    Ма­шық­тар:
    1. Жо­ба­ның әді­сте­ме­сі шең­бе­рін­де жақ­сар­ту­лар­ды ен­гі­зу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­па­рын әзір­леу және іс­ке асы­ру.
    2. Жақ­сар­ту­лар­ды ен­гі­зу­ді ба­қы­лау және ба­қы­лау жүй­е­ле­рін құ­ру.
    3. Про­бле­ма­лар мен тәу­е­кел­дер­ді уақ­ты­лы анық­тау, тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу және ен­гі­зу.
    Бі­лім­дер:
    1. Жо­ба­ны бас­қа­ру әді­сте­ме­ле­рі.
    2. Ұй­ым­да­ғы өзге­рі­стер­ді бас­қа­ру әді­сте­рі.
    3. Жо­ба­лық тап­сыр­ма­лар­дың орын­да­луын және қой­ы­л­ған мақ­сат­тар­ға қол жет­кі­зу­ді ба­қы­лау және ба­қы­лау әді­сте­рі.
    4. Ен­гі­зі­л­ген жақ­сар­ту­лар­дың ти­ім­ді­лі­гін тал­дау құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Же­ке құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Жүй­е­лі ой­лау
    Күй­зе­ліс­ке тұ­рақ­ты­лық
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Мақ­сат­кер­лік
    Тәр­тіп­ті­лік
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау
    Зей­ін­ді шо­ғыр­лан­ды­ру және ба­қы­лау
    Көш­бас­шы­лық
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ -нің ішін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс:
    СБШ-нің дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    6
    Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі ана­ли­тик-тех­но­лог

    4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

    10. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: М. Топанова, [email protected].

    11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): «ШалкияЦинк ЛТД» АҚ.

    Орындаушылар: Касымхан Тилеубеков, , [email protected].

    12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

    13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.05.2025 г.

    14. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

    16. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2028 г.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс

    министрлігі

    20_____ жылғы « » « »

    № бұйрығына

    3-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: «Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші» кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының «Кәсіптік біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген. Аталған кәсіптік стандарт өнеркәсіптік қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі саласында кадрларды бағалау, аттестаттау және біліктілігін растау, даярлау және қайта даярлау үшін негіз ретінде қолданылады және кең ауқымды пайдаланушыларға арналған:

    1) қызметкерлерге – өнеркәсіптік қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі саласындағы кәсіби қызметке қойылатын талаптарды түсіну, кәсіби дамуын жоспарлау және біліктілігін арттыру, сондай-ақ профильдік бағыт бойынша мансаптық өсуін болжау үшін;

    2) жұмыс берушілерге – өнеркәсіптік қауіпсіздік және еңбекті қорғау саласындағы кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды әзірлеу, сондай-ақ өндірістік процестердің технологиясы мен тау-кен металлургиялық кешенде оның біліктілігіне қойылатын талаптарды жаңарту, еңбек нарығының қазіргі заманғы қажеттіліктеріне жауап беру үшін; персоналды жалдау және аттестаттау кезінде критерийлерді қалыптастыру, сондай-ақ біліктілікті арттыру, дамыту, жылжыту және кадрларды ротациялау бағдарламаларын құрастыру үшін;

    3) білім беру және оқу орындарына – техносфералық қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі, тау-кен металлургиялық кешендегі мамандарды даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру бойынша білім беру бағдарламаларының мақсаттары мен мазмұнын анықтау үшін; техносфералық қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі, тау-кен ісі, металлургиялық өндіріс және т.б. бағыттар бойынша оқытушылар мен сарапшылардың кәсіби қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін дамыту үшін;

    4) мемлекеттік органдарға – тау-кен металлургиялық кешендегі еңбек нарығын мониторингтеу және болжау критерийлері ретінде кәсіптік стандартты пайдалану үшін.

    2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

    1) Аналитикалық ойлау – күрделі мәселелерді олардың құрамдас бөліктеріне бөліп, тереңірек түсіну және шешімдер табу қабілеті. Бұл ақпаратты сыни бағалауды, әртүрлі деректер арасындағы байланыстарды анықтауды, гипотезаларды қалыптастыруды және оларды логика мен эмпирикалық деректер негізінде тексеруді қамтиды;

    2) Жеке қорғаныс құралдары – қызметкерлерді зиянды және қауіпті өндірістік факторлардан қорғауға арналған арнайы құрылғылар мен материалдар;

    3) Эргономика – адамның жүйенің басқа элементтерімен өзара әрекеттесуін зерттейтін ғылым, жұмыс жағдайларын оңтайландыру және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қолданылады;

    4) Стандарттау өңіріндегі халықаралық үйым (International Organization for Standardization) – өнімдердің, процестердің және қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды біріздендіруге көмектесетін стандарттарды әзірлейтін халықаралық ұйым;

    5) Интернет заттары (Internet of things) – бір-бірімен немесе сыртқы ортамен өзара әрекеттесу үшін кіріктірілген құралдармен және технологиялармен жабдықталған физикалық объектілер («заттар») арасындағы деректерді беру желісінің түсінігі.

    3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) ЖҚҚ – Жеке қорғаныс құралдары;

    2) ГОСТ – Мемлекеттік стандарт;

    3) ISO – International Organization for Standardization;

    4) IoT – Internet of things.

    2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

    4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші.

    5. Кәсіптік стандарттың коды: B041.

    6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

    B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

    07 Металл кендерін өндіру

    07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

    07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

    07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

    7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт тау-кен және металлургиялық өнеркәсіп кәсіпорындарында апаттар мен оқиғаларсыз жұмыс процестерін қамтамасыз ететін маманға қойылатын біліктілік талаптарын анықтайды. Маман жұмысшылардың еңбек қызметінің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз етеді, оның ішінде жеке қорғаныс құралдарын пайдалану, экологиялық қауіпсіздік және өндірістік процестердің тиімділігі.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

    1) Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші - 6 СБШ-нің деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. Кәсіптің карточкасы «Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші»:

    Топ­тың ко­ды:
    2149-3
    Қыз­мет ата­уы­ның ко­ды:
    -
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен үшін қа­уіп­сіз­дік ше­шім­де­рін әзір­ле­у­ші
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    БТ­БА, БА, үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    -
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Гео­ло­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық ғы­лым­дар
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы:
    Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­ді ав­то­мат­тан­ды­ру және бас­қа­ру (бей­і­ні бой­ын­ша)
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын же­ра­с­ты өн­ді­ру
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Тү­сті ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Ашық әдіспен өн­ді­ру
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­ман­дық:
    Ми­не­рал­ды бай­ы­ту
    Бі­лік­ті­лік:
    -
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де өн­ді­рі­сте ке­мін­де 3 жыл жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі­нің бо­луы.
    Фор­мал­ды емес және ин­фор­ма­лы бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Кә­сіп­тің бас­қа ық­ти­мал ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету, тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар мен ме­ха­низмдер­ді қор­ғау, қа­уіп­сіз өн­ді­ріс пен эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету, тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен кә­сі­по­рын­да­рын­да өн­ді­рі­стік апат­тар мен оқи­ға­лар­дың ал­дын алу.
    Ең­бек функ­ци­я­лар­дың си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді тал­дау және тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау
    2. Қа­уіп­сіз­дік ше­шім­де­рін ен­гі­зу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді тал­дау және тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау
    Дағ­ды 1:
    Оқи­ға­лар­дың түп­кі се­беп­те­рін зерт­теу
    Ма­шық­тар:
    1. Өнер­к­ә­сіп­тік про­це­стер нәти­же­сін­де болған апат­тар мен оқи­ға­лар ту­ра­лы де­ректер­ді тал­дау.
    2. Адам фак­то­ры­ның, тех­ни­ка­лық және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық ас­пек­ті­лер­дің әсе­рін ба­ға­лау.
    3. Оқи­ға­лар­дың туын­да­уы­на ық­пал ете­тін ті­ке­лей және жа­на­ма фак­тор­лар­ды анық­тау (тех­ни­ка­лық, ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық, адам­дық).
    4. Жаб­дық­тар­дың, тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­дің және пер­со­нал­дың өза­ра әре­кет­те­су­ін жүй­е­лі тал­дау.
    5. Түп­кі се­беп­тер­ді тал­дау әді­сте­ме­ле­рін пай­да­ла­ну, мы­са­лы, оқи­ға­лар мен жағ­дай­лар­ды тал­дау (Event Tree Analysis), RCA (Root Cause Analysis) әді­сте­ме­сі, се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар диа­грам­ма­сы (Fishbone Diagram) неме­се "бес неге" әді­сі.
    6. Оқи­ға­лар ту­ра­лы де­ректер­ді құ­ры­лым­дау үшін се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар диа­грам­ма­ла­рын қол­да­ну.
    7. Оқи­ға­ға әкел­ген нор­ма­лар­дан ауыт­қу­лар­ды із­деу үшін тех­ни­ка­лық және жо­ба­лық құ­жат­тар­ды тал­дау.
    8. Оқи­ға­ның то­лық кө­рі­ні­сін қал­пы­на кел­ті­ру үшін жи­нал­ған де­ректер негі­зін­де ин­ци­дент­тің да­муын мо­дель­деу.
    9. Қыз­мет­кер­лер­дің әре­кет­те­рі­нің рет­ті­лі­гін, жаб­дық­тар­дың жұ­мыс қа­бі­лет­ті­лі­гін және сырт­қы фак­тор­лар­дың әсе­рін ба­ға­лау.
    10. Оқи­ға­ның қай­та­ла­ну ық­ти­мал­ды­ғын ба­ға­лау үшін ста­ти­сти­ка­лық әді­стер­ді қол­да­ну.
    11. Оқи­ға болған кез­де­гі жаб­дық­тар­дың, ма­те­ри­ал­дар­дың және ең­бек жағ­дай­ла­ры­ның жай-күй­ін ба­ға­лау.
    12. Жаб­дық­тар­дың және ең­бек жағ­дай­ла­ры­ның заң­на­ма­лық және са­ла­лық нор­ма­тив­тер­ге сәй­кест­і­гін ба­ға­лау.
    13. Нор­ма­тив­тік қа­уіп­сіз­дік­ке қол жет­кі­зу үшін жаб­дық­тар­ды жа­ңар­ту неме­се ауы­сты­ру бой­ын­ша ұсы­ны­стар әзір­леу.
    14. Тәу­е­кел­дер­ді азай­ту, ал­дын алу және ба­қы­лау ша­ра­ла­рын әзір­леу және ұсы­ну.
    15. Тү­зе­ту әре­кет­те­рін қо­са ал­ған­да, тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­пар­ла­рын құ­ру.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де қол­да­ны­ла­тын негіз­гі және қо­сал­қы про­це­стер.
    2. Ме­ха­ни­ка­лық, хи­ми­я­лық, тер­ми­я­лық және бас­қа қа­уіп түр­ле­рін қо­са ал­ған­да, өн­ді­рі­стік про­це­стің әр­бір ке­зе­ңіне бай­ла­ны­сты ық­ти­мал өн­ді­рі­стік және кә­сіп­тік қа­уіп­тер мен тәу­е­кел­дер.
    3. Мүм­кін қа­уіп­тер мен осал­дық­тар­ды қо­са ал­ған­да, жаб­дық­тың және оның жұ­мысы­ның ерекше­лік­те­рі.
    4. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын­да ең­бек­ті қор­ғау­ға қой­ы­ла­тын заң­на­ма­лық және нор­ма­тив­тік та­лап­тар.
    5. Тау-кен ме­тал­лур­гия өнер­к­ә­сі­бін­де­гі жаб­дық­тар мен про­це­стер­ге бай­ла­ны­сты тех­ни­ка­лық мә­лі­мет­тер және ық­ти­мал қа­уіп­тер.
    6. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар мен ин­ци­дент­тер­ді тер­ге­удің әді­сте­ме­сі мен тәр­ті­бі.
    7. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар мен ин­ци­дент­тер ту­ра­лы мә­лі­мет­тер­ді тал­дау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    8. Эр­го­но­ми­ка және ең­бек пси­хо­ло­ги­я­сы­ның негіз­де­рі.
    9. Тәу­е­кел­дер мен қа­уіп­тер­ді жүй­е­лік тал­дау әді­сте­рі.
    10. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­ді жүй­е­лік тал­дау және мо­дель­деу прин­ципте­рі.
    11. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де се­беп-сал­дар­лық диа­грам­ма­лар­ды құ­ру және қол­да­ну прин­ципте­рі.
    12. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма мен жо­ба­лық құ­жат­тар­ды тал­дау әді­сте­рі.
    13. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі оқи­ға­лар­ды мо­дель­деу және қай­та құ­ру әді­сте­рі.
    14. Адам фак­то­рын және жаб­дық­тың тех­ни­ка­лық жағ­дай­ын ба­ға­лау прин­ципте­рі.
    15. Мә­лі­мет­тер­ді тал­да­удың ста­ти­сти­ка­лық әді­сте­рі және олар­ды қол­да­ну.
    16. Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жос­пар­ла­рын және тү­зе­ту әре­кет­те­рін әзір­леу прин­ципте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің қор­ша­ған ор­та­ға әсе­рін ба­ға­лау
    Ма­шық­тар:
    1. Кә­сі­по­рын­ның өн­ді­рі­стік про­це­сте­рі­нің қор­ша­ған ор­та­ға әсе­рі ту­ра­лы есеп­ті тал­дау.
    2. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің қор­ша­ған ор­та­ға әсе­рін мо­дель­деу және бо­лжау үшін бағ­дар­ла­ма­лық құ­рал­дар­ды мең­ге­ру.
    3. Жаб­дық­тар­дың қа­уіп­сіз­ді­гін арт­ты­ру үшін ин­но­ва­ци­я­лық ше­шім­дер­ді қол­да­ну мүм­кін­дік­те­рін ба­ға­лау.
    4. Қор­ша­ған ор­та­ға әсер­ді мо­ни­то­ринг­теу және ди­а­гно­сти­ка­лау бой­ын­ша ин­тел­лек­ту­ал­ды жүй­е­лер­ді әзір­леу және те­сті­ле­у­ге қа­ты­су.
    5. Эко­ло­ги­я­лық сал­дар­лар­ды азай­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу.
    Бі­лім­дер:
    1. Тұ­рақ­ты да­му прин­ципте­рі және олар­ды тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық қыз­мет­те қол­да­ну.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің қор­ша­ған ор­та­ға әсе­рін эко­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг және ба­ға­лау әді­сте­рі.
    3. Қор­ша­ған ор­та­ны мо­дель­де­у­ге және бо­лжа­у­ға ар­нал­ған бағ­дар­ла­ма­лық құ­рал­дар (мы­са­лы, ла­ста­у­шы заттар­дың шы­ға­рын­ды­ла­ры мен та­ра­луын мо­дель­де­у­ге ар­нал­ған бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету).
    4. Тау-кен ме­тал­лур­гия ке­ше­нін­де­гі жаб­дық­тар­дың қа­уіп­сіз­ді­гін арт­ты­ру­дың за­ма­на­уи ин­но­ва­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­ла­ры мен ше­шім­де­рі.
    5. Қор­ша­ған ор­та­ға әсер­ді ба­қы­лау мен ди­а­гно­сти­ка­ла­удың ин­тел­лек­ту­ал­ды жүй­е­ле­рін әзір­леу және те­сті­леу прин­ципте­рі (мы­са­лы, қор­ша­ған ор­та­ны ба­қы­ла­удың IoT жүй­е­ле­рі).
    6. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің эко­ло­ги­я­лық за­рдап­та­рын ба­рын­ша азай­ту бой­ын­ша ша­ра­лар­ды әзір­леу және жү­зе­ге асы­ру әді­сте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 3:
    Өн­ді­рі­стік және кә­сі­би тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау
    Ма­шық­тар:
    1. Кә­сі­по­рын­да тәу­е­кел­дер­ді жүй­е­лі ба­ға­лау, оның ішін­де жұ­мыс про­це­сте­рін­де­гі және ең­бек жағ­дай­ла­рын­да­ғы осал­дық­тар­ды анық­тау.
    2. Өн­ді­рі­стік цик­л­дің әр ке­зе­ңін­де, оның ішін­де жо­ба­лау, пай­да­ла­ну, қыз­мет көр­се­ту және жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дан шы­ға­ру ке­зін­де тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау.
    3. Cтан­дарт­ты тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау әді­сте­рін қол­да­ну.
    4. Тәу­е­кел­дер­ді іс­ке асы­ру ық­ти­мал­ды­ғы мен сал­да­ры­ның ауыр­лы­ғын ба­ға­лау.
    5. Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жос­пар­ла­рын әзір­леу және іс­ке асы­ру, оның ішін­де тәу­е­кел­дер­дің ал­дын алу, азай­ту және ба­қы­лау.
    6. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­де­гі қа­уіп­ті фак­тор­лар­ды өл­шеу және мо­ни­то­ринг­теу үшін құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну.
    7. Тәу­е­кел­дер­ді бо­лжау және ба­ға­лау үшін жа­сан­ды ин­тел­лект және үл­кен де­ректер­ді тал­дау жүй­е­ле­рін пай­да­ла­ну.
    8. Апат сце­на­рий­ле­рін мо­дель­деу және сал­да­рын ба­ға­лау үшін IT құ­рал­да­рын қол­да­ну.
    9. Тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­ла­у­ға бай­ла­ны­сты құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу және бас­шы­лық пен рет­те­у­ші ор­ган­дар­ға есеп­тер дай­ын­дау.
    10. Жаб­дық­тар­дың жай-күй­ін мо­ни­то­ринг­теу бой­ын­ша ма­ман­дан­ды­ры­л­ған жүй­е­лер­ді қо­са ал­ған­да, тәу­е­кел­дер­ді мо­дель­деу және ба­ға­лау үшін бағ­дар­ла­ма­лық құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну.
    Бі­лім­дер:
    1. Тәу­е­кел­ді ба­ға­лау әді­сте­рі мен әді­сте­рі, оның ішін­де са­па­лық және сан­дық әді­стер.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­гия кә­сі­по­рын­да­рын­да­ғы жұ­мыстар­ға бай­ла­ны­сты ерекше қа­уіп­тер мен қа­уіп фак­тор­ла­ры.
    3. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ерекше­лік­те­рі және тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық қыз­мет­ке бай­ла­ны­сты ық­ти­мал қа­уіп­тер.
    4. Кә­сі­по­рын­дар­да қа­уіп­сіз­дік­ті бас­қа­ру жүй­е­ле­рін ен­гі­зу және қол­да­удың прин­ципте­рі мен тә­жі­ри­бе­сі.
    5. Қа­уіп­сіз­дік­те­гі адам фак­то­рын тү­сі­ну және жұ­мыс­шы­лар ара­сын­да тәу­е­кел мә­де­ни­е­тін қа­лып­та­сты­ру жол­да­ры.
    6. Ең­бек­ті қор­ғау және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лық және нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер.
    7. ISO стан­дарт­та­ры, ГОСТ және қор­ға­ныс құ­рал­да­рын өн­ді­ру мен пай­да­ла­ну­ды рет­тей­тін бас­қа да қол­да­ны­ла­тын құ­жат­тар.
    8. Тәу­е­кел­ді тал­да­у­ға ар­нал­ған ар­найы бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 4:
    Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар мен ең­бек жағ­дай­ла­рын тал­дау
    Ма­шық­тар:
    1. Жаб­дық­тар­ды тұ­рақ­ты тек­се­ру және ди­а­гно­сти­ка де­ректе­рін тал­дау ар­қы­лы ық­ти­мал апат­тар мен оқи­ға­лар­ға әке­ле­тін фак­тор­лар­ды анық­тау.
    2. Өн­ді­рі­стік оқи­ға­лар­ға әке­ле­тін фак­тор­лар­ды анық­тау мақ­са­тын­да ең­бек жағ­дай­ла­рын тал­дау.
    3. Өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­ды ба­ға­лау және ти­ім­ді қор­ға­ныс құ­рал­да­рын әзір­леу үшін ық­ти­мал қа­уіп­тер­ді анық­тау.
    4. Қол­да­ны­с­та­ғы ше­шім­дер мен қор­ға­ныс тех­но­ло­ги­я­ла­рын зерт­теу және олар­ды бей­ім­деу неме­се жақ­сар­ту мүм­кін­дік­те­рін анық­тау.
    5. Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық жағ­дай­ын ба­ға­лау үшін ар­найы құ­рал­дар мен ди­а­гно­сти­ка әді­сте­рін пай­да­ла­ну.
    6. Жаб­дық­тар­дың ақа­у­ла­рын, ақа­улық­та­рын және ық­ти­мал іс­тен шы­ғу се­беп­те­рін анық­тау.
    7. Жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де туын­дай­тын ық­ти­мал қа­уіп­тер­ді анық­тау.
    8. Жаб­дық­тар­дың қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры мен пай­да­ла­ну стан­дарт­та­ры­на сәй­кест­і­гін аудит­теу.
    9. Мүм­кін апат­тық жағ­дай­лар­ды бо­лжау үшін мо­ни­то­ринг де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау.
    10. Анық­тал­ған мә­се­ле­лер­ді жою бой­ын­ша ұсы­ны­стар әзір­леу.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де қол­да­ны­ла­тын негіз­гі және қо­сал­қы про­це­стер.
    2. Өн­ді­рі­стік про­це­стің әр ке­зе­ңі­мен бай­ла­ны­сты ық­ти­мал өн­ді­рі­стік және кә­сі­би қа­уіп­тер мен тәу­е­кел­дер, оның ішін­де ме­ха­ни­ка­лық, хи­ми­я­лық, тер­ми­я­лық және бас­қа да қа­уіп­тер.
    3. Жаб­дық­тар­дың ерекше­лік­те­рі және олар­ды пай­да­ла­ну, оның ішін­де ық­ти­мал тәу­е­кел­дер мен осал­дық­тар.
    4. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық кә­сі­по­рын­дар­да ең­бек­ті қор­ғау бой­ын­ша заң­на­ма­лық және нор­ма­тив­тік та­лап­тар.
    5. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де қол­да­ны­ла­тын өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың құ­ры­лы­сы, жұ­мыс прин­ципте­рі және ық­ти­мал тәу­е­кел­дер.
    6. Жаб­дық­тар­дың іс­тен шы­ғуын бол­дыр­мау үшін ал­дын алу қыз­ме­ті мен жөн­деу әді­сте­рі мен жос­пар­ла­ры.
    7. Жұ­мыс орын­да­ры мен про­це­стер­дің эр­го­но­ми­ка­лық ди­зай­ны­ның ма­ңы­зды­лы­ғы, жа­ра­қат алу қа­у­пін азай­ту және ең­бек өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Қа­уіп­сіз­дік ше­шім­де­рін ен­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Өн­ді­рі­стің қа­уіп­сіз­ді­гін арт­ты­ру және ең­бек жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту бой­ын­ша ин­но­ва­ци­я­лық ұсы­ны­стар­ды әзір­леу
    Ма­шық­тар:
    1. Өн­ді­рі­стік про­це­стер мен ең­бек жағ­дай­ла­рын тал­дау, негіз­гі тәу­е­кел­дер мен қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ін тө­мен­де­те­тін фак­тор­лар­ды анық­тау.
    2. Ең­бек жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту үшін ба­ла­ма ма­те­ри­ал­дар неме­се тех­но­ло­ги­я­лар­ды қол­да­ну­ды қо­са ал­ған­да, стан­дарт­ты емес тә­сіл­дер­ді ен­гі­зу бой­ын­ша иде­я­лар ұсы­ну.
    3. Апат­тар мен оқи­ға­лар­дың ал­дын алу үшін жа­ңа ұсы­ны­стар әзір­леу, оның ішін­де жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар­ды, оқы­ту және ба­қы­лау әді­сте­рін ен­гі­зу.
    4. Ең­бек жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту және қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ін арт­ты­ру үшін өн­ді­рі­стік про­це­стер­ге жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар мен ин­но­ва­ци­я­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу мүм­кін­ді­гін ба­ға­лау.
    5. Қа­уіп­сіз­дік бой­ын­ша ин­но­ва­ци­я­лық тә­сіл­дер­ді са­лы­стыр­ма­лы тал­дау жүр­гі­зу және олар­дың ен­гізу­ге жа­рам­ды­лы­ғын ба­ға­лау.
    6. Өн­ді­рі­стік про­це­стер­ге өзге­рі­стер ен­гі­зу үшін тех­ни­ка­лық тап­сыр­ма­лар мен спе­ци­фи­ка­ци­я­лар­ды құ­ра­с­ты­ру.
    7. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық өн­ді­рі­стің ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып, жа­ңа қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­ның про­то­тип­те­рін жа­сау.
    8. Жо­ба­лау тех­но­ло­ги­я­ла­рын, оның ішін­де 3D-мо­дель­деу және цифр­лық про­то­тип­теу тех­но­ло­ги­я­ла­рын ен­гі­зу.
    9. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен жаб­дық­та­ры­ның кон­струк­тив­тік ерекше­лік­те­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі.
    10. Тәу­е­кел­дер­ді тұ­рақ­ты мо­ни­то­ринг­теу жүй­е­ле­рін (ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жүй­е­лер­ді қо­са ал­ған­да) құ­ру және ен­гі­зу.
    11. Же­ке және ұжым­дық қор­ға­ныс құ­рал­да­рын өн­ді­ру­ге қа­жет­ті за­ма­на­уи және ин­но­ва­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау.
    12. Ин­но­ва­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды ен­гі­зу үшін тех­ни­ка­лық тап­сыр­ма­лар, спе­ци­фи­ка­ци­я­лар және жо­ба­лық ше­шім­дер құ­ра­с­ты­ру.
    13. Ин­но­ва­ци­я­лық ше­шім­дер­ді ен­гі­зу шы­ғын­да­рын есеп­теу және олар­дың эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау.
    14. Сырт­қы са­рап­шы­лар­мен, ғы­лы­ми ме­ке­ме­лер­мен және тех­но­ло­гия жет­кі­зу­ші­ле­рі­мен ке­ңе­су.
    15. Кә­сі­по­рын­дар­ға за­ма­на­уи қор­ға­ныс құ­рал­да­рын таң­дау және пай­да­ла­ну мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша ке­ңес бе­ру.
    16. Жа­ңа қор­ға­ныс құ­рал­да­рын қол­да­ну және ең­бек жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту бой­ын­ша нұс­қа­улық­тар әзір­леу.
    Бі­лім­дер:
    1. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі тәу­е­кел­дер­ді тал­дау және ең­бек жағ­дай­ла­рын ба­ға­лау әді­сте­рі.
    2. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де қол­да­ны­ла­тын за­ма­на­уи ба­ла­ма ма­те­ри­ал­дар мен тех­но­ло­ги­я­лар.
    3. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі қа­уіп­сіз­дік бой­ын­ша жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар мен оқы­ту және ба­қы­лау әді­сте­рі.
    4. Қа­уіп­сіз­дік бой­ын­ша ин­но­ва­ци­я­лық тә­сіл­дер­ді са­лы­стыр­ма­лы тал­дау әді­сте­рі.
    5. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі өн­ді­рі­стік про­це­стер­ге ар­нал­ған тех­ни­ка­лық тап­сыр­ма­лар мен спе­ци­фи­ка­ци­я­лар­ды құ­ра­с­ты­ру прин­ципте­рі.
    6. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық өн­ді­ріс үшін қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­ның про­то­тип­те­рін жа­сау прин­ципте­рі.
    7. 3D-мо­дель­деу және цифр­лық про­то­тип­теу тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    8. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен жаб­дық­та­ры­ның кон­струк­тив­тік ерекше­лік­те­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі.
    9. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі тәу­е­кел­дер­ді тұ­рақ­ты мо­ни­то­ринг­теу жүй­е­ле­рі және ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жүй­е­лер.
    10. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі же­ке және ұжым­дық қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­на ар­нал­ған за­ма­на­уи және ин­но­ва­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дар.
    11. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі ин­но­ва­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар үшін тех­ни­ка­лық тап­сыр­ма­лар, спе­ци­фи­ка­ци­я­лар және жо­ба­лық ше­шім­дер құ­ра­с­ты­ру прин­ципте­рі.
    12. Ин­но­ва­ци­я­лық ше­шім­дер­дің шы­ғын­да­рын есеп­теу және эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау әді­сте­рі.
    13. Сырт­қы са­рап­шы­лар­мен, ғы­лы­ми ме­ке­ме­лер­мен және тех­но­ло­гия жет­кі­зу­ші­ле­рі­мен өза­ра әре­кет­те­су прин­ципте­рі.
    14. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі за­ма­на­уи қор­ға­ныс құ­рал­да­ры және олар­дың қол­да­ны­луы.
    15. Қор­ға­ныс құ­рал­да­рын қол­да­ну және ең­бек жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту бой­ын­ша нұс­қа­улық­тар­ды әзір­леу прин­ципте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Дағ­ды 2:
    Қа­уіп­сіз­дік бой­ын­ша ен­гі­зі­л­ген ұсы­ны­стар­дың ти­ім­ді­лі­гін ба­қы­лау және ба­ға­лау
    Ма­шық­тар:
    1. Жа­ңа ұсы­ны­стар­ды ен­гі­зу нәти­же­ле­рін ба­ға­лау: тех­но­ло­ги­я­лар мен ше­шім­дер, олар­дың өн­ді­рі­стік про­це­стер­дің ти­ім­ді­лі­гіне әсе­рін тал­дау.
    2. Жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар мен ше­шім­дер­ді ен­гіз­ген­нен кей­ін қыз­мет­кер­лер­ден ке­рі бай­ла­ныс жи­нау және тал­дау, про­це­стер­ді одан әрі жақ­сар­ту үшін.
    3. Ше­шім­дер­ді өн­ді­рі­стік ор­та­ға ин­те­гра­ци­я­ла­уды жақ­сар­ту үшін алын­ған де­ректер негі­зін­де про­це­стер­ді тү­зе­ту.
    4. Ти­ім­ді­лік­ті арт­ты­ру үшін тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу және іс­ке асы­ру­ға қа­ты­су.
    5. Ба­қы­лау нәти­же­ле­рі негі­зін­де қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін одан әрі да­мы­ту жос­пар­ла­рын әзір­леу.
    6. Жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар мен ше­шім­дер­ді ен­гі­зу жо­ба­ла­ры бой­ын­ша құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу, оның ішін­де іс­ке асы­ру ба­ры­сы мен нәти­же­ле­рін тал­дау ту­ра­лы есеп­тер.
    7. Қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­ның қа­уіп­сіз­дік және ти­ім­ді­лік стан­дарт­та­ры­на сәй­кест­і­гін тек­се­ру.
    8. Ен­гі­зі­л­ген ше­шім­дер­ді мо­ни­то­ринг­теу, ке­рі бай­ла­ныс жи­нау және тү­зе­ту­лер ен­гі­зу.
    9. Қыз­мет­кер­лер­ден ен­гі­зі­л­ген ше­шім­дер­дің прак­ти­ка­лық және ың­ғай­лы­лы­ғы ту­ра­лы ақ­па­рат жи­нау үшін са­у­ал­на­ма­лар, сұх­бат­тар және бас­қа әді­стер­ді ұй­ым­да­сты­ру.
    Бі­лім­дер:
    1. Жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар мен ше­шім­дер­ді ен­гі­зу­дің ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау әді­сте­рі.
    2. Қыз­мет­кер­лер­ден ке­рі бай­ла­ныс жи­нау және тал­дау әді­сте­рі.
    3. Де­ректер­ді тал­дау негі­зін­де өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді тү­зе­ту прин­ципте­рі.
    4. Тү­зе­ту ша­ра­ла­рын әзір­леу және іс­ке асы­ру әді­сте­рі.
    5. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін да­мы­ту жос­пар­ла­рын әзір­леу прин­ципте­рі.
    6. Жо­ба­лар бой­ын­ша құ­жат­та­ма және есеп бе­ру прин­ципте­рі.
    7. Тау-кен ме­тал­лур­ги­я­лық ке­шен­де­гі қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­ның қа­уіп­сіз­дік және ти­ім­ді­лік стан­дарт­та­ры­на сәй­кест­і­гін тек­се­ру әді­сте­рі.
    8. Ен­гі­зі­л­ген ше­шім­дер­ді мо­ни­то­ринг­теу және тү­зе­ту­лер ен­гі­зу әді­сте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    -
    Же­ке құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Күй­зе­ліс­ке тұ­рақ­ты­лық
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тәр­тіп­ті­лік
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау
    Зей­ін­ді шо­ғыр­лан­ды­ру және ба­қы­лау
    Уа­қыт­ты бас­қа­ру
    Көш­бас­шы­лық
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ -нің ішін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс:
    СБШ-нің дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    7
    Бас ин­же­нер

