memleket.kz

    «Агроорман мелиорациясы», «Ормандарды молықтыру және орман өсіру» және «Орман шаруашылығы қызметі» кәсіби стандарттарын бекіту туралы

    ЖаңаМинистрлік пен ведомствоның ӘМ-де тіркелуге жатпайтын актісі
    Нұсқаның өзектілігі
    Өзекті нұсқа 14 наурыз 2025 ж.

    «Агроорман мелиорациясы», «Ормандарды молықтыру және орман өсіру» және «Орман шаруашылығы қызметі» кәсіби стандарттарын бекіту туралы

    Қазақстан Республикасының «Кәсіби біліктіліктер туралы» Заңы 5-бабының 5-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

    1. Мыналар:

    1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес «Агроорман мелиорациясы» кәсіби стандарты;

    2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес «Ормандарды молықтыру және орман өсіру» кәсіби стандарты;

    3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес «Орман шаруашылығы қызметі» кәсіби стандарты бекітілсін.

    2. Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар әлемі комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен:

    1) осы бұйрықтың көшірмесін Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының заңнама және құқықтық ақпарат институты» республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

    2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

    3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Н. Қ. Шәрбиевке жүктелсін.

    4. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.

    Министр

    Е. Нысанбаев

    Қазақстан Республикасының

    Еңбек және халықты әлеуметтік

    қорғау министрлігі

    «КЕЛІСІЛДІ»

    Бұйрыққа 1-қосымша

    «Агроорман мелиорациясы» кәсіби стандарты

    1 тарау. Жалпы ережелер

    1. «Агроорман мелиорация» кәсіби стандарты (бұдан әрі – Кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, білім беру мекемелеріндегі қызметкерлер мен түлектерді сертификаттау үшін материалдар әзірлеуге, персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге арналған.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) Агроорман мелиорациясы-қорғаныш орман екпелерімен ауыл шаруашылығы алқаптарының табиғи жағдайларын жақсарту мәселелерін қамтитын мелиорация бөлімі.

    2) Қорғаныш орман өсіру-құрғақ желмен, құрғақшылықпен және топырақ эрозиясымен күресу үшін орман өсіру.

    3) Агроорман - мелиорациялық екпе-қорғауға арналған орман екпесі табиғи және антропогендік факторлардың қолайсыз әсерінен ауылшаруашылық жерлері.

    4) Эрозияға қарсы орман екпесі - топырақты эрозиядан қорғауға арналған орман екпесі.

    5) Қорғаныш орман екпелері жүйесі – шаруашылықтың, ауданның, өңірдің бүкіл аумағын қорғауды қамтамасыз ететін қорғаныш орман екпелерінің әртүрлі түрлерінің жиынтығы.

    6) Агроорман мелиоративтік ауданы - агроорман мелиорациялық екпелерді орналастыру мен құрудың бірыңғай қағидаттарын айқындайтын біртекті рельефі, топырағы және климаты бар табиғи аймақтың бөлігі.

    7) Агроорман мелиорациялық қоры - агроорман мелиорациялық екпелерді құруға арналған алаңдар жиынтығы.

    8) Агроорман мелиорациялық құрылғы - қорғаныш орман екпелерінде шаруашылықты ұйымдастыру және жүргізу жобасын жасауды қамтамасыз ететін жұмыстар жүйесі.

    9) Қорғаныш орман екпесінің құрылымы-оның тұтастығына, тұрақтылығына және қорғаныш қасиеттеріне әсер ететін орман екпесін құрайтын компоненттердің өзара байланысты орналасуы.

    10) Қорғаныш орман екпелерін өсіру технологиясы-қорғаныш орман екпелерін өсіруді қамтамасыз ететін дәйекті өндірістік процестердің жиынтығы.

    11) Орманды қорғау екпелерін реконструкциялау – орман екпесініңмещысу схемасын, құрамын, конструкциясын немесе мөлшерін түбегейлі өзгерту.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады:

    1) БА – біліктілік анықтамалығы

    2) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

    3) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

    4) ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері

    5) ЭҚТК – экономикалық қызмет түрлерінің жалпы классификаторы

    Глава 2. Паспорт Профессионального стандарта

    4. Кәсіби стандарт атауы: «Агроорман мелиорациясы».

    5. Кәсіби стандарт коды:

    6. ЭҚТК бойынша бөлімнің, бөлімнің, топтың, сыныптың және қосалқы сыныптың атаулары

    Секция – ауыл, орман және балық шаруашылығы;

    02 Орман шаруашылығы және ағаш кесу

    02.1 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.10 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.10.0 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.4 Ағаш өсіруге және ағаш кесуге байланысты қызметтер

    02.40 Орман шаруашылығымен және ағаш кесумен байланысты қызметтер

    02.40.0 Орман шаруашылығымен және ағаш кесумен байланысты қызметтер

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: агроорман мелиорациясы; қорғаныш орман өсіру; қорғаныш орман екпелерін өсіру технологиялары; орманды қорғау екпелерін қайта құру саласындағы орман шаруашылығы қызметкерлерінің кәсіби білімдері мен іскерліктерінің сипаттамасы.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