    4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

    10. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: М. Топанова, [email protected].

    11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): «ШалкияЦинк ЛТД» АҚ.

    Орындаушылар: Сатпек Бакизов, [email protected].

    12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

    13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 02.06.2025 г.

    14. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

    16. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2028 г.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс министрінің

    2025 жылғы 26 тамыздағы

    № 316 бұйрығына

    4-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Балқытылатын үлгілер бойынша құю»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: «Балқытылатын үлгілер бойынша құю» кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының «Кәсіби біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және металдарды құю саласында қолданылады.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) құю үлгісі – құю қалыпта құйманың конфигурациясына сәйкес келетін таңбаны (бедерді) қалыптастыруға арналған үлгі;

    2) металдарды қысыммен құю – балқыманы жоғары қысыммен (7-ден 700 МПа-ға дейін) пресс-қалыпқа жылдам айдау арқылы құйма дайындау тәсілі;

    3) балқытылатын үлгі – керамикалық құю қалыптарын қалыптастыруға арналған бір реттік құю үлгісі. Құю қалыптан балқытылған күйінде алынып тасталады, сондықтан 50–60 °C температурада балқитын жеңіл балқитын материалдардан (парафин, стеарин және басқа да заттар) дайындалады;

    4) балқытылатын үлгілер бойынша құю – балқытылатын үлгі бойынша дайындалған құю қалыптарына металл құю арқылы жүзеге асырылатын құю әдісі;

    5) балқытылатын үлгі бойынша қалыптау – құю қалыптары балқытылатын құю үлгісін сұйық байланыстырушы қоспаға батыру, отқа төзімді материалмен себу және қатаю (беріктену) арқылы қалыптастырылатын үлгі бойынша қалыптау түрі;

    6) ақау – сызбаларға, стандарттарға, техникалық шарттарға, инженерлік нормаларға (ережелерге) сәйкес келмейтін және оларды түзетуге қосымша шығындарсыз өз тікелей мақсаты бойынша пайдалануға болмайтын өнімдер, жартылай фабрикаттар, бөлшектер, тораптар мен жұмыстар;

    7) машина жасау сызбасы – машиналарды, олардың тораптары мен бөлшектерін, құрылғыларын, металл конструкцияларын және т.б. сызу тәсілдері мен шарттылықтары зерттелетін техникалық сызбаның бір бөлігі;

    8) еңбекті қорғау – еңбек қызметі процесінде жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі; ол құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-техникалық, санитариялық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де іс-шаралар мен құралдарды, соның ішінде жұмыс орнында қауіпсіздік техникасын сақтау талаптарын қамтиды.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

    2) ЖЖКБТА – жұмысшылардың жұмыстар мен кәсіптері бойынша бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

    2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4. Кәсіби стандарттың атауы: Балқытылатын үлгілер бойынша құю.

    5. Кәсіби стандарттың коды: C24530019.

    6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

    C – Өңдеу өнеркәсібі

    24 – Металлургиялық өндіріс;

    24.5 – Металдарды құю;

    24.53 – Жеңіл металдарды құю;

    24.53.0 – Жеңіл металдарды құю.

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Балқытылатын үлгі бойынша дайындалған құю қалыптарына металл құю арқылы жүзеге асырылатын металды құю процесі.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

    1) Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы – 1)СБШ -дің 3-деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. «Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы» кәсібінің карточкасы:

    Топ ко­ды:
    7211-1
    Ма­ман­дық ата­уы ко­ды:
    7211-1-009
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­та­у­шы
    CБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    2-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2024 жы­л­ғы 12 ақ­пан­да­ғы № 30 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (2-шы­ға­ры­лым)»
    Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­та­у­шы.
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Ти­ПО (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Құю өн­ді­рі­сі
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    1-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 2-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай;3-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай; 4-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    7211 – Қа­лып­та­у­шы­лар мен өзек­ші­лер
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Кей­ін­нен бал­қы­ты­л­ған ме­тал­мен тол­ты­ры­ла­тын дәл құю қа­лып­та­рын (неме­се үл­гі­ле­рін) дай­ын­дау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры::
    1. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­тар­ды дай­ын­дау.
    2. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша бл­ок­тар­ды қа­лып­тау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1: Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­тар­ды дай­ын­дау
    Дағ­ды 1:
    Қа­ра­пай­ым құй­ма­лар­ға ар­нал­ған қа­лып­тар­ды дай­ын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    1-раз­ряд
    1. Қа­ра­пай­ым бөл­шек­тер­ге ар­нал­ған бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­тар­ды қол­мен дай­ын­дау;
    2. Қа­лып­тар­ды кеп­ті­ру пеш­те­ріне ти­еу және кеп­ті­ру­ден кей­ін олар­ды тү­сі­ру;
    3. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­та­у­шы­ның жо­ға­ры бі­лік­ті­лік­ті ма­ма­ны­ның бас­шы­лы­ғы­мен қа­лып­тау және от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау бой­ын­ша же­ке­ле­ген опе­ра­ци­я­лар­ды орын­дау.
    Бі­лім­де­рі:
    1 раз­ряд
    1. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­ра­пай­ым қа­лып­тар­ды дай­ын­дау про­це­сі;
    2. Қа­лып­тау және от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­дың мақ­са­ты мен қол­да­ну шар­тта­ры;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Ор­та­ша күр­де­лі­лік­те­гі құй­ма­лар­ға ар­нал­ған қа­лып­тар­ды дай­ын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    2 раз­ряд
    1. Ді­ріл үсте­лін қол­да­на оты­рып және қол­мен дай­ын­дал­ған қа­лып­тар­ды роль­ганг­қа бе­ре оты­рып неме­се олар­ды же­ке орын­ға ор­на­та оты­рып, ор­та­ша күр­де­лі­лік­те­гі құй­ма­лар­ға ар­нал­ған бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­тар­ды дай­ын­дау;
    2. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­та­у­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер­ге от­қа тө­зім­ді бо­я­у­дың қа­бат­та­рын жа­ғу үшін құ­рам­дар­ды дай­ын­дау
    және жа­ғу;
    3. Қа­лып­тар­ды дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған тол­тыр­ғыш қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау;
    4. Бел­гі­лен­ген ре­жим­ге сәй­кес қа­лып­тар­ды кеп­ті­ру, же­ңіл бал­қи­тын мас­са­ны бал­қы­тып шы­ға­ру, қа­лып­тар­ды күй­ді­ру және олар­ды құ­ю­ға дай­ын­дау.
    Бі­лім­де­рі:
    2-раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін ді­ріл үсте­лі­нің және бір­тек­тес қа­лып­тар­ды кеп­ті­ру­ге, же­ңіл бал­қи­тын мас­са­ны бал­қы­тып шы­ға­ру­ға және қа­лып­тар­ды күй­ді­ру­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар­дың құ­ры­л­ғы­сы мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    2. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер­ді жа­бу­ға ар­нал­ған қа­лып­тау тол­тыр­ғы­шта­ры­ның және от­қа тө­зім­ді бо­я­у­лар­дың құ­ра­мы;
    3. Үл­гі­лер­ді кеп­ті­ру ре­жим­де­рі, сон­дай-ақ қа­лып­тар­ды кеп­ті­ру және күй­ді­ру ре­жим­де­рі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 3:
    Күр­де­лі және ірі құй­ма­лар­ға ар­нал­ған қа­лып­тар­ды дай­ын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3- раз­ряд
    1. Пнев­ма­ти­ка­лық, ме­ха­ни­ка­лық неме­се элек­тро­маг­нит­тік әсер ете­тін ді­ріл үсте­лін қол­да­на оты­рып, бл­ок­тар­ға жи­нал­ған күр­де­лі және ірі бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша қа­лып­тар­ды дай­ын­дау;
    2. Бел­гі­лен­ген ре­цеп­ту­ра мен қа­лып­тар­ды күй­ді­ру ре­жи­міне сәй­кес от­қа тө­зім­ді құ­рам­дар­ды дай­ын­дау, кө­мір­тек­ті бо­лат­тар­ды құ­ю­ға ар­нал­ған бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша бл­ок­тар­ды құр­ғақ және дым­қыл әдіспен қа­лып­тау;
    3. Күр­де­лі үл­гі­лік бл­ок­тар­ға от­қа тө­зім­ді құ­рам­дар­ды жа­ғу;
    4. Күр­де­лі құй­ма­лар­ға ар­нал­ған қа­лып­тар­ды дай­ын­дау және күй­ді­ру ке­зін­де тем­пе­ра­ту­ра­ны рет­теу;
    5. Ді­ріл үсте­лін бап­тау (рет­теу) жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лім­де­рі:
    3 -раз­ряд
    1. Әр­түр­лі ді­ріл үстел­де­рі­нің, же­ңіл бал­қи­тын мас­са­ны бал­қы­тып шы­ға­ру­ға және қа­лып­тар­ды күй­ді­ру­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар­дың құ­ры­л­ғы­сы, жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты және олар­ды бап­тау тә­сіл­де­рі;
    2. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер­ге жа­ғы­ла­тын әр­түр­лі от­қа тө­зім­ді құ­рам­дар­дың ре­цеп­ту­ра­сы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Күр­де­лі және ірі үл­гі­лік бл­ок­тар мен жи­нақ­тар­ды дай­ын­дау ке­зін­де тол­тыр­ғыш қа­лып­тау құ­ра­мын тығ­ы­здау тә­сіл­де­рі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша бл­ок­тар­ды қа­лып­тау
    Дағ­ды 1:
    Жо­ға­ры кө­мір­тек­ті және ыстық­қа тө­зім­ді бо­лат­тар­дан құй­ма­лар­ға ар­нал­ған бл­ок­тар­ды қа­лып­тау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4 -раз­ряд
    1. Жо­ға­ры кө­мір­тек­ті және ыстық­қа тө­зім­ді бо­лат­тар­дан құй­ма­лар­ға ар­нал­ған бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер бой­ын­ша бл­ок­тар­ды құр­ғақ және дым­қыл тол­тыр­ғы­штар­мен қа­лып­тау;
    2. Күр­де­лі да­ра және ірі үл­гі­лер­ге от­қа тө­зім­ді жа­бын жа­ғу;
    3. Күр­де­лі ірі қа­лып­тар­ды бал­қы­тып шы­ға­ру және күй­ді­ру;
    4. Бал­қы­ту ре­жим­де­рін және үл­гі­лік құ­рам­ды қал­пы­на кел­ті­ру про­це­сте­рін ба­қы­лау;
    5. Әр­түр­лі ді­ріл­дет­кіш құ­ры­л­ғы­лар­ды бап­тау жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лім­де­рі:
    4 - раз­ряд
    1. Же­ңіл бал­қи­тын мас­са­ны бал­қы­тып шы­ға­ру және қал­пы­на кел­ті­ру үшін қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тың құ­ры­л­ғы­сы, ки­не­ма­ти­ка­лық сұл­ба­ла­ры және оны бап­тау ере­же­ле­рі;
    2. Қа­лып­тар­ға құй­ы­ла­тын ме­тал­дар­дың ме­ха­ни­ка­лық және құю қа­си­ет­те­рі;
    3. Үл­гі­лер­ге от­қа тө­зім­ді құ­рам­ды бе­кі­ту тә­сіл­де­рі;
    4. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер­дің бар­лық но­мен­кла­ту­ра­сы үшін от­қа тө­зім­ді жа­бын­дар­дың құ­рам­да­ры;
    5. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Ұқып­ты­лық
    Мұ­қи­ят­ты­лық
    Жа­у­ап­кер­ші­лік
    Нақ­ты­лық
    Са­быр­лы­лық
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 19999-74. Бал­қы­ты­ла­тын үл­гі­лер­ге ар­нал­ған пресс-қа­лып­тар­дың бөл­шек­те­рі мен құ­рал­да­ры. Тех­ни­ка­лық шар­ттар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Өзек­тер­ді, қа­лып­тар­ды және қа­лып­тау ма­те­ри­ал­да­рын кеп­ті­ру­ші
    2
    Қа­лып­тар­ды жи­нақ­та­у­шы

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    10. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: Абсаматов А.А., +7 (717) 257 22 58, [email protected].

    11. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): «Qazindustry» «Қазақстандық индустрия және экспорт орталығы» АҚ.

    12. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 06.10.2025 жыл.

    13. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: -

    14. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен»: -

    15. Нұсқаның нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

    16. Шамамен қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс министрінің

    2025 жылғы 26 тамыздағы

    № 316 бұйрығына

    5-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Қысыммен құю»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: «Қысыммен құю» кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының «Кәсіби біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және металдарды құю саласында қолданылады.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) құю – сұйық агрегаттық күйдегі материалмен қандай да бір нысанды (қалыпты, ыдысты, қуысты) толтыру процесі;

    2) металдарды қысыммен құю – қорытпаны жоғары қысыммен (7-ден 700 мпа-ға дейін) пресс-қалыпқа жылдам айдау арқылы құймалар дайындау тәсілі;

    3) пресс-қалып – қысыммен құю машиналарында құймалар өндіруге арналған металл құю қалыптары;

    4) құюға арналған төгуші қалып – құю қалыптарына металл құйғаннан кейін ковштарда қалған металл қалдықтарын төгуге арналған ашық құю қалыптары;

    5) құю шөміші – сұйық металды құю қалыптарына құюға арналған құю шөміші;

    6) материалтану – материалдың құрамы, құрылымы мен қасиеттері арасындағы байланыстарды зерттейтін ғылым;

    7) ақау – сызбаларға, стандарттарға, техникалық шарттарға, инженерлік нормаларға (ережелерге) сәйкес келмейтін және оларды түзетуге қосымша шығындарсыз өз тікелей мақсаты бойынша пайдалануға болмайтын өнімдер, жартылай фабрикаттар, бөлшектер, тораптар мен жұмыстар;

    8) машина жасау сызбасы – машиналарды, олардың тораптары мен бөлшектерін, айлабұйымдарын, металл конструкцияларын және т.б. сызу тәсілдері мен шарттылықтары зерттелетін техникалық сызбаның бір бөлімі;

    9) еңбекті қорғау – еңбек қызметі процесінде жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі; ол құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-техникалық, санитариялық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де іс-шаралар мен құралдарды, соның ішінде жұмыс орнында қауіпсіздік техникасын сақтау талаптарын қамтиды.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

    2) ЖЖКБTА – жұмысшылардың жұмыстар мен кәсіптері бойынша бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

    2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4. Кәсіби стандарттың атауы: Қысыммен құю.

    5. Кәсіби стандарттың коды: C24530018.

    6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

    C – Өңдеу өнеркәсібі

    24 Металлургиялық өндіріс;

    24.5 Металдарды құю;

    24.53 Жеңіл металдарды құю;

    24.53.0 Жеңіл металдарды құю.

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Қысыммен құю әдістері арқылы түсті металдар мен қорытпалардан берілген пішін мен қасиеттерге ие бұйымдар мен жартылай фабрикаттарды алу.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

    1) Қысыммен құю машиналарындағы құюшы – СБШ-нің 3-деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. «Қысыммен құю машиналарындағы құюшы» кәсібінің карточкасы:

    Топ ко­ды:
    8121-4
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-4-027
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да­ғы құ­ю­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    2-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2024 жы­л­ғы 12 ақ­пан­да­ғы № 30 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (2-шы­ға­ры­лым)».
    Қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да­ғы құ­ю­шы.
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Ти­ПО (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Тү­сті ме­тал­дар ме­тал­лур­ги­я­сы
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    2-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 3-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай; 4-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – құю өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ва­ку­ум жағ­дай­ын­да және қы­сым­мен ме­тал­дар мен қо­рыт­па­лар­дан бұй­ым­дар­ды бал­қы­ту және құю про­це­сте­рін жүр­гі­зу.
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі::
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс та­лап­та­ры­на сәй­кес қы­сым­мен құю бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар­ды орын­дау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс та­лап­та­ры­на сәй­кес қы­сым­мен құю опе­ра­ци­я­ла­рын орын­дау
    Дағ­ды 1:
    Қа­ра­пай­ым және ор­та­ша күр­де­лі­лік­те­гі бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құю
    Қа­бі­лет­те­рі:
    2-раз­ряд
    1. Піс­пек­ті неме­се ком­прес­сор­лы қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да тү­сті ме­тал­дар­дан, қо­рыт­па­лар­дан және шой­ын­нан ұсақ, қа­ра­пай­ым және ор­та­ша күр­де­лі­лік­те­гі бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құ­ю­ды орын­дау;
    2. Бал­қы­ту пеш­те­ріне ши­кі­құ­рам­ды са­лу;
    3. Та­ра­ту және қы­зды­ру пеш­те­рін­де ме­тал­ды бал­қы­ту және қы­зды­ру про­це­сте­рін жүр­гі­зу;
    4. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лік­ті қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да­ғы құ­ю­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен ме­тал­ды ра­фи­нир­леу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Пресс-қа­лып­тан құй­ма­лар­ды шы­ға­ру;
    6. Қа­лып­тың жұ­мыс бө­лік­те­рін та­за­лау, қы­зды­ру, май­лау және ауы­сты­ру;
    7. Бап­та­у­шы­мен бір­ле­сіп пресс-қа­лып­тар­ды ор­на­ту және бап­тау жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    Бі­лім­де­рі:
    2-раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін бір­тек­тес қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­ры­ның жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    2. Пресс-қа­лып­тар­дың мақ­са­ты, олар­ды қол­да­ну ере­же­ле­рі, пай­да­ла­ну тәр­ті­бі және олар­дың құю ал­дын­да­ғы тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жи­мі;
    3. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның мақ­са­ты және олар­ды қол­да­ну шар­тта­ры;
    4. Құй­ы­ла­тын ме­тал­дар мен қо­рыт­па­лар­дың құю қа­си­ет­те­рі;
    5. Құй­ы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­дың түр­ле­рі және олар­дың та­ғай­ын­да­луы;
    6. Пресс-қа­лып­тар­ға ар­нал­ған май­лау ма­те­ри­ал­да­ры­ның түр­ле­рі және олар­ды қол­да­ну тә­сіл­де­рі;
    7. Құй­ма­лар­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    8. Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­ның құ­ра­мы және ши­кі­құ­рам­ды бал­қы­ту пеш­те­ріне са­лу тәр­ті­бі;
    9. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Күр­де­лі бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құю
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3-раз­ряд
    1. Әр­түр­лі кон­струк­ци­яда­ғы піс­пек­ті және ком­прес­сор­лы қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да тү­сті ме­тал­дар­дан және олар­дың қо­рыт­па­ла­ры­нан неме­се шой­ын мен бо­лат­тан иіл­ген, қиы­лы­са­тын бет­те­рі және ажы­рат­па­лы бө­лік­те­рі бар ірі әрі күр­де­лі бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құ­ю­ды орын­дау;
    2. Ме­тал­дар­ды бал­қы­ту жұ­мыста­рын жүр­гі­зу;
    3. Бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жим­ді сақ­тай оты­рып, ме­тал­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын және пресс-қа­лып­тар­ды қы­зды­ру­ды анық­тау;
    4. Ме­тал­ды шақ­пақ­тау жұ­мыста­рын орын­дау.
    4-раз­ряд
    1. Әр­түр­лі кон­струк­ци­яда­ғы қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да бал­қу тем­пе­ра­ту­ра­сы жо­ға­ры шой­ын­нан, бо­лат­тан, тү­сті ме­тал­дар­дан және қо­рыт­па­лар­дан жа­са­ла­тын, іш­кі қыр­лы қуы­ста­ры мен ажы­рат­па­лы бө­лік­те­рі бар, күр­де­лі кон­фи­гу­ра­ци­я­лы әр­түр­лі жұ­қа қа­быр­ға­лы және ме­талл­сый­ым­ды­лы­ғы жо­ға­ры бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құ­ю­ды орын­дау;
    2. Ме­тал­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын ба­қы­лау;
    3. Пресс-қа­лып­тар­дың жай-күй­ін және құй­ма­лар­дың са­па­сын ба­қы­лау.
    5-раз­ряд
    1. Күр­де­лі кон­фи­гу­ра­ци­я­лы, бе­ті жы­л­ты­ра­ту­ға ар­нал­ған және сән­дік жа­бы­н­мен қап­та­ла­тын, тү­сті ме­тал­дар мен қо­рыт­па­лар­дан жа­са­ла­тын ірі га­ба­рит­ті бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құ­ю­ды орын­дау;
    2. Әр­түр­лі кон­струк­ци­яда­ғы қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­рын­да қол­мен бас­қа­ру ре­жи­мін­де гид­рав­ли­ка­лық же­тек­те­рі бар пресс-қа­лып­тар­да бөл­шек­тер­ді қы­сым­мен құ­ю­ды орын­дау.
    Бі­лім­де­рі:
    3-раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы;
    2. Пресс-қа­лып­тар­дың кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның құ­ры­лы­сы;
    4. Қы­сым­да­у­шы піс­пе­гі­нің қы­сы­мы мен жыл­дамды­ғын рет­теу әді­сте­рі;
    5. Құю ке­зін­де ме­тал­дар мен қо­рыт­па­лар­дың тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жим­де­рі;
    6. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    4-раз­ряд
    1. Қы­сым­мен құ­ю­ға ар­нал­ған әр­түр­лі тип­те­гі ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    2. Бал­қы­ту пеш­те­рі­нің құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    3. Ши­кі­құ­рам құ­ра­мы­ның ме­тал­дың қа­си­ет­те­рі мен са­па­сы­на әсе­рі;
    4. Қы­сым­да­у­шы піс­пе­гі­нің қы­сы­мын рет­теу және оның жыл­дамды­ғын өзгер­ту ар­қы­лы ма­ши­на­лар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру және құй­ма­лар­дың са­па­сын жақ­сар­ту тә­сіл­де­рі;
    5.Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    5-раз­ряд
    1. Қы­сым­мен құ­ю­ға ар­нал­ған әр­түр­лі тип­те­гі ма­ши­на­лар­дың кон­струк­ци­я­сы;
    2. Гид­рав­ли­ка­лық же­тек­те­рі бар пресс-қа­лып­тар­да жұ­мыс іс­теу ке­зін­де құй­ма­лар­дың са­па­сын жақ­сар­ту тә­сіл­де­рі;
    3. Орын­да­ла­тын жұ­мыстар шең­бе­рін­де тү­сті ме­тал­дар­дың, олар­дың қо­рыт­па­ла­ры­ның және шой­ын­ның фи­зи­ка-хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ұқып­ты­лық
    Са­быр­лы­лық
    Мұ­қи­ят­ты­лық
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 15595-84. Құю жабды­ғы. Қы­сым­мен құю ма­ши­на­ла­ры. Жал­пы тех­ни­ка­лық шар­ттар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Шой­ын бал­қыт­қыш пен пеш­тер­ге ши­кі­құ­рам са­лушы
    2
    Құй­ма­лар­ды дәне­кер­ле­у­ші

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    10. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: Топанова М.М., +7 (717) 257 22 51, [email protected].

    11. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): «Qazindustry» «Қазақстандық индустрия және экспорт орталығы» АҚ.

    12. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 06.10.2025 жыл.

    13. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: -

    14. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен»: -

    15. Нұсқаның нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

    16. Шамамен қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс министрінің

    2025 жылғы 26 тамыздағы

    № 316 бұйрығына

    6-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Шойын өндіру»

    1-тарау. Жалпы ережелер

    1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: «Шойын өндіру» кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының «Кәсіби біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және шойын өндіру саласында қолданылады.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) біліктілік – еңбек нарығы, әрі қарай білім алу және оқыту үшін меңгерілген білімнің, дағдылар мен құзыреттердің құндылығын тану, сондай-ақ еңбек қызметін жүзеге асыруға құқық беру;

    2) біліктілік деңгейі /біліктілік деңгейшесі – қызметкерлердің білімдеріне, дағдыларына және кең ауқымды құзыреттеріне қойылатын, еңбек әрекеттерінің күрделілігі, стандарттан тыс болуы, жауапкершілік пен дербестік параметрлері бойынша сараланатын жинақталған талаптар;

    3) ұлттық біліктілік шеңбері (ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

    4) ұлттық біліктілік жүйесі (ҰБЖ) – экономиканың салалары, еңбек нарығы және кәсіптік білім беру мен оқыту жүйесінің өзара байланысын қамтамасыз ететін, біліктіліктерге сұраныс пен ұсынысты реттейтін құқықтық және институционалдық реттеушілердің тұтас кешені;

    5) салалық біліктілік шеңбері (СБШ) – ұлттық біліктілік жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылатын, салада танылатын біліктілік деңгейлерінің сараланған рамалық құрылымы;

    6) кәсіби стандарт (КС) – кәсіби қызметтің нақты бір саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттерге, еңбектің мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

    7) кәсіп – тиісті еңбек функцияларын орындауға мүмкіндік беретін, арнайы даярлық нәтижесінде алынатын және білім туралы құжаттармен және/немесе еңбек өтілімен расталатын білімдер мен дағдылар кешенін меңгеруді талап ететін, әлеуметтік тұрғыдан танылған және/немесе заңды түрде бекітілген қызмет саласы;

    8) еңбек функциясы – технологиялық процестің белгілі бір кезеңі шеңберіндегі бір немесе бірнеше кәсіби міндеттерден тұратын типтік жұмыс (жұмыстар кешені). кәсіби стандарттардағы кәсіп карточкаларында еңбек функцияларын сипаттау кезінде, қажеттілігіне қарай, міндетті және қосымша еңбек функциялары көрсетілуі мүмкін. бұл ретте міндетті еңбек функциялары біліктілікті беру кезінде міндетті түрде расталуы тиіс, ал қосымша еңбек функциялары болашақта осы кәсіп үшін қажет болуы мүмкін әлеуетті еңбек функциялары ретінде сипатталады;

    9) кәсіби міндет (тапсырма) – еңбек функциясының элементі, функцияны жекелеген әрекеттерді орындау үшін бөлшектеуге мүмкіндік береді;

    10) білімдер – адамға нақты кәсіби міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін пәндік саладағы құрылымдалған мәліметтер;

    11) іскерліктер (дағдылар) – нақты кәсіби міндеттерді шешу үшін білімге және оны дұрыс қолдануға негізделген адамның әрекетінің (әрекеттерінің) құрамдас бөліктері;

    12) құзырет – адамның кәсіби қызметінде тікелей көрінетін және еңбек функцияларын орындау үшін білімдер мен іскерліктерді қолдануға мүмкіндік беретін қабілеті.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) ЖЖБТБА – жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

    2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4. Кәсіби стандарттың атауы: Шойын өндіру.

    5. Кәсіби стандарттың коды: C24100011.

    6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

    C – Өңдеу өнеркәсібі

    24 – Металлургиялық өндіріс;

    24.1 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру;

    24.10 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру;

    24.10.0 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру.