    1) Агроорман мелиораторы (орташа біліктілік деңгейі) - 5 СБШ-нің деңгейі

    2) Орман дақылдары жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

    3) Инженер-орман патологы - 6 СБШ-нің деңгейі

    4) Орман питомнигінің бастығы - 7 СБШ-нің деңгейі

    3-тарау. Кәсіптік карта

    11. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Аг­ро­ор­ман ме­ли­о­ра­то­ры (ор­та­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі)»
    Код:
    3143-0-001
    Кә­сі­бі
    3143-0
    Кә­сіп ата­уы
    Аг­ро­ор­ман ме­ли­о­ра­то­ры (бі­лік­ті­лі­гі ор­та­ша)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    5
    СБШ бой­ын­ша іш­кі бі­лік­ті­лік дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі (қол­дан­ба­лы ба­ка­лаври­ат)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман ағаш жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы қол­дан­ба­лы ба­ка­лав­ры
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    3143-0-005 - Ор­ман өсі­ру­ші тех­ник
    3143-0-002 - Ор­ман­дар­ды мо­лай­ту және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі тех­ник
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ме­ке­ме­сі бой­ын­ша ор­ман қор­ғау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру.
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ор­ман­дар­ды қор­ғау және қор­ғау, өсі­ру және олар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Ор­ман­ның су қор­ғау, қор­ғау, кли­мат­ты рет­теу, са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық қа­си­ет­те­рін кү­шей­ту жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Тру­до­вая функ­ция 1: Ор­га­ни­за­ция ра­бот по ле­со­раз­ве­де­нию и по­вы­ше­нию их про­дук­тив­но­сти, охране и за­щи­те ле­сов.
    Дағ­ды 1:
    Қор­ға­ныш ор­ман ек­пе­ле­рін өсі­ру және олар­ды қор­ғау жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау
    Дағ­ды:
    1. Аг­ро­ор­ман ме­ли­о­ра­ци­я­сы және олар­да ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын жүр­гі­зу мақ­са­тын­да қор­ға­ныш ор­ман ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу және өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Қор­ғау ек­пе­ле­рі­нің әр­түр­лі түр­ле­рін­де аг­ро­ор­ман ме­ли­о­ра­ци­я­лық жұ­мыстар­дың тех­но­ло­ги­я­ла­рын қам­та­ма­сыз ету.
    3. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және ор­ман кеп­ті­ру жұ­мыста­рын, қа­ра­пай­ым гид­ро­тех­ни­ка­лық құ­ры­лы­стар са­лу­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    4. Ор­ман ек­пе­ле­рін және қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және қор­ғау жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    5. Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру­ды же­тіл­ді­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды әзір­ле­у­ге және ен­гізу­ге қа­ты­су.
    6. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры­ның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету.
    7. Ор­ман ме­ли­о­ра­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу­дің жос­пар­лы құ­жат­та­ма­сын әзір­леу және жос­пар­лар­дың орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету.
    8. Орын­дал­ған ор­ман ме­ли­о­ра­ци­я­лық жұ­мыстар­ды тех­ни­ка­лық қа­был­да­уды жү­зе­ге асы­ру.
    9. Қор­ға­ныш ор­ман ек­пе­ле­ріне тү­ген­деу және тек­се­ру жүр­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру және олар­дың нәти­же­ле­рі бой­ын­ша бел­гі­лен­ген іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ру.
    10. Қа­жет­ті же­дел есеп­ке алу­ды және ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу.
    Бі­лім:
    1. ҚР Ор­ман Ко­дек­сі.
    2. Ор­ман ме­ли­о­ра­ци­я­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға, аг­ро­тех­ни­ка мен тех­но­ло­ги­я­ға қа­ты­сты бас­шы­лық, нор­ма­тив­тік, нұс­қа­улық және әді­сте­ме­лік ма­те­ри­ал­дар.
    3. Ор­ман бел­де­уле­рін ор­на­ла­сты­ру­ға және жо­ба­ла­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, ғы­лым же­ті­стікте­рі және қор­ға­ныш ор­ман өсі­ру са­ла­сын­да­ғы озық тә­жі­ри­бе.
    4. Эко­но­ми­ка, ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру негіз­де­рі, Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­ның негіз­де­рі, Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-ең­бек функ­ци­я­сы: ор­ман­ның су қор­ғау, қор­ғау, кли­мат­ты рет­теу, са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық қа­си­ет­те­рін кү­шей­ту бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    Дағ­ды 1:
    Қор­ға­ныш ор­ман ек­пе­ле­рі­нің су қор­ғау, кли­мат­ты рет­теу және са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық функ­ци­я­ла­рын орын­да­уды қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды:
    1. Ка­нал­дар, су ай­дын­да­ры бой­ын­да, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­рын­да және қа­ла­лар мен ел­ді ме­кен­дер­дің ай­на­ла­сын­да отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қа­ты­су.
    2. Ғы­лы­ми-зерт­теу мақ­сат­та­ры үшін мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су.
    3. Мә­де­ни-са­уық­ты­ру, ре­кре­а­ци­я­лық, ту­ри­стік және спорт­тық мақ­сат­тар үшін мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су­ға.
    4. Ор­ман пай­да­ла­ну­шы­лар­дың ор­ман­ды жа­на­ма пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі жұ­мыстар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру.
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман­ның су қор­ғау, кли­мат­ты рет­теу және са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық функ­ци­я­ла­рын орын­дай­тын ор­ман ек­пе­ле­рін қор­ғау және сақ­тау жө­нін­де­гі та­лап­тар.
    5. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Фи­зи­ка­лық тө­зім­ді­лік
    Бай­ла­ныс
    Ба­ста­ма
    Орын­да­у­шы­лық
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ақ­па­рат­пен жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    6
    Ор­ман да­қыл­да­ры ин­же­не­рі
    6
    Ин­же­нер-ор­ман па­то­ло­гы
    12. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман да­қыл­да­ры жө­нін­де­гі ин­же­нер»
    Код:
    2132-1-014
    Кә­сі­бі
    2132-1
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман да­қыл­да­ры ин­же­не­рі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    6
    СБШ бой­ын­ша іш­кі бі­лік­ті­лік дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы: Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    2132-1-013 - Ор­ман пай­да­ла­ну және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі ин­же­нер­лер
    2132-1-009 - Ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру жө­нін­де­гі ин­же­нер­лер
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры ал­қап­та­рын­да және өзге де са­нат­та­ғы ал­қап­тар­да (ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы жер­лер­де, құм­дар­да және т.б.) ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, сон­дай-ақ ор­ман­дар­дың тұқым­дық құ­ра­мын жақ­сар­ту және олар­дың өнім­ді­лі­гі мен бе­рік­ті­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және үй­ле­сті­ру.
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру: отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су.
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі құ­жат­та­ма­ны са­па­лы жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру: отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су.
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман пи­том­ни­гін­де отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру
    Дағ­ды:
    1. Пи­том­ник жұ­мыста­ры­ның өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық жос­па­рын, аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­пар­ла­рын жа­сау.
    2. Қа­был­дан­ған тех­но­ло­ги­я­лар­ға сәй­кес ор­ман пи­том­ни­гін­де­гі мау­сым­дық жұ­мыстар­ды үй­ле­сті­ру және ұй­ым­да­сты­ру.
    3. Пи­том­ник­тер­дің өн­ді­рі­стік бө­лім­ше­ле­рін­де отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын тех­ни­ка­лық қа­был­дау және тү­ген­деу жүр­гі­зу.
    4. Кө­шет­тер­ді зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау және ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­па­рын әзір­леу.
    5. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру және пи­том­ник­тік жұ­мыстар­ды ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру бой­ын­ша озық тех­но­ло­ги­я­лар­ды зер­де­леу, тал­дау және ен­гі­зу.
    6. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды әзір­леу және жүр­гі­зу­ді ба­қы­лау.
    7. Жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға есеп­ті­лік­тің бар­лық түр­ле­рін дай­ын­дау және ұсы­ну­ды қам­та­ма­сыз ету.
    8. Есеп­ке алу бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны (ор­ман пи­том­ник­те­рін есеп­ке алу кі­та­бы және т.б.), ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу, ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру өн­ді­рі­сі­нің жай-күйі мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша тал­да­ма­лық қо­ры­тын­ды­лар мен анық­та­ма­лар жа­сау.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма және заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі Жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің ор­ман және био­ло­ги­я­лық си­патта­ма­ла­ры.
    5. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру­дің әр­түр­лі тех­но­ло­ги­я­ла­ры мен аг­ро­тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры.
    6. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры, олар­дың негіз­гі си­патта­ма­ла­ры және пи­том­ник жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де қол­да­ны­луы.
    7. Әр­түр­лі ты­ңайт­қы­штар­ды, сти­му­ля­тор­лар­ды, гер­би­цид­тер­ді және бас­қа хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды қол­да­ну әді­сте­рі, нор­ма­ла­ры және ке­зе­ңі.
    8. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    9. Эко­но­ми­ка және өн­ді­рі­сті ұй­ым­да­сты­ру, Ең­бек және бас­қа­ру негіз­де­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су
    Дағ­ды:
    1. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­рын­да­ғы ор­ман мә­де­ни жұ­мыста­ры­ның кө­ле­мін ай­қын­дау, ор­ман да­қыл­да­рын егу және отыр­ғы­зу, құн­ды­лы­ғы тө­мен ек­пе­лер­ді ре­кон­струк­ци­я­лау және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су ша­ра­ла­ры бой­ын­ша жо­ба­лық тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны тек­се­ру және бе­кі­ту­ге дай­ын­дау.
    2. Ор­ман-мә­де­ни жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша күн­тіз­бе­лік жос­пар­лар жа­сау.
    3. Аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­дың уақ­ты­лы және дұ­рыс орын­да­луын, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су жө­нін­де­гі жұ­мыстар­дың са­па­сын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау.
    4. Арам­шө­птер­дің құ­ра­мын анық­та­ңыз және олар­мен кү­ре­су ша­ра­ла­рын жа­са­ңыз.
    5. Ты­ңайт­қы­штар­дың әр­түр­лі түр­ле­рін және өсім­дік­тер­дің өсу­ін био­ло­ги­я­лық рет­те­гіш­тер­ді қол­да­ну қа­жет­ті­лі­гі мен мер­зім­де­рін анық­та­ңыз.
    6. Тұ­рақ­ты тұ­рақ­ты өнім­ді ор­ман да­қыл­да­рын өсі­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды, өрт­ке қар­сы ал­дын алу және ек­пе­лер­ді зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау жө­нін­де­гі ша­ра­лар­ды әзір­леу және ен­гі­зу.
    7. Ор­ман да­қыл­да­ры­ның ке­бу неме­се өлу се­беп­те­рін анық­та­ңыз.
    8. Ор­ман­дар­дың та­би­ғи жа­ңа­руы­на жәр­дем­де­су бой­ын­ша өт­кі­зі­л­ген іс-ша­ра­лар­мен ор­ман да­қыл­да­ры мен алаң­дар­ды тех­ни­ка­лық қа­был­да­уды және тү­ген­де­уді жү­зе­ге асы­ру.
    9. Ор­ман да­қыл­да­рын ор­ман жа­мы­л­ған алаң­ға кө­ші­ру про­це­сін ба­қы­лау.
    10. Ор­ман-мә­де­ни жұ­мыстар­ды ба­рын­ша ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру үшін ме­ха­низмдер мен жаб­дық­тар­дың ас­сор­ти­мен­тін таң­дау.
    11. Ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру және ор­ман өсі­ру са­ла­сын­да­ғы ғы­лым мен тех­ни­ка­ның же­ті­стікте­рін тал­дау және қол­да­ну.
    12. Есеп­ке алу бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны (ор­ман да­қыл­да­рын есеп­ке алу кі­та­бы және т.б.), ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу, ор­ман-мә­де­ни өн­ді­рі­стің жай-күйі мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша тал­да­ма­лық қо­ры­тын­ды­лар мен анық­та­ма­лар жа­сау.
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма және заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі Жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман да­қыл­да­рын өн­ді­ру­де қол­да­ны­ла­тын озық тех­но­ло­ги­я­лар, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру мен өсі­ру­дің аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­де­рі.
    5. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­ның био­ло­ги­я­сы, олар­ды ба­қы­лау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    6. Ты­ңайт­қы­штар­дың әр­түр­лі түр­ле­рін және бас­қа өсу рет­те­гіш­те­рін қол­да­ну құ­ра­мы, мер­зі­мі және нор­ма­ла­ры.
    7. Ор­ман-мә­де­ни өн­ді­рі­сте қол­да­ны­ла­тын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры және олар­дың тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры.
    8. Эко­но­ми­ка және өн­ді­рі­сті ұй­ым­да­сты­ру, Ең­бек және бас­қа­ру негіз­де­рі.
    9. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі құ­жат­та­ма­ны са­па­лы жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету.
    Дағ­ды 1:
    Қор­ғау ек­пе­ле­рі­нің өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман учас­ке­ле­ріне тех­ни­ка­лық тек­се­ру жүр­гі­зу.
    2. Ор­ман учас­ке­ле­рін, сыз­ба­лар­ды және бас­қа да қа­жет­ті құ­жат­тар­ды тех­ни­ка­лық тек­се­ру ак­ті­сін ре­сім­деу.
    3. Ор­ман­дар­ды қор­ғау, қор­ғау, мо­лық­ты­ру, ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ру­ға тап­сы­ры­стар­ды ор­на­ла­сты­ру жө­нін­де­гі құ­жат­та­ма­ны дай­ын­дау.
    4. Қор­ға­ныш ор­ман ек­пе­ле­рін өн­ді­ру жо­ба­ла­рын тек­се­ру­ді және олар­ды бе­кі­ту үшін дай­ын­да­уды жү­зе­ге асы­ру.
    5. Ор­ман қор­ғау жұ­мыста­ры­ның аг­ро­тех­ни­ка­лық мер­зім­де­рі мен са­па­сын, сон­дай-ақ осы жұ­мыстар­ды орын­дау ке­зін­де ор­ман­дар­да­ғы өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі­нің сақ­та­луын ба­қы­лау.
    6. Ор­ман қор­ғау жұ­мыста­ры­ның же­дел-күн­тіз­бе­лік жос­пар­ла­рын жа­са­у­ға, ор­ман­дар­да­ғы өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка, ор­ман ек­пе­ле­рін тех­ни­ка­лық қа­был­дау, тү­ген­деу және тек­се­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды әзір­ле­у­ге және орын­да­у­ға қа­ты­су.
    7. Ор­ман да­қыл­да­рын есеп­ке алу кі­та­бын, сон­дай-ақ ор­ман да­қыл­да­рын есеп­ке алу және бел­гі­лен­ген есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу.
    8. Ор­ман­дар­ды қор­ғау, қор­ғау және мо­лық­ты­ру бой­ын­ша жүр­гі­зі­ле­тін іс-ша­ра­лар­дың ти­ім­ді­лі­гін тал­дау.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман се­лек­ци­я­сы және ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    2. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    3. Ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы және се­лек­ция негіз­де­рі, ек­пе­лер мен аға­штар­дың се­лек­ци­я­лық са­нат­та­ры, тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін ірік­те­удің, отыр­ғы­зу­дың және қа­лып­та­сты­ру­дың негіз­гі прин­ципте­рі.
    4. Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің био­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі.
    5. Ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін қа­ла­удың және қа­лып­та­сты­ру­дың ин­но­ва­ци­я­лық тә­сіл­де­рі.
    6. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тәу­ел­сіз­дік және қа­был­дан­ған ше­шім­дер­ге се­нім­ді­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Жұ­мыстың жа­ңа әді­сте­рін, қар­қын­ды тех­но­ло­ги­я­лар­ды әзір­леу қа­бі­ле­ті
    Ақ­па­рат­тың үл­кен кө­ле­мін тал­дау және са­лы­сты­ру мүм­кін­ді­гі
    Жұ­мыс­та­ғы жа­у­ап­кер­ші­лік пен адал­дық
    Бас­қа­лар­мен қа­рым-қа­ты­на­сты бас­қа­ру
    Жа­ңа­шыл­дық­қа ұм­ты­лу, көз­қа­рас­тар­дың кең­ді­гі, эру­ди­ция
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    7
    Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ба­стығы
    7
    Ор­ман­шы­лық бас­шы­сы
    13. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ин­же­нер-ор­ман па­то­ло­гы»
    Код:
    2132-1-011
    Кә­сі­бі
    2132-1
    Кә­сіп ата­уы
    Ин­же­нер-ор­ман па­то­ло­гы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы
    3-бө­лім. Об­лы­стық неме­се рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    2-та­рау. Ма­ман­дар ла­у­а­зым­да­ры
    4-па­ра­граф. Ор­ман па­то­ло­гы-ин­же­не­рі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы: Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар
    Ква­ли­фи­ка­ция:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    1) бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі бі­рін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де төрт жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі екін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; екін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі са­на­ты жоқ ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; са­нат­сыз: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия), жұ­мыс өті­ліне та­лап­тар қой­ыл­май­ды;
    2) бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Био­ло­гия" бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және бі­рін­ші са­нат­ты бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі­ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Био­ло­гия" бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және екін­ші са­нат­ты бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл: екін­ші са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Био­ло­гия" бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және са­нат­сыз бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл; са­нат­сыз:"Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Био­ло­гия" бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім, жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    2143-1-006 ор­ман­ды қор­ғау және қор­ғау ин­же­не­рі
    2143-1-007 қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ин­же­не­рі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    По­пу­ля­ция жағ­дай­ы­ның ма­ңы­зды био­ло­ги­я­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау, алын­ған де­ректер­ді тал­дау негі­зін­де Зи­ян­кестер по­пу­ля­ци­я­сы­ның одан әрі да­муы ту­ра­лы бо­лжам жа­сау және жою ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу­дің орын­ды­лы­ғы ту­ра­лы мә­се­ле­ні ше­шу.
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Са­ни­тар­лық-са­уық­ты­ру неме­се ис­тре­би­тель­дік жо­ба­лар­ды әзір­леу үшін ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық зерт­те­уді ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің түр­лік құ­ра­мын анық­тау және зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің ошақ­та­рын тү­ген­деу жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Са­ни­тар­лық-са­уық­ты­ру неме­се ис­тре­би­тель­дік жо­ба­лар­ды әзір­леу үшін ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық тек­се­ру­ді ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман­ның са­ни­тар­лық жағ­дай­ын жақ­сар­ту бой­ын­ша ор­ман па­то­ло­ги­я­лық тек­се­ру жүр­гі­зу
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман­ды қор­ғау бой­ын­ша же­дел және ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті, даб­ыл па­рақ­та­рын тал­дау.
    2. Ор­ман объ­ек­ті­ле­рін анық­тау, си­паттау, сәй­кестен­ді­ру әді­сте­рін қол­да­ну, ек­пе­лер­ге ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық си­патта­ма бе­ру.
    3. Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық және өзге де ақ­па­рат де­рекқор­ла­ры­мен жұ­мыс іс­теу.
    4. Негіз­гі және ар­найы ком­пью­тер­лік бағ­дар­ла­ма­лар­да жұ­мыс іс­теу.
    5. Жи­нал­ған ақ­па­рат­ты тү­сін­ді­ру және ұсы­ну.
    6. Кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды пай­да­ла­ны­ңыз.
    Бі­лім:
    1. ҚР Ор­ман Ко­дек­сі.
    2. ҚР Ең­бек ко­дек­сі.
    3. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, кү­зе­ту, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма.
    4. Ор­ман­ды қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша нор­ма­тив­тік және әді­сте­ме­лік құ­жат­тар.
    5. Ор­ман­дар­ды қор­ғау жө­нін­де­гі тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу жө­нін­де­гі нор­ма­тив­тік және әді­сте­ме­лік құ­жат­тар.
    6. Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің био­ло­ги­я­сы.
    7. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Тұ­рақ­ты және (неме­се) уа­қыт­ша бай­қау пункт­те­рін (тұ­рақ­ты және (неме­се) уа­қыт­ша сы­нақ алаң­да­рын) са­лу
    Бі­лім:
    1. Ор­ман объ­ек­ті­ле­рін анық­тау, си­паттау, сәй­кестен­ді­ру әді­сте­рін қол­да­ну, ек­пе­лер­ге ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық си­патта­ма бе­ру.
    2. Зи­ян­ды ор­га­низмдер по­пу­ля­ци­я­сы­ның жағ­дай­ын тал­дау әді­сте­рі мен құ­рал­да­рын қол­да­ну.
    3. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры ошақ­та­ры­ның ше­ка­ра­ла­рын, ек­пе­лер­дің са­ни­тар­лық және ор­ман па­то­ло­ги­я­лық жай-күй­ін анық­тау және нақ­ты­лау.
    4. Ор­ман па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг объ­ек­ті­сі бой­ын­ша жи­нал­ған ақ­па­рат­ты тү­сін­ді­ру және ұсы­ну.
    5. Негіз­гі және ар­найы ком­пью­тер­лік бағ­дар­ла­ма­лар­да жұ­мыс іс­теу.
    6. Ек­пе аға­штарды­с­а­уық­ты­ру­ға, сон­дай-ақ олар­дың қор­ға­ны­штық және са­ни­та­ри­я­лық-ги­ги­е­на­лық функ­ци­я­ла­рын сақ­та­у­ға ба­ғыт­тал­ған ор­ман қор­ғау, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және ұй­ым­да­сты­ру іс-ша­ра­ла­ры­ның ке­ше­нін әзір­лей­ді;
    7. Ор­ман қор­ғау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау бой­ын­ша нұс­қа­ма жүр­гі­зу.
    Бі­лім:
    1.ҚР Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лық және нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ры.
    2.Ор­ман­ды қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша нор­ма­тив­тік және әді­сте­ме­лік құ­жат­тар.
    3.Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг өн­ді­рі­сі­нің тех­но­ло­ги­я­сы мен әді­сте­рі.
    4. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі, Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау, іш­кі ең­бек тәр­ті­бі ере­же­ле­рі, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар.
    5. Өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    6. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы өзге де заң­на­ма­лық және заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­ле­рі.
    Бі­лік­ті­лік­ті та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Дағ­ды 3.
    Тұ­рақ­ты және таң­да­ма­лы жер­де­гі (заттай) ба­қы­ла­у­лар
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг ке­зін­де бел­гі­лен­ген ны­сан бой­ын­ша сы­нақ алаң­да­рын­да­ғы аға­штар­ды же­ке си­паттау.
    2. Бө­лім­де­гі ағаш түр­ле­рін күй са­нат­та­ры бой­ын­ша көз­бен бө­лу.
    3. За­қым­да­ну бел­гі­ле­рін және ек­пе­лер­дің әл­сі­ре­уі мен өлу се­беп­те­рін анық­та­ңыз.
    4. Аға­штар­ды жай-күй са­нат­та­ры бой­ын­ша тұ­рақ­ты және (неме­се) уа­қыт­ша сы­нақ алаң­да­рын­да та­ра­ту.
    5. Ек­пе­лер­ді ірік­теп так­са­ци­я­лау.
    6. Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық бө­лін­ді­лер­ді бө­лі­ңіз.
    7. Ек­пе­лер­дің са­ни­тар­лық және ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық жағ­дай­ын ба­ға­лау.
    8. Зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің ошақ­та­рын анық­та­ңыз.
    9. Кли­мат­тық фак­тор­лар­дың, та­би­ғи апат­тар­дың те­ріс әсе­рі­нен за­қым­дал­ған ор­ман ал­қап­та­рын анық­та­ңыз.
    10. Зи­ян­ды ор­га­низмдер ошақ­та­ры­ның ше­ка­ра­ла­рын және ор­ман­дар­ға өзге де жа­ғым­сыз әсер­лер­ді та­қы­рып­тық ор­ман кар­та­ла­ры­на са­лу.
    11. Ба­қы­лау нәти­же­ле­рін бел­гі­лен­ген ны­сан­да құ­жат­тау және ор­ман­дар­дың са­ни­тар­лық және ор­ман па­то­ло­ги­я­лық жай-күй­ін элек­трон­дық түр­де неме­се қа­ғаз жет­кіз­гіш­тер­де ба­ға­лау және олар­ды де­ректер ба­за­сын қа­лып­та­сты­ру үшін бе­ру.
    Бі­лім:
    1. ҚР Ор­ман Ко­дек­сі.
    2. ҚР Ең­бек ко­дек­сі.
    3. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, кү­зе­ту, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма.
    4. Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг өн­ді­рі­сі­нің тех­но­ло­ги­я­сы мен әді­сте­рі.
    5. Өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    6. Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау жө­нін­де­гі іш­кі ең­бек тәр­ті­бі­нің тәр­ті­бі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің түр­лік құ­ра­мын анық­тау және зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің ошақ­та­рын тү­ген­деу жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    ор­га­низмдер.
    Дағ­ды 1.
    Да­ла жағ­дай­ын­да зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің түр­лік құ­ра­мын анық­тау
    Дағ­ды:
    1. Эн­то­мо­ло­ги­я­лық және фи­то­па­то­ло­ги­я­лық кол­лек­ци­я­лар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын қол­да­ну.
    2. Зи­ян­кестер мен қоз­дыр­ғы­штар­дың түр­ле­рін анық­та­у­шы­лар­мен жұ­мыс жа­са­ңыз.
    3. Оп­ти­ка­лық құ­ры­л­ғы­лар­мен жұ­мыс іс­теу: үл­кейт­кіш әй­нек, ка­ме­ра.
    4. Анық­та­ма­лық үл­гі­лер­ді дай­ын­дау: эн­то­мо­ло­ги­я­лық, фи­то­па­то­ло­ги­я­лық және
    кол­лек­ци­я­лар мен экс­по­зи­ци­я­лар үшін Ағаш түр­ле­рі­нің за­қым­да­нуы.
    5. Негіз­гі және ар­найы ком­пью­тер­лік бағ­дар­ла­ма­лар­да жұ­мыс іс­теу.
    6. Есеп құ­жат­та­ма­сын жүр­гі­зу.
    Білім:
    1.Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің био­ло­ги­я­сы.
    2. Ор­ман эн­то­мо­ло­ги­я­сы және Ор­ман фи­то­па­то­ло­ги­я­сы.
    3. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы.
    4. Ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг, ор­ман-па­то­ло­ги­я­лық зерт­теу әді­сте­рі мен тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    5. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2.
    Зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің по­пу­ля­ци­я­ла­ры­мен ба­қы­ла­на­тын жер үсті (заттай) ірік­те­ме­лі, зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің ошақ­та­рын тү­ген­деу.
    Дағ­ды:
    1. Да­ла­да ор­ман объ­ек­ті­ле­рін анық­тау, си­паттау, анық­тау және ек­пе­лер­дің ор­ман па­то­ло­ги­я­лық си­патта­ма­ла­рын бе­ру әді­сте­рін қол­да­ну.
    2. Зи­ян­ды по­пу­ля­ци­я­лар­дың жағ­дайы ту­ра­лы ақ­па­рат­ты жи­нау және тал­дау әді­сте­рін қол­да­ну ор­га­низмдер.
    3. Зи­ян­кестер­дің түр­лік құ­ра­мын анық­та­ңыз.
    4. То­лық ба­қы­лау объ­ек­ті­сі бой­ын­ша жи­нал­ған ақ­па­рат­ты тү­сін­ді­ру және ұсы­ну.
    5. На­ви­га­ци­я­лық құ­ры­л­ғы­лар мен кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды қол­да­ны­ңыз.
    6.Ал­ғаш­қы бух­гал­тер­лік құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу.
    7. Негіз­гі және ар­найы ком­пью­тер­лік бағ­дар­ла­ма­лар­да жұ­мыс іс­теу.
    8. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­ның түр­лік құ­ра­мын, олар­дың са­ны мен та­ра­луын анық­тау, зи­ян­кестер по­пу­ля­ци­я­сы­ның жағ­дай­ы­на тал­дау жа­сау.
    9. Алын­ған мә­лі­мет­тер негі­зін­де зи­ян­кестер по­пу­ля­ци­я­сы­ның одан әрі да­муы­ның бо­лжа­мын жа­са­ңыз.
    10. Жою іс-ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу­дің орын­ды­лы­ғы неме­се ор­ман­ды са­ни­тар­лық ке­су және бас­қа да ор­ман қор­ғау іс-ша­ра­ла­ры­ның кө­ле­мі ту­ра­лы ұсы­ны­стар дай­ын­дау.
    Бі­лім:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Ор­ман­ды қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша нор­ма­тив­тік-әді­сте­ме­лік құ­жат­тар.
    3. Ор­ман­ды қор­ғау бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны дай­ын­да­удың нор­ма­тив­тік-әді­сте­ме­лік құ­жат­та­ры.
    4. Гео­де­зия, кар­то­гра­фия және гео­гра­фи­я­лық ақ­па­рат­тық жүй­е­лер.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Топ­та жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Қызығ­у­шы­лы­ғы
    Қа­рым-қа­ты­нас дағ­ды­ла­ры
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті
    Ақ­па­рат­пен жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Ба­ста­ма­лық, ше­шім­ді­лік.
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Ма­ман­дық ата­уы
    7
    Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ба­стығы
    6
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ин­же­не­рі
    14. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ба­стығы»
    Код:
    1310-2-021
    Кә­сі­бі
    1310-2
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ба­стығы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    7
    СБШ бой­ын­ша іш­кі бі­лік­ті­лік дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы
    2-бө­лім. Та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    1-та­рау. Бас­шы­лар ла­у­а­зым­да­ры
    10-па­ра­граф. Ор­ман тұқым­ба­ғы­ның бас­шы­сы
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі: ма­ги­стра­ту­ра
    Ма­манды­ғы: Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия), өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы (аг­ро­но­мия, то­пы­рақ­та­ну және аг­ро­хи­мия, же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы, өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин) және ұй­ым­ның ти­іс­ті бей­і­ні бой­ын­ша ке­мін­де бір жыл жұ­мыс өті­лі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі (ор­та ар­найы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шафт құ­ры­лы­сы (түр­ле­рі бой­ын­ша)", "Аг­ро­но­мия", "Эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (түр­ле­рі бой­ын­ша)",және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы неме­се ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ұй­ым­да­рын­да­жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    1210-0-070 Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ы­мы­ның бас­шы­сы (ди­рек­то­ры, пре­зи­ден­ті және т.б.)
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман­дар­ды пай­да­ла­ну­ды, олар­ды қор­ғауды, қор­ғауды және мо­лық­ты­ру­ды қам­та­ма­сыз ету
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Өн­ді­рі­стік-эко­но­ми­ка­лық қам­та­ма­сыз ету және ұй­ым­да­сты­ру ме­ке­ме­нің қыз­ме­ті.
    2. Ме­ке­ме­нің қар­жы-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек қыз­ме­ті 1: Өн­ді­рі­стік-эко­но­ми­ка­лық қам­та­ма­сыз ету және ұй­ым­да­сты­ру ме­ке­ме­нің қыз­ме­ті.
    Дағ­ды 1.
    Қор­ша­ған ор­та­ны ұтым­ды пай­да­ла­ну, қор­ға­ныш ор­ман өсі­ру және ор­ман­ды қор­ғау са­ла­сын­да­ғы өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­мет­ті ұй­ым­да­сты­ру және қол­дау
    Дағ­ды:
    1. Ме­ке­ме­лер­дің бар­лық қыз­мет­кер­ле­ріне, оның ішін­де мем­ле­кет­тік ор­ман қор­ғау және ор­ман өрт­ке қар­сы бө­лім­ше­ле­ріне жал­пы бас­шы­лық­ты қам­та­ма­сыз ету, сон­дай-ақ олар­ды жұ­мыспен қам­та­ма­сыз ету.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман ор­на­ла­сты­ру, ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, ор­ман­дар­ды сақ­тау және қор­ғау жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жос­пар­ла­ры мен жо­ба­ла­ры­ның дұ­рыс орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету.
    3. Қор­ша­ған ор­та­ны ұтым­ды пай­да­ла­ну­ды, ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру­ді және ор­ман өсі­ру­ді, ор­ман­дар­ды па­то­ген­ді ор­га­низмдер­ден қор­ғауды қам­та­ма­сыз ету, ор­ман өрт­те­рі­нің ал­дын алу­ға және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ды арт­ты­ру­ға ба­ғыт­тал­ған ұй­ым­дық-тех­ни­ка­лық және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы іс-ша­ра­ла­ры­ның жүй­е­сін әзір­ле­уді қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша ағым­да­ғы және пер­спек­ти­ва­лық өн­ді­рі­стік жос­пар­лар­дың дай­ын­да­луын ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­ды. ор­ман­дар­дың ре­кре­а­ци­я­лық құн­ды­лы­ғы.
    4. Ға­лым­дар­ды тар­та оты­рып, ге­не­ти­ка­лық-се­лек­ци­я­лық негіз­де тұ­рақ­ты ор­ман тұқым ба­за­сын және ге­не­ти­ка­лық объ­ек­ті­лер­ді құ­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ру және үй­ле­сті­ру.
    5. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру жұ­мыста­рын (тұқым­дар­ды жи­нау, отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру, ор­ман да­қыл­да­рын жа­сау), ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­ді (негіз­гі, ара­лық пай­да­ла­ну үшін ке­су және т.б.), ор­ман ор­на­ла­сты­ру ере­же­ле­рі­нің сақ­та­луын ба­қы­лау және ұй­ым­да­сты­ру.
    6. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар­дың орын­да­луын, ор­ман өрт­те­рін же­дел анық­тау мен сөн­ді­ру­ді, ор­ман­ды бұ­зу­шы­лық­тар­дан қор­ғауды, ор­ман па­то­ло­ги­я­сы­ның ал­дын алу және жою ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету және ба­қы­лау.
    7. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, ор­ман­дар мен жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін сақ­тау және қор­ғау са­ла­сын­да­ғы ше­тел­дік және отан­дық ғы­лым мен тех­ни­ка­ның әзір­ле­ме­ле­рін ен­гі­зу.
    8. Бе­кі­ті­л­ген жос­пар­ға сәй­кес ор­ман да­қыл­да­рын ірік­теу үл­гі­ле­рін, кө­шет ма­те­ри­ал­да­ры­ның са­па­сын ба­қы­лау,өсі­ру мен са­ту үшін олар­ды ор­ман тұқы­мы стан­ци­я­сы­на жө­нел­ту­ді ұй­ым­да­сты­ра­ды;
    9. Кө­шет­тер өсі­ру­ге ар­нал­ған жо­ға­ры са­па­лы тұқым­дар­ды пай­да­ла­ну­ды және өн­ді­рі­стік алаң­дар­ды, ты­ңайт­қы­штар­ды, жаб­дық­тар­ды, кө­лік­тер мен ме­ха­низмдер­ді ти­ім­ді пай­да­ла­ну­ды қам­та­ма­сыз ете­ді;
    Бі­лім:
    1. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ор­ман ко­дек­сі.
    2. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    3. Учас­ке­нің өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тіне қа­ты­сты қа­улы­лар, нұс­қа­у­лар, бұй­рық­тар, нұс­қа­у­лар және бас­қа да нұс­қа­улық ма­те­ри­ал­дар.
    4. Эко­но­ми­ка, өн­ді­рі­сті, ең­бек­ті және бас­қа­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру негіз­де­рі.
    5. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет ет­пей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Ме­ке­ме­нің қар­жы-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру.
    Дағ­ды-1
    Ме­ке­ме­нің қар­жы­лық-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау және оны оң­тай­лан­ды­ру жол­да­ры
    Дағ­ды­лар:
    1. Штат­тық кесте­ні, шы­ғын­дар сме­та­сын, бюд­жет­тен тыс қа­ра­жат­тар­дың тү­су жос­па­рын дай­ын­да­уды қа­да­ға­лау.
    2. Ре­сур­стар­ды неғұр­лым үнем­ді пай­да­ла­ну, озық тех­но­ло­ги­я­лар мен өнім­ді­лі­гі жо­ға­ры жаб­дық­тар­ды ен­гі­зу мә­се­ле­ле­рін ше­шу үшін ме­ке­ме­нің қар­жы-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тіне тал­дау жа­сау.
    3. Жаб­дық­та­у­шы­лар ал­дын­да­ғы ма­те­ри­ал­дар­ға, жаб­дық­тар­ға, ке­рек-жа­рақ­тар­ға және т.б., ал қыз­мет­кер­лер­ге ең­бек­ке ақы тө­леу бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер­дің уақ­ты­лы орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету.
    4. Қар­жы ре­сур­ста­ры­ның ұтым­ды және мақ­сат­ты пай­да­ла­ны­луын ба­қы­лау.
    5. Өн­ді­ріс пен ең­бек ре­сур­ста­рын пай­да­ла­ну дә­ре­же­сін, тех­ни­ка­ның, қол­да­ны­ла­тын тех­но­ло­ги­я­лар­дың жағ­дай­ын, өн­ді­рі­сті, ең­бек­ті және бас­қа­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру­ды ба­ға­лау.
    6. Ре­сур­стар­ды ти­ім­ді­рек пай­да­ла­ну­ға, ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық про­гре­сті та­ра­ту­ға, ке­лең­сіз құ­бы­лы­стар мен на­шар орын­дал­ған жұ­мыстар­дың се­беп­те­рін ба­рын­ша азай­ту­ға ба­ғыт­тал­ған іс-ша­ра­лар­дың орын­да­луын ба­қы­лау.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, ор­ман қо­рын пай­да­ла­ну, қор­ғау және кү­зе­ту және ор­ман өсi­мiн мо­лай­ту са­ла­сын­да­ғы заң­дар мен өзге де заң­на­ма­лық ак­тiлер.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы қыз­ме­тіне қа­ты­сты жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың же­тек­ші ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­у­ла­ры, са­ни­тар­лық ере­же­ле­рі, нұс­қа­у­ла­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ре­сур­стар­ды пай­да­ла­ну ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау прин­ципте­рі мен әді­сте­рі.
    5. Ме­ке­ме­нің қыз­ме­тін рет­тей­тін құ­жат­тар­ды әзір­леу ме­ха­низ­мі, әді­сте­ме­сі және бе­кі­ту ере­же­ле­рі.
    6. Есеп­тік құ­жат­тар­ды жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға, уәкі­лет­ті ор­ган­дар­ға және бас­қа да мүд­де­лі ұй­ым­дар­ға ұсы­ну прин­ципте­рі, тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    7. Қа­уіп­сіз­дік, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі бой­ын­ша заң­на­ма­лық та­лап­тар.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мейл­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тұ­рақ­ты өзін-өзі же­тіл­ді­ру
    Сын­ды қа­был­дай бі­лу
    Анық­тау
    Ба­ста­ма
    Мә­се­ле­ні же­дел ше­шу
    Тез шо­ғыр­ла­ну мүм­кін­ді­гі
    Жос­пар­лай бі­лу
    Жұ­мысы­ңы­зды тал­да­ңыз және же­тіл­ді­рі­ңіз
    Қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
    Өз ше­шім­де­рі­ң­із­дің дұ­ры­стығ­ын та­лап еті­ңіз
    Үй­ле­сті­ру қа­бі­ле­ті
    Жо­ға­ры бі­лік­ті ко­ман­да­ны таң­да­ңыз
    По­зи­тив­ті кейіп­кер
    Жа­на­шыр­лық қа­бі­ле­ті
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Ма­манды­ғы
    8
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы бас ин­же­не­рі
    7
    Ор­ман­шы­лық ба­стығы

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    13. Мемлекеттік органның атауы:

    Қазакстан Республикасының Экология және табиғи ресурстары министрлігі

    Орындаушы:

    Жасуланова Айнур , +7 (777) 777 77 85, [email protected]

    14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

    «Агроөнеркәсіптік бірлестіктер кешені» консорциумы

    Орындаушылар:

    Мамбетов Б.Т., +7 (777) 116 40 37, [email protected]

    Майсупова Б.Д., +7 (705) 776 93 37, [email protected]

    15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 1 , 29.11.2024 г.

    16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: -

    17. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

    19. Болжалды қайта қарау күні: 01.12.2028 г.