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Домна өндірісінде шойын алу бойынша технологиялық процесті ұйымдастыру және орындау.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

    1) Домна пешінің қожын түйіршіктеуші – СБШ-нің 2-деңгейі;

    2) Шикіқұрам тасымалдаушы – СБШ -нің 2-деңгейі;

    3) Домна пештерінің бункершісі – СБШ -нің 2-деңгейі;

    4) Вагон-таразы машинисі – СБШ -нің 2-деңгейі;

    5) Домна пешінің газшысы – СБШ -нің 2-деңгейі;

    6) Домна пешінің көрікшісі (үшінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

    7) Домна пешінің кеншісі – СБШ -нің 3-деңгейі;

    8) Домна пешінің көрікшісі (бірінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

    9) Домна пешінің газшысы – СБШ -нің 3-деңгейі;

    10) Домна пешінің көрікшісі (екінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

    11) Домна пешінің су құбыршысы – СБШ -нің 3-деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. «Домна пешінің қожын түйіршіктеуші» кәсібінің карточкасы:

    Топ ко­ды:
    8121-9
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-9-007
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖ­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші (4–5-па­ра­граф­тар).
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    2-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 3-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де 6 ай; 4-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де 18 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-063 – Қо­ж­шы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на қо­жын түй­ір­шік­теу.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. От­ты-сұй­ық ме­тал­лур­ги­я­лық қож­дар­ды түй­ір­шік­теу.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    От­ты-сұй­ық қож­ды түй­ір­шік­теу
    Дағ­ды 1:
    Ылғал­ды, жар­ты­лай құр­ғақ және құр­ғақ түй­ір­шік­те­уқон­дыр­ғы­ла­рын пай­да­ла­ну
    Қа­бі­лет­те­рі:
    2-раз­ряд
    1.Жы­лы­на 1 мил­ли­он тон­на­ға дей­ін­гі өнім­ді­лі­гі бар ылғал­ды, жар­ты­лай құр­ғақ және құр­ғақ түй­ір­шік­те­уқон­дыр­ғы­ла­рын­да От­ты-сұй­ық қож­ды түй­ір­шік­те­уді орын­дау;
    2. Қон­дыр­ғы ме­ха­низмде­рін бас­қа­ру, бас­сейн­ге, түй­ір­шік­теу на­уа­сы­на және оры­на су­ды бе­ру­ді қо­су және қа­жет­ті дең­гей­ді ұстап тұ­ру;
    3. Түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сы­на тө­гу ке­зін­де қож мен су ара­қа­ты­на­сын рет­теу;
    4. Қож та­сы­мал­да­у­шы шө­міш­тер­ді көм­ке­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Қож на­у­а­ла­рын, ағын су ар­на­ла­ры мен арық­тар­ды та­за­лау, сон­дай-ақ шө­міш­тер­де қа­тқан қож­ды пнев­ма­ти­ка­лық соқ­қы­лы ба­лға­лар­мен және бас­қа да құ­рал­дар­мен бұ­зу;
    6. Түй­ір­шік­тел­ген қож­ды те­мір­жол ва­гон­да­ры­на са­лу ке­зін­де скре­пер­лі шы­ғыр­ды неме­се өзге де ме­ха­низмдер­ді бас­қа­ру;
    7. Түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сы­ның ау­ма­ғын­да және кір­ме жол­дар­да қож­ды та­за­лау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу;
    8. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    3- раз­ряд
    1. Жы­лы­на 1 мил­ли­он тон­на­дан астам өнім­ді­лі­гі бар ылғал­ды, жар­ты­лай құр­ғақ және құр­ғақ түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­ла­рын­да От­ты-сұй­ық қож­ды түй­ір­шік­те­уді орын­дау;
    2. Қож ке­уек­та­сын, тер­мо­зит­ті, құй­ма қиыр­шық та­сты, қож ке­сек­те­рін және өзге де қож өнім­де­рін өн­ді­ру­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар­ға қыз­мет көр­се­ту;
    3. Сығ­ы­л­ған ауа­ны бе­ру­ді жү­зе­ге асы­ру;
    4. Гид­ро­экран­дық қон­дыр­ғы­ны бас­қа­ру;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды жою.
    Бі­лім­де­рі:
    2- раз­ряд
    1. Қож­ды түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сы жабды­ғы­ның, ков­штар­ды ауда­ру ме­ха­низмде­рі­нің, пнев­ма­ти­ка­лық соқ­қы­лы ба­лға­лар­дың және қол­да­ны­ла­тын са­лу ме­ха­низмде­рі­нің жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    2. Сұй­ық және түй­ір­шік­тел­ген қож­дың қа­си­ет­те­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Дом­на қо­жын түй­ір­шік­теу учас­ке­сін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау, өнер­к­ә­сіп­тік, эко­ло­ги­я­лық және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    3- раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін қон­дыр­ғы­лар­дың құ­ры­лы­сы және олар­ды тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Ке­уек­тас, тер­мо­зит және қож­ды қай­та өң­де­удің бас­қа да өнім­де­рі­нің хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Дом­на қо­жын түй­ір­шік­теу учас­ке­сін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау, өнер­к­ә­сіп­тік, эко­ло­ги­я­лық және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Шө­міш­сіз дом­на ма­ңын­да­ғы қож­ды түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сын пай­да­ла­ну
    Қа­бі­лет­тер:
    4-раз­ряд
    1. Жы­лы­на 1 мил­ли­он тон­на­ға дей­ін өнім­ді­лі­гі бар шө­міш­сіз дом­на ма­ңын­да­ғы қож­ды түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сы­на қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де От­ты-сұй­ық қож­ды түй­ір­шік­те­уді орын­дау;
    2. Қож­дан ке­уек­тас, тер­мо­зит, құй­ма қиыр­шық тас, шлак жүн және өзге де өнім­дер өн­ді­ру­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар­ға қыз­мет көр­се­ту;
    3. Сығ­ы­л­ған ауа­ны бе­ру­ді жү­зе­ге асы­ру;
    4. Гид­ро­экран­дық қон­дыр­ғы­ны бас­қа­ру;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды жою.
    5-раз­ряд
    Жы­лы­на 1 мил­ли­он тон­на­дан астам өнім­ді­лі­гі бар шө­міш­сіз дом­на ма­ңын­да­ғы қож­ды түй­ір­шік­теу қон­дыр­ғы­сы­на қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лім­де­рі:
    4, 5 - раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін қон­дыр­ғы­лар­дың құ­ры­лы­сы және олар­ды тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Ке­уек­тас, тер­мо­зит және қож­ды қай­та өң­де­удің бас­қа да өнім­де­рі­нің хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Дом­на қо­жын түй­ір­шік­теу учас­ке­сін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау, өнер­к­ә­сіп­тік, эко­ло­ги­я­лық және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    3
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі
    10. «Шикіқұрам тасымалдаушы» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-062
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    Ши­кі­құ­рам та­сы­мал­да­у­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖ­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Ши­кі­құ­рам та­сы­мал­да­у­шы (26-па­ра­граф).
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі: негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    та­лап етіл­мей­ді
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-020 – Ши­кі­құ­рам жүк­те­у­ші
    8121-1-031 – Ши­кі­құ­рам бе­ру ма­ши­ни­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын та­сы­мал­дау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын ва­гон­ша­лар­ға са­лу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын ва­гон­ша­сы­на са­лу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3-раз­ряд
    1. Пеш­тер­ді са­лу кесте­сіне сәй­кес ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын ва­гон­ша­лар­ға ти­е­уді, ва­гон­ша­лар­ды та­ра­зы­лар­ға жет­кі­зу­ді, олар­ды өл­ше­уді және ти­ел­ген ва­гон­ша­лар­ды жар­ты­лай ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған дом­на пеш­те­ріне, ал бос ва­гон­ша­лар­ды са­лу ор­ны­на жет­кі­зу­ді орын­дау;
    2. Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры бар ва­гон­ша­лар мен қа­у­ға ше­лек­тер­ге тор­ға ор­на­ла­сты­ру­ды және бос ва­гон­ша­лар­ды тор­дан шы­ға­рып әке­ту­ді орын­дау;
    3. Бе­рі­ле­тін ши­кі­құ­рам­ның са­па­сын тек­се­ру;
    4. Тор­дың, би­мсті жол­дар­дың және ба­ғыт­та­ғыш тіл­ме­лер­дің жа­рам­ды күй­ін ба­қы­лау.
    Бі­лі­мі:
    3-раз­ряд
    1. Дом­на пе­шіне ти­е­ле­тін ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­ның түр­ле­рі мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    2. Жар­ты­лай ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған пеш­тер­ге ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын са­лу және бе­ру рет­ті­лі­гі;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    3
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі
    3
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі
    11. «Домна пештерінің бункершісі» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-9
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-9-001
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ші­сі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ші­сі (6-па­ра­граф).
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    та­лап етіл­мей­ді
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8181-5-006 - Пеш­тер­ді ти­е­у­ші
    8187-1-001 - Пеш­тер­ді ти­еу-тү­сі­ру­ші
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ле­рі мен бун­кер асты ай­мақ­та­ры­на қыз­мет көр­се­ту
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер асты үй-жай­ла­рын (ай­мақ­та­рын) қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер асты үй-жай­ла­рын (ай­мақ­та­рын) қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ле­рі мен бун­кер асты үй-жай­ла­рын (ай­мақ­та­рын) қыз­мет көр­се­ту.
    Қа­бі­лет­те­рі:
    2-раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ле­рі мен бун­кер асты үй-жай­ла­рын қыз­мет көр­се­ту;
    2. Бун­кер тор­ла­рын­да кен мен флю­стің ірі ке­сек­те­рін ұса­ту, сон­дай-ақ өл­ше­мі сәй­кес кел­мей­тін скрап­ты және ша­тас­қан жоң­қа­ны сұ­рып­тау;
    3. Бун­кер­лер­де­гі ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын кө­сеу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Бун­кер қа­быр­ға­ла­ры­нан кен­нің жа­бысып қал­ған қат­па­ла­рын қа­ғып тү­сі­ру және олар­ды жа­быс­қан кокс ұн­та­ғы­нан та­за­лау;
    5. Бун­кер асты үй-жай­ла­рын­да, ва­гон-та­ра­зы жол­да­рын­да және эс­та­ка­да­лық бун­кер­лер­де тө­гі­л­ген ма­те­ри­ал­дар­ды жи­нау жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші скип­тің кө­ме­гі­мен скип­тік қон­дыр­ғы­лар­ды та­за­лау және бун­кер­лер­ден кокс ұн­та­ғын ти­еп шы­ға­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    7. Бун­кер қақ­пақ­та­ры­ның, гриз­ли тор­ла­ры­ның жұ­мысын және кокс ірік­теу са­па­сын ба­қы­лау;
    8. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    3 - раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ле­рі мен бун­кер асты үй-жай­ла­рын қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    2, 3 - раз­ряд.
    1. Гриз­ли тор­ла­ры­ның, бун­кер­лер­дің, қақ­пақ­тар­дың, қо­рек­тен­дір­гіш­тер­дің және та­сы­мал­да­уы­штар­дың, өзді­гі­нен тү­сі­рі­ле­тін ва­гон­дар­дың ме­ха­низмде­рі­нің, сон­дай-ақ скип шұң­қыр­ла­ры­нан су­ды со­рып шы­ға­ру­ға ар­нал­ған сор­ғы­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    2. Дом­на бал­қы­ту­да қол­да­ны­ла­тын ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­ның түр­ле­рі, қа­си­ет­те­рі мен та­ғай­ын­да­луы, сон­дай-ақ олар­дың дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ле­рін­де ор­на­ла­суы;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    3
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі
    3
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі
    12. «Вагон-таразы машинисі» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-024
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі (Па­ра­граф 2-3)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    2-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 3-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай;4-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 18 ай; 6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 24 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    4321-0-001 - Та­ра­зы­шы
    8186-0-005 - Отын қа­был­да­у­шы-та­ра­зы­шы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­шіне ар­нал­ған ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын дәл өл­шеп-та­ра­зы­ла­у­ын, олар­ды уақ­ты­лы бе­ру­ді және ти­е­уді қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пе­шін ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­мен қам­та­ма­сыз ету
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­шін ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­мен қам­та­ма­сыз ету.
    Дағ­ды 1:
    Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар ма­ши­ни­стің бас­шы­лы­ғы­мен ва­гон-та­ра­зы­лар­ды бас­қа­ру.
    Қа­бі­лет­те­рі:
    2- раз­ряд
    1. Дом­на пеш­те­рін (кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден кем) қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де жо­ға­ры бі­лік­ті ма­ши­ни­стің бас­шы­лы­ғы­мен ва­гон-та­ра­зы­лар­да ших­та ма­те­ри­ал­да­рын бе­ру және олар­ды скип­ке тү­сі­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Ва­гон-та­ра­зы­лар мен гриз­ли­дің бар­лық ме­ха­низмде­рін та­за­лау, үр­леу және май­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Скип­те­гі ма­те­ри­ал­дар­ды ылғал­дан­ды­ру ме­ха­низмде­рін бас­қа­ру;
    4. Кокс ұн­та­ғы скип­те­рі­нің жұ­мысын ба­қы­лау;
    5. Ва­гон-та­ра­зы­лар­ды және ва­гон-та­ра­зы­лар жол­да­рын­да тө­гі­л­ген ма­те­ри­ал­дар­ды жи­нау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу;
    6. Ва­гон-та­ра­зы­лар мен гриз­ли­ді жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    3- раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рін қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де жо­ға­ры бі­лік­ті ма­ши­ни­стің бас­шы­лы­ғы­мен.
    Бі­лі­мі:
    2, 3- раз­ряд
    1. Ва­гон-та­ра­зы­лар жабды­ғы­ның және бар­лық са­лу ме­ха­низмде­рі­нің жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі;
    2. Ши­ку­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­ның фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Май­лау ма­те­ри­ал­да­ры­ның са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    4. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    5. Тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    2-дағ­ды:
    Ва­гон-та­ра­зы­лар­ды дер­бес бас­қа­ру.
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4-раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 500 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рін қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ва­гон-та­ра­зы­лар­да ших­та ма­те­ри­ал­да­рын жи­нақ­тау және өл­шеу жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Кө­ле­мі 500 тек­ше метр­ге дей­ін­гі дом­на пеш­те­рін қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ших­та ма­те­ри­ал­да­рын скип­ке бе­ру және тү­сі­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Ма­те­ри­ал­дар­ды өл­ше­удің дәл­ді­гін, ва­гон-та­ра­зы­лар­дан ма­те­ри­ал­дар­дың то­лық тү­сі­рі­лу­ін және пеш­тер­дің то­лық жүк­те­лу­ін қам­та­ма­сыз ету;
    4. Кок­сты ірік­теу са­па­сын, сон­дай-ақ кокс ұн­та­ғын еле­у­ге ар­нал­ған кө­тер­гіш пен гро­хот­тар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және жою;
    6. Ва­гон-та­ра­зы­лар мен гриз­ли тор­ла­рын про­фи­лак­ти­ка­лық тек­се­ру­ді және ағым­да­ғы жөн­де­уді орын­дау.
    5-раз­ряд
    Кө­ле­мі 500 тек­ше метр­ден ба­стап, 930 тек­ше метр­ге дей­ін­гі дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    6-раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    4, 5, 6 -раз­ряд
    1. Шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың құ­ры­лы­сы, жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    3. Ма­те­ри­ал­дар­дың құ­ра­мы және олар­ды скип­ке бе­ру тәр­ті­бі;
    4. Са­лу ме­ха­низмде­рін ав­то­мат­тан­ды­ру және бұ­ғат­тау (бло­ки­ров­ка) сұл­ба­ла­ры мен қа­ғи­дат­та­ры;
    5. Сле­сар­лық іс;
    6. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    3
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі
    3
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі
    13. «Домна пешінің газшысы» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-011
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы (Па­ра­граф 7)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 4-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-012 - Шах­та­лық пеш­тің газ­шы­сы
    8121-9-006 - Кокс пеш­те­рі­нің газ­шы­сы 8121-9-005 - Газ­шы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­шін­де­гі газ про­це­сте­рін бас­қа­ру және ба­қы­лау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғын пай­да­ла­ну;
    2. Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­на қыз­мет көр­се­ту.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғын пай­да­ла­ну.
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ жүй­е­сін бас­қа­ру.
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3-раз­ряд
    1. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар газ­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 1700 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын ауа ре­жи­мі­нен газ­ға және газ ре­жи­мі­нен ауа­ға ауы­сты­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау;
    2. Ат­мо­сфе­ра­лық кла­пан­дар­ды ашу және жа­бу;
    3. Ба­қы­лау сүң­гі­сін кө­те­ру және тү­сі­ру.
    4 -раз­ряд
    Кө­ле­мі 1700 тек­ше метр­ден ба­стап, 2000 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын ауа ре­жи­мі­нен газ­ға және газ ре­жи­мі­нен ауа­ға ауы­сты­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар газ­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен орын­дау ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    3, 4- раз­ряд
    1. Шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Шой­ын мен қож­дың фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша бі­лім­дер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы2:
    Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­на қыз­мет көр­се­ту
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ жүй­е­сін қыз­мет көр­се­ту және жұ­мысқа дай­ын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3, 4 -раз­ряд
    1. Дом­на пе­шін тоқ­та­ту­ға және іс­ке қо­су­ға қа­ты­су;
    2. Жаб­дық­тың үй­ке­ліс то­рап­та­рын май­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    Бі­лі­мі:
    3, 4- раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің, ауа қы­здыр­ғы­штар­дың және цех­тың газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, сон­дай-ақ пеш­тер­де ор­на­ты­л­ған ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры мен ав­то­ма­ти­ка жүй­е­ле­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша бі­лім­дер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    3
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі
    3
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы
    3
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі
    3
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    14. «Домна пешінің көрікшісі (үшінші)» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-014
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (үшін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (Па­ра­граф 9-11)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    4-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай;6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-019 - Дом­на­шы
    8121-1-017 - Шах­та­лық пеш­тің кө­рік­ші­сі
    8121-1-013 - Шой­ын­ды кү­кірт­сіз­ден­ді­ру кө­рік­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­дың шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­дың шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету.
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын шы­ға­ру жабды­ғын пай­да­ла­ну және оған қыз­мет көр­се­ту.
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4 -раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің бі­рін­ші кө­рік­ші­сі­нің бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру, құю на­уа­сын бұ­зу және кеп­ті­ру, ауы­спа­лы бө­лік­тер­ді және пуш­ка­ны тол­ты­ру, мой­нақ­тар­ды және сал­қын­дат­қыш құ­ры­л­ғы­лар­ды ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру­ға ар­нал­ған шой­ын және қож на­у­а­ла­рын, құю ұшта­рын, имек­құ­быр­лар­ды және ай­нал­ма на­у­а­ны дай­ын­дау, ке­су қа­лақ­та­рын дай­ын­дау және ор­на­ту;
    3. Қож қа­был­да­у­ға ар­нал­ған шө­міш­тер­ді дай­ын­дау, шой­ын та­сы­мал­дай­тын шө­міш­тер­ге кокс ұн­та­ғын са­лу;
    4. Шы­ға­ру ке­зін­де на­у­а­лар­да­ғы шой­ын мен қож ағы­нын ба­қы­лау;
    5. Шө­міш­тер­дің то­луын рет­теу;
    6. Ке­су қа­лақ­та­рын, шой­ын және қож на­у­а­ла­ры­ның ай­нал­ма­лы құю ұшта­рын, құю ала­ңы­ның кран­да­рын және бас­қа да кө­те­ру ме­ха­низмде­рін кө­рік жұ­мыста­ры мен құю ке­зін­де бас­қа­ру;
    7. Кө­рік жабды­ғын жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    5- раз­ряд
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (бі­рін­ші) бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, 2000 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру, құю на­уа­сын бұ­зу және кеп­ті­ру, ауы­спа­лы бө­лік­тер­ді және пуш­ка­ны тол­ты­ру, мой­нақ­тар­ды және сал­қын­дат­қыш ас­пап­тар­ды ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау.
    6-раз­ряд
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (бі­рін­ші) бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру, құю на­уа­сын бұ­зу және кеп­ті­ру, ауы­спа­лы бө­лік­тер­ді және пуш­ка­ны тол­ты­ру, мой­нақ­тар­ды және сал­қын­дат­қыш ас­пап­тар­ды ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лі­мі:
    4, 5, 6- раз­ряд
    1. Шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Дом­на пе­ші­нің және кө­рік жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы – зең­бі­рек, бұр­ғы­лау ма­ши­на­сы, қож те­же­уі­ші және құю кра­ны;
    3. Шой­ын мен қож­дың хи­ми­я­лық және фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. На­у­а­лар мен құю ұшта­рын тол­ты­ру­ға ке­ліп тү­се­тін тол­тыр­ма ма­те­ри­ал­дар­дың құ­ра­мы мен қа­си­ет­те­рі, сон­дай-ақ шой­ын және қож те­сік­те­рін тол­ты­ру мен жөн­деу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар;
    5. От­қа тө­зім­ді жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу негіз­де­рі;
    6. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші
    2
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    15. «Домна пешінің кеншісі» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-007
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің кен­ші­сі (Па­ра­граф 13-15)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 4-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай; 5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-019 - Дом­на­шы
    8121-1-020 - Ши­кі­кұ­рам­ды са­лушы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сті қам­та­ма­сыз ету үшін ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын ти­еу.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды са­лу бой­ын­ша қо­сал­қы жұ­мыстар­ды орын­дау;
    2. Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды ти­еу;
    3. Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да аг­ло­ме­рат пен ока­ты­штар­ды ти­еу.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды ти­еу бой­ын­ша қо­сал­қы жұ­мыстар­ды орын­дау
    Дағ­ды 1:
    Са­лу ке­зін­де қо­сал­қы жұ­мыстар­ды орын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3 -раз­ряд
    1. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар вер­хо­вой­дың бас­шы­лы­ғы­мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­рыл­ма­ған неме­се жар­ты­лай ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды ти­е­уді орын­дау;
    2. Сал­ғы­шта қа­у­ға ше­лек­тер мен ва­гон­ша­лар­ды ор­на­ту­ды және олар­дан ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­рын пеш­ке тү­сі­ру­ді орын­дау;
    3. Бос қа­у­ға ше­лек­тер мен ва­гон­ша­лар­ды ке­рі шы­ға­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Сал­ғыш ала­ңын та­за­лау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу; 5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін ме­ха­низмдер­ді жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    Бі­лі­мі:
    3- раз­ряд
    1. Пеш­ті ти­еу ме­ха­низмде­рі­нің жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
    2. Дом­на пе­шіне ти­е­ле­тін ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­да­ры­ның фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды ти­еу
    Дағ­ды 1: Ши­кі­құ­рам­ды са­лу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4-раз­ряд
    1. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­рыл­ма­ған неме­се жар­ты­лай ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да ши­кі­құ­рам­ды ти­е­уді орын­дау;
    2. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар кен­ші­нің бас­шы­лы­ғы­мен дом­на пе­шіне аг­ло­ме­рат пен ока­ты­штар­ды ти­е­уді орын­дау;
    3. Ши­кі­құ­рам­ды пеш­ке ти­е­удің дұ­ры­стығы мен рет­ті­лі­гін қам­та­ма­сыз ету;
    4. Пеш­тің то­лық ти­е­лу­ін және пеш­тің се­бу ап­па­ра­ты­ның жұ­мысын ба­қы­лау.
    Бі­лі­мі:
    4-раз­ряд
    1. Дом­на пеш­те­рін­де шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Пеш­ті ти­еу ме­ха­низмде­рі­нің құ­ры­лы­сы;
    3. Ма­те­ри­ал­дар­ды пеш­ке ти­еу тәр­ті­бі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 3:
    Дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да аг­ло­ме­рат пен ше­кем­та­сты ти­еу
    Дағ­ды 1:
    Аг­ло­ме­рат пен ше­кем­та­сты ти­еу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5 - раз­ряд
    1. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­рыл­ма­ған неме­се жар­ты­лай ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған дом­на пеш­те­рі­нің сал­ғы­шын­да аг­ло­ме­рат пен ше­кем­та­сты ти­е­уді орын­дау;
    2. Аг­ло­ме­рат пен ше­кем­та­сты дом­на пе­шіне ти­е­удің дұ­ры­стығы мен рет­ті­лі­гін қам­та­ма­сыз ету.
    Бі­лі­мі:
    5 - раз­ряд
    1. Дом­на пеш­те­рін­де шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Дом­на пе­ші­нің құ­ры­лы­сы;
    3. Пеш­ке ти­е­ле­тін аг­ло­ме­рат пен ше­кем­та­стың фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі және хи­ми­я­лық құ­ра­мы;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ші­сі
    2
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    2
    Ши­кі­құ­рам­ды та­сы­мал­да­у­шы
    16. «Домна пешінің көрікшісі (бірінші)» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-014
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (бі­рін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (Па­ра­граф 9-11)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай; 7-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 18 ай; 8-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 24 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­дың шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­дың шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын шы­ға­ру жабды­ғын пай­да­ла­ну және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­те­рі:
    6-раз­ряд
    1. Шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру кесте­сіне сәй­кес кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің көрі­гін қыз­мет көр­се­ту жұ­мыста­рын жүр­гі­зу;
    2. Шой­ын те­сі­гі­нің қап­та­ма­сын бөл­шек­теу және қай­та тығ­ын­дау, сон­дай-ақ шой­ын шы­ға­ру үшін негіз­гі на­у­а­ны дай­ын­дау;
    3. Шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру­ды орын­дау;
    4. Зең­бі­рек ны тығ­ын­дау мас­са­сы­мен за­ряд­тау, сал­қын­дат­қыш құ­ры­л­ғы­лар­ды, мой­нақ­тар­ды және ам­бра­зу­ра­лар­ды ауы­сты­ру;
    5. Шой­ын те­сі­гін ашу және жа­бу ке­зін­де бұр­ғы­лау ма­ши­на­сын және зең­бі­рек ны бас­қа­ру;
    6. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рі және өзге де де­ректер бой­ын­ша қож­дың құ­ра­мын, кө­рік бе­ті­нің қы­зуын, су­дың ай­на­лы­мын, мой­нақ­тар мен сал­қын­дат­қыш құ­ры­л­ғы­лар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    7. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    8. Кө­рік­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету.
    7-раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, 2000 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің көрі­гін қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    8-Раз­ряд
    Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің көрі­гін қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    6, 7, 8 - раз­ряд
    1. Дом­на про­це­сі­нің тео­ри­я­лық негіз­де­рі;
    2. Дом­на пе­ші жұ­мысы­ның бұ­зы­лу бел­гі­ле­рі;
    3. Әр­түр­лі тип­те­гі дом­на пеш­те­рі­нің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші
    2
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    17. «Домна пешінің газшысы» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-011
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы (Па­ра­граф 7-8)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай; 6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 18 ай; 7-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 24 ай; 8-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 30 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-012 - Шах­та­лық пеш­тің газ­шы­сы
    8121-9-005 - Газ­шы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­шін­де­гі газ про­це­сте­рін бас­қа­ру және ба­қы­лау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғын пай­да­ла­ну;
    2.Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­на қыз­мет көр­се­ту.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғын пай­да­ла­ну
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ жүй­е­сін бас­қа­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5-раз­ряд
    1. Жо­ға­ры бі­лік­ті­лі­гі бар газ­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын ауа ре­жи­мі­нен газ­ға және газ ре­жи­мі­нен ауа­ға ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын қы­зды­ру про­це­сін жүр­гі­зу;
    3. Газ дрос­се­лі­нің шы­ғы­рын және ат­мо­сфе­ра­лық шы­ға­ру кла­пан­да­рын бас­қа­ру;
    4. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рі бой­ын­ша ду­тье­нің шы­ғы­нын, қы­сы­мын және тем­пе­ра­ту­ра­сын, отын қо­с­па­ла­ры­ның бе­рі­лу­ін, ылғал­дан­ды­ры­л­ған ду­тье ке­зін­де бу­дың шы­ғы­нын, сал­ғыш га­з­дың қы­сы­мы мен тем­пе­ра­ту­ра­сын, пеш­тің то­лық ти­е­лу­ін және ши­кі­құ­рам­ның тө­мен тү­су жыл­дамды­ғын, газ шы­ғы­нын, пеш­тен шаң­ның шы­ға­ры­луын, кө­мір­қыш­қыл га­зы­ның мөл­ше­рін ба­қы­лау және қа­да­ға­лау;
    5. Газ-ауа трак­ті­ле­рі­нің күй­ін, ша­ңұс­та­ғы­штар­дан шаң­ның шы­ға­ры­луын ба­қы­лау;
    6. Ауа үр­ле­гіш­тер­дің жұ­мыс ре­жи­мін, га­з­ды та­за­лау са­па­сын, апат­тық бұ­ғат­та­у­лар­дың, ор­та­лық­тан­ды­ру және бай­ла­ныс жүй­е­ле­рі­нің жұ­мысын ба­қы­лау;
    7. Ас­пап­тар­дың көр­сет­кіш­те­рін есеп­ке алу және пеш жұ­мысы­на қа­ты­сты бел­гі­лен­ген құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу;
    8. Тө­мен бі­лік­ті­лік­те­гі газ­шы­лар­ға бас­шы­лық ету.
    6 -раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден ба­стап, 930 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын қы­зды­ру про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Кез кел­ген кө­лем­де­гі дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын ауа ре­жи­мі­нен газ­ға және газ ре­жи­мі­нен ауа­ға ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Газ дрос­се­лі­нің шы­ғы­рын және ат­мо­сфе­ра­лық шы­ға­ру кла­пан­да­рын бас­қа­ру;
    4. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рі бой­ын­ша ду­тье­нің шы­ғы­нын, қы­сы­мын және тем­пе­ра­ту­ра­сын, отын қо­с­па­ла­ры­ның бе­рі­лу­ін, ылғал­дан­ды­ры­л­ған ду­тье ке­зін­де бу­дың шы­ғы­нын, сал­ғыш га­зы­ның қы­сы­мы мен тем­пе­ра­ту­ра­сын, пеш­тің то­лық ти­е­лу­ін және ши­кі­құ­рам­ның тө­мен тү­су жыл­дамды­ғын, газ шы­ғы­нын, пеш­тен шаң­ның шы­ға­ры­луын, кө­мір­қыш­қыл га­зы­ның мөл­ше­рін ба­қы­лау және қа­да­ға­лау;
    5. Газ-ауа трак­ті­ле­рі­нің жай-күй­ін, ша­ңұс­та­ғы­штар­дан шаң­ның шы­ға­ры­луын ба­қы­лау;
    6. Ауа үр­ле­гіш­тер­дің жұ­мыс ре­жи­мін, га­з­ды та­за­лау са­па­сын, апат­тық бұ­ғат­та­у­лар­дың, ор­та­лық­тан­ды­ру және бай­ла­ныс жүй­е­ле­рі­нің жұ­мысын ба­қы­лау;
    7. Ас­пап­тар­дың көр­сет­кіш­те­рін есеп­ке алу және пеш жұ­мысы­на қа­ты­сты бел­гі­лен­ген құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу;
    8. Тө­мен бі­лік­ті­лік­те­гі газ­шы­лар­ға бас­шы­лық ету.
    7-раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, 2000 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын қы­зды­ру про­це­сін жүр­гі­зу ке­зін­де.
    8-раз­ряд
    Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің ауа қы­здыр­ғыш ап­па­рат­та­рын қы­зды­ру про­це­сін жүр­гі­зу ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    5, 6, 7, 8 - раз­ряд
    1. Дом­на про­це­сі­нің жы­лу­тех­ни­ка­лық негіз­де­рі;
    2. Дом­на бал­қы­ту­ға ке­ліп тү­се­тін ши­кі ма­те­ри­ал­дар мен отын­ның фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Отын­ның хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі­нің дом­на пе­ші­нің жұ­мыс ба­ры­сы­на әсе­рі;
    4. Скруб­бер­лер­дің және жы­л­жы­ма­лы дрос­сель­дер­дің жұ­мыс ре­жим­де­рі;
    5. Пеш­ті үр­леу және тоқ­та­ту әді­сте­рі мен тә­сіл­де­рі;
    6. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы2:
    Дом­на пе­ші­нің газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­на қыз­мет көр­се­ту
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нің газ жүй­е­сіне қыз­мет көр­се­ту және оны жұ­мысқа дай­ын­дау
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5, 6, 7, 8 - раз­ряд
    1. Жаб­дық­тың үй­ке­ліс то­рап­та­рын май­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    3. Дом­на пе­шін тоқ­та­ту және іс­ке қо­су, жөн­деу және тоқ­та­ту ке­зін­де газ же­лі­сі­нен га­з­ды қо­су және ажы­ра­ту жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және жою;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лі­мі:
    5, 6, 7, 8- раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің, ауа қы­здыр­ғы­штар­дың және цех­тың газ ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, сон­дай-ақ пеш­тер­де ор­на­ты­л­ған ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры мен ав­то­ма­ти­ка жүй­е­ле­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    4. Кен жүк­те­ме­сін, бе­рі­лім­нен алы­на­тын шой­ын шы­ғы­мын, бір тон­на шой­ын­ға жұм­са­ла­тын кокс шы­ғы­нын, қож­дың негіз­ді­лі­гін, дом­на пе­шіне үр­ле­не­тін ауа­ның мөл­ше­рін есеп­теу;
    5. Пеш жұ­мысы­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рі және олар­ды бол­дыр­мау мен жою тә­сіл­де­рі;
    6. Газ құ­быр­ла­ры мен бу құ­быр­ла­ры­ның жүй­е­ле­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ші­сі
    2
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    2
    Ши­кі­құ­рам­ды та­сы­мал­да­у­шы
    2
    Дом­на пе­ші­нің газ­шы­сы
    18. «Домна пешінің көрікшісі (екінші)» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-014
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (екін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің кө­рік­ші­сі (Па­ра­граф 9-11)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай; 6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай; 7-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 18 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын мен қож­ды шы­ға­ру
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­дың шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Дом­на пе­ші­нің көрі­гі­нен бал­қы­ты­л­ған сұй­ық шой­ын мен қож­ды шы­ға­ры­луын қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Дом­на пе­ші­нен шой­ын шы­ға­ру жабды­ғын пай­да­ла­ну және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5 - раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің бі­рін­ші кө­рік­ші­сі­нің бас­шы­лы­ғы­мен кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де қож ас­пап­та­рын дай­ын­дау және ауы­сты­ру­ды, шой­ын шы­ғы­рын ашу­ды, шой­ын­ды шы­ға­ру­ды, шой­ын­ға ар­нал­ған негіз­гі на­у­а­ны дай­ын­дау және тол­ты­ру­ды, сон­дай-ақ мой­нақ­тар мен ам­бра­зу­ра­лар­ды дай­ын­дау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Қож шы­ғы­ры­ның қап­та­ма­сын бөл­шек­теу және қай­та жи­нау, на­у­а­ны тығ­ын­дау және қож на­у­а­ла­рын тол­ты­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Қож­ды шы­ға­ру ке­зін­де қож те­же­уіш­те­рін бас­қа­ру;
    4. Қож­дан сы­на­ма алу;
    5. Шы­ға­ры­ла­тын қож­дың қы­зу дә­ре­же­сін және құ­ра­мын анық­тау;
    6. Қож мой­на­ғы­ның жай-күй­ін және қож та­сы­мал­дай­тын шө­міш­тер­дің то­луын ба­қы­лау.
    6-раз­ряд
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, 2000 тек­ше метр­ден аз дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де дом­на пе­ші­нің бі­рін­ші кө­рік­ші­сі­нің бас­шы­лы­ғы­мен қож ас­пап­та­рын дай­ын­дау және ауы­сты­ру, шой­ын шы­ғы­рын ашу, шой­ын­ды шы­ға­ру, шой­ын­ға ар­нал­ған негіз­гі на­у­а­ны дай­ын­дау және тол­ты­ру, сон­дай-ақ мой­нақ­тар мен ам­бра­зу­ра­лар­ды дай­ын­дау және ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау.
    7-раз­ряд
    Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­ріне қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де дом­на пе­ші­нің бі­рін­ші кө­рік­ші­сі­нің бас­шы­лы­ғы­мен қож ас­пап­та­рын дай­ын­дау және ауы­сты­ру, шой­ын шы­ғы­рын ашу, шой­ын­ды шы­ға­ру, шой­ын­ға ар­нал­ған негіз­гі на­у­а­ны дай­ын­дау және тол­ты­ру, сон­дай-ақ мой­нақ­тар мен ам­бра­зу­ра­лар­ды дай­ын­дау және ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау.
    Бі­лі­мі:
    5, 6, 7- раз­ряд
    1. Дом­на пе­шін­де шой­ын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың құ­ры­лы­сы;
    3. Дом­на бал­қы­ту­ға ке­ліп тү­се­тін ши­кі­зат пен отын­ның хи­ми­я­лық және фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. Сле­сар­лық іс;
    5. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші
    2
    Ва­гон-та­ра­зы ма­ши­ни­сі
    19. «Домна пешінің су құбыршысы» кәсібінің карточкасы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-008
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гей
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік қо­сал­қы дең­гейі:
    -
    ЖЖК­Б­ТА, БС және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-ба­сы­лым. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7-ба­сы­лым)», Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ген.
    Дом­на пе­ші­нің су құ­быр­шы­сы (Па­ра­граф 12)
    Кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Дом­на пе­шіне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 4-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 6 ай; 5-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 12 ай; 6-раз­ряд үшін – шой­ын өн­ді­ру­де ке­мін­де 24 ай.
    Бей­ре­сми және ин­фор­мал­ды бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-009 - Шах­та­лық пеш­тің су құ­быр­шы­сы­пе­чи
    7126-9-001 – Су құ­быр­шы­сы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Дом­на пе­ші­нің от­қа тө­зім­ді қап­та­ма­сын, қор­ға­ныш бро­ня­сын және жабды­ғын жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­ның әсе­рі­нен сақ­тау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 930 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    3. Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 2000 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    4. Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­дың жұ­мысын пай­да­ла­ну және рет­теу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3 - раз­ряд
    1. Та­би­ғи газ құ­бы­р­жол­да­рын ажы­ра­ту және қо­су жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Ар­найы мар­ка­лы шой­ын­ды бал­қы­ту ке­зін­де бү­рік­кіш­тер мен жа­нар­ғы­лар­дың жұ­мысын, шам­дар­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын, шам­дар­ға және скип­ке бе­рі­ле­тін су­дың мөл­ше­рін рет­теу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Бар­лық сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын­да­ғы, мой­нақ­тар­да­ғы­ж­әне қож ағы­зу шы­ғы­ры­ның ас­пап­та­рын­да­ғы су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын және ай­на­лы­мын, дом­на пе­ші қап­та­ма­сы­ның қы­зуын, оның жік­те­рі­нің тұ­та­стығ­ын, пеш­тің үр­леу ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жай-күй­ін, дом­на пеш­те­рін­де­гі және бун­кер асты үй-жай­ла­рын­да­ғы бу және су жы­лы­ту ас­пап­та­рын, ши­кі­құ­рам­ды су­а­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жай-күйі мен жұ­мысын, сон­дай-ақ скип шұң­қы­рын­да­ғы сор­ғы­лар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    4. Кі­ре­тін және шы­ға­тын су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­шеу.
    Бі­лі­мі:
    3 - раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пін, оның сал­қын­да­ту жүй­е­сін, мой­нақ­та­рын және ам­бра­зу­ра­ла­рын, су құ­бы­ры ша­ру­а­шы­лы­ғы­на ар­нал­ған ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын бі­лу;
    2. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­ші­нің су, бу, ауа және газ құ­бы­р­жол­да­ры­ның сыз­ба­сын бі­лу;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер­ді бі­лу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды жөн­деу және ауы­сты­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    3 - раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­шін­де қол­да­ны­ла­тын то­ңа­зыт­қы­штар­ды, су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің сүз­гі­ле­рін, дрос­сель­дік топ­ты, мой­нақ­тар­ды ң ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, мой­нақ иін­дер­дің қақ­пақ­та­рын­да­ғы ысыр­ма­лар­ды, сон­дай-ақ ма­зут пен та­би­ғи га­з­ды дом­на пе­шіне бе­ру үшін ар­нал­ған бү­рік­кіш­тер­мен жа­нар­ғы­лар­ды та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің то­ңа­зыт­қы­шта­ры мен сүз­гі­ле­рін шаю жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Жан­ған (іс­тен шық­қан) сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын анық­тау және олар­ды ауы­сты­ру­ға ар­нал­ған жа­ңа­ла­рын дай­ын­дау;
    4. Мой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, бү­рік­кіш­тер­ді, жа­нар­ғы­лар­ды, жо­ға­ры қы­сым­ды сор­ғы­лар­дың саль­ник­тік тығ­ы­зда­ғы­шта­рын ауы­сты­ру және олар­ды ны­ғы­здау жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Мой­нақ­тар­ды, ам­бра­зу­ра­лар­ды және сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын ауы­сты­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    6. Су құ­бы­ры, бу және ауа ма­ги­страль­де­ріне, сон­дай-ақ сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­на ағым­да­ғы жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Бі­лі­мі:
    3- раз­ряд
    1. Сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның іс­тен шы­ғу се­беп­те­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 930 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну және олар­дың жұ­мысын рет­теу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4- раз­ряд
    1. Та­би­ғи газ құ­бы­р­жол­да­рын ажы­ра­ту және қо­су жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Ар­найы мар­ка­лы шой­ын­ды бал­қы­ту ке­зін­де бү­рік­кіш­тер­мен жа­нар­ғы­лар­дың жұ­мысын, шам­дар­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын, шам­дар­ға және скип­ке бе­рі­ле­тін су­дың мөл­ше­рін рет­теу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Бар­лық сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын­да­ғы, мой­нақ­тар­да­ғы және қож ағы­зу шы­ғы­ры­ның ас­пап­та­рын­да­ғы су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын және ай­на­лы­мын, дом­на пе­ші қап­та­ма­сы­ның қы­зуын, оның жік­те­рі­нің тұ­та­стығ­ын, пеш­тің үр­леу ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жай-күй­ін, дом­на пеш­те­рін­де­гі және бун­кер асты үй-жай­ла­рын­да­ғы бу және су жы­лы­ту ас­пап­та­ры­ның жай-күй­ін, шт­кі­құ­рам­ды су­а­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жағ­дайы мен жұ­мысын, сон­дай-ақ скип шұң­қы­рын­да­ғы сор­ғы­лар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    4. Кі­ре­тін және шы­ға­тын су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­шеу.
    Бі­лі­мі:
    4 - раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің құ­ры­л­ғы­сын және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пін, оның сал­қын­да­ту жүй­е­сін, мой­нақ­та­ры мен ам­бра­зу­ра­ла­рын, су құ­бы­ры ша­ру­а­шы­лы­ғы­на ар­нал­ған ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын бі­лу;
    2. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 930 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­ші­нің су, бу, ауа және газ құ­бы­р­жол­да­ры­ның сыз­ба­сын бі­лу;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер­ді бі­лу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды жөн­деу және ауы­сты­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    4- раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 300 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 930 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­шін­де ма­зут пен та­би­ғи га­з­ды бе­ру үшін ар­нал­ған то­ңа­зыт­қы­штар­ды, су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің сүз­гі­ле­рін, дрос­сель­дік топ­ты, мой­нақ­тар­ды ң ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, мой­нақ иін­дер­дің қақ­пақ­та­рын­да­ғы ысыр­ма­лар­ды, сон­дай-ақ бү­рік­кіш­тер­мен жа­нар­ғы­лар­ды та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің то­ңа­зыт­қы­шта­ры мен сүз­гі­ле­рін шаю жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Жан­ған сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын анық­тау және олар­ды ауы­сты­ру үшін жа­ңа­ла­рын дай­ын­дау;
    4. Мой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, бү­рік­кіш­тер­ді, жа­нар­ғы­лар­ды, жо­ға­ры қы­сым­ды сор­ғы­лар­дың саль­ник­тік тығ­ы­зда­ғы­шта­рын ауы­сты­ру және олар­ды ны­ғы­здау жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Мой­нақ­тар­ды, ам­бра­зу­ра­лар­ды және сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын ауы­сты­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    6. Су құ­бы­ры, бу және ауа ма­ги­страль­де­ріне, сон­дай-ақ сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­на ағым­да­ғы жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Бі­лі­мі:
    4 - раз­ряд
    1. Сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның іс­тен шы­ғу се­беп­те­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 3:
    Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 2000 тек­ше метр­ден кем дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды жөн­деу және ауы­сты­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5 - раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 2000 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­шін­де ма­зут пен та­би­ғи га­з­ды бе­ру үшін ар­нал­ған то­ңа­зыт­қы­штар­ды, су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің сүз­гі­ле­рін, дрос­сель­дік топ­ты, мой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, мой­нақ иін­дер­дің қақ­пақ­та­рын­да­ғы ысыр­ма­лар­ды, сон­дай-ақ бү­рік­кіш­тер­мен жа­нар­ғы­лар­ды та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің то­ңа­зыт­қы­шта­ры мен сүз­гі­ле­рін шаю жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Жан­ған сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын анық­тау және олар­ды ауы­сты­ру үшін жа­ңа­ла­рын дай­ын­дау;
    4. Мой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, бү­рік­кіш­тер­ді, жа­нар­ғы­лар­ды, жо­ға­ры қы­сым­ды сор­ғы­лар­дың саль­ник­тік тығ­ы­зда­ғы­шта­рын ауы­сты­ру және олар­ды ны­ғы­здау жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Мой­нақ­тар­ды, ам­бра­зу­ра­лар­ды және сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын ауы­сты­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    6. С у құ­бы­ры, бу және ауа ма­ги­страль­де­ріне, сон­дай-ақ сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­на ағым­да­ғы жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Бі­лі­мі:
    5- раз­ряд
    1. Сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның іс­тен шы­ғу се­беп­те­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну және олар­дың жұ­мысын рет­теу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5- раз­ряд
    1. Та­би­ғи газ құ­бы­р­жол­да­рын ажы­ра­ту және қо­су жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Ар­найы мар­ка­лы шой­ын­ды бал­қы­ту ке­зін­де бү­рік­кіш­тер­мен жа­нар­ғы­лар­дың жұ­мысын, шам­дар­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын, шам­дар­ға және скип­ке бе­рі­ле­тін су­дың мөл­ше­рін рет­теу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Бар­лық сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын­да­ғы, мой­нақ­тар­да­ғы­ж­әне қож ағы­зу те­сік­те­рін ың ас­пап­та­рын­да­ғы су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын және ай­на­лы­мын, дом­на пе­ші қап­та­ма­сы­ның қы­зуын, оның жік­те­рі­нің тұ­та­стығ­ын, пеш­тің үр­леу ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жай-күй­ін, дом­на пеш­те­рін­де­гі және бун­кер асты үй-жай­ла­рын­да­ғы бу және су жы­лы­ту ас­пап­та­ры­ның жай-күй­ін, ши­кі­құ­рам­ды су­а­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жағ­дайы мен жұ­мысын, сон­дай-ақ скип шұң­қы­рын­да­ғы сор­ғы­лар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    4. Кі­ре­тін және шы­ға­тын су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­шеу.
    Бі­лі­мі:
    5- раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің құ­ры­л­ғы­сын және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пін, оның сал­қын­да­ту жүй­е­сін, мой­нақ­та­рын және ам­бра­зу­ра­ла­рын, су құ­бы­ры ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын бі­лу;
    2. Кө­ле­мі 930 тек­ше метр­ден ба­стап, бі­рақ 2000 тек­ше метр­ден кем дом­на пе­ші­нің су, бу, ауа және газ құ­бы­р­жол­да­ры­ның сыз­ба­сын бі­лу;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер­ді бі­лу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 4:
    Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пеш­те­рі­нің сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, су құ­бы­ры ма­ги­страль­да­ры­ның, сон­дай-ақ ыстық және суық үр­леу ас­пап­та­ры­ның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды 1:
    Ас­пап­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну және олар­дың жұ­мысын рет­теу
    Қа­бі­лет­те­рі:
    5-раз­ряд
    1. Та­би­ғи газ құ­бы­р­жол­да­рын ажы­ра­ту және қо­су жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Ар­найы мар­ка­лы шой­ын­ды бал­қы­ту ке­зін­де бү­рік­кіш­тер мен жа­нар­ғы­лар­дың жұ­мысын, шам­дар­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын, шам­дар­ға және скип­ке бе­рі­ле­тін су­дың мөл­ше­рін рет­теу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Бар­лық сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын­да­ғы, мой­нақ­та­ғы және шлак ағы­зу те­сік­те­рін ың ас­пап­та­рын­да­ғы су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын және ай­на­лы­мын, дом­на пе­ші қап­та­ма­сы­ның қы­зуын, оның жік­те­рі­нің тұ­та­стығ­ын, пеш­тің үр­леу ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жай-күй­ін, дом­на пеш­те­рін­де­гі және бун­кер асты үй-жай­ла­рын­да­ғы бу және су жы­лы­ту ас­пап­та­ры­ның жай-күй­ін, ши­кі­құ­рам­ды су­а­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жағ­дайы мен жұ­мысын, сон­дай-ақ скип шұң­қы­рын­да­ғы сор­ғы­лар­дың жұ­мысын ба­қы­лау;
    4. Кі­ре­тін және шы­ға­тын су­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­шеу.
    Бі­лі­мі:
    6- раз­ряд
    1. Дом­на пе­ші­нің құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пін, оның сал­қын­да­ту жүй­е­сін, мой­нақ­та­рын және ам­бра­зу­ра­ла­рын, су құ­бы­ры ша­ру­а­шы­лы­ғы­на ар­нал­ған ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын бі­лу;
    2. Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пе­ші­нің су, бу, ауа және газ құ­бы­р­жол­да­ры­ның сыз­ба­сын бі­лу;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер­ді бі­лу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Жаб­дық­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды жөн­деу және ауы­сты­ру
    Қа­бі­лет­те­рі:
    6- раз­ряд
    1. Кө­ле­мі 2000 тек­ше метр және одан жо­ға­ры дом­на пе­шін­де ма­зут пен та­би­ғи га­з­ды бе­ру үшін ар­нал­ған то­ңа­зыт­қы­штар­ды, су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің сүз­гі­ле­рін, дрос­сель­дік топ­ты, ой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, мой­нақ иін­дер­дің қақ­пақ­та­рын­да­ғы ысыр­ма­лар­ды, сон­дай-ақ фор­сун­ка­лар мен жа­нар­ғы­лар­ды та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Су құ­бы­ры ма­ги­страль­де­рі­нің то­ңа­зыт­қы­шта­ры мен сүз­гі­ле­рін шаю жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Жан­ған сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын анық­тау және олар­ды ауы­сты­ру үшін жа­ңа­ла­рын дай­ын­дау;
    4. Мой­нақ­тар­дың ба­қы­лау те­ре­зе­ле­рін, фор­сун­ка­лар­ды, жа­нар­ғы­лар­ды, жо­ға­ры қы­сым­ды сор­ғы­лар­дың саль­ник­тік тығ­ы­зда­ғы­шта­рын ауы­сты­ру және олар­ды ны­ғы­здау жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Мой­нақ­тар­ды, ам­бра­зу­ра­лар­ды және сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­рын ауы­сты­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    6. Су құ­бы­ры, бу және ауа ма­ги­страль­де­ріне, сон­дай-ақ сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­на ағым­да­ғы жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Бі­лі­мі:
    6- раз­ряд
    1. Сал­қын­да­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның іс­тен шы­ғу се­беп­те­рі;
    2. Сле­сар­лық іс;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    та­лап етіл­мей­ді
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік және жа­у­ап­кер­ші­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ұқып­ты­лық
    Қа­рым-қа­ты­нас жа­сау дағ­ды­ла­ры­ның бо­луы
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 34518-2019. Өнер­к­ә­сіп­тік пеш­тер мен жы­лу аг­ре­гат­та­ры. Жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау қа­ғи­да­ла­ры, олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау және жұ­мыс нәти­же­ле­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп­тер­дің ата­у­ла­ры:
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю ісі бой­ын­ша тех­ник
    2
    Дом­на пеш­те­рі­нің бун­кер­ші­сі
    2
    Дом­на пе­ші­нің қо­жын түй­ір­шік­те­у­ші