    Бұйрыққа 2-қосымша

    «Ормандарды молықтыру және орман өсіру»кәсіби стандарты

    1 тарау. Жалпы ережелер

    1. «Ормандарды молықтыру және орман өсіру» кәсіби стандарты (бұдан әрі – Кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, білім беру мекемелеріндегі қызметкерлер мен түлектерді сертификаттау үшін материалдар әзірлеуге, персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге арналған.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) Агротехникалық күтім - шөпті және қалаусыз жаңаратын ағаш-бұта өсімдіктерін жоюға бағытталған агротехникалық іс-шаралар жүргізу.

    2) Ормандарды молықтыру – бұл орманды күтіп-баптау және оны сауықтыру жөніндегі шараларды қоса алғанда, бұрын орманмен жабылған алаңдарда орман дақылдарын құру немесе табиғи жаңаруға жәрдемдесу шараларын жүргізу.

    3) Гербицидтер - өсімдіктерді жою үшін қолданылатын химиялық заттар. Өсімдіктерге әсер ету сипаты бойынша өсімдіктердің барлық түрлерін өлтіретін үздіксіз әсер ететін гербицидтер және өсімдіктердің кейбір түрлеріне әсер ететін және басқаларына зиян келтірмейтін селективті (селективті) әсер ететін гербицидтер болып бөлінеді.

    4) Жоюға бағытталған іс-шаралар - зиянкестерді немесе ауру қоздырғыштарын тікелей жоюға бағытталған күрес шаралары

    5) Орман өсіру – бұрын орман астында болмаған аумақтарда жасанды орман екпелерін құру және өсіру.

    6) Орман питомнигі-орман отырғызу материалын өсіруге арналған учаске. Ескерту. Питомник отырғызу материалын өсіруге арналған кәсіпорынды немесе оның мамандандырылған бөлігін білдіреді.

    7) Орман тұқым шаруашылығы-құнды тұқым қуалайтын қасиеттері бар тұқым алу теориясы мен практикасы.

    8) Жабық тамыр жүйесі бар отырғызу материалы-бұл арнайы субстратта өсірілген және бір кесек Жермен тұрақты өсетін жерге отырғызуға арналған көшеттер немесе көшеттер.

    9) Орман дақылдарын құру технологиясы – жаңа алаңға отырғызылған берілген сападағы отырғызу материалының табысты өсуін және дамуын қамтамасыз ететін дәйекті тәсілдер мен операциялардың жиынтығы.

    10) Орман отырғызу материалын өсіру технологиясы - орман питомнигінде берілген сападағы отырғызу материалын өсіруді қамтамасыз ететін дәйекті агротехникалық тәсілдер мен операциялардың жиынтығы.

    11) Орнықты орман пайдалану – бұл қоғамның тұрақты негізде орман ресурстарына, пайдалылықтары мен қызметтеріне көпжақты қажеттіліктерін қамтамасыз ететін орнықты даму мақсаттарына қызмет ететін орман ресурстарын басқарудың жоғары деңгейінің көрсеткіші.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

    1) БА – біліктілік анықтамалығы;

    2) БТБА - Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

    3) ҰБК - ұлттық біліктілік шеңбері;

    4) СБШ-Салалық біліктілік шеңбері;

    5) ЭҚТК-Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші.

    2 тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4. Кәсіби стандарттың атауы: «Ормандарды молықтыру және орман өсіру».

    5. Кәсіби стандарт коды:

    6. ЭҚТК сәйкес секцияны, бөлімді, топты, сыныпты және кіші сыныпты көрсету:

    Секция А. Ауыл, орман және балық шаруашылығы

    02 Орман шаруашылығы және ағаш кесу

    02.1 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.10 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.10.0 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі

    02.4 ағаш өсіруге және ағаш кесуге байланысты қызметтер

    02.40 орман шаруашылығымен және ағаш кесумен байланысты қызметтер

    02.40.0 орман шаруашылығымен және ағаш кесумен байланысты қызметтер

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: «Ормандарды молықтыру және орман өсіру» Кәсіби стандарты тұқым мен конустарды дайындауды қоса алғанда, орман шаруашылығы іс-шараларын ұйымдастырумен және басқарумен айналысатын мамандардың құзыреттері мен кәсіби дағдыларына қойылатын талаптарды анықтайды. Кәсіби стандарт орман дақылдарын құру, агротехникалық шараларды жүргізу, отырғызу материалын өсіру, орман питомниктерін ұйымдастыру және басқару сияқты негізгі қызмет салаларын қамтиды.

    8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

    1) Орман шаруашылығындағы біліктілігі жоқ жұмысшы - 1 СБШ-нің деңгейі

    2) Ағаш тұқымдарын және бүршіктерін дайындаушы - 3 СБШ-нің деңгейі

    3) Орман дақылдарын өндіру мастері - 4 СБШ-нің деңгейі

    4) Орман пайдалану және орман өсіру жөніндегі инженерлер - 6 СБШ-нің деңгейі

    5) Орман шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші) - 7 СБШ-нің деңгейі