    4-бөлім. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    20. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: Абсаматов А.А, +7 (717) 257 22 58, [email protected].

    21. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): «Тау-кен өндіру және тау-кен металлургия кәсіпорындарының республикалық қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігі.

    Жоба жетекшісі: Радостовец Н.В., телефон нөмірі: +7 (717) 259 15 44.

    22. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 05.11.2025 жыл.

    23. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: –

    24. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен»: –

    25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

    26. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

    Қазақстан Республикасы

    Өнеркәсіп және құрылыс министрінің

    2025 жылғы 26 тамыздағы

    № 316 бұйрығына

    7-қосымша

    КӘСІПТІК СТАНДАРТ «Болат балқыту өндірісі»

    1-бөлім. Жалпы ережелер

    1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: «Болат балқыту өндірісі» кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының «Кәсіби біліктіліктер туралы» Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіби орындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіби орындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және болат өндіру саласында қолданылады.

    2. Осы кәсіби стандартта төмендегідей терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) біліктілік – еңбек нарығы, әрі қарай білім алу және оқыту үшін меңгерілген білімнің, дағдылар мен құзыреттердің құндылығын тану, сондай-ақ еңбек қызметін жүзеге асыруға құқық беру;

    2) біліктілік деңгейі / біліктілік деңгейшесі – қызметкерлердің білімдеріне, дағдыларына және кең ауқымды құзыреттеріне қойылатын, еңбек әрекеттерінің күрделілігі, стандарттан тыс болуы, жауапкершілік пен дербестік параметрлері бойынша сараланатын жинақталған талаптар;

    3) ұлттық біліктілік шеңбері (ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

    4) ұлттық біліктілік жүйесі (ҰБЖ) – экономиканың салалары, еңбек нарығы және кәсіби білім беру мен оқыту жүйесінің өзара байланысын қамтамасыз ететін, біліктіліктерге сұраныс пен ұсынысты реттейтін құқықтық және институционалдық реттеушілердің тұтас кешені;

    5) салалық біліктілік шеңбері (СБШ) – ұлттық біліктілік жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылатын, салада танылатын біліктілік деңгейлерінің сараланған рамалық құрылымы;

    6) кәсіби стандарт (КС) – кәсіби қызметтің нақты бір саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттерге, еңбектің мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

    7) кәсіп – тиісті еңбек функцияларын орындауға мүмкіндік беретін, арнайы даярлық нәтижесінде алынатын және білім туралы құжаттармен және/немесе еңбек өтілімен расталатын білімдер мен дағдылар кешенін меңгеруді талап ететін, әлеуметтік тұрғыдан танылған және/немесе заңды түрде бекітілген қызмет саласы;

    8) еңбек функциясы – технологиялық процестің белгілі бір кезеңі шеңберіндегі бір немесе бірнеше кәсіби міндеттерден тұратын типтік жұмыс (жұмыстар кешені). кәсіби стандарттардағы кәсіп карточкаларында еңбек функцияларын сипаттау кезінде, қажеттілігіне қарай, міндетті және қосымша еңбек функциялары көрсетілуі мүмкін. бұл ретте міндетті еңбек функциялары біліктілікті беру кезінде міндетті түрде расталуы тиіс, ал қосымша еңбек функциялары болашақта осы кәсіп үшін қажет болуы мүмкін әлеуетті еңбек функциялары ретінде сипатталады;

    9) кәсіби міндет (тапсырма) – еңбек функциясының элементі, функцияны жекелеген әрекеттерді орындау үшін бөлшектеуге мүмкіндік береді;

    10) білімдер – адамға нақты кәсіби міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін пәндік саладағы құрылымдалған мәліметтер;

    11) іскерліктер (дағдылар) – нақты кәсіби міндеттерді шешу үшін білімге және оны дұрыс қолдануға негізделген адамның әрекетінің (әрекеттерінің) құрамдас бөліктері;

    12) құзырет – адамның кәсіби қызметінде тікелей көрінетін және еңбек функцияларын орындау үшін білімдер мен іскерліктерді қолдануға мүмкіндік беретін қабілеті.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) БТБА – Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

    2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4.Кәсіби стандарттың атауы: Болат балқыту өндірісі.

    5.Кәсіби стандарттың коды: C24520012.

    6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, клас және қосалқы класты көрсету:

    C Өңдеу өнеркәсібі

    24 Металлургиялық өндіріс;

    24.5 Металдарды құю;

    24.52 Болатты құю;

    24.52.0 Болатты құю.

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Болат балқыту өндірісінде болатты алу бойынша технологиялық процесті ұйымдастыру және орындау.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

    1) Конвертерді тиеу операторы – СБШ-нің 2-деңгейі;

    2) Конвертер құрыш қорытушысының көмекшісі (екінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

    3) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (бірінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

    4) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (екінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

    5) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (үшінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

    6) Конвертер құрыш қорытушысының көмекшісі (бірінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

    7) Конвертер құрыш қорытушысы – СБШ-нің 4-деңгейі;

    8) Электр пеші құрыш қорытушысы – СБШ-нің 4-деңгейі;

    9) Конвертер құрыш қорытушысы – СБШ-нің 5-деңгейі;

    10) Электр пеші құрыш қорытушысы – СБШ-нің 5-деңгейі.

    3-тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. «Конвертерді салу операторы» кәсіп карточкасы:

    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-035
    Кә­сіп ата­уы
    Кон­вер­тер­ді ти­еу опе­ра­то­ры
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    2
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Кон­вер­тер­ді ти­еу опе­ра­то­ры
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    негіз­гі ор­та бі­лім
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді, 4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай жұ­мыс өті­лі бо­луы қа­жет.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-025 - Дис­три­бью­тор ма­ши­ни­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ши­кі­құ­рам ма­те­ри­ал­дар­дың бар­лық түр­ле­рі бой­ын­ша бун­кер­лер мен кон­вер­тер­лер­дің то­лық ти­е­лу­ін қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Үгі­ті­л­ген ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру және олар­мен бун­кер­лер мен кон­вер­тер­лер­ді ти­еу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Су­сы­ма­лы ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру және олар­мен бун­кер­лер мен кон­вер­тер­лер­ді ти­еу
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­ға дей­ін­гі кон­вер­тер­лер­ге ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру
    Қа­бі­лет­тер:
    3- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер­ге су­сы­ма­лы ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру трак­ті­сін пульт ар­қы­лы бас­қа­ру;
    2. Ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­ды өл­шеу және олар­ды бун­кер­лер­ге ти­еу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер мен бун­кер­лер­дің бар­лық түр­де­гі ши­кі­құ­рам­дық ма­те­ри­ал­дар­мен то­лық ти­е­лу­ін қам­та­ма­сыз ете оты­рып, тап­сыр­ма­лар жүй­е­сі­нің дұ­рыс орын­да­луын ба­қы­лау;
    4. Же­ке­ле­ген бун­кер­лер­ді неме­се бун­кер­лер то­бын жұ­мысқа қо­су және жұ­мыстан шы­ға­ру;
    5. Ав­то­мат­ты бас­қа­ру ме­ха­низмде­рі мен ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және жою;
    6. Қа­был­дау және шы­ғын бун­кер­ле­рін­де­гі ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­дың бар-жо­ғын есеп­ке алу.
    Бі­лі­мі:
    3 - раз­ряд
    1. Кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Ши­кі­құ­рам бе­ру жүй­е­сі­нің ме­ха­низмде­рі мен ап­па­ра­ту­ра­сы­ның құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі;
    3. Бо­лат бал­қы­ту­ға ар­нал­ған ши­кі­құ­рам­дық ма­те­ри­ал­дар­дың фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. Элек­тро­сле­сар­лық іс;
    5. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру
    Қа­бі­лет­тер:
    4- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге су­сы­ма­лы ма­те­ри­ал­дар­ды бе­ру трак­ті­сін пульт ар­қы­лы бас­қа­ру;
    2. Ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­ды өл­шеу және олар­ды бун­кер­лер­ге ти­еу жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер мен бун­кер­лер­дің бар­лық түр­де­гі ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­мен то­лық са­луын қам­та­ма­сыз ете оты­рып, тап­сыр­ма­лар жүй­е­сі­нің дұ­рыс орын­да­луын ба­қы­лау;
    4. Же­ке­ле­ген бун­кер­лер­ді неме­се бун­кер­лер то­бын жұ­мысқа қо­су және жұ­мыстан шы­ға­ру;
    5. Ав­то­мат­ты бас­қа­ру ме­ха­низмде­рі мен ап­па­ра­ту­ра­сы­ның жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және жою;
    6. Қа­был­дау және шы­ғын бун­кер­ле­рін­де­гі ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­дың бар-жо­ғын есеп­ке алу.
    Бі­лі­мі:
    4 - раз­ряд
    1. Кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Ши­кі­құ­рам са­лу жүй­е­сі­нің ме­ха­низмде­рі мен ап­па­ра­ту­ра­сы­ның құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі;
    3. Бо­лат бал­қы­ту­ға ар­нал­ған ших­та­лық ма­те­ри­ал­дар­дың фи­зи­ка­лық және хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. Элек­тро­сле­сар­лық іс;
    5. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 20067–74. Бо­лат­қа ар­нал­ған кон­вер­тер­лер. Сый­ым­ды­лық­тар қа­та­ры.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп ата­уы
    3
    Кон­вер­тер бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    3
    Кон­вер­тер бо­лат қо­ры­ту­шы­сы
    10. «Кон­вер­тер бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (екін­ші)» кә­сіп кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-045
    Кә­сіп ата­уы
    Кон­вер­тер қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (екін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Кон­вер­тер қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    2-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 3-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай; 4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай; 6-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 24 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-044 – Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    8121-1-046 – Мар­тен пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    8121-1-050 – Электр пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    От­тек­ті-кон­вер­тер­лік тә­сіл­мен та­лап еті­ле­тін құ­рам­да­ғы және бе­рі­л­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу про­це­сін­де бо­лат қо­ры­ту­шы­лар­ға кө­мек көр­се­ту.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    2- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де кон­вер­тер ста­ле­ва­ары­ның бас­шы­лы­ғы­мен шой­ын­ды құ­ю­ды, қо­с­па­лар мен то­тық­сыздан­дыр­ғы­штар­ды қо­су­ды, бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және ва­на­дий қо­жын ағы­зу­ды, сон­дай-ақ кон­вер­тер ста­ле­ва­ары­ның кө­мек­ші­сі­нің (бі­рін­ші) бас­шы­лы­ғы­мен мой­нақ­тар­ды қа­ғып шы­ға­ру­ды және бі­теп жа­бу­ды, олар­дың түп­те­рін ауы­сты­ру­ды орын­дау;
    2. Ме­талл сы­на­ма­ла­рын алу­ды және ме­тал­дың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­ше­уді орын­дау.
    3-раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, бі­рақ 10 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    4-раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, бі­рақ 100 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    5-раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, бі­рақ 250 тон­на­дан кем кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де неме­се қо­с­па­лан­ған мар­ка­лы бо­лат­ты бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ба­ры­сын­да.
    6 раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    2, 3, 4, 5 ,6 - раз­ряд
    1. Кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­дың қа­си­ет­те­рі мен та­ғай­ын­да­луы;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    2, 3, 4, 5 ,6 -раз­ряд
    1. Кон­вер­тер қал­қан­да­ры­ның бе­т­ін­де­гі шлак­ты қа­ғып тү­сі­ру;
    2. Кон­вер­тер жаб­дық­та­рын жөн­деу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    3. Ара­ла­сты­ру қон­дыр­ғы­сын және тор­крет-ма­ши­на­ны жұ­мысқа дай­ын­дау, тор­крет-мас­са­ның құ­рам­дас бө­лік­те­рі­нің мөл­шер­ле­ну­ін бас­қа­ру;
    4. Тор­крет-мас­са­ны ка­ме­ра­лық қо­рек­тен­дір­гіш­ке ай­дау;
    5. Кон­вер­тер қап­та­ма­сын тор­крет­теу ке­зе­ңін­де ка­ме­ра­лық қо­рек­тен­дір­гіш­тен тор­крет-мас­са­ның үз­дік­сіз бе­рі­лу­ін қам­та­ма­сыз ету және қо­рек­тен­дір­гіш­те­гі қы­сым­ды ба­қы­лау;
    6. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және жою;
    7. Жұ­мыс ала­ңын сы­нық ме­тал­дан, ме­талл ша­шы­ран­ды­ла­ры­нан және шлак­тан та­за­лау.
    Бі­лі­мі:
    2, 3, 4, 5 ,6 - раз­ряд
    1. Тор­крет-ма­ши­на­ның құ­ры­лы­сы, жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі және тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Кон­вер­тер­лер мен олар­дың түп­те­рін жөн­деу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­дың қа­си­ет­те­рі мен та­ғай­ын­да­луы;
    3. Тор­крет-мас­са­ның құ­ра­мы мен қа­си­ет­те­рі;
    4. Сле­сар­лық іс;
    5. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 20067–74. Бо­лат­қа ар­нал­ған кон­вер­тер­лер. Сый­ым­ды­лық­тар қа­та­ры.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа Кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю іс­і­нің тех­ни­гі
    2
    Кон­вер­тер­ді ти­еу опе­ра­то­ры
    11. «Электр пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (бі­рін­ші)» кә­сіп кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-050
    Кә­сіп ата­уы
    Электр пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (бі­рін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Электр пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай; 6-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 24 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-044 – Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    8121-1-045 – Кон­вер­тер бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    8121-1-046 – Мар­тен пе­ші бо­лат қо­ры­ту­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Электр пе­ші әді­сі­мен та­лап еті­ле­тін құ­рам­да­ғы және бе­рі­л­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу про­це­сін­де ста­ле­ва­ар­ға кө­мек көр­се­ту.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Электр пе­шін­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Электр пе­шін жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Электр пе­шін­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Электр пе­шін­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    4 -раз­ряд
    1. Электр­пеш бо­лат­шы­сы же­тек­ші­лі­гі­мен электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­ды бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу, қож­ды тө­гу, ме­тал­ды ара­ла­сты­ру және элек­трод­тар­дың жай-күй­ін ба­қы­лау;
    2. Хи­ми­я­лық тал­дау жүр­гі­зу үшін ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу;
    3. Ме­тал­ды пеш­ке құ­ю­ға ар­нал­ған во­рон­ка­лар­дың негіз­гі на­уа­сы­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және оны дай­ын­дау;
    4. Сұй­ық бо­лат­тың тем­пе­ра­ту­ра­сын өл­шеу;
    5. Сұй­ық ме­тал­ды пеш­тен ма­ши­на­ға жет­кі­зу ке­зін­де бо­лат та­сы­мал­дай­тын ар­ба­ны бас­қа­ру.
    5-раз­ряд
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы же­тек­ші­лі­гі­мен сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­ға дей­ін­гі электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­ды бал­қы­ту про­це­сін жүр­гі­зу ке­зін­де.
    6-раз­ряд
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы же­тек­ші­лі­гі­мен сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­ды бал­қы­ту про­це­сін жүр­гі­зу ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    4, 5, 6- раз­ряд
    1. Электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­дың әр­түр­лі мар­ка­ла­рын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Электр­пеш­тер­дің құ­ры­лы­мы және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі;
    3. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды (жұ­мысқа қа­бі­лет­ті) күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    4, 5, 6 -раз­ряд
    1. Электр­пеш бо­лат­шы­сы же­тек­ші­лі­гі­мен электр­пеш­тер­де элек­трод­тар­ды ұл­ғай­ту және ор­на­ту жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Бал­қы­ма­ны шы­ғар­ған­нан кей­ін қож бен ме­талл қал­дық­та­ры­нан пеш тү­бін та­за­лау;
    3. Пеш­ті тол­ты­ру және по­ди­на­ны на­вар­ка­лау, ши­кі­құ­рам­ды са­лу, сал­ған­нан кей­ін оны те­гі­стеу, электр­пеш­ке қо­сын­ды­ны бе­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Шы­ға­ру те­сі­гін ашу және жа­бу (бөл­шек­теу және қал­пы­на кел­ті­ру) жұ­мыста­рын орын­дау әрі оның жа­рам­ды күй­ін қам­та­ма­сыз ету.
    Бі­лі­мі:
    4, 5, 6 -раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін электр­пеш­тің құ­ры­лы­сы;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ IEC 60519-4-2015. Элек­тро­тер­ми­я­лық жаб­дық­тың қа­уіп­сіз­ді­гі. 4-бө­лім. До­ға­ны электр­пеш­те­рі жаб­дық­та­ры­на қой­ы­ла­тын қо­сым­ша та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа Кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю іс­і­нің тех­ни­гі
    12. «Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (екін­ші)» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-050
    Кә­сіп ата­уы
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (екін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай жұ­мыс өті­лі; 4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай жұ­мыс өті­лі; 5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай жұ­мыс өті­лі.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-044 – Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-045 – Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-046 – Мар­тен пе­ші бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Электр­пеш­тік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бе­рі­л­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу про­це­сін­де бо­лат­шы­ға кө­мек көр­се­ту.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2.Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    3- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның бі­рін­ші кө­мек­ші­сі­нің же­тек­ші­лі­гі­мен ме­талл ших­та­сын, фер­ро­қо­рыт­па­лар­ды және қо­сын­ды­лар­ды электр­пеш­ке са­лу жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Дуп­лекс-про­цеспен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де ме­тал­ды пеш­ке құ­ю­ға ар­нал­ған ағы­зу на­уа­сын және во­рон­ка­ны та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау.
    4-раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    5- раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    3, 4, 5- раз­ряд
    1. Электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­ды бал­қы­ту про­це­сі­нің негіз­де­рі;
    2. Ши­кі­құ­рам және пеш­ті қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    3. Ши­кі­құ­рам және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның, ашыт­қы­штар­дың және қо­с­па­ла­у­ыш қо­сым­ша­лар­дың фи­зи­ка-хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    3, 4, 5 -раз­ряд
    1. Әр­түр­лі тип­те­гі электр­пеш­тер­де элек­трод­тар­ды қо­су­ға және ор­на­ту­ға, сон­дай-ақ бал­қы­ма­ны шы­ға­ру­ға қа­ты­су;
    2. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды жою.
    Бі­лі­мі:
    3, 4, 5 - раз­ряд
    1. Электр­пеш қап­та­ма­сын қа­лау тә­сіл­де­рі;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ IEC 60519-4-2015. Элек­тро­тер­ми­я­лық жаб­дық­тың қа­уіп­сіз­ді­гі. 4-бө­лім. До­ға­лы электр­пеш­тер жаб­дық­та­ры­на қой­ы­ла­тын қо­сым­ша та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю іс­і­нің тех­ни­гі
    13. «Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (үшін­ші)» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-050
    Кә­сіп ата­уы
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (үшін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да №21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    2-раз­ряд үшін – та­лап етіл­мей­ді; 3-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай жұ­мыс өті­лі; 4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай жұ­мыс өті­лі.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-044 – Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-045 – Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-046 – Мар­тен пе­ші бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Электр­пеш­тік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу про­це­сін­де бо­лат­шы­ға кө­мек көр­се­ту.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Электр­пеш­те бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    2- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де бо­лат құю те­сі­гін ашу және жа­бу, пеш­ті қап­тау, ши­кі­құ­рам­ды ти­еу, қож­ды ағы­зу және электр­пеш ван­на­сын­да­ғы ме­тал­ды ара­ла­сты­ру жұ­мыста­рын орын­да­у­ға қа­ты­су;
    2. Дуп­лекс-про­цеспен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның жо­ға­ры бі­лік­ті кө­мек­ші­сі­нің же­тек­ші­лі­гі­мен ме­тал­ды құ­ю­ға ар­нал­ған на­уа мен во­рон­ка­ны та­за­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Бал­қы­ту­ға ар­нал­ған құ­рал-сай­ман­дар­ды дай­ын­дау;
    4. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де фер­ро­қо­рыт­па­лар мен қо­сын­ды­лар­ды ұсақ­тау, өл­шеу және олар­ды электр­пеш­ке бе­ру жұ­мыста­рын орын­дау.
    3- раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    4-раз­ряд
    Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тер­ге қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де.
    Бі­лі­мі:
    2, 3, 4- раз­ряд
    1. Ши­кі­құ­рам, қап­тау, қо­с­па және от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­дың құ­ра­мы мен қа­си­ет­те­рі;
    2. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    2, 3, 4 -раз­ряд
    1. Электр­пеш­тер­дің по­ди­на­сын қож бен ме­талл қал­дық­та­ры­нан та­за­лау жұ­мыста­ры­на қа­ты­су;
    2. Қап­тау ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Жұ­мыс ала­ңын­да және пеш­тің астын­да қо­қы­сты жи­нау жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Элек­трод­тар­ды ауы­сты­ру­ға және пеш фу­те­ров­ка­сын жөн­де­у­ге қа­ты­су.
    Бі­лі­мі:
    2, 3, 4 -раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін электр­пеш­тің құ­ры­лы­сы;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ IEC 60519-4-2015. Элек­тро­тер­ми­я­лық жаб­дық­тың қа­уіп­сіз­ді­гі. 4-бө­лім. До­ға­лы электр­пеш­тер жаб­дық­та­ры­на қой­ы­ла­тын қо­сым­ша та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Құю іс­і­нің тех­ни­гі
    14. «Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (бі­рін­ші)» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-045
    Кә­сіп ата­уы
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі (бі­рін­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да №21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    3-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 6 ай; 4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай; 6-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 24 ай; 7-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 30 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-044 - Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-046 - Мар­тен пе­ші бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    8121-1-050 - Электр­пеш бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    От­тек­ті-кон­вер­тер­лік тә­сіл­мен та­лап еті­ле­тін құ­рам­да­ғы және бе­рі­л­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу про­це­сін­де бо­лат қо­ры­ту­шы­лар­ға кө­мек көр­се­ту.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    3- раз­ряд
    1. Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Бі­лі­мі:
    3, 4, 5, 6, 7- раз­ряд
    1. Кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Қол­да­ны­ла­тын от­те­гі­нің си­патта­ма­сы;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    3, 4, 5, 6, 7 - раз­ряд
    1. Мой­нақ­тар­ды шы­ға­ру және ор­ны­на ор­на­ту, олар­дың түп­те­рін ауы­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Кон­вер­тер­дің мой­нын скрап­тан және «сан­дал­дар­дан» та­за­лау, мой­нын от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­мен сы­лау жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Кон­вер­тер­ге от­те­гін бе­ре­тін мойн­ақ­қа қыз­мет көр­се­ту опе­ра­ци­я­ла­рын орын­дау;
    4. Кон­вер­тер­дің от­қа тө­зім­ді қап­та­ма­сы­на жөн­деу жүр­гі­зу үшін от­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау;
    5. Тор­крет-мой­нақ ма­ни­пу­ля­то­рын бас­қа­ру, тор­крет сап­та­ма­сы­ның ең­кею бұ­ры­шын анық­тау және оны ор­на­ту;
    6. Тор­крет­теу ке­зе­ңін­де тор­крет-мой­нақ сап­та­ма­сы­ның ор­на­ла­суын ба­қы­лау;
    7. Ара­ла­стыр­ғы­штан ка­ме­ра­лық қо­рек­тен­дір­гіш­ке тор­крет-мас­са­ның бе­рі­лу­ін рет­теу.
    Бі­лі­мі:
    3, 4, 5, 6, 7- раз­ряд
    1. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін кон­вер­тер­лер­дің құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі;
    2. Спек­тро­скоп­ты тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    3. Сле­сар­лық іс;
    4. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу­Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 20067–74. Бо­лат­қа ар­нал­ған кон­вер­тер­лер. Сый­ым­ды­лық­тар қа­та­ры.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    4
    Тех­ник ли­тей­щик
    2
    Кон­вер­тер­ді ти­еу опе­ра­то­ры
    15. «Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-057
    Кә­сіп ата­уы
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да №21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы (30-па­ра­граф)
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Ти­ПО (ор­та буын ма­ма­ны)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    4-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай, оның ішін­де кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай; 5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай, оның ішін­де кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай; 6-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 24 ай, оның ішін­де кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-058 - Мар­тен пе­ші­нің бо­лат­шы­сы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    От­тек­ті-кон­вер­тер­лік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу­ды қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    4 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді қы­зды­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­ге шой­ын­ды құю, қо­с­па­лар мен рас­кис­ли­тель­лер­ді қо­су;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ден бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және қож­ды тө­гу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Те­сік­ті ашу және жа­бу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Үр­леу про­це­сі ке­зін­де ауа, от­те­гі және бу­дың бе­рі­лу­ін рет­теу;
    6. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де ме­тал бал­қы­ма­сы­ның дай­ын­дық дең­гей­ін анық­тау;
    7. Бел­гі­лен­ген са­па­да­ғы жа­рам­ды құ­рал-сай­ман­дар­дың, кен­нің, қо­с­па және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның бар-жо­ғын тек­се­ру;
    8. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау және от­те­гі­нің шы­ғы­нын рет­теу;
    9. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету және ең­бек­ті қор­ғау жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар­ға қа­таң сәй­кест­ікте олар­дың жұ­мысы­ның са­па­сын ба­қы­лау;
    10. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы­ның де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    11. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    12. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    13. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    4 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Бал­қы­ма­ны үр­леу үшін от­те­гі­ні қол­да­ну тә­сіл­де­рі және оның бал­қы­ту про­це­сін же­дел­де­ту­ге әсе­рі;
    4. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш фу­те­ров­ка­сы­на әсе­рі;
    5. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың жа­ну дең­гейі;
    6. Жа­ну шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    7. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    8. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    9. Кон­вер­тер­де­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    10. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    5 - раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді қы­зды­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Кон­вер­тер­лер­ге шой­ын­ды құю, қо­с­па­лар­ды және ашыт­қы­штар­ды қо­су жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ден бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және қож­ды тө­гу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Те­сік­ті ашу және жа­бу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Үр­леу про­це­сі ке­зін­де ауа, от­те­гі және бу­дың бе­рі­лу­ін рет­теу;
    6. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де ме­талл бал­қы­ма­сы­ның дай­ын­дық дең­гей­ін анық­тау;
    7. Бел­гі­лен­ген са­па­да­ғы жа­рам­ды құ­рал-сай­ман­дар­дың, кен­нің, қо­с­па және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның бар-жо­ғын тек­се­ру;
    8. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау және от­те­гі­нің шы­ғы­нын рет­теу;
    9. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    10. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы­ның де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    11. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    12. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    13. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    5- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Бал­қы­ма­ны үр­леу үшін от­те­гі­ні қол­да­ну тә­сіл­де­рі және оның бал­қы­ту про­це­сін же­дел­де­ту­ге әсе­рі;
    4. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    5. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың Қал­дық шы­ғын­да­ры;
    6. Қал­дық шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    7. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    8. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    9. Кон­вер­тер­де­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    10. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 3:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­те­рі:
    6 - раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді қы­зды­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 10–100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­ге шой­ын­ды құю, қо­с­па­лар мен қо­с­па­лар­ды, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­ды қо­су;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 10–100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ден бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және қож­ды тө­гу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Те­сік­ті ашу және жа­бу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Үр­леу про­це­сі ке­зін­де ауа, от­те­гі және бу­дың бе­рі­лу­ін рет­теу;
    6. Сый­ым­ды­лы­ғы 10–100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­де ме­талл бал­қы­ма­сы­ның дай­ын­дық дең­гей­ін анық­тау;
    7. Бел­гі­лен­ген са­па­да­ғы жа­рам­ды құ­рал-сай­ман­дар­дың, кен­нің, қо­с­па және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның бар-жо­ғын тек­се­ру;
    8. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау және от­те­гі­нің шы­ғы­нын рет­теу;
    9. Сый­ым­ды­лы­ғы 10–100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    10. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы бой­ын­ша де­ректер­ді тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    11. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту мақ­са­тын­да пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    12. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    13. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    6 раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Бал­қы­ма­ны үр­леу үшін от­те­гі­ні қол­да­ну тә­сіл­де­рі және оның бал­қы­ту про­це­сін же­дел­де­ту­ге әсе­рі;
    4. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш фу­те­ров­ка­сы­на әсе­рі;
    5. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың Қал­дық шы­ғын­да­ры;