    3-тарау. Кәсіптер картасы

    9. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы бі­лік­ті­лі­гі жоқ жұ­мыс­шы»:
    Код:
    9211-4
    Кә­сі­бі
    9211-4-003
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы бі­лік­ті­лі­гі жоқ жұ­мыс­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ба­ста­уыш бі­лім
    Ма­ман­дық:
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    9211-4-007 - Аға­штар­ға кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі жұ­мыс­шы
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Отыр­ғы­зу, аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар (су­а­ру, то­пы­рақ­ты қоп­сы­ту және қоп­сы­ту, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар ен­гі­зу, құр­ғақ бұ­тақ­тар­ды ке­су және қу­ра­ған жер­лер­ді жи­нау).
    Ең­бек функ­ци­я­лар­дың си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Қор­ға­ныс ек­пе­ле­рін құ­ру үшін дай­ын­дық және негіз­гі жұ­мыстар­ды орын­дау.
    2. Көк­тем­гі және күз­гі ор­ман отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Қор­ға­ныс ек­пе­ле­рін құ­ру үшін дай­ын­дық және негіз­гі жұ­мыстар­ды орын­дау.
    Дағ­ды 1:
    Қор­ға­ныш ек­пе­ле­рін құ­ру­ға дай­ын­дық бой­ын­ша бі­лік­ті­лі­гі жоқ жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу
    Дағ­ды­лар:
    1. Ор­ман-мә­де­ни алаң­да дай­ын­дық жұ­мыста­рын жүр­гі­зу (қу­ра­ған аға­штар­ды, та­стар­ды жи­нау, та­за­лау және т.б.).
    2. Ор­ман-мә­де­ни алаң­ның ше­ка­ра­ла­рын­да ба­ға­на­лар ор­на­ту.
    3. Ор­ман-мә­де­ни алаң­да қа­зу орын­да­рын дай­ын­да­ңыз, қар бүр­шік­те­рін жа­са­ңыз.
    4. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын алаң­ға қа­зып алы­ңыз неме­се оның қар­лы бор­тын са­лы­ңыз.
    5. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған отыр­ғы­зу­дан кей­ін кө­шет­тер­ді қол­мен отыр­ғы­зу, да­қыл­дар­ды то­лық­ты­ру, кө­шет­тер­ді мандрель­деу.
    6. Ағаш отыр­ғы­зу ма­ши­на­ла­рын­да (отыр­ғыз­ғы­штар­да) кө­шет­тер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған отыр­ғы­зу­ды жү­зе­ге асы­ру.
    7. Өсім­дік­тер­ді ме­ха­ни­ка­лық отыр­ғы­зу ке­зін­де мандрель­дің орын­да­луын ұй­ым­да­сты­ры­ңыз және ба­қы­ла­ңыз.
    8. Кө­шет­тер­ді арам­шө­птер­ден та­зар­ту және қоп­сы­ту.
    9. Қа­тар ара­лық­та­рын­да шөп ша­бу.
    Бі­лім­дер:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, кү­зе­ту, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. То­пы­рақ­ты өң­де­удің әр­түр­лі жүй­е­ле­рі мен әді­сте­рі­нің тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    5. Рұқ­сат еті­л­ген гер­би­цид­тер­ді қол­да­ну­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, олар­ды ен­гі­зу нор­ма­ла­ры мен мер­зім­де­рі.
    6. Тер­ми­я­лық өң­де­уді жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өрт қа­уіп­сіз­ді­гі қа­ғи­да­ла­ры.
    7. Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­дің тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры мен жұ­мыс нұс­қа­у­ла­ры.
    8. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Көк­тем­гі және күз­гі ор­ман отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман қор­ғау ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу және олар­ға кү­тім жа­сау жұ­мыста­ры
    Дағ­ды­лар:
    1. Ағаш отыр­ғы­зу ере­же­ле­рін сақ­тау.
    2. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­ры­ның ашық та­мыр жүй­е­сі­нің ке­бу­іне жол бер­ме­ңіз.
    3. Жа­бық та­мыр жүй­е­сі бар аға­штар­ды отыр­ғы­зу ке­зін­де то­пы­рақ ко­ма­сы­ның құ­ла­у­ы­на жол бер­ме­ңіз.
    4. Аг­ро­тех­ни­ка­лық ша­ра­лар­ды (су­а­ру, арам­шө­птер­ді жою және то­пы­рақ­ты қоп­сы­ту, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды қол­да­ну) дұ­рыс және уақ­ты­лы жүр­гі­зу.
    5. Ағаш өсі­ру ша­ра­ла­рын дұ­рыс жүр­гі­зі­ңіз.
    Бі­лім­дер:
    1. Ор­ман-мә­де­ни алаң­да, ба­ға­на­лар­ды ор­на­ту және ор­ман-мә­де­ни алаң­ды шек­теу жө­нін­де­гі дай­ын­дық жұ­мыста­ры­ның қа­ғи­да­ла­ры мен та­лап­та­ры.
    2. Қаз­ба­лар­ды дай­ын­дау және олар­ға отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын ор­на­ла­сты­ру ере­же­ле­рі.
    3. Қар бор­ты мен оны жа­бу­ға ар­нал­ған ма­те­ри­ал­дар­ды орын­да­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    4. Кө­шет­тер мен кө­шет­тер­ді қол­мен отыр­ғы­зу та­лап­та­ры, нор­ма­тив­те­рі мен ере­же­ле­рі, отыр­ғы­зу са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    5. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған ағаш отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар, қа­ғи­да­лар мен та­лап­тар.
    6. Ор­ман да­қыл­да­ры­на аг­ро­тех­ни­ка­лық кү­тім жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    7. Ор­ман-мә­де­ни жұ­мыстар­ды ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру ке­зін­де тех­ни­ка­ны, жаб­дық­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы жө­нін­де­гі ере­же.
    8. Орын­да­ла­тын жұ­мыстар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    9.Жұ­мыс ор­нын­да ең­бек­ті ұтым­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Фи­зи­че­ская вы­нос­ли­вость
    Кон­такт­ность
    Ини­ци­а­тив­ность
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    СБШ -нің ішін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс:
    СБШ-нің дең­гейі:
    Кә­сіп­тің ата­уы:
    10. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ағаш тұқым­да­рын және бүр­шік­те­рін дай­ын­да­у­шы»
    Код:
    6210-9
    Кә­сі­бі
    6210-9-001
    Кә­сіп ата­уы
    Ағаш тұқым­да­рын және бүр­шік­те­рін дай­ын­да­у­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    3
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ТжКБ (жұ­мыс­шы кә­сіп­тер)
    Ма­ман­дық:
    Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лік:
    Ор­ман­шы
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    -
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    6210-1-002 Ор­ман­шы
    6210-9-002 Дай­ын­да­у­шы (ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы)
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Жұ­мысқа қа­был­дау ке­зін­де кә­сі­би қыз­мет­тің маз­мұ­ны мен са­па­сы­на бі­рың­ғай та­лап­тар­ды бі­р­із­ден­ді­ру, бел­гі­леу және қол­дау, сон­дай-ақ аза­мат­тық қор­ға­ны­сты ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу жө­нін­де­гі ма­ман­дар­ға қой­ы­ла­тын бі­лік­ті­лік та­лап­та­рын ай­қын­дау. Аза­мат­тық қор­ға­ныс са­ла­сын­да­ғы ма­ман­дар­ға қа­жет­ті дағ­ды­лар­ды, дағ­ды­лар­ды және бі­лім­ді си­паттау.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Өсіп ке­ле жа­тқан аға­штар­дан тұқым, же­міс және ко­нус жи­нау.
    2. Ке­сі­л­ген аға­штар­дан неме­се жер бе­ті­нен ор­ман тұқы­мы ши­кі­за­тын дай­ын­дау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры
    -
    Ең­бек
    1-функ­ция: өсіп ке­ле жа­тқан тұқым­дар­ды, же­мі­стер­ді және ко­нустар­ды Жи­нау
    Дағ­ды 1:
    Ағаш ша­ты­ры­на кө­те­ріл­мей өсе­тін аға­штар­дан ор­ман тұқым­да­рын жи­нау
    Дағ­ды­лар:
    1. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды әр­түр­лі тә­сіл­дер­мен тә­ж­ге кө­те­ріл­мей дай­ын­да­ңыз: ошмы­ги­ва­ние, ке­су, жыр­ту, ке­су, құ­ла­ту және т. б.
    2. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар­ды қол­да­ны­ңыз-кес­кіш­тер, кес­кіш­тер, іл­гек­тер, же­міс жи­на­у­шы­лар және т. б.
    3. Ең­бек­ті қор­ғау та­лап­та­ры­на сәй­кес жұ­мыс ор­нын ұй­ым­да­сты­ру­дың қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету.
    4. Бір­ге өс­кен кез­де ор­ман тұқым­да­рын тұқым­дар мен түр­лер бой­ын­ша бө­лек, ал фе­но­ло­ги­я­лық ны­сан­да­ры ерекше­ле­не­тін ағаш тұқым­да­ры­ның ор­ман тұқым­да­ры үшін – осы ны­сан­дар бой­ын­ша бө­лек жи­на­уды қам­та­ма­сыз ету.
    5. Ор­ман ек­пе­ле­рі­нің био­эко­ло­ги­я­лық функ­ци­я­ла­ры­на зи­ян кел­тір­мей­тін тә­сіл­дер­мен бар­лық өн­ді­рі­стік опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу
    Бі­лі­мі:
    1. Өнім­ді­лік көр­сет­кіш­те­рі негі­зін­де тұқым жи­нау орын­да­ры.
    2. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды дай­ын­дау мер­зі­мі мен кө­ле­мі.
    3. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған өн­ді­ріс нор­ма­ла­ры.
    4. Тұқым, же­міс және ко­нус жи­нау құ­рал­да­рын пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі.
    5. Орын­да­ла­тын жұ­мыстар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-дағ­ды:
    ағаш ша­ты­ры­на кө­те­рі­ліп өсе­тін аға­штар­дан ор­ман тұқы­мы ши­кі­за­тын жи­нау
    Бі­лім:
    1. Тә­ж­ге кө­те­рі­лу үшін құ­ры­л­ғы­лар мен өр­ме­леу құ­ры­л­ғы­ла­рын қол­да­ны­ңыз.
    2. Кө­тер­гіш­тер­дің әр­түр­лі мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­рын қол­да­на оты­рып, тә­ж­ге кө­те­рі­лу.
    3. Ко­нустар­ды, тұқым­дар­ды және же­мі­стер­ді ке­су, жұ­лу, күй­ді­ру, ке­су үшін әр­түр­лі құ­ры­л­ғы­лар­ды қол­да­ны­ңыз.
    4. Пай­да­ла­ны­ңыз ді­ріл және пнев­ма­ти­ка­лық ко­нустар мен же­мі­стер­ді жи­нау әді­сте­рі.
    5. Тұқым­дар­дың, же­мі­стер­дің және ко­нустар­дың әр­түр­лі пар­ти­я­ла­рын бө­лек жи­нау және та­сы­мал­дау.
    Бі­лім:
    1. Тұқым­дар­дың, же­мі­стер­дің, ко­нустар­дың бел­гі­лі бір тү­рін жи­на­у­ға және жи­на­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    2. Тұқым жи­нау орын­да­ры, өн­ді­ру нор­ма­ла­ры және дай­ын­дау жұ­мыста­ры­ның жос­пар-кесте­сі.
    3. Мо­ди­фи­ка­ция, қол­да­ны­ла­тын сүң­гу­ір құ­ры­л­ғы­ла­ры­на, кө­тер­гіш­тер­ге және ді­ріл құ­ры­л­ғы­ла­ры­на ар­нал­ған нұс­қа­у­лар.
    4. Тұқым­дар­дың бір­тек­ті пар­ти­я­сын қа­лып­та­сты­ру ере­же­ле­рі.
    5. Тә­ж­ге кө­те­ру құ­рал­да­рын және тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек
    2-функ­ция: ке­сі­л­ген аға­штар­дан неме­се жер бе­ті­нен ор­ман тұқы­мы­ның ши­кі­за­тын жи­нау.
    Дағ­ды 1:
    Ке­сі­л­ген аға­штар­дан неме­се жер бе­ті­нен тұқым­дар­ды, же­мі­стер­ді неме­се ко­нустар­ды жи­нау
    Дағ­ды­лар:
    1. Құ­ла­ған ірі тұқым­дар­ды (емен, бук, жаң­ғақ, ал­ма және т.б.) жи­на­у­ға ар­нал­ған аумақ­ты астың­ғы қа­бат­тан және қо­қы­стан та­за­ла­ңыз.
    2. Ке­сі­л­ген аға­штар­дан ор­ман тұқым­да­рын, же­мі­стер мен ко­нустар­ды қол­мен, қы­л­шық­тау неме­се тыр­нау ар­қы­лы жи­на­ңыз.
    3. Аға­штар­ды ке­су және кей­ін­нен тұқым жи­нау ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын жү­зе­ге асы­ру.
    4. Ор­ман тұқым­да­рын, же­мі­стер­ді және ко­нустар­ды жи­нау үшін құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ны­ңыз.
    5. Тұқым­дар­дың, же­мі­стер­дің неме­се ко­нустар­дың бір­тек­ті пар­ти­я­сын жа­са­ңыз.
    Дағ­ды­лар:
    1. Тұқым­дар­дың, ко­нустар­дың және же­мі­стер­дің бел­гі­лі бір тү­рін жи­нау ере­же­ле­рі мен та­лап­та­ры.
    2. Тыр­нау және та­рау тә­сіл­де­рі.
    3. Ор­ман тұқы­мы ши­кі­за­ты­ның бір­тек­ті пар­ти­я­сын жа­са­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    4. Қол­да­ны­ла­тын құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну нұс­қа­у­ла­ры.
    5. Аға­штар­ды ке­су және құ­ла­ған аға­штар­дан тұқым жи­нау, тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар мен құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-дағ­ды: ағаш ке­су мақ­сат­та­ры­на ар­нал­ған жаб­дық­тар­ды, құ­рал­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды дай­ын­дау және ұсақ жөн­деу
    Бі­лім
    1. Ағаш дай­ын­дау құ­рал­да­ры мен жұ­мысқа ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар­ды дай­ын­да­уды жүр­гі­зу.
    2. Құ­ры­л­ғы­лар­дың, құ­рал­дар­дың неме­се жаб­дық­тар­дың бұ­зы­луын неме­се же­тіс­пе­у­ші­лі­гін уақ­ты­лы анық­та­ңыз.
    3. Жаб­дық­ты ұсақ жөн­де­уді, құ­рал-сай­ман­дар­дың ке­се­тін бө­лік­те­рін қай­ра­уды жүр­гі­зу.
    4. Жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­ды жұ­мыс және та­за күй­де ұста­ңыз.
    5. Құ­рал­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды ұзақ сақ­та­у­ға дай­ын­да­ңыз.
    Бі­лі­мі:
    1. Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тың, ай­ла­бұй­ым­дар мен құ­рал­дар­дың нұс­қа­улық­та­ры мен тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы.
    2. Ағаш дай­ын­дау жаб­дық­та­рын сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    3. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар мен құ­рал­дар­ға ұсақ жөн­деу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Фи­зи­ка­лық тө­зім­ді­лік
    Пән­дік-ти­ім­ді ой­лау
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    5
    Ор­ман­шы (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    11. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман да­қыл­да­рын өн­ді­ру ма­сте­рі»
    Код:
    6210-9
    Кә­сі­бі
    6210-9-005
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман да­қыл­да­рын өн­ді­ру ма­сте­рі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім бе­ру
    ТжКБ (ор­та дең­гей­де­гі ма­ман)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лі­гі: ор­ман ше­бе­рі
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    -
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    -
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман да­қыл­да­рын отыр­ғы­зу және өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ор­ман да­қыл­да­ры­на дай­ын­дық жұ­мыста­ры және то­пы­рақ­ты өң­деу.
    2. Ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және олар­ға кү­тім жа­сау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ор­ман да­қыл­да­ры­на дай­ын­дық жұ­мыста­ры және то­пы­рақ­ты өң­деу
    Дағ­ды 1:
    То­пы­рақ­ты ме­ха­ни­ка­лық, хи­ми­я­лық неме­се тер­ми­я­лық өң­деу
    Дағ­ды­лар:
    1. Ор­ман да­қыл­да­рын отыр­ғызуға учас­ке­ні дай­ын­дау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру (ба­ға­на­лар­ды ор­на­ту, учас­ке­ні та­зар­ту, та­стар­ды жи­нау және т. б.)
    2. То­пы­рақ­ты өң­де­уді ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу: ме­ха­ни­ка­лық (ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді қол­да­на оты­рып), хи­ми­я­лық (гер­би­цид­тер­ді қол­да­на оты­рып) неме­се тер­ми­я­лық (от).
    3. То­пы­рақ­ты өң­деу бой­ын­ша бар­лық аг­ро­тех­ни­ка­лық та­лап­тар­ды орын­дау (өң­деу жүй­е­сі, жер жыр­ту те­рең­ді­гі және т.б.).
    4. То­пы­рақ­ты өң­де­у­ге ар­нал­ған ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­дің оң­тай­лы жүй­е­сін анық­тау.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­ғи­да­лар, ере­же­лер, қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    2. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    3. То­пы­рақ­ты өң­де­удің әр­түр­лі жүй­е­ле­рі мен әді­сте­рі­нің тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    4. Рұқ­сат еті­л­ген гер­би­цид­тер­ді қол­да­ну­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, олар­ды ен­гі­зу нор­ма­ла­ры мен мер­зім­де­рі.
    5. Тер­ми­я­лық өң­де­уді жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өрт қа­уіп­сіз­ді­гі қа­ғи­да­ла­ры.
    6. Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­дің тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры мен жұ­мыс нұс­қа­у­ла­ры.
    7. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2 Ты­ңайт­қы­штар мен өсу ак­ти­ва­тор­ла­рын қол­да­ну
    Дағ­ды­лар:
    1. Оң­тай­лы ты­ңайт­қы­штар­ды, сти­му­ля­тор­лар­ды және өсу ак­ти­ва­тор­ла­рын таң­да­ңыз.
    2. Ор­ман да­қыл­да­рын отыр­ғыз­ған­ға дей­ін және отыр­ғыз­ған­нан кей­ін то­пы­р­ақ­қа өсу затта­рын ен­гі­зу бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу.
    3. Ен­гі­зу­дің қа­жет­ті нор­ма­ла­рын, мер­зім­де­рі мен есе­лік­те­рін таң­да­ңыз.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­ғи­да­лар, ере­же­лер, қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    2. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    3. Ты­ңайт­қы­штар­мен жұ­мыс іс­теу та­лап­та­ры, қол­да­ну нор­ма­ла­ры, әді­сте­рі мен мер­зім­де­рі.
    4. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2: Ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және олар­ға кү­тім жа­сау
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман да­қыл­да­рын отыр­ғы­зу
    Дағ­ды­лар:
    1. Өсім­дік­тер­ді отыр­ғы­зу схе­ма­ла­рын, олар­ды алаң­ға ор­на­ла­сты­ру­ды тү­сі­ну.
    2. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын отыр­ғызуға дай­ын­да­ңыз (за­қым­дал­ған және ұзын та­мыр­лар­ды ке­су, сти­му­ля­тор­лар­ға ма­лы­ну, спи­кер жа­сау және т.б.).
    3. Та­мыр­лар­дың ке­бу­іне жол бер­мей, отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын сақ­та­уды қам­та­ма­сыз ету.
    4. Ор­ман да­қыл­да­ры жо­ба­сы­на сәй­кес ор­ман ал­қа­бы­на өсім­дік­тер отыр­ғы­зу­ды жүр­гі­зу.
    5. Бел­гі­лен­ген отыр­ғы­зу аг­ро­тех­ни­ка­сын орын­дау үшін отыр­ғы­зу­шы­лар­ды ба­қы­ла­ңыз (та­мыр жүй­е­сі­нің те­рең­ді­гі мен Мұ­қи­ят жа­бы­луы, та­мыр­лар­ды спи­кер­ге ба­ты­ру және т.б.).
    6. Өсім­дік­тер­ді алаң­ға дұ­рыс ор­на­ла­сты­ру­ды, отыр­ғы­зу схе­ма­сын және та­мыр жүй­е­сін мұ­қи­ят отыр­ғы­зу­ды тек­се­рі­ңіз.
    7. Өсім­дік­тер­ді ме­ха­ни­ка­лық отыр­ғы­зу ке­зін­де мандрель­дің орын­да­луын ұй­ым­да­сты­ры­ңыз және ба­қы­ла­ңыз.
    8. Өсім­дік­тер­ді отыр­ғы­зу үшін ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді қол­да­ны­ңыз.
    Бі­лі­мі:
    1.  Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын: "Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы За­ңы); "Жа­ну­ар­лар дү­ни­есiн қор­ғау, өсi­мiн мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы За­ңы); "Өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы За­ңы); "Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы тіл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – тіл ту­ра­лы За­ңы); "Сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы За­ңы);
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­ғи­да­лар, ере­же­лер, қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын дай­ын­да­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    5. Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­но­ло­ги­я­сы және отыр­ғы­зу та­лап­та­ры.
    6. Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі Нұс­қа­улық.
    7. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ор­ман да­қыл­да­рын егу
    Дағ­ды­лар:
    1. Сти­му­ля­тор­лар мен бас­қа да өсу затта­рын қол­да­на оты­рып, тұқым­дар­ды егу ал­дын­да өң­де­ңіз.
    2. Ор­ман өсі­ру ала­ңы­на тұқым се­бу­ді қол­мен неме­се ме­ха­низмдер­ді қол­да­ну ар­қы­лы жү­зе­ге асы­ры­ңыз.
    3. Аг­ро­тех­ни­ка­лық та­лап­тар­дың дұ­рыс орын­да­луын ба­қы­ла­уды қам­та­ма­сыз ету: се­бу схе­ма­сы, се­бу нор­ма­сы, тұқым се­бу те­рең­ді­гі және муль­чи­ро­ва­ние.
    Бі­лі­мі:
    1.  Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын: "Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы За­ңы); "Жа­ну­ар­лар дү­ни­есiн қор­ғау, өсi­мiн мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы За­ңы); "Өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы За­ңы); "Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы тіл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – тіл ту­ра­лы За­ңы); "Сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы За­ңы);
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­ғи­да­лар, ере­же­лер, қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Әр түр­лі ор­ман түр­ле­рі­нің тұқым­да­ры­ның био­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі.
    5. Сти­му­ля­тор­лар­ды, фун­ги­цид­тер­ді және өсу затта­рын қол­да­ну­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    6. Ор­ман өсі­ру ала­ңы­на тұқым се­бу схе­ма­ла­ры.
    7. Ор­ман-мә­де­ни жұ­мыстар­ға ар­нал­ған ма­ши­на­лар жүй­е­сі.
    8. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 3
    Аг­ро­тех­ни­ка­лық кү­тім­ді жүр­гі­зу және да­қыл­дар­ды то­лық­ты­ру
    Дағ­ды­лар:
    1. Ауа-рай­ы­на бай­ла­ны­сты аг­ро­тех­ни­ка­лық кү­тім­нің әді­сте­рін, мер­зім­де­рін және жи­і­лі­гін анық­тау.
    2. Арам­шө­птер­мен ме­ха­ни­ка­лық жол­мен неме­се гер­би­цид­тер­ді қол­да­ну ар­қы­лы кү­ре­сі­ңіз.
    3. Ме­ха­ни­ка­лық неме­се хи­ми­я­лық әді­стер­мен қат­ты аға­штар­мен қар­қын­ды өс­кен кез­де да­қыл­дар­ды ағар­ту­ды жү­зе­ге асы­ры­ңыз.
    4. Ор­ман да­қыл­да­рын то­лық­ты­ру.
    5. Зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­ға қар­сы іс-ша­ра­лар­ды орын­дау.
    Бі­лі­мі:
     1. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын: "Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы За­ңы); "Жа­ну­ар­лар дү­ни­есiн қор­ғау, өсi­мiн мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы За­ңы); "Өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – өсім­дік­тер дү­ни­е­сі ту­ра­лы За­ңы); "Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы тіл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – тіл ту­ра­лы За­ңы); "Сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы" (бұ­дан әрі – сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы За­ңы);
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­ғи­да­лар, ере­же­лер, қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Аг­ро­тех­ни­ка­лық кү­тім­ді орын­дау тех­но­ло­ги­я­сы.
    5. ҚР ау­ма­ғын­да қол­да­ну­ға рұқ­сат еті­л­ген гер­би­цид­тер­ді, фун­ги­цид­тер­ді, ар­бо­ри­цид­тер­ді және бас­қа да пе­сти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    6. Кү­тім жұ­мыста­рын орын­да­у­ға ар­нал­ған ма­ши­на­лар мен жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры.
    7. Ор­ман да­қыл­да­рын то­лық­ты­ру­ды жүр­гі­зу­дің аг­ро­тех­ни­ка­сы.
    8. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді.
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Ба­ста­ма­шыл­дық, ком­му­ни­ка­бель­ді­лік, өз ше­шім­де­рі­нің дұ­ры­стығ­ы­на сен­ді­ру қа­бі­ле­ті
    Өз әре­кет­те­рі мен ба­ғы­ны­шты­лар­дың жұ­мысы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік
    Бі­лім бе­ру­ді арт­ты­ру­ға, өзін-өзі тәр­би­е­ле­у­ге және бі­лім жи­нақ­та­у­ға ұм­ты­лу
    Жұ­мысты жос­пар­лау мүм­кін­ді­гі
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    6
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру және ор­ман ек­пе­ле­рін са­лу ин­же­не­рі
    12. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман пай­да­ла­ну және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі ин­же­не­рі»
    Код:
    2132-1
    Кә­сі­бі
    2132-1-013
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман пай­да­ла­ну және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі ин­же­нер­лер
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік іш­кі дең­гейі
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы
    2-бө­лім. Та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    2 та­рау. Ма­ман­дар­дың ла­у­а­зым­да­ры
    3-па­ра­граф. Ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру ин­же­не­рі (ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру ин­же­не­рі)
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі бі­рін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де үш жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша ке­мін­де төрт жыл жұ­мыс өті­лі; бі­рін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі екін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; екін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі са­на­ты жоқ ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; са­нат­сыз: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    2132-1-014 - Ор­ман да­қыл­да­ры жө­нін­де­гі ин­же­нер­лер
    2132-1-009 - Ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру жө­нін­де­гі ин­же­нер­лер
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры ал­қап­та­рын­да және өзге де са­нат­та­ғы ал­қап­тар­да (ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы жер­лер­де, құм­дар­да және т.б.) ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, сон­дай-ақ ор­ман­дар­дың тұқым­дық құ­ра­мын жақ­сар­ту және олар­дың өнім­ді­лі­гі мен бе­рік­ті­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және үй­ле­сті­ру.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және құ­жат­та­ма­ны са­па­лы жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету.
    2. Ор­ман тұқы­мын өн­ді­ру бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және құ­жат­та­ма­ны са­па­лы жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету.
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман пи­том­ни­гін­де отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру
    Дағ­ды­лар:
    1. Пи­том­ник жұ­мыста­ры­ның өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық жос­па­рын, аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­пар­ла­рын жа­сау.
    2. Қа­был­дан­ған тех­но­ло­ги­я­лар­ға сәй­кес ор­ман пи­том­ни­гін­де­гі мау­сым­дық жұ­мыстар­ды үй­ле­сті­ру және ұй­ым­да­сты­ру.
    3. Пи­том­ник­тер­дің өн­ді­рі­стік бө­лім­ше­ле­рін­де отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын тех­ни­ка­лық қа­был­дау және тү­ген­деу жүр­гі­зу.
    4. Кө­шет­тер­ді зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау және ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­па­рын әзір­леу.
    5. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру және пи­том­ник­тік жұ­мыстар­ды ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру бой­ын­ша озық тех­но­ло­ги­я­лар­ды зер­де­леу, тал­дау және ен­гі­зу.
    6. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды әзір­леу және жүр­гі­зу­ді ба­қы­лау.
    7. Жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға есеп­ті­лік­тің бар­лық түр­ле­рін дай­ын­дау және ұсы­ну­ды қам­та­ма­сыз ету.
    8. Есеп­ке алу жө­нін­де­гі тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны (ор­ман пи­том­ник­те­рін есеп­ке алу кі­та­бы және т. б.), ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу, ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру өн­ді­рі­сі­нің жай-күйі мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша тал­да­ма­лық қо­ры­тын­ды­лар мен анық­та­ма­лар жа­сау
    Бі­лім:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма және заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі Жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің ор­ман және био­ло­ги­я­лық си­патта­ма­ла­ры.
    5. Отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру­дің әр­түр­лі тех­но­ло­ги­я­ла­ры мен аг­ро­тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры.
    6. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры, олар­дың негіз­гі си­патта­ма­ла­ры және пи­том­ник жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де қол­да­ны­луы.
    7. Әр­түр­лі ты­ңайт­қы­штар­ды, сти­му­ля­тор­лар­ды, гер­би­цид­тер­ді және бас­қа хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды қол­да­ну әді­сте­рі, нор­ма­ла­ры және ке­зе­ңі.
    8. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    9. Эко­но­ми­ка және өн­ді­рі­сті ұй­ым­да­сты­ру, Ең­бек және бас­қа­ру негіз­де­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2: Ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су
    Дағ­ды­лар:
    1. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­рын­да­ғы ор­ман мә­де­ни жұ­мыста­ры­ның кө­ле­мін ай­қын­дау, ор­ман да­қыл­да­рын егу және отыр­ғы­зу, құн­ды­лы­ғы тө­мен ек­пе­лер­ді ре­кон­струк­ци­я­лау және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су ша­ра­ла­ры бой­ын­ша жо­ба­лық тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны тек­се­ру және бе­кі­ту­ге дай­ын­дау.
    2. Ор­ман-мә­де­ни жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша күн­тіз­бе­лік жос­пар­лар жа­сау.
    3. Аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­дың уақ­ты­лы және дұ­рыс орын­да­луын және ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру және та­би­ғи жа­ңа­ру­ға жәр­дем­де­су жө­нін­де­гі жұ­мыстар­дың са­па­сын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау.
    4. Арам­шө­птер­дің құ­ра­мын анық­та­ңыз және олар­мен кү­ре­су ша­ра­ла­рын жа­са­ңыз.
    5. Ты­ңайт­қы­штар­дың әр­түр­лі түр­ле­рін және өсім­дік­тер­дің өсу­ін био­ло­ги­я­лық рет­те­гіш­тер­ді қол­да­ну қа­жет­ті­лі­гі мен мер­зім­де­рін анық­та­ңыз.
    6. Тұ­рақ­ты тұ­рақ­ты өнім­ді ор­ман да­қыл­да­рын өсі­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды, өрт­ке қар­сы ал­дын алу және ек­пе­лер­ді зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау жө­нін­де­гі ша­ра­лар­ды әзір­леу және ен­гі­зу.
    7. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру және осы са­ла­да ма­ман­дан­ған жо­ба­лау-із­де­сті­ру ұй­ым­да­ры әзір­ле­ген жо­ба­лар­ға сәй­кес ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру бой­ын­ша мем­ле­кет­тік ор­ман қо­рын­да­ғы жұ­мыс кө­ле­мін ай­қын­дай­ды;
    8. Фи­ли­ал­дар­да ме­ке­ме­нің мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін­де уа­қыт­ша және тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы учас­ке­ле­рін, ор­ман тұқы­мы план­та­ци­я­ла­рын құ­ру жұ­мысын үй­ле­сті­ре­ді;
    9. Ор­ман тұқым­да­рын дай­ын­да­уды, өң­де­уді және сақ­та­уды, ор­ман да­қыл­да­рын өсі­ру және ор­ман тұқым­ба­ғы жұ­мыста­ры тех­но­ло­ги­я­сы­ның уақ­ты­лы жүр­гі­зі­лу­ін және сақ­та­луын, сон­дай-ақ осы жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау ке­зін­де ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және оны қор­ғау жө­нін­де­гі қа­ғи­да­лар­дың сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ете­ді;
    10. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға бар­лық есеп түр­ле­рі, ақ­па­рат бе­рі­лу­ін қам­та­ма­сыз ете­ді;
    11. Ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру жұ­мыста­ры­ның тех­но­ло­ги­я­сы мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын же­тіл­ді­ру бой­ын­ша ра­ци­о­на­ли­за­тор­лық ұсы­ны­стар­ды қа­рай­ды.
    12. Есеп­ке алу бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны (ор­ман да­қыл­да­рын есеп­ке алу кі­та­бы және т.б.), ста­ти­сти­ка­лық есеп­ті­лік­ті жүр­гі­зу, ор­ман-мә­де­ни өн­ді­рі­стің жай-күйі мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша тал­да­ма­лық қо­ры­тын­ды­лар мен анық­та­ма­лар жа­сау.
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі Жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман да­қыл­да­рын өн­ді­ру­де қол­да­ны­ла­тын озық тех­но­ло­ги­я­лар, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру мен өсі­ру­дің аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­де­рі.
    5. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­ның био­ло­ги­я­сы, олар­ды ба­қы­лау әді­сте­рі мен құ­рал­да­ры.
    6. Ты­ңайт­қы­штар­дың әр­түр­лі түр­ле­рін және бас­қа өсу рет­те­гіш­те­рін қол­да­ну құ­ра­мы, мер­зі­мі және нор­ма­ла­ры.
    7. Ор­ман-мә­де­ни өн­ді­рі­сте қол­да­ны­ла­тын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры және олар­дың тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры.
    8. Отан­дық және ше­тел­дік ға­лым­дар­дың ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру және ор­ман өсі­ру са­ла­сын­да­ғы тә­жі­ри­бе­сі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Ор­ман тұқы­мын өн­ді­ру бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін­де тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы ба­за­сы объ­ек­ті­ле­рін құ­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды үй­ле­сті­ру
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін ал­дын ала ірік­теу мақ­са­тын­да ек­пе­лер­ді се­лек­ци­я­лық тү­ген­де­уді ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау.
    2. Се­лек­ци­я­лық және ге­не­ти­ка­лық мақ­сат­та­ғы объ­ек­ті­лер­ді заттай бө­лу жө­нін­де­гі ко­мис­си­я­лар­ға қа­ты­су.
    3. Уа­қыт­ша және тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы учас­ке­ле­рін неме­се план­та­ци­я­лар­ды са­лу неме­се қа­лып­та­сты­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды үй­ле­сті­ру және орын­дау.
    4. Тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін құ­жат­та­ма­лық және заттай ре­сім­де­уді жүр­гі­зу.
    5. Тұқым­ның өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру­ға және са­па­сын жақ­сар­ту­ға ба­ғыт­тал­ған іс-ша­ра­лар­ды қам­та­ма­сыз ету.
    6. Се­лек­ция және ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жа­ңа ғы­лы­ми әзір­ле­ме­лер­ді тал­дау және қол­да­ну.
    Бі­лім:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Ор­ман се­лек­ци­я­сы және ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы және се­лек­ция негіз­де­рі, ек­пе­лер мен аға­штар­дың се­лек­ци­я­лық са­нат­та­ры, тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін ірік­те­удің, отыр­ғы­зу­дың және қа­лып­та­сты­ру­дың негіз­гі прин­ципте­рі.
    5. Ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің био­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі.
    6. Ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін қа­ла­удың және қа­лып­та­сты­ру­дың ин­но­ва­ци­я­лық тә­сіл­де­рі.
    7. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды дай­ын­дау, өң­деу және сақ­тау жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды­лар
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Фе­но­ло­ги­я­лық ба­қы­ла­у­лар­ды, қы­сқа мер­зім­ді және ұзақ мер­зім­ді өнім­ді­лік­ті бо­лжа­уды, же­мі­стер­ді есеп­ке алу­ды ұй­ым­да­сты­ры­ңыз және орын­да­ңыз.
    3. Ор­ман тұқым­да­рын, же­мі­стер мен ко­нустар­ды дай­ын­дау, өң­деу және сақ­тау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру, орын­дау және ба­қы­лау.
    4. Тұқым се­бу са­па­сын анық­тау бой­ын­ша тал­дау жүр­гі­зу үшін тұқым­дар­ды есеп­ке алу­ды, пас­порт­та­уды және жө­нел­ту­ді қам­та­ма­сыз ету.
    5. Ор­ман тұқы­мы ба­за­сы­ның объ­ек­ті­ле­рін зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау, сон­дай-ақ өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды әзір­леу және жүр­гі­зу.
    6. Ор­ман тұқы­мы опыт бой­ын­ша әлем­дік тә­жі­ри­бе­ні зер­де­леу және ен­гі­зу, егін жи­на­у­ға ар­нал­ған жа­ңа ме­ха­низмдер мен құ­ры­л­ғы­лар­ды анық­тау.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар жө­нін­де­гі заң­дар мен өзге де заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың Ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры, қа­ғи­да­ла­ры, нұс­қа­улық­та­ры және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Әр­түр­лі ағаш және бұ­та түр­ле­рі­нің тұқым­да­рын жи­нау, өң­деу және сақ­тау тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    5. Фе­но­ло­ги­я­лық ба­қы­ла­у­лар жүр­гі­зу, өнім­ді­лік­ті есеп­ке алу және бо­лжау қа­ғи­да­ла­ры, же­міс бе­ру мер­зім­де­рі мен ке­зең­ді­лі­гі, тұқым­ның пі­се­тін уа­қы­ты.
    6. Тұқым­дар­ды, же­мі­стер мен ко­нустар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды, олар­ды өң­де­у­ге ар­нал­ған ма­ши­на­лар мен жаб­дық­тар­ды қол­да­ну қа­ғи­да­ла­ры.
    7. Тұқым­ның ау­ру­ла­ры мен зи­ян­кесте­рі­нің ал­дын алу және олар­ға қар­сы кү­рес жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын ере­же­лер мен та­лап­тар.
    8. Ор­ман тұқы­мы іс­ін­де­гі соң­ғы ғы­лы­ми әзір­ле­ме­лер.
    9. Ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Тәу­ел­сіз­дік және қа­был­дан­ған ше­шім­дер­ге се­нім­ді­лік
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Жа­ңа жұ­мыс әді­сте­рін, қар­қын­ды тех­но­ло­ги­я­лар­ды із­деу және да­мы­ту
    Ақ­па­рат­тың үл­кен кө­ле­мін тал­дау және са­лы­сты­ру мүм­кін­ді­гі
    Жұ­мыс­та­ғы жа­у­ап­кер­ші­лік пен адал­дық
    Бас­қа­лар­мен қа­рым-қа­ты­на­сты бас­қа­ру
    Жа­ңа­шыл­дық­қа ұм­ты­лу, көз­қа­рас­тар­дың кең­ді­гі, эру­ди­ция
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    6
    Ин­же­нер-ор­ман па­то­ло­гы
    7
    Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ба­стығы
    13. Кә­сіп­тің кар­точ­ка­сы «Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы бас­шы (бас­қа­ру­шы, мең­ге­ру­ші)»
    Код:
    1310-2
    Кә­сі­бі
    1310-2-022
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы бас­шы (бас­қа­ру­шы, мең­ге­ру­ші)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    7
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    2-бө­лім. Та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    1-та­рау. Бас­шы­лар ла­у­а­зым­да­ры
    8-па­ра­граф. Бас ор­ман кү­ту­ші (ор­ман кү­ту­ші)
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі бі­лім (ма­ги­стра­ту­ра, ре­зи­ден­ту­ра)
    Ма­ман­дық­та­ры: Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы неме­се ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ұй­ым­да­рын­да ке­мін­де үш жыл жұ­мыс өті­лі.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    1310-2-023 тех­ни­ка­лық бас­шы (ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да)
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­сі­нің неме­се мем­ле­кет­тік та­би­ғат қор­ғау ме­ке­ме­сі­нің өн­ді­рі­стік, ша­ру­а­шы­лық және қар­жы-эко­но­ми­ка­лық қыз­ме­тін қам­та­ма­сыз ету және ұй­ым­да­сты­ру.
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ме­ке­ме­нің өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін қам­та­ма­сыз ету және ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Ме­ке­ме­нің қар­жы­лық-эко­но­ми­ка­лық қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру.
    3. Жо­ға­ры және ор­та буын ор­ман са­ла­сы­ның қыз­мет­кер­ле­ріне бас­шы­лық жа­сау.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ме­ке­ме­нің өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін қам­та­ма­сыз ету және ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, ор­ман­дар­ды қор­ғау және қор­ғау са­ла­сын­да өн­ді­рі­стік және ша­ру­а­шы­лық қыз­мет­ті ұй­ым­да­сты­ру және қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды:
    1. Ме­ке­ме­лер­дің бар­лық қыз­мет­кер­ле­ріне, оның ішін­де мем­ле­кет­тік ор­ман кү­зе­ті мен ор­ман өрт сөн­ді­ру бө­лім­ше­ле­ріне жал­пы бас­шы­лық жа­сау, сон­дай-ақ олар­ды жұ­мыспен қам­та­ма­сыз ету.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы іс-ша­ра­ла­ры, ор­ман пай­да­ла­ну, ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру, ор­ман­дар­ды қор­ғау және қор­ғау жө­нін­де­гі жос­пар­лар мен жо­ба­лар­дың дұ­рыс орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету.
    3. Та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну­ды қам­та­ма­сыз ету, ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру және ор­ман өсі­ру, ор­ман­дар­ды па­то­ген­дік ор­га­низмдер­ден қор­ғау, ор­ман өрт­те­рі­нің ал­дын алу­ға және ор­ман­дар­дың ре­кре­а­ци­я­лық құн­ды­лы­ғын арт­ты­ру­ға ба­ғыт­тал­ған ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық, тех­ни­ка­лық және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы іс-ша­ра­ла­ры­ның жүй­е­сін әзір­леу жө­нін­де­гі өн­ді­рі­стік ағым­да­ғы және пер­спек­ти­ва­лық жос­пар­лар­ды жа­са­уды ба­қы­лау.
    4. Ғы­лы­ми қыз­мет­кер­лер­ді тар­та оты­рып, ге­не­ти­ка­лық-се­лек­ци­я­лық негіз­де тұ­рақ­ты ор­ман тұқы­мы ба­за­сын және ге­не­ти­ка­лық мақ­сат­та­ғы объ­ек­ті­лер­ді құ­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ру және үй­ле­сті­ру.
    5. Ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­ді (тұқым жи­нау, отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру, ор­ман да­қыл­да­рын құ­ру), ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын орын­да­уды (ба­сты, ара­лық пай­да­ла­ну­ды ке­су және т.б.), ор­ман пай­да­ла­ну ере­же­ле­рін сақ­та­уды ба­қы­лау және ұй­ым­да­сты­ру.
    6. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка­лық ша­ра­лар­дың жүр­гі­зі­лу­ін, ор­ман өрт­те­рін тез анық­тау мен сөн­ді­ру­ді, ор­ман бұ­зу­шы­лық­тар­дан қор­ғауды, про­фи­лак­ти­ка­лық және жой­ғыш ор­ман па­то­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­дың орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету және ба­қы­лау.
    7. Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және оны қор­ғау бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­дың орын­да­луын, ең­бек заң­на­ма­сы­ның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ете­ді;
    8. Ор­ман­шы­лық­тың қыз­ме­ті ту­ра­лы есеп пен есеп­ті­лік­ті ұй­ым­да­сты­ра­ды, қыз­мет­тік құ­жат­та­ма­лар­ды жүр­гі­зе­ді, сон­дай-ақ ор­ман ор­на­ла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­ры мен ор­ман қо­рын есеп­ке алу кі­та­бы­на ағым­да­ғы өзге­рі­стер­ді ен­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ете­ді;
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар, ор­ман қо­рын пай­да­ла­ну, қор­ғау және қор­ғау және ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру са­ла­сын­да­ғы заң­дар мен өзге де заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның қыз­ме­тіне қа­ты­сты жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­тар­лық ере­же­лер, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман тұқы­мы, се­лек­ция, ор­ман да­қыл­да­ры, ор­ман пи­том­ник­те­рі, пи­ро­ло­гия, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, фи­то - және эн­то­мо­ло­гия негіз­де­рі.
    5. Ор­ман тұқы­мы, пи­том­ник және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­ры­ның тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    6. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы іс-ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу жө­нін­де­гі та­лап­тар, әді­сте­ме­лік нұс­қа­у­лар, қа­ғи­да­лар.
    7. Ор­ман­дар­ды қор­ғау және қор­ғау іс-ша­ра­ла­рын орын­дау бой­ын­ша та­лап­тар, әді­сте­ме­лік нұс­қа­у­лар, ере­же­лер және бас­қа құ­жат­тар.
    8. Қа­зақ­стан ау­ма­ғын­да қол­да­ну­ға рұқ­сат еті­л­ген гер­би­цид­тер­дің, фун­ги­цид­тер­дің және бас­қа да хи­ми­я­лық заттар­дың ті­зі­лі­мі.
    9. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да қол­да­ны­ла­тын тех­ни­ка­ның, ма­ши­на­лар­дың, жаб­дық­тар мен құ­ры­л­ғы­лар­дың тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры, өн­ді­ру нор­ма­ла­ры мен нұс­қа­улық­та­ры.
    10. Ең­бек­ті қор­ғау, са­ни­тар­лық және эко­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі:
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Жал­пы мә­се­ле­лер­дің орын­да­луын ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды­лар:
    1. Ор­ман­дар­дың тұ­рақ­ты­лы­ғын, бе­рік­ті­гін, өнім­ді­лі­гін және са­па­лы құ­ра­мын арт­ты­ру бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды анық­тау және жү­зе­ге асы­ру.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы Ин­тен­си­фи­ка­ция мен ин­но­ва­ци­я­лық әзір­ле­ме­лер­ге сәй­кес ме­ке­ме­нің қыз­ме­тін жақ­сар­ту­дың пер­спек­ти­ва­лық ба­ғыт­та­рын және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы мен ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сін за­ма­на­уи тех­ни­ка­лық жа­рақ­тан­ды­ру­ды анық­тау және ен­гі­зу.
    3. Заң­ды және же­ке тұ­лға­лар­дың Ор­ман ре­сур­ста­ры мен функ­ци­я­ла­рын пай­да­ла­ну­дың, ор­ман заң­на­ма­сын­да ай­қын­дал­ған нор­ма­лар мен ере­же­лер­дің орын­да­луы­ның бел­гі­лен­ген тәр­ті­бін сақ­та­уын ба­қы­лау.
    5. Ме­ке­ме­ні бі­лік­ті кадр­лар­мен қам­та­ма­сыз ету және олар­дың әле­уе­тін ұтым­ды пай­да­ла­ну, кә­сіп­тік да­яр­лау және бі­лік­ті­лік­ті арт­ты­ру бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дау.
    6. Ме­ке­ме қыз­мет­кер­ле­рін ны­сан­ды ки­ім­мен, қа­ру-жа­рақ­пен және оқ-дә­рі­лер­мен, Мүк­әм­мал­мен, ма­ши­на­лар­мен, Ме­ха­низмдер­мен және жаб­дық­тар­мен, хи­ми­я­лық заттар­мен, қор­ғау, көз­бен шо­лып ба­қы­лау және бай­ла­ныс құ­рал­да­ры­мен қам­та­ма­сыз ету.
    7. Ор­ман­дар­ды мем­ле­кет­тік есеп­ке алу, ор­ман ка­даст­ры және ор­ман қо­ры ал­қап­та­ры­ның жай-күйі мен пай­да­ла­ны­луын есеп­ке алу жө­нін­де­гі құ­жат­та­ма­ның жүр­гі­зі­лу­ін ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау.
    8. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру, жо­ба­лау-із­де­сті­ру және бас­қа да ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­дар­дың дай­ын­дық жұ­мыста­ры мен да­ла­лық із­де­сті­ру жұ­мыста­ры­на жәр­дем­де­су, жүр­гі­зі­л­ген жұ­мыстар­дың са­па­сын ба­қы­лау және олар­ды қа­был­да­уды жүр­гі­зу.
    9. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын ұтым­ды жүр­гі­зу мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша ор­ман пай­да­ла­ну­шы­лар­ға және бас­қа да заң­ды және же­ке тұ­лға­лар­ға кон­суль­та­ци­я­лық, әді­сте­ме­лік және тех­ни­ка­лық кө­мек көр­се­ту.
    10. Заң­на­ма­лық, нор­ма­тив­тік, нұс­қа­улық және әді­сте­ме­лік құ­жат­тар­ды жүй­е­леу және олар­ды ме­ке­ме қыз­мет­кер­ле­ріне жет­кі­зу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау.
    11. Ұзақ мер­зім­ді және қы­сқа мер­зім­ді бағ­дар­ла­ма­лар­дың, жос­пар­лар­дың, түр­лі құ­жат­тар­дың, бас­қа­ру­шы­лық ше­шім­дер мен ма­те­ри­ал­дар­дың жо­ба­ла­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­су.
    12. Кадр мә­се­ле­ле­рін ше­шу, ме­ке­ме қыз­мет­кер­ле­рі­нің қа­уіп­сіз және жай­лы жұ­мыс іс­те­уі үшін жағ­дай жа­сау.
    13. Ең­бек және өн­ді­рі­стік тәр­тіп­тің, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғат­ты ұтым­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі заң­на­ма та­лап­та­ры­ның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету.
    Бі­лім:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар, ор­ман қо­рын пай­да­ла­ну, қор­ғау және қор­ғау және ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру са­ла­сын­да­ғы заң­дар мен өзге де заң­на­ма­лық ак­ті­лер.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның қыз­ме­тіне қа­ты­сты жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­тар­лық ере­же­лер, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша ғы­лым мен тех­ни­ка са­ла­сын­да­ғы соң­ғы әзір­ле­ме­лер.
    5. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман мә­де­ни жұ­мыста­ры бой­ын­ша тех­но­ло­ги­я­лар және аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер.
    6. Ор­ман­дар­ды өрт­тен қор­ғау және зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан қор­ғау жө­нін­де­гі қа­ғи­да­лар, та­лап­тар, әді­сте­ме­лік нұс­қа­у­лар және бас­қа да ір­ге­лі құ­жат­тар.
    7. Ор­ман ка­даст­ры және ор­ман қо­рын есеп­ке алу ере­же­ле­рі.
    8. Ор­ман ре­сур­ста­ры мен функ­ци­я­ла­рын пай­да­ла­ну тәр­ті­бі, ор­ман заң­на­ма­сын­да ай­қын­дал­ған нор­ма­лар мен ере­же­лер.
    9. Ме­ке­ме­нің мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры­ның ор­ман ор­на­ла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­ры.
    10. Өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­мет бой­ын­ша есеп­ті құ­жат­тар­ды жа­сау әді­сте­ме­сі, қа­ғи­дат­та­ры, та­лап­та­ры.
    11. Өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­мет бой­ын­ша жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға, би­лік ор­ган­да­ры­на және бас­қа да мүд­де­лі ұй­ым­дар­ға есеп­тік құ­жат­тар­ды ұсы­ну қа­ғи­дат­та­ры, тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    12. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі жө­нін­де­гі заң­на­ма­ның та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-ең­бек функ­ци­я­сы: ме­ке­ме­нің қар­жы­лық-эко­но­ми­ка­лық қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Ме­ке­ме­нің қар­жы­лық-эко­но­ми­ка­лық қыз­ме­тін және оны оң­тай­лан­ды­ру жол­да­рын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау
    Дағ­ды:
    1. Штат кесте­сін, шы­ғы­стар сме­та­сын, бюд­жет­тен тыс қа­ра­жат­тың тү­су жос­па­рын жа­са­уды ба­қы­лау.
    2. Ре­сур­стар­ды үнем­ді жұм­сау, про­грес­сив­ті тех­но­ло­ги­я­лар мен жо­ға­ры өнім­ді тех­ни­ка­ны ен­гі­зу мә­се­ле­ле­рін ше­шу үшін ме­ке­ме­нің қар­жы­лық және эко­но­ми­ка­лық қыз­ме­тін тал­дау.
    3. Жет­кі­зу­ші­лер ал­дын­да ма­те­ри­ал­дар­ды, тех­ни­ка­ны, қор­лар­ды және т.б. тө­леу бой­ын­ша, қыз­мет­кер­лер ал­дын­да – ең­бе­ка­қы тө­леу бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер­дің уақ­ты­лы орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету.
    4. Қар­жы ре­сур­ста­рын ұтым­ды және мақ­сат­ты пай­да­ла­ну­ды ба­қы­лау.
    5. Өн­ді­рі­стік және ең­бек ре­сур­ста­рын пай­да­ла­ну дә­ре­же­сін, тех­ни­ка­ның, қол­да­ны­ла­тын тех­но­ло­ги­я­лар­дың жай-күй­ін, өн­ді­рі­сті, ең­бек­ті және бас­қа­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру­ды ба­ға­лау.
    6. Ре­сур­стар­ды неғұр­лым ти­ім­ді пай­да­ла­ну­ға, ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық про­гре­стің әзір­ле­ме­ле­рін та­ра­ту­ға, жа­ғым­сыз құ­бы­лы­стар мен на­шар орын­дал­ған жұ­мыстың се­беп­те­рін азай­ту­ға ба­ғыт­тал­ған іс-ша­ра­лар­дың орын­да­луын ба­қы­лау.
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар ту­ра­лы, жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну ту­ра­лы, тіл ту­ра­лы, сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­да­рын;
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның қыз­ме­тіне қа­ты­сты жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры (қа­улы­лар, нұс­қа­улық­тар, са­ни­тар­лық ере­же­лер, нұс­қа­улық­тар және т.б.).
    3. Ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі және іш­кі тәр­тіп ере­же­ле­рі.
    4. Заң­та­ну, эко­но­ми­ка және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын қар­жы­лық жос­пар­лау негіз­де­рі, Қар­жы-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­ті­нің бо­лжам­да­рын жа­сау прин­ципте­рі.
    5. Ре­сур­стар­ды пай­да­ла­ну ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау прин­ципте­рі мен әді­сте­рі.
    6. Ме­ке­ме­нің өн­ді­рі­стік және та­би­ғат­ты қор­ғау қыз­ме­ті­нің ерекше­лі­гі.
    7. Ме­ке­ме­нің қыз­ме­тін рет­тей­тін құ­жат­тар­ды әзір­леу ме­ха­низ­мі, әді­сте­ме­сі және бе­кі­ту ере­же­ле­рі.
    8. Есеп бе­ру құ­жат­та­рын жа­сау әді­сте­ме­сі, прин­ципте­рі, та­лап­та­ры.
    9. Есеп­ті құ­жат­тар­ды Жо­ға­ры тұр­ған ұй­ым­дар­ға, би­лік ор­ган­да­ры­на және бас­қа да мүд­де­лі ұй­ым­дар­ға ұсы­ну қа­ғи­дат­та­ры, тех­но­ло­ги­я­ла­ры.
    10. Жа­у­ап­кер­ші­лік­ті бө­лу және орын­да­у­шы­лар ара­сын­да қар­жы­лық-эко­но­ми­ка­лық жұ­мыстар­ды орын­дау әді­сте­рі.
    11. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі жө­нін­де­гі заң­на­ма­ның та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 3: Жо­ға­ры және ор­та буын ор­ман са­ла­сы­ның қыз­мет­кер­ле­ріне бас­шы­лық жа­сау
    Дағ­ды 1:
    Жо­ға­ры және ор­та буын ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы қыз­мет­кер­ле­рі­нің өн­ді­рі­стік және ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тін үй­ле­сті­ру
    Дағ­ды­лар:
    1. Қыз­мет­кер­лер ара­сын­да­ғы өза­ра іс-қи­мыл түр­ле­рін, өз ең­бек нәти­же­ле­рін бас­қа қыз­мет­кер­лер­ге бе­ру тәр­ті­бін анық­тау.
    2. Ме­ке­ме қыз­мет­кер­ле­рі­нің бар­лық буын­да­ры­ның жұ­мысын­да олар­дың ара­сын­да бай­ла­ныс ор­на­ту ар­қы­лы үй­ле­сім­ді­лік­ке қол жет­кі­зу.
    3. Жұ­мыс топ­та­рын, Ақ­па­рат­тық жүй­е­лер­ді құ­ру, үй­ле­сті­ру­ші­ні та­ғай­ын­дау негі­зін­де үй­ле­сті­ру­ді жү­зе­ге асы­ру.
    4. Сырт­қы бай­ла­ны­стар­ды үй­ле­сті­ру.
    5. Ті­ке­лей (бас­шы­дан ба­ғы­ны­сты­ға) және ке­рі (ба­ғы­ны­сты­дан бас­шы­ға) бай­ла­ныс тү­рін­де ақ­па­рат бе­ру­ді қам­та­ма­сыз ету.
    6. Бір­лес­кен ке­лі­сі­л­ген жұ­мыс пен өза­ра әре­кет­те­су қа­жет­ті­лі­гі туын­дай­тын өза­ра тү­сі­ні­стікке, жал­пы көз­қа­рас­тар­ға және пси­хо­ло­ги­я­лық сте­рео­тип­тер­ге үй­ле­сті­ру­ді құ­ру.
    Бі­лі­мі:
    1. Ме­ке­ме­нің өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­ті­нің мін­дет­те­рі.
    2. Ме­ке­ме­ні қол­да­удың ық­ти­мал тә­сіл­де­рін әзір­леу және бас­қа мүд­де­лі ұй­ым­дар­мен ке­лі­су тәр­ті­бі.
    3. Өн­ді­рі­стік қыз­мет­тің әр­бір ке­зе­ңін­де­гі іс-қи­мыл­дар ке­зек­ті­лі­гі.
    4. Әр буын­ның ішін­де­гі және бө­лім­ше­лер ара­сын­да­ғы жұ­мыс про­це­сі.
    5. Өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ұжым­да мі­нез-құлық пен өза­ра әре­кет­те­су­дің іш­кі мо­де­лін қа­лып­та­сты­ру
    Дағ­ды
    1. Ұжым­да мик­ро­кли­мат құ­ру, да­у­лы мә­се­ле­лер­ді, қыз­мет­кер­лер­дің мо­ти­ва­ци­я­сы мен мі­нез-құл­қы­ның мә­се­ле­ле­рін ше­шу.
    2. Ба­ғы­ны­шты­лар­дың жұ­мысын ын­та­лан­ды­ру – ма­ман­дар мен жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысы­ның ти­ім­ді­лік фак­тор­ла­ры­на әсер ету.
    3. Ме­ке­ме­нің стра­те­ги­я­сын анық­та­ңыз және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық мә­де­ни­ет­тің нор­ма­ла­рын бел­гі­ле­ңіз.
    4. Ме­ке­ме­де қа­рым-қа­ты­нас мә­де­ни­е­тін ақ­па­рат, дәс­түр­лер, рәм­із­дер, тіл тү­рін­де ен­гі­зу­дің ти­ім­ді әді­сте­рін ен­гі­зу.
    5. Ма­ра­пат­тау, ма­ра­пат­тау және ма­ра­пат­тау кри­те­рий­ле­рін анық­та­ңыз.
    Бі­лі­мі:
    1. Ме­ке­ме­нің стра­те­ги­я­сын, оның идео­ло­ги­я­сы мен мә­де­ни­е­тін анық­тай­тын ре­сми құ­жат­тар мен мә­лім­де­ме­лер.
    2. Пси­хо­ло­гия, құқық­та­ну және ме­недж­мент негіз­де­рі.
    3. Іс­кер­лік қа­рым-қа­ты­нас эти­ка­сы мен эс­те­ти­ка­сы.
    4. Ба­ғы­ны­шты­лар­ды кө­тер­ме­леу құ­рал­да­ры.
    5. Ме­ке­ме­нің мо­раль­дық құн­ды­лық­та­ры мен идео­ло­ги­я­сы жа­зы­л­ған құ­жат­тар (Кә­сі­по­рын Жар­ғы­сы, ко­декс және т.б.).
    6. Мә­де­ни са­я­сат­ты жү­зе­ге асы­ру прин­ципте­рі.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бі­лім­нің жо­ға­ры дең­гейі, өн­ді­рі­стік тә­жі­ри­бе және ма­ман­дық­та­ғы құ­зы­рет­ті­лік.
    Үне­мі өзін-өзі же­тіл­ді­ру, сын­ды қа­был­дай бі­лу, қор­ша­ған әлем­ді қай­та қа­рау.
    Мақ­сат, ба­ста­ма­шыл­дық, мә­се­ле­лер­ді ше­шу­дің же­дел­ді­гі, өзге­рі­стер­ге тез на­зар ауда­ра бі­лу және ең ба­сты­сы таң­дау.
    Жұ­мыстың жа­ңа түр­ле­рін із­деу және ен­гі­зу.
    Жұ­мысты жос­пар­лау, тал­дау және жақ­сар­ту мүм­кін­ді­гі.
    Қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ру, олар­дың ше­шім­де­рі­нің дұ­ры­стығ­ын та­лап ету және өзге­ре­тін фак­тор­лар­ға бай­ла­ны­сты ше­шім­дер­ді өзгер­ту мүм­кін­ді­гі.
    Үй­ле­сті­ру, өкі­лет­тік бе­ру, жо­ға­ры бі­лік­ті ко­ман­да­ны таң­дау мүм­кін­ді­гі.
    По­зи­тив­ті мі­нез-құлық, эм­па­тия қа­бі­ле­ті.
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    Кә­сіп­тің ата­уы
    8
    Бас­қар­ма ба­стығы (ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да)

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    14. Мемлекеттік органның атауы:

    Қазакстан Республикасының Экология және табиғи ресурстары министрлігі

    Орындаушы:

    Жасуланова Айнур, +7 (777) 777 77 85, [email protected]

    15. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

    «Агроөнеркәсіптік қауымдастықтар кешені" консорциумы»

    Жоба жетекшісі:

    Кабанова С.А.

    E-mail: [email protected]

    Телефон нөмірі: +7 (705) 901 56 16

    16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 1 , 29.11.2024 г.

    17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: -

    18. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    19. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

    20. Болжалды қайта қарау күні: 28.12.2028 г.

    Бұйрыққа 3-қосымша

    «Орман шаруашылығы қызметі» кәсіби стандарты

    1 тарау. Жалпы ережелер

    1. «Орман шаруашылығы қызметі» кәсіби стандарты (бұдан әрі – Кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, білім беру мекемелеріндегі қызметкерлер мен түлектерді сертификаттау үшін материалдар әзірлеуге, персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге арналған.

    2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

    1) Орман шаруашылығы-орман ресурстарын өсірумен, қорғаумен және пайдаланумен айналысатын шаруашылық қызмет саласы;

    2) Орман шаруашылығы-бұл орманның биологиясы мен экологиясын, оны ағаш көзі және басқа да пайдалы заттар ретінде экономикалық пайдалану мәселелерін зерттейтін және оңтайлы тұқымдық құрамның жоғары өнімді екпелерін өсіру мәселелерін шешуге арналған кешенді ғылым.

    3) Орман ресурстары – ағаш және ағаш емес орман өнімдері қорының жиынтығы.