    6. Қал­дық шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    7. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    8. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    9. Кон­вер­тер­де­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    10. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    5 - раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің мой­ны­ның, түп­те­рі­нің, шой­ын на­у­а­ла­ры­ның, ав­то­ма­ти­ка­сы­ның және бас­қа да жаб­дық­та­ры­ның са­па­лы күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Жөн­де­уден кей­ін кон­вер­тер жабды­ғын қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Ыстық жөн­деу ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің фу­те­ров­ка­сын тор­крет­теу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және оған бас­шы­лық ету;
    4. Тор­крет-мас­са­ның шы­ғы­нын рет­теу;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    7. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    8. Кон­вер­тер­дің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    9. Қап­та­ма­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    5- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан ба­стап, 10 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    4. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тәр­ті­бі;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    6 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің мой­ны­ның, түп­те­рі­нің, шой­ын на­у­а­ла­ры­ның, ав­то­ма­ти­ка­сы­ның және бас­қа да жаб­дық­та­ры­ның са­па­лы күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғын қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Ыстық жөн­деу ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің қап­та­ма­сын тор­крет­теу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және оған бас­шы­лық ету;
    4. Тор­крет-мас­са­ның шы­ғы­нын рет­теу;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    7. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    8. Кон­вер­тер­дің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    9. Қа­пат­ма­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    6 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 10 тон­на­дан ба­стап, 100 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    4. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша дәне­кер­леу (под­вар­ка) және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 3:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    4 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің мой­ны­ның, түп­те­рі­нің, шой­ын на­у­а­ла­ры­ның, ав­то­ма­ти­ка­сы­ның және бас­қа да жаб­дық­та­ры­ның са­па­лы күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Жөн­де­уден кей­ін кон­вер­тер жабды­ғын қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Ыстық жөн­деу ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің қап­та­ма­сын тор­крет­теу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және оған бас­шы­лық ету;
    4. Тор­крет-мас­са­ның шы­ғы­нын рет­теу;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    7. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    8. Кон­вер­тер­дің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    9. Қап­та­ма­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    4- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 5 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    4. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 20067–74. Бо­лат­қа ар­нал­ған кон­вер­тер­лер. Сый­ым­ды­лық­тар қа­та­ры.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа Кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    5
    Ауы­сым ше­бе­рі
    3
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі
    16. «Электр­пеш бо­лат­шы­сы» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-061
    Кә­сіп ата­уы
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы (59-па­ра­граф)
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Ти­ПО (ор­та буын ма­ма­ны)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    5-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 12 ай, оның ішін­де электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-056 – Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат­шы­сы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Электр­пеш­тік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу­ды қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2. Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен әр­түр­лі тип­те­гі электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    5- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тің элек­тр­лік және жы­лулық жұ­мыс ре­жим­де­рін ба­қы­лау және рет­теу;
    2. Бал­қы­ма­ны шы­ға­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Энер­гия ре­сур­ста­рын үнем­ді пай­да­ла­ну­ды, сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тің және оның жаб­дық­та­ры­ның жай-күй­ін, ар­ма­ту­ра­сы­ның сал­қын­да­ты­луын және ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның күй­ін ба­қы­лау;
    4. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    5. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы бой­ын­ша де­ректер­ді тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    6. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    7. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    8. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды анық­тау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    5- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­дың әр­түр­лі мар­ка­ла­рын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    3. Ши­кі­құ­рам және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар мен қо­с­па­ла­у­ыш қо­с­па­лар­дың фи­зи­ка-хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі мен құ­ра­мы;
    4. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­де­гі транс­фор­ма­тор­лар­дың но­ми­нал­дық қу­ат­та­ры және рұқ­сат еті­ле­тін жүк­те­ме­лер;
    5. Бал­қы­ту про­це­сін қар­қын­да­ту әді­сте­рі;
    6. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    7. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың қал­дық шы­ғын­да­ры;
    8. Қал­дық шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    9. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    10. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    11. Пеш­те­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    12. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    5- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тің элек­трод­та­рын қо­су және ор­на­ту жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Жөн­де­уден кей­ін сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­ті қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    5. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    6. Электр­пеш­тің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    7. Пеш қап­та­ма­сы­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    5 -раз­ряд
    1. Элек­трод ұста­ғы­штар­дың түр­ле­рі, элек­трод­тар­ды жы­л­жы­ту ме­ха­низмде­рі және олар­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    4. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    5. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    6. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ IEC 60519-4-2015. Элек­тро­тер­ми­я­лық жаб­дық­тың қа­уіп­сіз­ді­гі. 4-бө­лім. До­ға­лы электр­пеш­тер жаб­дық­та­ры­на қой­ы­ла­тын қо­сым­ша та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    5
    Ауы­сым ше­бе­рі
    3
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы кө­мек­ші­сі
    17. «Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-057
    Кә­сіп ата­уы
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    5
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да № 21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы (30-па­ра­граф)
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    -
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (ор­та буын ма­ма­ны)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    7-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 30 ай, оның ішін­де кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай; 8-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 36 ай, оның ішін­де кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-058 – Мар­тен пе­ші­нің бо­лат­шы­сы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    От­тек­ті-кон­вер­тер­лік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу­ды қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2.Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Кон­вер­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де неме­се сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де қо­с­па­ла­у­ыш мар­ка­лы бо­лат­ты бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    7- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­ді, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры сый­ым­ды­лық­та­ғы кон­вер­тер­лер­де қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­тқан­да кон­вер­тер­ді қы­зды­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 100–250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­ге, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге (қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­ту ке­зін­де) шой­ын­ды құю, қо­с­па­лар­ды, сон­дай-ақ рас­кис­ли­тель­лер­ді қо­су;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 100–250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­ден, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ден (қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­ту ке­зін­де) бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және қож­ды тө­гу;
    4. Те­сік­ті ашу және жа­бу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Үр­леу про­це­сі ке­зін­де ауа, от­те­гі және бу­дың бе­рі­лу­ін рет­теу;
    6. Сый­ым­ды­лы­ғы 100–250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де (қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­ту ке­зін­де) ме­талл бал­қы­ма­сы­ның дай­ын­дық дең­гей­ін анық­тау;
    7. Бел­гі­лен­ген са­па­да­ғы жа­рам­ды құ­рал-сай­ман­дар­дың, кен­нің, қо­с­па және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның бар-жо­ғын тек­се­ру;
    8. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау және от­те­гі­нің шы­ғы­нын рет­теу;
    9. Сый­ым­ды­лы­ғы 100–250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де (қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­ту ке­зін­де) кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    10. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    11. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    12. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    13. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды анық­тау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    7- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­лер­де, сон­дай-ақ 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де қо­с­па­ла­у­ыш бо­лат мар­ка­ла­рын бал­қы­ту ке­зін­де­гі бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Бал­қы­ма­ны үр­леу үшін от­те­гі­ні қол­да­ну тә­сіл­де­рі және оның бал­қы­ту про­це­сін же­дел­де­ту­ге әсе­рі;
    4. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    5. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың қал­дық шы­ғын­да­ры;
    6. Ұшып-жа­ну шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    7. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    8. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    9. Кон­вер­тер­де­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    10. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    8- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­ді қы­зды­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­ге шой­ын­ды құю, қо­с­па­лар мен при­сад­ка­лар­ды, сон­дай-ақ рас­кис­ли­тель­лер­ді қо­су;
    3. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­ден бо­лат­ты, жар­ты­лай өнім­ді және қож­ды тө­гу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Те­сік­ті ашу және жа­бу жұ­мыста­рын орын­дау;
    5. Үр­леу про­це­сі ке­зін­де ауа, от­те­гі және бу­дың бе­рі­лу­ін рет­теу;
    6. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­де ме­талл бал­қы­ма­сы­ның дай­ын­дық дең­гей­ін анық­тау;
    7. Бел­гі­лен­ген са­па­да­ғы жа­рам­ды құ­рал-сай­ман­дар­дың, кен­нің, қо­с­па және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның бар-жо­ғын тек­се­ру;
    8. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау және от­те­гі­нің шы­ғы­нын рет­теу;
    9. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    10. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    11. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    12. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    13. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды анық­тау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    8 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­лер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Шой­ын­ның, қап­тау және қо­с­па ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ рас­кис­ли­тель­лер­дің хи­ми­я­лық құ­ра­мы мен фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі;
    3. Бал­қы­ма­ны үр­леу үшін от­те­гі­ні қол­да­ну тә­сіл­де­рі және оның бал­қы­ту про­це­сін же­дел­де­ту­ге әсе­рі;
    4. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    5. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың қал­дық шы­ғын­да­ры;
    6. Ұшып-жа­ну шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    7. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    8. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    9. Кон­вер­тер­де­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    10. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Кон­вер­тер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­ді неме­се қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    7- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің, сон­дай-ақ қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің мой­ны­ның, түп­те­рі­нің, шой­ын на­у­а­ла­ры­ның, ав­то­ма­ти­ка­сы­ның және бас­қа да жаб­дық­та­ры­ның са­па­лы күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғын, сон­дай-ақ қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер жабды­ғын қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Ыстық жөн­деу ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің, сон­дай-ақ қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің қап­та­ма­сын тор­крет­теу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және оған бас­шы­лық ету;
    4. Тор­крет-мас­са­ның шы­ғы­нын рет­теу;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    7. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    8. Кон­вер­тер­дің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    9. Қап­та­ма­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    7 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер жабды­ғы­ның, сон­дай-ақ қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 100 тон­на­дан ба­стап, 250 тон­на­дан тө­мен кон­вер­тер­дің, сон­дай-ақ қо­с­па­лан­ған бо­лат­тар­ды бал­қы­ту­ға ар­нал­ған сый­ым­ды­лы­ғы 20 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    4. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу (под­вар­ка) және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­ді дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    8- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің мой­ны­ның, түп­те­рі­нің, шой­ын на­у­а­ла­ры­ның, ав­то­ма­ти­ка­сы­ның және бас­қа да жаб­дық­та­ры­ның са­па­лы күй­ін қам­та­ма­сыз ету;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер жабды­ғын қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Ыстық жөн­деу ке­зін­де сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің қап­та­ма­сын тор­крет­теу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және оған бас­шы­лық ету;
    4. Тор­крет-мас­са­ның шы­ғы­нын рет­теу;
    5. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    6. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    7. Кон­вер­тер бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    8. Кон­вер­тер­дің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    9. Қап­та­ма­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    8- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 250 тон­на және одан жо­ға­ры кон­вер­тер­дің кон­струк­ци­я­лық ерекше­лік­те­рі;
    3. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    4. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ 20067–74. Бо­лат­қа ар­нал­ған кон­вер­тер­лер. Сый­ым­ды­лық­тар қа­та­ры.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    6
    Ауы­сым ба­стығы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург
    18. «Электр­пеш бо­лат­шы­сы» ма­манды­ғы­ның кар­точ­ка­сы:
    Топ ко­ды:
    8121-1
    Кә­сіп ата­уы­ның ко­ды:
    8121-1-061
    Кә­сіп ата­уы
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    5
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі:
    -
    ЖЖК­БТ­БА/БА және өзге де үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі:
    7-шы­ға­ры­лым. «Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы» (7 -шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы» 2020 жы­л­ғы 10 жел­тоқ­сан­да­ғы № 494 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да №21775 бо­лып тір­кел­ді.
    Электр­пеш бо­лат­шы­сы (59-па­ра­граф)
    Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    -
    Ма­манды­ғы:
    -
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    Ти­ПО (спе­ци­а­лист сред­не­го зве­на)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Бі­лім бе­ру дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі)
    Ма­манды­ғы:
    Қа­ра ме­тал­лур­гия
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    -
    Жұ­мыс өті­ліне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    6-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 18 ай, оның ішін­де электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай; 7-раз­ряд үшін – бо­лат бал­қы­ту өн­ді­рі­сін­де ке­мін­де 24 ай, оның ішін­де электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып ке­мін­де 12 ай.
    Фор­мал­ды емес және бей­ре­сми бі­лім­мен бай­ла­ны­сы:
    Жоқ
    Кә­сіп­тің бас­қа да мүм­кін ата­у­ла­ры:
    8121-1-056 - Ва­ку­ум­дық пеш бо­лат­шы­сы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Электр­пеш­тік әдіспен қа­жет­ті құ­рам­да­ғы және бел­гі­лен­ген тем­пе­ра­ту­ра­да­ғы сұй­ық бо­лат­ты алу­ды қам­та­ма­сыз ету.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу;
    2.Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен әр­түр­лі тип­те­гі электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    6 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тің элек­тр­лік және жы­лулық жұ­мыс ре­жим­де­рін ба­қы­лау және рет­теу;
    2. Бал­қы­ма­ны шы­ға­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Энер­гия ре­сур­ста­рын үнем­ді пай­да­ла­ну­ды, электр­пеш пен оның жаб­дық­та­ры­ның жай-күй­ін, ар­ма­ту­ра­сы­ның сал­қын­да­ты­луын және ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның күй­ін ба­қы­лау;
    4. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    5. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    6. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    7. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі пай­да болған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    8. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды анық­тау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    6- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­дың әр­түр­лі мар­ка­ла­рын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    3. Ши­кі­құ­рам, қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның, ашыт­қы­лар мен қо­с­па­ла­у­ыш қо­с­па­лар­дың фи­зи­ка-хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі мен құ­ра­мы;
    4. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тер­де­гі транс­фор­ма­тор­лар­дың но­ми­нал­дық қу­ат­та­ры және рұқ­сат еті­ле­тін жүк­те­ме­лер;
    5. Бал­қы­ту про­це­сін қар­қын­да­ту әді­сте­рі;
    6. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    7. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың қал­дық шы­ғын­да­ры;
    8. Ұшып-жа­ну шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    9. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    10. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    11. Пеш­те­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    12. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры әр­түр­лі тип­те­гі электр­пеш­тер­де бо­лат бал­қы­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    7 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тің элек­тр­лік және жы­лулық жұ­мыс ре­жим­де­рін ба­қы­лау және рет­теу;
    2. Бал­қы­ма­ны шы­ға­ру жұ­мыста­рын орын­дау;
    3. Энер­гия ре­сур­ста­рын үнем­ді пай­да­ла­ну­ды, сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тің және оның жаб­дық­та­ры­ның жай-күй­ін, ар­ма­ту­ра­сы­ның сал­қын­да­ты­луын және ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның күй­ін ба­қы­лау;
    4. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­лер бри­га­да­сы­на бас­шы­лық ету;
    5. Бал­қы­ту про­це­сі ке­зін­де бо­лат­тың хи­ми­я­лық құ­ра­мы де­ректе­рін тал­дау және қа­жет­ті тү­зе­ту­ші қо­с­па­лар­ды же­дел есеп­теу;
    6. Энер­гия ре­сур­ста­ры­ның шы­ғы­нын азай­ту үшін пеш­тің жұ­мыс ре­жим­де­рін оң­тай­лан­ды­ру;
    7. Қыз­мет­кер­лер­дің қа­уіп­сіз­ді­гіне қа­тер төн­ген неме­се пеш­тің ава­рия ал­дын­да­ғы жұ­мыс ре­жи­мі туын­да­ған жағ­дай­да же­дел ше­шім­дер қа­был­дау;
    8. Сырт­қы бел­гі­лер бой­ын­ша бал­қы­ту про­це­сін­де­гі ауыт­қу­лар­ды анық­тау және ав­то­ма­ти­ка­ның ава­ри­я­лық жүй­е­ле­рі іс­ке қо­сы­л­ған­ға дей­ін қа­жет­ті ша­ра­лар­ды қа­был­дау.
    Бі­лі­мі:
    7 -раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тер­де бо­лат пен қо­рыт­па­лар­дың әр­түр­лі мар­ка­ла­рын бал­қы­ту тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сі;
    2. Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш жабды­ғы­ның құ­ры­лы­сы және оны тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі;
    3. Ши­кі­құ­рам және қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры­ның, сон­дай-ақ ашыт­қы­штар мен қо­с­па­ла­у­ыш қо­сым­ша­лар­дың фи­зи­ка-хи­ми­я­лық қа­си­ет­те­рі мен құ­ра­мы;
    4. Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тер­де­гі транс­фор­ма­тор­лар­дың но­ми­нал­дық қу­ат­та­ры және рұқ­сат еті­ле­тін жүк­те­ме­лер;
    5. Бал­қы­ту про­це­сін қар­қын­да­ту әді­сте­рі;
    6. Қож­дың тү­зі­луі мен жой­ы­лу тео­ри­я­сы, қож ре­жи­мі­нің ме­талл са­па­сы­на және пеш қап­та­ма­сы­на әсе­рі;
    7. Қо­с­па­ла­у­ыш эле­мент­тер­дің бо­лат қа­си­ет­те­ріне әсе­рі және бал­қы­ту про­це­сін­де­гі олар­дың қал­дық шы­ғын­да­ры;
    8. Ұшып-жа­ну шы­ғын­да­рын және жы­лу ба­лан­сын ес­ке­ре оты­рып ши­кі­құ­рам­ды есеп­теу негіз­де­рі;
    9. Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры, ме­талл мен қож­дан сы­на­ма алу тә­сіл­де­рі;
    10. Бо­лат­ты шы­ға­ру сәтін анық­тау үшін экс­пресс-тал­дау де­ректе­рін ин­тер­пре­та­ци­я­лау;
    11. Пеш­те­гі штат­тан тыс жағ­дай­лар­дың бел­гі­ле­рі мен се­беп­те­рі және ава­ри­я­лар­ды жою ал­го­ритмде­рі;
    12. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Электр­пеш­ті жұ­мысқа дай­ын­дау және оны жа­рам­ды күй­де ұстау
    Дағ­ды 1:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    6- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­тің элек­трод­та­рын қо­су және ор­на­ту жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Жөн­де­уден кей­ін сый­ым­ды­лы­ғы 3 тон­на­дан ба­стап, 25 тон­на­дан тө­мен электр­пеш­ті қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    5. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    6. Электр­пеш­тің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    7. Пеш қап­та­ма­сы­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    6 - раз­ряд
    1. Элек­трод ұста­ғы­штар­дың түр­ле­рі, элек­трод­тар­ды жы­л­жы­ту ме­ха­низмде­рі және олар­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    4. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    5. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    6. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Дағ­ды 2:
    Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­ті дай­ын­дау және оған қыз­мет көр­се­ту
    Қа­бі­лет­тер:
    7- раз­ряд
    1. Сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­тің элек­трод­та­рын қо­су және ор­на­ту жұ­мыста­рын орын­дау;
    2. Жөн­де­уден кей­ін сый­ым­ды­лы­ғы 25 тон­на және одан жо­ға­ры электр­пеш­ті қа­был­да­у­ға қа­ты­су;
    3. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­ты жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау;
    4. Кі­ші пер­со­нал­ды қа­уіп­сіз жұ­мыс әді­сте­ріне және ме­тал­лур­ги­я­лық про­це­стің негіз­де­ріне үй­ре­ту;
    5. Электр­пеш бо­лат­шы­сы­ның кө­мек­ші­ле­рі ара­сын­да мін­дет­тер­ді бө­лу;
    6. Электр­пеш­тің негіз­гі то­рап­та­ры­ның жай-күй­ін ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды нақ­ты көр­се­те оты­рып, жөн­де­у­ге өті­нім­дер рә­сім­деу;
    7. Пеш қап­та­ма­сы­ның бұ­зы­лу се­беп­те­рін анық­тау.
    Бі­лі­мі:
    7- раз­ряд
    1. Элек­трод ұста­ғы­штар­дың түр­ле­рі, элек­трод­тар­ды жы­л­жы­ту ме­ха­низмде­рі және олар­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар;
    2. Элек­тро­тех­ни­ка­ның негіз­де­рі;
    3. Сле­сар­лық іс­тің негіз­де­рі;
    4. Га­з­ды әке­ту жүй­е­ле­рі­нің, ең­кей­ту ме­ха­низмде­рі­нің, гид­рав­ли­ка­лық және элек­тр­лік схе­ма­лар­дың құ­ры­лы­сы;
    5. От­қа тө­зім­ді ма­те­ри­ал­дар­ды таң­дау және қол­да­ну;
    6. Пеш қап­та­ма­сын қо­сым­ша жөн­деу және пеш­ті ыстық жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ре­гла­мен­ті;
    7. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы бой­ын­ша ере­же­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Ұсы­ныл­май­ды
    Же­ке тұ­лға­лық құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Дер­бес­тік пен жа­у­ап­кер­ші­лік
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Зей­ін­ді­лік
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Тип­тік прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың тіз­бе­сі:
    ГОСТ IEC 60519-4-2015. Элек­тро­тер­ми­я­лық жаб­дық­тың қа­уіп­сіз­ді­гі. 4-бө­лім. До­ға­лы электр­пеш­тер жаб­дық­та­ры­на қой­ы­ла­тын қо­сым­ша та­лап­тар.
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ны­сы:
    СБШ дең­гейі:
    Кә­сіп ата­уы
    6
    Ауы­сым ба­стығы
    4
    Тех­ник-ме­тал­лург

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    19. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

    Орындаушы: Абсаматов А.А., +7 (717) 257 22 58, [email protected].

    20. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (Кәсіпорындар): «Тау-кен өндіруші және тау-кен-металлургия кәсіпорындарының республикалық қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігі.

    Жоба жетекшісі: Радостовец Н.В., телефон нөмірі: +7 (717) 268 96 01.

    21. Кәсіби біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 05.11.2025 жыл.

    22. Кәсіби біліктілік жөніндегі ұлттық орган: –

    23. Қазақстан Республикасының Ұлттық Кәсіпкерлер палатасы «Атамекен»: –

    24. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

    25. Қайта қараудың болжамды күні: 30.12.2029 жыл.

    Мәтін танысу мақсатында ұсынылған; ресми қолдану үшін Қазақстан Республикасы заңнамасының қолданыстағы редакциясымен салыстырыңыз.