    4) Ағаш кесу – ормандағы ағаштарды кейіннен сұрыптауға (бөренелер, бұтақсыз, белгілі бір ұзындықтағы) сәйкес өңдеумен (бөренелер) кесу.

    5) Орман орналастыру – орманды пайдаланудың заңмен белгіленген тәртібі, орманның пайдалы қасиеттерін қоғамдық өндірісті дамыту мүдделері мен адамдардың қажеттіліктері үшін барынша толық пайдалануды қамтамасыз ету.

    6) Ағаш емес орман шаруашылығы өнімдері - діңгек, қайың қабығы, ағаштар мен бұталардың қабығы, қылшық, бұтақ азығы, шырша, шырша, қарағай лаптары, шырша, мүк, орман қоқысы, қамыс, қамыс және басқа да осыған ұқсас орман ресурстары.

    3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады:

    1) БА – біліктілік анықтамалығы

    2) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

    3) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

    4) ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері

    5) ЭҚТК – экономикалық қызмет түрлерінің жалпы классификаторы

    2 тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

    4. Кәсіби стандарт атауы: «Орман шаруашылығының қызметі».

    5. Кәсіби стандарт коды:

    6. ЭҚТК бойынша бөлімнің, бөлімнің, топтың, сыныптың және қосалқы сыныптың атаулары:

    Секция – Ауыл, орман және балық шаруашылығы;

    02 Орман шаруашылығы және ағаш кесу;

    02.1 Орман шаруашылығы және басқа да орман шаруашылығы қызметі;

    02.10 Орман шаруашылығы және басқа да орман шаруашылығы қызметі

    02.10.0 Орман шаруашылығы және басқа да орман шаруашылығы қызметі

    02.2 Ағаш кесу

    02.20 Ағаш кесу

    02.20.0 Ағаш кесу

    02.3 Ағаш емес орман шаруашылығы өнімдерін жинау

    02.30 Ағаш емес орман шаруашылығы өнімдерін жинау

    02.30.0 Ағаш емес орман шаруашылығы өнімдерін жинау

    02.4 Орман шаруашылығы (орман шаруашылығы және ағаш кесу) саласында қызметтер көрсету

    02.40 Орман шаруашылығы (орман шаруашылығы және ағаш кесу) саласында қызметтер көрсету

    02.40.0 Орман шаруашылығы (орман шаруашылығы және ағаш кесу) саласында қызметтер көрсету

    7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: «Орман шаруашылығы» кәсіптік стандарты орман шаруашылығы қызметінің процестерін ұйымдастыруға және басқаруға қатысатын мамандардың құзыреттері мен кәсіби дағдыларына қойылатын талаптарды анықтайды. Кәсіби стандарт ағаш дайындау, орманды түгендеу, орман патологиялық іс-шаралары сияқты қызметтің негізгі бағыттарын қамтиды.

    8. Кәсіптер тізбелері:

    1) Чокерлеуші - 4 СБШ-нің деңгейі

    2) Трельдеуші - 4 СБШ-нің деңгейі

    3) Ағаш шабушы - 4 СБШ-нің деңгейі

    4) Орманшы (орманды қорғау жөніндегі мемлекеттік инспектор) - 5 СБШ-нің деңгейі

    5) Техник-санақшы - 5 СБШ-нің деңгейі

    6) Орман шаруашылығы инженері - 6 СБШ-нің деңгейі

    7) Орман шебері (орманды қорғау жөніндегі учаскелік мемлекеттік инспектор) - 8 СБШ-нің деңгейі

    3 Тарау. Кәсіптер карточкалары

    9. «Трель­де­у­ші» кә­сіп­тік кар­та­сы»
    Код:
    6210-2-010 (8341-9-009)
    Кә­сі­бі
    6210-2
    Кә­сіп ата­уы
    Трель­де­у­ші
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (37-шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 16 қаң­тар­да­ғы № 13 бұй­ры­ғы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 17 қаң­тар­да № 19889 бо­лып тір­кел­ді
    3–та­рау. Ағаш дай­ын­дау жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған раз­ряд­тар бой­ын­ша жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің та­риф­тік-бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    41-па­ра­граф. Трель­де­у­ші, 3-раз­ряд
    42-па­ра­граф. Трель­де­у­ші, 4-раз­ряд
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ТжКБ (ор­та дең­гей­де­гі ма­ман)
    Ма­манды­ғы: Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    6210-2-002 – Ағаш ке­су­ші
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Кес­пеа­ға­штар­да ор­ман­ды ке­су, аға­штар­дың, дің­гек­тер­дің, ор­ман хи­ми­я­сы өнім­де­рі­нің па­кет­те­рін орау, ірік­теу және тре­леу бой­ын­ша же­ке­ле­ген неме­се ке­шен­ді опе­ра­ци­я­лар­ды орын­дау.
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Тре­леу ма­ши­на­сы мен қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    1 ең­бек функ­ци­я­сы:
    Тре­леу ма­ши­на­сы мен қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
    Дағ­ды 1
    Ор­ман­дар­ды ке­су, аға­штар мен дің­гек­тер­ді орау, жи­нау және та­сы­мал­дау жө­нін­де­гі опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу
    Дағ­ды­лар:
    3-раз­ряд үшін.
    1. Тір­ке­ме­лі жаб­дық­тың алу­ан түр­ле­рі пай­да­ла­ну­мен ара­лық қой­ма­лар­ға аға­шты, тү­бір­лер­ді және тү­бір осмол­лы трель­деу (жа­қын­да­ту);
    2. Трель­деу ке­зін­де аға­шты ти­еу (үю), іл­гек­теу, тү­сі­ру (құ­ла­ту), тір­ке­уін ағы­ту және қа­тар­лап жи­нау;
    3. Трель­деу жабды­ғы­на және әб­зел­дер­ге ағым­да­ғы жөн­деу жүр­гі­зу;
    4. Ат­тар­ға кү­тім жа­сау.
    4-раз­ряд үшін
    1. Аға­шты жер­ге тү­су­мен, та­сы­мал­ды на­у­а­лар­ға ағаш тү­сір­гіш­тер мен су на­у­а­ла­ры бой­ын­ша трель­деу (тү­сі­ру);
    2. Аға­шты тү­сі­ру трас­са­сын қол­мен та­за­лау;
    3. Ағаш тү­сір­гіш­тер­ді, на­у­а­лар­ды ақа­у­сыз күй­де ұстау және олар­ды ағым­да­ғы жөн­деу.
    Бі­лі­мі:
    3-раз­ряд үшін.
    1. Аға­шты трель­деу ке­зін­де жұ­мыстар­ды орын­дау тә­сіл­де­рі;
    2. Ат­қа жүк­те­ме нор­ма­ла­ры;
    3. Трель­деу жабды­ғы­ның түр­ле­рі;
    4. Ағаш сор­ти­мент­те­рі және олар­ға шар­тты бел­гі­лер (мар­ка­лар);
    5. Жо­ға­ры қой­ма­лар­да қа­тар­лар­дың ор­на­ла­су сыз­ба­сы және олар­ға ағаш са­лу ере­же­сі;
    6. Ат­тар­ға кү­тім жа­сау ере­же­сі;
    7. Ве­те­ри­нар­лық ми­ни­мум.
    4-раз­ряд үшін
    1. Аға­шты та­удан тү­сі­ру бой­ын­ша жұ­мыстар орын­дау;
    2. Ағаш тү­сір­гіш­тер­ге кү­тім жа­сау ере­же­сі және ава­ри­я­лар­дың және тұ­рып қа­лу­лар­дың ал­дын алу бой­ын­ша ша­ра­лар;
    3. Ағаш тү­сір­гіш­тер мен на­у­а­лар­ды ағым­да­ғы жөн­деу тә­сіл­де­рі.
    Бі­лік­ті­лік­ті та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­ті
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    5
    5
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман­шы
    Тех­ник-так­са­тор
    10. «Чо­кер­ле­у­ші» кә­сіп­тік кар­та­сы»
    Код:
    6210-2-012
    Кә­сі­бі
    6210-2
    Кә­сіп ата­уы
    Чо­кер­ле­у­ші
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (37-шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2020 жы­л­ғы 16 қаң­тар­да­ғы № 13 бұй­ры­ғы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 17 қаң­тар­да № 19889 бо­лып тір­кел­ді
    3–та­рау. Ағаш дай­ын­дау жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған раз­ряд­тар бой­ын­ша жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің та­риф­тік-бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
    43-па­ра­граф. Чо­кер­ле­у­ші, 4-раз­ряд
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ТжКБ (ор­та дең­гей­де­гі ма­ман)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    -
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    6210-2-002 – Ағаш ке­су­ші
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Әр түр­лі тір­ке­ме жаб­дық­та­рын қол­да­на оты­рып, ара­лық қой­ма­лар­ға аға­шты, дің­гек­тер­ді және пнев­ма­ти­ка­лық осмол­ды тар­ту (та­сы­мал­дау).
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Трель­деу ке­зін­де ар­қан бе­ру­ді және аға­штар мен сор­ти­мент­тер­ді іл­мек­те­уді қам­та­ма­сыз ету
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    1-ең­бек функ­ци­я­сы: ар­қан­мен қам­та­ма­сыз ету және трель­деу ке­зін­де аға­штар мен сорт­тар­ды тар­ту
    Дағ­ды 1:
    Қам­шы­лар­ға, сор­ти­мент­тер­ге, аға­штар­ға чо­кер­лер­мен ар­қан бе­ру және бай­лау
    Дағ­ды:
    4-раз­ряд
    1.Ең­бек­ті қор­ғау та­лап­та­ры­на сәй­кес жұ­мыс ор­нын ұй­ым­да­сты­ру­дың қа­уіп­сіз­ді­гін ба­ға­лау.
    2. Қам­шы­ға, сорт­тар­ға, аға­штар­ға, дің­гек­тер­ге және шай­ыр­ға ар­қан мен шо­кер­ге қыз­мет еті­ңіз.
    3. Шо­кер­лер­ді аға­штар­ға, қам­шы­лар­ға, сорт­тар­ға, дің­гек­тер­ге және осмол­ға са­лы­ңыз, олар­ды ле­бед­ка­ның неме­се трак­тор­дың тарт­қыш ар­қа­ны­на бе­кі­ті­ңіз.
    4.Зи­ян­ды және қа­уіп­ті өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­ға бай­ла­ны­сты ар­найы ки­ім, ар­найы аяқ ки­ім және өзге де же­ке және топ­тық қор­ғау құ­рал­да­рын қол­да­ну.
    Бі­лі­мі:
    4-раз­ряд
    1. Чо­кер ке­зін­де жұ­мыстар­ды орын­дау тә­сіл­де­рі мен рет­ті­лі­гі
    2. Қол­да­ны­ла­тын тех­ни­ка мен жаб­дық­тың даб­ыл жүй­е­сі.
    3. Ар­қан мен бл­ок­тар­дың жүк кө­тер­гіш­ті­гі.
    4. Ар­қан­дар­ды, шо­кер­лер­ді және итар­қа­лар­ды бі­рік­ті­ру жол­да­ры.
    5. Ле­бед­ка­ның ба­ғыт­та­у­шы бл­ок­та­рын бе­кі­ту және жы­л­жы­ту әді­сте­рі.
    6. Жұ­мыстар­ды орын­дау ке­зін­де ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    7. Орын­да­ла­тын жұ­мыстар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    8.Жұ­мыс ор­нын­да ең­бек­ті ұтым­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    Бі­лік­ті­лік­ті та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­тер­ге
    қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­ті
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа
    кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    5
    5
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман­шы (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    Тех­ник-так­са­тор
    11. «Ағаш ша­бу­шы» кә­сіп­тік кар­та­сы»
    Код:
    6210-2-001
    Кә­сі­бі
    6210-2
    Кә­сіп ата­уы
    Ағаш ша­бу­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    4
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    37-шы­ға­ры­лым "Жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын (37-шы­ға­ры­лым) бе­кі­ту ту­ра­лы" 2020 жы­л­ғы 16 қаң­тар­да­ғы № 13 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің бұй­ры­ғы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2020 жы­л­ғы 17 қаң­тар­да № 19889 бо­лып тір­кел­ді.
    Ағаш ша­бу­шы, 6 раз­ряд
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ТжКБ (ор­та дең­гей­де­гі ма­ман)
    Ма­манды­ғы: Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Бі­лік­ті­лі­гі:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    6210-2-002 - Ағаш ке­су­ші
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Аға­штар­ды ке­су, қы­л­шық аға­шты, отын­ды және бас­қа да сорт­тар­ды ұсақ аға­штар мен бұ­та­лар­дан жи­нау.
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Аға­штар­ды ке­су, ұсақ аға­штар мен бұ­та­лар­дан сор­ти­мент­тер дай­ын­дау бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1: аға­штар­ды ке­су, ұсақ аға­штар мен бұ­та­лар­дың сорт­та­рын дай­ын­дау бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1: Аға­шты ке­су ал­дын­да дай­ын­дық жұ­мыста­ры
    Дағ­ды:
    1.Ең­бек­ті қор­ғау та­лап­та­ры­на сәй­кес жұ­мыс ор­нын ұй­ым­да­сты­ру­дың қа­уіп­сіз­ді­гін ба­ға­лау.
    2.Бұ­та­лар­ды ке­су­ге және ке­су­ге ар­нал­ған құ­рал-сай­ман­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну.
    3.Ке­дер­гі­лер­ді та­зар­ту үшін құ­рал мен құ­ры­л­ғы­лар­ды қол­да­ны­ңыз.
    4. Қал­дық­тар жол­да­рын тө­сеу ба­ғы­тын анық­та­ңыз.
    5. Аға­штың ай­на­ла­сын­да­ғы және қо­қыс жол­да­рын­да­ғы қар­ды та­за­ла­ңыз және тығ­ы­зда­ңыз.
    6. Ке­сі­л­ген, бі­рақ жер­ге түспе­ген, қа­тып қал­ған аға­штар­дың бо­луын анық­та­ңыз.
    7.Ағаш ке­су жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған тех­но­ло­ги­я­лық кар­та­лар­ды оқы­ңыз. Трак­тор ле­бед­ка­сын, ры­чаг­тар­ды, қақ­па­ны, кондак­ты қол­да­ны­ңыз.
    8.Ілу­лі, жер­ге тұй­ық­тал­ма­ған аға­штар­ды ілу үшін құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ны­ңыз.
    9.Зи­ян­ды және қа­уіп­ті өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­ға бай­ла­ны­сты ар­найы ки­ім, ар­найы аяқ ки­ім және өзге де же­ке және топ­тық қор­ғау құ­рал­да­рын қол­да­ну.
    Бі­лі­мі:
    1. Ес­кер­ту және тый­ым са­лу бел­гі­ле­рін ор­на­ту түр­ле­рі мен ере­же­ле­рі
    2. Аға­штар­ды ке­су ке­зін­де­гі ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гін қор­ғау та­лап­та­ры
    3. Бұ­та­лар­ды ке­су­ге және ұсақ­та­у­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар мен құ­рал­дар құ­ры­л­ғы­сы, мақ­са­ты, жұ­мыс іс­теу ере­же­сі
    4. Ке­дер­гі­лер­ді та­зар­ту­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы­лар мен құ­рал­дар­дың құ­ры­л­ғы­сы, мақ­са­ты, жұ­мыс іс­теу ере­же­ле­рі
    5. Ағаш ке­су жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған тех­но­ло­ги­я­лық кар­та­лар­ды оқу ере­же­ле­рі
    6. Қал­дық­тар жол­да­рын тө­сеу ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    7. Қар­ды тығ­ы­здау ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    8. Қал­дық­тар­ды шы­ға­ру жол­да­рын тө­сеу және қар­ды тығ­ы­здау құ­ры­л­ғы­ла­ры мен құ­рал­да­ры­ның ор­на­ла­суы, мақ­са­ты, жұ­мыс іс­теу ере­же­ле­рі
    9. Ілі­ніп қал­ға­на­ға­штар­ды алу әді­сте­рі, құ­ры­л­ғы­ла­ры мен жаб­дық­та­ры
    10. Жұ­мыс­шы­лар ара­сын­да­ғы ке­су ай­ма­ғын­да қол­да­ны­ла­тын бел­гі­лер
    11. Аға­штар­ды ке­су ке­зін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры
    12. Орын­дал­ған жұ­мыс са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    13. Өн­ді­рі­сте­гі жұ­мысты ұтым­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    14. Ақа­у­лар­дың ал­дын-алу және олар­ды жою жол­да­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Же­ке құ­зы­рет­тер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­ті
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    Ұй­ым шең­бе­рін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    5
    5
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман­шы (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    Тех­ник-так­са­тор
    12. «Ор­ман­шы (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)» кә­сіп­тік кар­та­сы
    Код:
    3160-5-011
    Кә­сі­бі
    3160-5
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман­шы
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    5
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    3-бө­лім. Об­лы­стық неме­се рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры 2-та­рау. Ма­ман­дар ла­у­а­зым­да­ры 7-па­ра­граф. Ор­ман­шы (ин­спек­тор)
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі (қол­дан­ба­лы ба­ка­лаври­ат)
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар
    Қор­ша­ған ор­та
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    1) бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі бі­рін­ші са­нат­ты ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де үш жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша ке­мін­де бес жыл жұ­мыс өті­лі; бі­рін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі екін­ші са­нат­ты ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де екі жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша ке­мін­де төрт жыл жұ­мыс өті­лі; екін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) са­нат­сыз ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де бір жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша ке­мін­де үш жыл жұ­мыс өті­лі; са­нат­сыз: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру, аң­шы­лық­та­ну және аң өсі­ру), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия), жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
    2) бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)" бой­ын­ша ор­та тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­де­гі бі­рін­ші са­нат­ты ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл неме­се ма­манды­ғы бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бес жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)" бой­ын­ша ор­та тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және ма­манды­ғы бой­ын­ша ке­мін­де төрт жыл жұ­мыс өті­лі; екін­ші са­нат­ты: "Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бақ-са­ябақ және ланд­шаф­тық құ­ры­лыс (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)", "Эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)" бой­ын­ша ор­та тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды; са­нат­сыз: жал­пы ор­та бі­лім, жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    3160-5-001 ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар­дың ин­спек­то­ры
    3160-5-004 ор­ман­дар­ды қор­ғау ин­спек­то­ры
    3160-5-005 қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ин­спек­то­ры
    3160-5-006 та­би­ғи қо­рық­тар­ды қор­ғау жө­нін­де­гі Ин­спек­тор
    3160-5-009 өсім­дік­тер мен жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау жө­нін­де­гі ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ме­ке­ме­нің ин­спек­то­ры
    3160-5-010 ор­ман қор­ғау ин­спек­то­ры
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды орын­дау
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ай­нал­ма жол­да ор­ман­ды қор­ғау және аң аулау, сон­дай-ақ ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман­ды қор­ғау
    2. Ағаш өсі­ру, өрт­ке қар­сы, био­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ай­на­лып өту ше­гін­де ор­ман­ды қор­ғауды және аң­шы­лық іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Дай­ын­дық жұ­мыста­ры және аға­штар­ды бұ­тақ­тар­дан та­зар­ту
    Дағ­ды:
    1. Аға­штың заң­сыз ке­сі­лу­ін, мал жа­ю­ды және Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман заң­на­ма­сын бұ­зу­дың түр­лерiн бол­дыр­мау бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дай­ды;
    2. Ор­ман өр­тi шық­қан жағ­дай­да мем­ле­кет­тiк ор­ман кү­зетiнiң жо­ға­ры тұр­ған қыз­мет­кер­ле­ріне өрт ту­ра­лы бiр мез­гіл­де ха­бар­лап, оны жою жө­нін­де ша­ра­лар қол­да­на­ды;
    3. Ай­на­лым ау­ма­ғын­да бар­лық жұ­мыс iстей­тін мен ор­на­лас­қан ұй­ым­дар­дың, сон­дай-ақ ор­ман­да жүр­ген же­ке тұ­лға­лар­дың Ор­ман­дар­да­ғы өрт қа­уiп­сiздi­гi қа­ғи­да­ла­рын, ор­ман­дар­да­ғы са­ни­та­ри­я­лық қа­ғи­да­лар­ды сақ­та­уы бой­ын­ша жұ­мыс жүр­гi­зедi, бар­лық тәр­тіп бұ­зу­шы­лық­тар ту­ра­лы ор­ман ше­бе­ріне де­реу ха­бар­лай­ды, ал қа­жет болған жағ­дай­да әкiм­шiлiк құқық бұ­зу­шы­лық ту­ра­лы хат­та­ма тол­ты­ра­ды;
    4. Өзiнiң ай­на­лы­мын­да кө­пiр­лер­дiң, өрт мұ­на­ра­ла­ры­ның, те­ле­фон желiсiнiң, ме­же­лік, ор­ман ор­на­ла­сты­ру және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы бел­гі­лерiнiң сақ­та­луын қа­да­ға­лай­ды;
    5. Ай­на­лым ке­зін­де анық­тал­ған зи­ян­ды жән­дiк­тер­дiң ошақ­та­ры, ор­ман ау­ру­ла­ры, сү­рек­дің­дер­дің қу­ра­уы және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­на нұқ­сан кел­тiруi мүм­кiн құ­бы­лы­стар ту­ра­лы ор­ман ма­сте­ріне неме­се ор­ман­шы­лық­қа ха­бар­лай­ды;
    6. Сү­рек дай­ын­да­у­ға, мал жа­ю­ға, шөп ша­бу­ға және ор­ман пай­да­ла­ну­дың түр­лерiне құқық бе­ре­тін құ­жат­тар­ды зер­де­лей­ді;
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    2.Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да ағаш ке­су­ді жүр­гі­зу ере­же­сі
    3. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Са­лық ко­дек­сі (ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы заң­на­ма­сын бұз­ға­ны үшін ай­ып­пұл мөл­ше­рін бел­гі­леу)
    4. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы бел­гі­ле­рін ор­на­ту­дың түр­ле­рі мен ере­же­ле­рі (орам мен ағаш ке­се­тін ті­рек­тер және т.б.)
    5. Жұ­мыстар­ды орын­дау ке­зін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры
    Дағ­ды­ны мой­ын­дау мүм­кін­ді­гі.
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­рын, ор­ман өрт­те­рін анық­тау және ба­қы­лау
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман­ға па­то­ло­ги­я­лық ба­қы­лау жүр­гі­зу
    2. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­рын та­ну
    3. Фе­но­ло­ги­я­лық ба­қы­ла­у­лар жур­на­лын жүр­гі­зу
    4. Ор­ман­ға па­то­ло­ги­я­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу
    5. Ор­ман зи­ян­кесте­рі­мен және ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су жұ­мыста­ры­на қа­ты­су
    6. Улы хи­ми­кат­тар­мен жұ­мыс
    7. Ор­ман зи­ян­кесте­рі және­а­у­ру­ла­ры­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу
    8. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка­лық ша­ра­лар­ды өт­кі­зу
    9. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру­ге қа­ты­су
    10. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру ке­зін­де өрт сөн­ді­ру құ­рал­да­ры мен жаб­дық­та­рын қол­да­ну
    11. Зи­ян­ды және қа­уіп­ті өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­ға бай­ла­ны­сты ар­найы ки­ім­ді, қа­уіп­сіз аяқ ки­ім­ді, же­ке және топ­тық қор­ғаудың бас­қа құ­рал­да­рын қол­да­ну
    12. Жұ­мысты орын­дау ке­зін­де ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рін қол­да­ну
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    2. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­ры.
    3. Ор­ман па­то­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг негіз­де­рі.
    4. Ор­ман өрт­те­рі­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­ры.
    5. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру тә­сіл­де­рі.
    6. Жұ­мыстар­ды орын­дау ке­зін­де ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    Бі­лік­ті­лік­ті та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 3:
    Ағаш алаң­да­рын, ша­бын­дық­тар және жай­ы­лым­дар мен бас­қа да ор­ман­дар­ды пай­да­ла­ну­ға ар­нал­ған алаң­дар­ды бө­лу­ге қа­ты­су
    Дағ­ды:
    1. Ке­се­тін ай­мақ­тар­ды бө­лу және са­лық са­лу бой­ын­ша жұ­мыстар­ға қа­ты­су
    2. Ке­се­тін ай­мақ­тар­ды бө­лу және са­лық са­лу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын құ­рал­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды қол­да­ну
    3. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның бел­гі­ле­рін ор­на­ту (орам және ағаш ке­се­тін ті­рек­тер және т.б.)
    4. Тұ­рақ­ты және уа­қыт­ша сы­нақ алаң­да­рын құ­ру­ға қа­ты­су
    5. Ағаш ке­су жұ­мыста­рын­да тех­но­ло­ги­я­лық кар­та­лар­ды оқу
    6. Ор­ман­ды қо­сал­қы пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға қа­ты­су
    7. Рұқ­сат­на­ма құ­жат­та­ры­на сәй­кес мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры алаң­да­ры­ның дұ­рыс қол­да­ны­луын ба­қы­лау
    Бі­лі­мі:
    1. Ке­су ай­мақ­та­рын бө­лу және са­лық са­лу ере­же­ле­рі.
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы түр­ле­рі және ор­ман ор­на­ла­сты­ру бел­гі­ле­рі.
    3. Ке­се­тін ай­мақ­тар­ды бө­лу мен са­лық са­лу­да қол­да­ны­ла­тын құ­рал­дар мен құ­ры­л­ғы­лар.
    4. Тұ­рақ­ты және уа­қыт­ша сы­нақ алаң­да­рын тө­сеу ере­же­ле­рі.
    5. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­ры (кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар, са­лық са­лу си­патта­ма­ла­ры).
    6. Қо­сал­қы­қол­да­ну­ды жүр­гі­зу ере­же­ле­рі.
    7. Ағаш ке­су би­ле­ті мен ор­ман би­ле­ті ны­са­ны­ның қа­ғи­да­ла­ры, олар­ды есеп­ке алу, сақ­тау, тол­ты­ру және бе­ру қа­ғи­да­ла­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Ағаш өсі­ру, өрт­ке қар­сы, био­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман тұқы­мын отыр­ғы­зу, се­бу және жи­нау жұ­мыста­ры­на қа­ты­су
    Дағ­ды:
    1.Ор­ман тұқым­да­рын дай­ын­дау және өң­деу.
    2. Қазуға, сұ­рып­та­у­ға қа­ты­су,
    та­сы­мал­дау және отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын қа­зу.
    3. Егіс және ағаш отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры­на қа­ты­су.
    4. Егіс және ағаш отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған құ­рал-сай­ман­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну.
    5.Егіс және ағаш отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын орын­дау ке­зін­де ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын орын­дау.
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман тұқым­да­рын дай­ын­дау, өң­деу, сақ­тау және пай­да­ла­ну са­па­сы­на ба­қы­лау жүр­гі­зу тәр­ті­бі.
    2. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған отыр­ғы­зу ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі.
    3. Орын­дал­ған жұ­мыс са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
    4. Егіс және ор­ман отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын орын­дау ке­зін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі.
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­тер­ге
    қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Тұл­ға­ара­лық және ком­му­ни­ка­тив­ті мі­нез-құлық ере­же­ле­рін сақ­тау.
    Нәти­же­ге са­па­лы жұ­мыс жа­са­ңыз.
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа
    кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    6
    6
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Тех­ник -так­са­тор
    Ор­ман ше­бе­рі (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі учас­ке­лік мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    13. «Тех­ник-са­нақ­шы» кә­сіп­тік кар­та­сы
    Код:
    3143-0-008
    Кә­сі­бі
    3143-0
    Кә­сіп ата­уы
    Тех­ник-так­са­тор
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    5
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    3-бө­лім. Об­лы­стық неме­се рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры3-бө­лім­ше. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру ұй­ым­да­ры 2-та­рау. Ма­ман­дар ла­у­а­зым­да­ры. Тех­ник-са­нақ­шы, 3-па­ра­граф
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман аға­шын жы­ғу­шы
    Ар­хи­тек­ту­ра
    Эко­ло­гия және та­би­ғат­ты қор­ғау қыз­ме­ті (түр­ле­рі бой­ын­ша)
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру), бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және бі­рін­ші са­нат­ты тех­ник-так­са­тор ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру), бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім екін­ші са­нат­ты тех­ник-так­са­тор ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; екін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру), бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және са­нат­сыз тех­ник-так­са­тор ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; са­на­ты жоқ: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру), бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны, эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша)(ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі) бі­лім неме­се қай­та да­яр­ла­удан өту, жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    3143-0-005 - Ор­ман өсі­ру­ші тех­ник
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман­дар­ды пай­да­ла­ну­ды зер­де­леу үшін ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау, ор­ман­дар­ды есеп­ке алу мен ба­ға­ла­уды жүр­гі­зу
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ұй­ым­да­сты­ры­ла­тын ор­ман кә­сі­пор­ны­ның ау­ма­ғын ұй­ым­да­сты­ру бой­ын­ша тү­сі­рі­лім-Гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Кес­пеа­ға­штар­ды бө­лу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ұй­ым­да­сты­ры­ла­тын ор­ман кә­сі­пор­ны­ның ау­ма­ғын ұй­ым­да­сты­ру бой­ын­ша тү­сі­рі­лім-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    1-дағ­ды: так­са­ци­я­лық жұ­мыстар­дың же­ке­ле­ген түр­ле­рін орын­дау.
    Дағ­ды:
    1. Сы­нақ алаң­да­рын құ­ру­ға қа­ты­су
    2. Ор­на­ла­сты­ры­ла­тын объ­ек­ті­нің сұл­ба­сын са­лу
    3. Ор­ман өсі­ру жос­пар­ла­рын, сыз­ба­ла­рын және бас­қа кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды құ­ра­с­ты­ру және са­лу
    4. Мақ­сат­ты және тоқ­сан­дық тор­лар­ға тір­кеу жа­сау
    5. Бө­лін­ген жер­лер­ді, квар­тал­дар­ды және объ­ек­ті­ні тұ­та­стай есеп­теу
    ор­ман ал­қа­а­ға­шта­ры­ның жос­пар­ла­рын, сыз­ба­лар және кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар жа­сай­ды және сыза­ды;
    6. Ба­ған­дар және орам же­лі­сін план­шет­тер­ге тү­сі­ре­ді, те­лім­дер­дің, орам­дар­дың және жал­пы объ­ек­ті­нің ал­қа­бын есеп­теп шы­ға­ра­ды;
    7. Ор­ман ал­қа­а­ға­шта­ры­ның және ор­ман­дар­дың кар­та-сыз­ба­ла­ры­ның жос­пар­ла­рын бо­яу жұ­мыста­рын орын­дай­ды;
    8. Тап­сыр­ма құ­жа­тын жа­сай­ды және жұ­мыс­шы­лар­дың да­ла­лық ор­ман ор­на­ла­сты­ру жұ­мыста­рын орын­дау са­па­сын қам­та­ма­сыз ете­ді;
    9. Жұ­мыс­шы­лар­мен ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және оны қор­ғау, ор­ман­да­ғы өрт қа­уіп­сіз­ді­гі қа­ғи­да­ла­ры бой­ын­ша нұс­қа­улық өт­кі­зе­ді.
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман­дар­ды жо­ба­лау, кү­зе­ту және қор­ғау бой­ын­ша жо­ға­ры ор­ган­дар­дың қа­улы­ла­ры, бұй­рық­та­ры, нұс­қа­улық­та­ры және бас­қа да бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры
    2. Құ­ры­л­ғы­лар, құ­рал­дар және олар­ды тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
    3. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі
    4. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
    5. Кон­тур­лық так­са­ци­я­лық де­шифр­леу.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-дағ­ды: ор­на­ла­сты­ры­ла­тын ор­ман кә­сі­пор­ны­ның тү­сі­рі­лім-гео­де­зи­я­лық жұ­мыста­рын жүр­гі­зу.
    Дағ­ды:
    1. Ал­да­ғы ор­ман­ды тү­ген­деу бой­ын­ша тап­сыр­ма жо­ба­сын жа­са­у­ға қа­ты­су
    2. Ке­су кө­ле­мін, квар­тал­дық аудан ше­ка­ра­ла­рын та­за­ла­уды, са­нақ­ты ба­қы­лау құ­ры­л­ғы­ла­рын­нақ­ты­лау
    3. Ор­на­ла­сты­ры­л­ған ор­ман ал­қап­та­ры­ның ше­ка­ра­ла­рын, жа­зық жақ­та­у­ла­рын, іш­кі жағ­дай­ын, өл­шеу сызық­та­рын тү­сі­ру­ді және қал­пы­на кел­ті­ру­ді жү­зе­ге асы­ру
    4. Са­у­ал­на­ма жур­на­лы мен тү­сі­ру күн­де­лі­гін жүр­гі­зу
    5. Ше­ка­ра сызық­та­рын, квар­тал­дық және кө­ру то­рап­та­рын ке­су, та­за­лау және өл­ше­уді, ті­рек­тер мен пи­кет­тер­ді ор­на­ту­ды ұй­ым­да­сты­ру
    6. Гео­де­зи­я­лық де­ректер­ді жи­на­уды, та­би­ғат­та сәй­кестен­ді­ру­ді және аэро­фо­то­тү­сі­рі­лім­дер­де ор­ман­ның ор­на­ла­сты­ры­л­ған ай­ма­ғы­ның ше­ка­ра­ла­рын, ор­ман да­қыл­да­рын, қоп­сы­ту­лар­ды, орам­дық та­зар­ту­лар­ды және бас­қа да бағ­дар­лар­ды жү­зе­ге асы­ру.
    7. Гео­де­зи­я­лық мә­лі­мет­тер­ді план­шет­тер­ге сақ­тап, олар­ды сы­зу
    8. Жұ­мыс тап­сыр­ма­сын ре­сім­деу және жұ­мыс­шы­лар­дың да­ла­лық ор­ман ор­на­ла­сты­ру жұ­мыста­ры­ның са­па­сын ба­қы­лау
    9. Жұ­мыс­шы­лар­мен ең­бек­ті қор­ғау, ор­ман­да­ғы өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі бой­ын­ша нұс­қа­улық жүр­гі­зу
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман тү­сі­ру­де қол­да­ны­ла­тын ас­пап­тар мен құ­рал­дар.
    2. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    3. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру өн­ді­рі­сі­нің тех­но­ло­ги­я­сы және ұй­ым­да­сты­ры­луы
    4. Гео­де­зи­я­лық-тү­сі­ру жұ­мыстар­дың әді­сте­рі
    5. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2: кес­пеа­ға­штар­ды бө­лу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман­дар­ды кү­зе­ту, қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу үшін ор­ман қо­ры жер­ле­рі­нің учас­ке­ле­рін бө­лу
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман ұй­ым­да­ры­ның ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы кі­тап­та­ры­нан ма­те­ри­ал­дар ірік­тей­ді;
    2. Гео­де­зи­я­лық де­ректер­ді план­шет­тер­ге са­ла­ды және олар­ды сыза­ды;
    3. Ор­ман ал­қа­а­ға­шта­ры­ның жос­пар­ла­рын, сыз­ба­лар және кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар жа­сай­ды және сыза­ды;
    4. Ағаш ке­су жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған тех­но­ло­ги­я­лық кар­та­лар­ды оқы­ңыз.
    5. Рұқ­сат құ­жат­та­ры­на сәй­кес мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рі­нің дұ­рыс пай­да­ла­ны­луын ба­қы­лау.
    Бі­лі­мі:
    1. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    2. Гео­де­зия, кар­то­гра­фия және гео­ақ­па­рат­тық жүй­е­лер негіз­де­рі.
    3. Ор­ман қа­ты­на­ста­рын рет­тей­тін ҚР нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­ле­рі.
    4. Ор­ман қа­ты­на­ста­ры са­ла­сын­да­ғы тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу жө­нін­де­гі ере­же­лер, нұс­қа­улық­тар, бұй­рық­тар және бас­қа да бас­шы­лық ма­те­ри­ал­дар.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-дағ­ды: кес­пеа­ға­штар­ды ма­те­ри­ал­дық ба­ға­лау
    Дағ­ды:
    1. Аға­штар­ды қай­та са­нақ­ты жүр­гі­зу және ке­су­ге та­ғай­ын­дал­ған аға­штар­ды тұқым­да­ры мен қа­лыңды­ғы­ның са­ты­ла­ры бой­ын­ша қай­та са­нақ ве­до­мо­сте­рін жа­сау
    2.Би­ік­тік раз­ряд­та­рын анық­тау үшін үл­гі аға­штар­ды таң­да­ңыз
    3. Аға­штар­ды са­нақ нәти­же­ле­рін өң­деу және ке­су­ге та­ғай­ын­дал­ған аға­штар­ды са­нақ ве­до­мо­сін жа­сау
    4. Кес­пеа­ға­штар­ды әр­түр­лі тә­сіл­дер­мен са­нақ
    5. Есеп­теу мә­се­ле­ле­рін ше­шу үшін ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар­ды қол­да­ну
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бі­лім.
    2.Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    3.Ор­ман қа­ты­на­ста­ры са­ла­сын­да­ғы тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу жө­нін­де­гі ере­же­лер, нұс­қа­улық­тар, бұй­рық­тар және бас­қа да бас­шы­лық ма­те­ри­ал­дар.
    4. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі жө­нін­де­гі қа­ғи­да­лар.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­тер­ге
    қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Ана­ли­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­ті
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа
    кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    6
    6
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман ше­бе­рі (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі учас­ке­лік мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    Ин­же­нер ле­со­па­то­лог
    14. «Ор­ман ше­бе­рі» кә­сіп­тік кар­та­сы
    Код:
    1310-2-008
    Кә­сі­бі
    1310-2
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман ше­бе­рі (ор­ман­ды қор­ғау жө­нін­де­гі учас­ке­лік мем­ле­кет­тік ин­спек­тор)
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    8
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    3-бө­лім. Об­лы­стық неме­се рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры 2-та­рау. Ма­ман­дар ла­у­а­зым­да­ры 6-па­ра­граф. Ор­ман (учас­ке) ше­бе­рі
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    по­сле­ву­зов­ское об­ра­зо­ва­ние (док­то­ран­ту­ра PhD, уче­ная сте­пень док­то­ра PhD, сте­пень док­то­ра PhD по про­фи­лю, кан­ди­да­та на­ук, док­то­ра на­ук)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лік:
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    1) бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия, гео­гра­фия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі бі­рін­ші са­нат­ты ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де үш жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ұй­ым­ның ти­іс­ті бей­і­ні бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия), қор­ша­ған ор­та (эко­ло­гия, гео­гра­фия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі екін­ші са­нат­ты ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де екі жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ұй­ым­ның ти­іс­ті бей­і­ні бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; екін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) және бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­де­гі са­нат­сыз ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да ке­мін­де бір жыл жұ­мыс өті­лі неме­се ұй­ым­ның ти­іс­ті бей­і­ні бой­ын­ша жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл; са­нат­сыз: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), био­ло­ги­я­лық және са­бақ­тас ғы­лым­дар (био­ло­гия) жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
    2) бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны, эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша), аг­ро­но­ми­я­бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сі­би) бі­лім және бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі бі­рін­ші са­нат­та­ғы ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны, эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша), аг­ро­но­мия бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сі­би) бі­лім және бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі екін­ші са­нат­та­ғы ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; екін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны, эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша), аг­ро­но­мия бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сі­би) бі­лім және бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі са­нат­сыз ор­ман ше­бе­рі ла­у­а­зы­мын­да­ғы жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл; са­нат­сыз ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны, эко­ло­гия және та­би­ғат қор­ғау қыз­ме­ті (тү­рі­ле­рі бой­ын­ша), аг­ро­но­мия бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сі­би) бі­лім, жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    1310-2-009 ор­ман пи­том­ни­гі­нің ма­сте­рі
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман­дар­ды ұтым­ды пай­да­ла­ну, қор­ғау және қор­ғау, мо­лық­ты­ру және өсі­ру бой­ын­ша учас­ке­де жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рін орын­да­уды ұй­ым­да­сты­ру
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1.Ор­ман­дар­ды ұтым­ды пай­да­ла­ну, қор­ғау және қор­ғау, мо­лық­ты­ру және өсі­ру, олар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Ор­ман­ның су қор­ғау, қор­ғау, кли­мат­ты рет­теу, са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық қа­си­ет­те­рін кү­шей­ту жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    1-ең­бек функ­ци­я­сы: Ор­ман­дар­ды ти­ім­ді пай­да­ла­ну, кү­зе­ту және қор­ғау, кө­бей­ту және өсі­ру және олар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру.
    1-дағ­ды:
    Негіз­гі және ара­лық пай­да­ла­ну үшін ағаш ке­су, бас­қа ке­су бой­ын­ша жұ­мыстар­дың орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рін, ағаш ке­су қо­рын жос­пар­ла­уды, бө­лу­ді және дай­ын­да­уды, ор­ман қо­рын ны­ғай­ту­ға қа­жет­ті ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­да­уды ұй­ым­да­сты­ру.
    2. Ағаш ке­су және ор­ман боса­ту құқы­ғы­на ағаш ке­су би­лет­те­рін бе­ру.
    3. Ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­ріне би­лет­тер бе­ру.
    4. Ағаш ке­су қо­рын бө­лу және ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну үшін жиын­тық құ­жат­та­ма­ны, ор­ман­ды, ор­ман қо­рын тұ­ты­ну, шы­ғын ту­ра­лы есеп кі­тап­та­рын жүр­гі­зу.
    5. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру­дың өн­ді­рі­стік-қар­жы­лық жос­па­рын және же­дел-күн­тіз­бе­лік жос­пар­ла­рын дай­ын­да­у­ға, ор­ман­дар­да өрт­тің ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды әзір­ле­у­ге және жү­зе­ге асы­ру­ға қа­ты­су.
    6. Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ға са­рап­та­ма жа­са­уды, жаб­дық­тың жай-күйі мен пай­да­ла­ны­луын қа­да­ға­ла­уды және ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру.
    7. Бел­гі­лен­ген та­лап­тар­дың, қол­да­ны­с­та­ғы нор­ма­лар­дың, ере­же­лер мен стан­дарт­тар­дың сақ­та­луын қа­да­ға­лау.
    Бі­лі­мі:
    1. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ор­ман ко­дек­сі
    2. Ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар және мем­ле­кет­тік та­би­ғи-қо­рық қо­ры­ның объ­ек­ті­ле­рі са­ла­сын­да­ғы; жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сін қор­ғау, өсі­мін мо­лай­ту және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы; өсім­дік­тер дү­ни­е­сін қор­ғау, қал­пы­на кел­ті­ру және пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­лар.
    3. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның өн­ді­рі­стік-ша­ру­а­шы­лық қыз­ме­тіне қа­ты­сты қа­улы­лар, бұй­рық­тар, нұс­қа­у­лар және бас­қа да бас­шы­лық ма­те­ри­ал­дар
    4. Ке­су ай­мақ­та­рын бө­лу және са­нау ере­же­ле­рі
    5. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да ор­ман ке­су, ағаш ке­су ере­же­ле­рі
    6. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
    7. Бар­лық аумақ­тың ше­ка­ра­ла­ры және оған кі­ре­тін ай­нал­ма жол­дар
    8. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс став­ка­ла­ры мен ба­ға­ла­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    2-дағ­ды:
    Ор­ман тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы, отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лын өсі­ру, ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­дың орын­да­луын қам­та­ма­сыз ет
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман тұқым­да­рын са­тып алу­ға және өң­де­у­ге ті­ке­лей қа­ты­су
    2. Кө­гал­дан­ды­ру ма­те­ри­а­лын қазуға, сұ­рып­та­у­ға, та­сы­мал­да­у­ға, қай­та отыр­ғызуға­ті­ке­лей қа­ты­су
    3. Егіс және ор­ман отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры­на ті­ке­лей қа­ты­су
    4.Егу және ор­ман отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры үшін құ­рал­дар мен құ­ры­л­ғы­лар­ды қол­да­ну
    5. Жаб­дық­тар­дың, ма­ши­на­лар­дың, ме­ха­низмдер мен құ­рал­дар­дың дұ­ры­стығы мен қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету
    6. Ор­ман да­қыл­да­рын тех­ни­ка­лық қа­был­дау мен тү­ген­де­у­ге қа­ты­су
    7. Ор­ман да­қыл­да­рын ор­ман ал­қа­бы­на ауы­сты­ру­ға қа­ты­су
    Бі­лі­мі:
    1.Ор­ман тұқы­мын жи­нау ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    2. Ор­ман тұқы­мын өң­деу және сақ­тау ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    3. Ор­ман пи­том­ни­гін­де егу ере­же­ле­рі
    4. Қол­мен отыр­ғы­зу ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    5. Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған отыр­ғы­зу ере­же­ле­рі мен әді­сте­рі
    6. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­ман­дар­ды қал­пы­на кел­ті­ру стан­дарт­та­ры
    7. Ор­ман өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы бой­ын­ша орын­да­ла­тын жұ­мыс са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    8. Ор­ман өсі­ру жұ­мыста­рын орын­дау ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры
    9. Ор­ман өсі­ру жұ­мыста­рын орын­дау ке­зін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­ры.
    Бі­лік­ті­лік­ті та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    2-ең­бек функ­ци­я­сы:
    Су­ды қор­ғауды кү­шей­ту, қор­ғау, кли­мат­тық ба­қы­лау, са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық және бас­қа да пай­да­лы та­би­ғи қа­си­ет­тер бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру
    1-дағ­ды: Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры ау­ма­ғын­да жа­на­ма ор­ман пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және жү­зе­ге асы­ру жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су
    2. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін аң­шы­лық ша­ру­а­шы­лы­ғы қа­жет­ті­лік­те­рі үшін пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су
    3. Ғы­лы­ми-зерт­теу мақ­сат­та мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры­ның жер учас­ке­ле­рін пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су
    4. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры­ның жер учас­ке­ле­рін мә­де­ни-са­уық­ты­ру, ре­кре­а­ци­я­лық, ту­ри­стік және спорт­тық мақ­сат­тар­да пай­да­ла­ну­ды ұй­ым­да­сты­ру және қа­ты­су
    5. Ор­ман пай­да­ла­ну­шы­лар ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну ке­зін­де орын­дал­ған жұ­мыстар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру
    6. Ор­ман кү­ту­ші­нің тап­сыр­ма­сы бой­ын­ша кес­пеа­ға­штар­ды бө­лу мен так­са­ци­я­ла­уды, ағаш ке­су орын­да­рын, дай­ын­дал­ған ор­ман ма­те­ри­ал­да­рын, шы­рын­да­рын алу­ға бө­лін­ген ор­ман ек­пе­ле­рін ку­әлан­ды­ру­ды іс­ке асы­ра­ды;
    7. Ұзақ мер­зім­ді ор­ман пай­да­ла­ну­ға бе­кі­ті­л­ген ор­ман­дар­ды қор­ғаудың жай-күй­ін тек­се­ре­ді.
    Бі­лі­мі:
    1. Қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну түр­ле­рі (ша­бын­дық, мал жаю, ма­рал өсі­ру, аң өсі­ру, омар­та және омар­та ор­на­ла­сты­ру, бау-бақ­ша өсі­ру, бақ­ша өсі­ру және бас­қа ауы­л­ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­рын өсі­ру, дә­рі­лік өсім­дік­тер мен тех­ни­ка­лық ши­кі­заттар­ды, жа­байы же­мі­стер­ді, жаң­ғақ­тар­ды дай­ын­дау және жи­нау,са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар, жи­дек­тер және бас­қа да азық-тү­лік өнім­де­рі, мүк, ор­ман қа­ба­ты және құ­ла­ған жа­пы­рақ­тар, қа­мыс).
    2. Қай­та­ла­ма ор­ман пай­да­ла­ну­ды жү­зе­ге асы­ру ере­же­ле­рі
    3. Ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну­ға ар­нал­ған құ­жат­та­ма (Ор­ман би­ле­ті)
    4. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры­ның учас­ке­ле­рін аң­шы­лық ша­ру­а­шы­лы­ғы қа­жет­ті­лік­те­рі үшін пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
    5. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры­ның учас­ке­ле­рін ғы­лы­ми-зерт­теу мақ­са­тын­да пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
    6. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін мә­де­ни-са­уық­ты­ру, ту­ри­стік және спорт­тық мақ­сат­тар­да пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
    7. Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры ау­ма­ғын­да шөп ша­бу және мал жаю қа­ғи­да­ла­ры.
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Дағ­ды 2:
    Ор­ман­ды өрт­тен, зи­ян­кестер мен ау­ру­лар­дан, ор­ман­ды заң­сыз ке­су­ден қор­ғау жұ­мыста­рын орын­дау, бас­қа заң бұ­зу­дан қор­ғау
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман­ға па­то­ло­ги­я­лық ба­қы­лау жүр­гі­зу
    2. Ор­ман зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­рын та­ну
    3. Ор­ман зи­ян­кесте­рі­мен және ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су жұ­мыста­ры­на қа­ты­су
    4. Ор­ман зи­ян­кесте­рі және ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу
    5. Өрт­ке қар­сы про­фи­лак­ти­ка­лық ша­ра­лар­ды өт­кі­зу
    6. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру­ге қа­ты­су
    7. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру ке­зін­де өрт сөн­ді­ру құ­рал­да­ры мен жаб­дық­та­рын қол­да­ну
    8 Жұ­мысты орын­дау ке­зін­де ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рін сақ­тау
    9. Ай­нал­ма жол­дар­ды же­дел ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
    10. Ай­нал­ма жол­дар­ды тек­се­ру­ді қол­да­ны­с­та­ғы нұс­қа­улық­та­ры мен ере­же­ле­ріне сәй­кес жүр­гі­зу
    11. Ор­ман­шы­лар­дың, уа­қыт­ша өрт сөн­ді­ру­ші­лер­дің және өрт сөн­ді­ру бри­га­да­ла­ры­ның өзде­ріне жүк­тел­ген мін­дет­тер­дің уа­қы­ты­лы және дәл орын­да­луын ба­қы­лау
    12. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның ау­ма­ғын­да жұ­мыс іс­тей­тін бар­лық ағаш ке­се­тін және өзді­гі­нен дай­ын­дай­тын бас­қа кә­сі­по­рын­дар­мен дай­ын тұр­ған аға­штар­ды боса­ту, ағаш ке­су, ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну, ор­ман­да­ғы өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және са­ни­тар­лық ере­же­лер­дің орын­да­луын ба­қы­лау
    13. Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыс учас­ке­сін­де ең­бек тәр­ті­бін сақ­та­уын ба­қы­лау
    14. Рұқ­сат­на­ма­ға сәй­кес МОҚ учас­ке­ле­рі­нің дұ­рыс пай­да­ла­ны­луын ба­қы­лау
    15. Ор­ман­шы­лар мен жұ­мыс­шы­лар­ға өн­ді­рі­стік нұс­қау өт­кі­зу
    16. Ор­ман бұ­зу­шы­лық­та­ры ту­ра­лы хат­та­ма­лар жа­сау, ор­ман­шы­лар­дың олар­ды ре­сім­де­уі­нің дұ­ры­стығ­ын ба­қы­лау
    17. Ор­ман­шы­ны бір мез­гіл­де ха­бар­дар ете оты­рып, ша­ра­лар қа­был­дау және ор­ман өрт­те­рін жо­ю­ға ті­ке­лей қа­ты­су
    18. Заттар­ды тек­се­ру, сон­дай-ақ құқық бұ­зу­шы­лар­дан ор­ман және аң­шы­лық өнім­де­рін тәр­кі­леу, бұ­зу құ­рал­да­ры мен олар­ға ар­нал­ған құ­жат­тар­ды тек­се­ру
    19. Ор­ман­шы­ның аты­нан экс­пе­ди­ци­я­лар мен пар­ти­я­лар­ға ор­ман ор­на­ла­сты­ру және жо­ба­лау-із­де­сті­ру жұ­мыста­рын жү­зе­ге асы­ру­ға кө­мек көр­се­ту
    20. Ха­лық ара­сын­да ор­ман­дар­ды кү­зе­ту, қор­ғау және ор­ман­дар­ды пай­да­ла­ну мен қал­пы­на кел­ті­ру тәр­ті­бі ту­ра­лы тү­сін­ді­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман­ның негіз­гі зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры
    2. Ор­ман зи­ян­кесте­рі және ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­ры
    3. Ор­ман па­то­ло­ги­я­лық ба­қы­ла­уы
    4. Ор­ман зи­ян­кесте­рі­мен және ау­ру­ла­ры­мен кү­ре­су жол­да­ры
    5. Ор­ман өрт­те­рі­нің түр­ле­рі
    6. Ор­ман өрт­те­рін сөн­ді­ру құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі
    7. Ор­ман өрт­те­рі­мен кү­ре­су­дің ал­дын алу ша­ра­ла­ры
    8. Өрт­ті ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры және олар­ды қол­да­ну
    9. Жұ­мыстар­ды орын­дау ке­зін­де­гі ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
    10. Бар­лық өрт­ке қар­сы құ­ры­лым­дар­дың, су қой­ма­ла­ры­ның және бай­ла­ныс орын­да­ры­ның ор­на­ла­суы
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­тер­ге
    қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Нәти­же­ге са­па­лы жұ­мыс жа­са­ңыз.
    Жұ­мыс уа­қы­тын жос­пар­лау.
    Ше­шім қа­был­дау қа­бі­ле­ті.
    Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­тей бі­лу
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа
    кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    8
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның бас­шы­сы
    16. «Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ин­же­не­рі» кә­сіп­тік кар­та­сы
    Код:
    2132-1-015
    Кә­сі­бі
    2132-1
    Кә­сіп ата­уы
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ин­же­не­рі
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    6
    СБШ бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    -
    БТ­БА, КС және бас­қа да үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лік­ті­лік дең­гейі
    Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­ло­гия және та­би­ғи ре­сур­стар ми­ни­стр­лі­гі Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы және жа­ну­ар­лар дү­ни­е­сі ко­ми­те­ті­нің та­би­ғат қор­ғау ұй­ым­да­ры­ның, ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры­ның және ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­да­ры­ның бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­рын бе­кі­ту ту­ра­лы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры – Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2017 жы­л­ғы 14 на­уры­зда­ғы № 120 бұй­ры­ғы.
    4 бө­лім. Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­дар­дың бас­шы­ла­ры мен ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры3-бө­лім­ше. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру ұй­ым­да­ры. 2-та­рау. Ма­ман­дар ла­у­а­зым­да­ры. ша­ру­а­шы­лы­ғы ин­же­не­рі, 1-па­ра­граф
    Кә­сіп­тік бі­лім дең­гейі:
    Бі­лім дең­гейі:
    жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат, ма­ман дә­ре­же­сі, ор­ди­на­ту­ра)
    Ма­манды­ғы:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы
    Бі­лік­ті­лік
    Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар:
    1) бі­лік­ті­лі­гі жо­ға­ры дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны және бі­рін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл неме­се бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны және екін­ші са­нат­ты ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл неме­се бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да а жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; екін­ші са­нат­ты: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны және ин­же­нер ла­у­а­зы­мын­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл; са­нат­сыз: кадр­лар­ды да­яр­ла­удың ти­іс­ті ба­ғы­ты бой­ын­ша жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы (ор­ман ре­сур­ста­ры және ор­ман өсі­ру), сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
    2) бі­лік­ті­лі­гі ор­та дең­гей­лі ма­ман: жо­ға­ры са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және бі­рін­ші са­нат­ты ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ла­у­а­зым­дар­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де үш жыл неме­се бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бес жыл; бі­рін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы, сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім, екін­ші са­нат­ты ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ла­у­а­зым­дар­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл неме­се бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де екі жыл; екін­ші са­нат­ты: ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру) бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім және ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ла­у­а­зым­дар­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл неме­се бей­і­ні бой­ын­ша ұй­ым­да жұ­мыс өті­лі ке­мін­де бір жыл; са­на­ты жоқ: сәу­лет және құ­ры­лыс (гео­де­зия және кар­то­гра­фия, гео­де­зия, ка­дастр, жер­ге ор­на­ла­сты­ру), бау-бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғы, ланд­шафт ди­зай­ны бой­ын­ша тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та­дан кей­ін­гі (ор­та ар­на­у­лы, ор­та кә­сіп­тік) бі­лім, жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды.
    Бей­ре­сми және ақ­па­рат­тық бі­лім­мен бай­ла­ныс:
    -
    Бас­қа ық­ти­мал ла­у­а­зым ата­у­ла­ры
    2132-1-013 ор­ман­дар­ды мо­лық­ты­ру және ор­ман өсі­ру жө­нін­де­гі ин­же­нер
    2132-1-014 ор­ман да­қыл­да­ры ин­же­не­рі
    2132-1-009 ор­ман­ды қал­пы­на кел­ті­ру ин­же­не­рі
    2132-1-008 ор­ман пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі Ин­же­нер
    2132-1-010 ор­ман ши­кі­за­ты жө­нін­де­гі Ин­же­нер
    2143-1-008 та­би­ғат­ты пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі Ин­же­нер
    Қыз­мет­тің негіз­гі мақ­са­ты:
    Ор­ман пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рін ұй­ым­да­сты­ру және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
    Ең­бек функ­ци­я­сы­ның си­патта­ма­сы
    Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның тіз­бе­сі:
    Мін­дет­ті ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    1. Ме­ке­ме ау­ма­ғын­да ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру және жос­пар­лау
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­ры­ның орын­да­луын ба­қы­ла­уды ұй­ым­да­сты­ру
    Қо­сым­ша ең­бек функ­ци­я­ла­ры:
    -
    Ең­бек функ­ци­я­сы 1:
    Ме­ке­ме ау­ма­ғын­да ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы қыз­ме­тін ұй­ым­да­сты­ру және жос­пар­лау
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман­ды пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рі бой­ын­ша жұ­мыстар жүр­гі­зу
    Дағ­ды:
    1. Ор­ман пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рін, ағаш ке­су қо­рын жос­пар­ла­уды, бө­лу­ді және дай­ын­да­уды, ор­ман қо­рын ны­ғай­ту­ға қа­жет­ті ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­да­уды ұй­ым­да­сты­ру
    2. Ағаш ке­су және ор­ман боса­ту құқы­ғы­на ағаш ке­су би­лет­те­рін бе­ру
    3. Ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­ріне би­лет­тер бе­ру
    4. Ағаш ке­су қо­рын бө­лу және ор­ман­ды қай­та­ла­ма пай­да­ла­ну үшін жиын­тық құ­жат­та­ма­ны, ор­ман­ды, ор­ман қо­рын тұ­ты­ну, шы­ғын ту­ра­лы есеп кі­тап­та­рын жүр­гі­зу
    5. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру­дың өн­ді­рі­стік-қар­жы­лық жос­па­рын және же­дел-күн­тіз­бе­лік жос­пар­ла­рын дай­ын­да­у­ға, ор­ман­дар­да өрт­тің ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды әзір­ле­у­ге және жү­зе­ге асы­ру­ға қа­ты­су
    6. Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ға са­рап­та­ма жа­са­уды, жаб­дық­тың жай-күйі мен пай­да­ла­ны­луын қа­да­ға­ла­уды және ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру;
    7. Бел­гі­лен­ген та­лап­тар­дың, қол­да­ны­с­та­ғы нор­ма­лар­дың, ере­же­лер мен стан­дарт­тар­дың сақ­та­луын қа­да­ға­лау.
    Бі­лі­мі:
    1. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ор­ман ко­дек­сі
    2. Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғи ре­сур­стар­ды ұтым­ды пай­да­ла­ну ту­ра­лы заң­дар және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы ту­ра­лы бас­қа да заң­на­ма­лық ак­ті­лер
    3. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ең­бек заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі
    4. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
    5. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру­дың бар­лық түр­ле­ріне ар­нал­ған жо­ға­ры тұр­ған ор­ган­дар­дың қа­улы­ла­ры, бұй­рық­та­ры, нұс­қа­улық­та­ры және бас­қа да бас­шы­лық ма­те­ри­ал­да­ры
    6. Ор­ман пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рі
    7. Ор­ман пай­да­ла­ну­дың бар­лық түр­ле­рі бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру тех­но­ло­ги­я­сы мен құ­рал­да­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Дағ­ды 2:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі ша­ра­лар­ды әзір­леу және жос­пар­лау
    Дағ­ды
    1. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру, ор­ман­ды ке­су ке­зін­де жұ­мыс іс­тей­тін жұ­мыс­шы­лар­дың ең­бе­гін ұй­ым­да­сты­ру­ды жақ­сар­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар әзір­леу және олар­дың орын­да­луын қам­та­ма­сыз ету
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын­да тех­но­ло­гия мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын же­тіл­ді­ру бой­ын­ша ра­ци­о­на­ли­за­тор­лық ұсы­ны­стар­ды қа­рас­ты­ру
    3. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру­дың және оның та­ра­луын қам­та­ма­сыз ету­дің ең жақ­сы отан­дық және ше­тел­дік тә­жі­ри­бе­сін зерт­теу
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман та­ну са­ла­сын­да­ғы бі­лім
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бі­лім
    3. Ор­ман ке­су және пай­да­ла­ну тех­но­ло­ги­я­ла­ры мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру са­ла­сын­да­ғы отан­дық және ше­тел­дік кә­сі­по­рын­дар­дың озық тә­жі­ри­бе­сі мен ғы­лым­да­ғы же­ті­стікте­рі
    4. Эко­но­ми­ка, өн­ді­рі­сті, ең­бек­ті және бас­қа­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру негіз­де­рі
    5. Тұ­рақ­ты және уа­қыт­ша сы­нақ алаң­да­рын тө­сеу ере­же­ле­рі
    6. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­ры (кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар, са­нақ си­патта­ма­ла­ры)
    7. Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны тір­кеу
    8. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да­ғы са­ни­тар­лық ере­же­лер
    9. Ке­су ай­мақ­та­рын бө­лу және са­нақ ере­же­ле­рі
    10. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да ор­ман ке­су, ағаш ке­су ере­же­ле­рі
    11. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын ұй­ым­да­сты­ру және да­мы­ту жо­ба­сы
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Ең­бек функ­ци­я­сы 2:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­ры­ның орын­да­луын ба­қы­ла­уды ұй­ым­да­сты­ру
    Дағ­ды 1:
    Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­ры­ның орын­да­луын ба­қы­лау
    Дағ­ды:
    1.Ор­ман ре­сур­ста­ры­ның ұтым­ды пай­да­ла­ны­луы­на, ағаш ке­су және ор­ман­ды та­мыр­ға жі­бе­ру ере­же­ле­рі­нің сақ­та­луы­на, ағаш ке­су орын­да­рын та­зар­ту­ға және ор­ман­дар­да­ғы өрт қа­уіп­сіз­ді­гіне ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­ды.
    2. Ор­ман­шы­лық­тар­ға кес­пеа­ға­штар­ды бө­лу са­па­сын және олар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу­ін тек­се­ре­ді.
    3.Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­дің, ре­гла­мент­тер­дің, кар­та­лар мен схе­ма­лар­дың, ма­ши­на­лар­ды, ме­ха­низмдер­ді, жаб­дық­тар­ды тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі мен нұс­қа­улық­та­ры­ның, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры­ның сақ­та­луын ба­қы­ла­уды қам­та­ма­сыз ете­ді.
    4. Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және та­би­ғи ре­сур­стар­ды ұтым­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі заң­на­ма та­лап­та­ры­ның сақ­та­луын ба­қы­лай­ды.
    5. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын­да ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын ба­қы­лай­ды.
    Бі­лі­мі:
    1. Ор­ман та­ну са­ла­сын­да бі­лім
    2. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бі­лім
    3. Ор­ман ке­су және пай­да­ла­ну тех­но­ло­ги­я­ла­ры мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру са­ла­сын­да­ғы отан­дық және ше­тел­дік кә­сі­по­рын­дар­дың озық тә­жі­ри­бе­сі мен ғы­лым­да­ғы же­ті­стікте­рі
    4. Эко­но­ми­ка, өн­ді­рі­сті, ең­бек­ті және бас­қа­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру негіз­де­рі
    5. Ор­ман ор­на­ла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­ры (кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар, са­нақ си­патта­ма­ла­ры)
    6. Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны тір­кеу
    7. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да­ғы са­ни­тар­лық ере­же­лер
    8. Ке­су ай­мақ­та­рын бө­лу және са­нақ ере­же­ле­рі
    9. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ор­ман­да­рын­да ор­ман ке­су, ағаш ке­су ере­же­ле­рі
    10. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын ұй­ым­да­сты­ру және да­мы­ту жо­ба­сы
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    жоқ
    Дағ­ды 2:
    Кес­пеа­ғаш қо­ры­на бө­лу жө­нін­де­гі құ­жат­та­ма­ны, ор­ман шы­ғы­нын есеп­ке алу кі­та­бын, ор­ман қо­ры мен ор­ман ка­даст­рын есеп­ке алу­ды жүр­гі­зу
    Дағ­ды:
    1.Кі­ріс ақ­па­ра­тын өң­деу үшін Бағ­дар­ла­ма­лық құ­рал­ды пай­да­ла­ны­ңыз.
    2.Қыз­мет­кер­лер мен са­бақ­тас бө­лім­ше­лер­дің өза­ра іс-қи­мы­лын қам­та­ма­сыз ету.
    3. Кә­сі­би қыз­мет үшін қа­жет­ті ақ­па­рат­ты із­деу және тал­дау.
    4. Ба­стап­қы құ­жат­тар бой­ын­ша қо­ры­тын­ды тал­да­ма­лық және есеп­тік құ­жат­та­ма жа­сау
    5. Ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы за­ма­на­уи гео­ақ­па­рат­тық ре­сур­стар мен бағ­дар­ла­ма­лық өнім­дер­ді пай­да­ла­ну
    Бі­лім:
    1. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ор­ман Ко­дек­сі
    2.Мем­ле­кет­тік ор­ман қо­ры учас­ке­ле­рін мә­де­ни-са­уық­ты­ру, ре­кре­а­ци­я­лық, ту­ри­стік және спорт­тық мақ­сат­тар үшін пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры
    3. Ор­ман­дар­ды пай­да­ла­ну, қор­ғау, қор­ғау және мо­лық­ты­ру ту­ра­лы есеп­тер жа­сау қа­ғи­да­ла­ры
    Дағ­ды­ны та­ну мүм­кін­ді­гі
    Қа­жет етіл­мей­ді
    Же­ке құ­зы­рет­ті­лік­тер­ге
    қой­ы­ла­тын та­лап­тар
    Қа­жет­ті ақ­па­рат­ты жүй­е­леу және қол­да­ну.
    Мә­се­ле­лер­ді тал­да­ңыз және ше­шім қа­был­да­ңыз.
    Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер мен ұлт­тық стан­дарт­тар­дың ті­зі­мі:
    -
    СБШ шең­бе­рін­де­гі бас­қа
    кә­сіп­тер­мен бай­ла­ныс
    СБШ дең­гейі
    7
    Кә­сіп­тің ата­уы
    Ор­ман пи­том­ни­гі­нің ше­бе­рі

    4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

    16. Мемлекеттік органның атауы:

    Қазакстан Республикасының Экология және табиғи ресурстары министрлігі

    Орындаушы:

    Жасуланова Айнур , +7 (777) 777 77 85, [email protected]

    17. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

    Орман шаруашылығы және ағаш өңдеу жұмыскерлерінің қауымдастығы ЗТБ

    С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті

    Орындаушылар:

    Д.Н. Сарсекова, +7 (701) 316 14 42, [email protected]

    18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 1 , 29.11.2024 г.

    19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: -

    20. «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

    21. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

    22. Болжалды қайта қарау күні: 28.12.2028 г.

    Мәтін танысу мақсатында ұсынылған; ресми қолдану үшін Қазақстан Республикасы заңнамасының қолданыстағы редакциясымен салыстырыңыз.