memleket.kz

    Жетісу облысы Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды басқарудың 2024-2029 жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы

    ҚолданыстағыМәслихаттың актісі тіркелмеген
    Нұсқаның өзектілігі
    Қолданыстағы

    Жетісу облысы Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды басқарудың 2024-2029 жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы

    «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 6-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Экология кодексінің 365-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, Алакөл аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

    1. Осы шешімнің қосымшасына сәйкес, Жетісу облысы Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі 2024-2029 жылдарға арналған бағдарлама бекітілсін.

    2. Осы шешімнің орындалуын бақылау Алакөл ауданы әкімінің орынбасарына жүктелсін.

    3. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

    Алакөл аудандық мәслихатының төрағасы

    Д.Е.Каримов

    Алакөл аудандық мәслихатының 2025 жылғы «13» ақпандағы № 46-2 шешіміне қосымша

    БАҒДАРЛАМА

    Жетісу облысы Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды басқару бойынша 2024-2029 жж.

    Қысқартулар тізімі

    ӘАБ
    әкімшілік-аумақтық бірлік
    ҚМР
    қосалқы материалдық ресурстар
    га
    гектар
    қ.ә.
    Қала әкімшілігі
    ЕО
    Еуропа Одағы
    ЖЕ
    жасыл экономика
    ЖК
    жеке кәсіпкер
    кг
    килограмм
    КҚ
    көлемді қалдықтар
    КГКП
    коммуналдық қазыналық кәсіпорын
    ШЖҚКМК
    Шаруашылық жүргізу құқығындағы коммуналдық мемлекеттік кәсіпорын
    м3
    текше метр
    ЖАО
    жергілікті атқарушы орган (әкімдік)
    ЖӨО
    жергілікті өкілді орган (мәслихат)
    ҚСК
    қалдықтарды сұрыптау кешені
    ЭжТРМ
    Экология және табиғи ресурстар министрлігі
    ҮЕҰ
    үкіметтік емес ұйымдар
    ҚР
    Қазақстан Республикасы
    КӨЖ
    кеңейтілген өндірушінің жауапкершілігі
    RSO
    құрамында сынап бар қалдықтар
    тн
    тонна
    ҚТҚ
    қатты тұрмыстық қалдықтар
    ҚКҚ
    қатты коммуналдық қалдықтар
    ЖШС
    Жауапкершілігі шектеулі серіктестік
    АО
    аумақтық оператор
    мың
    мың
    ТТжӨ
    тұрақты тұтыну және өндіріс
    БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ПАСПОРТ
    Бағдарлама атауы
    Жетісу облысы Алакөл ауданында 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасы
    Даму негізі
    -Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі (365-бап) 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI ҚРЗ.
    -«Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығы.
    -Әрекет ету тәртібі «Коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 28 желтоқсандағы No 508.
    -"Жергілікті атқарушы органдарға коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу бағдарламасын әзірлеу бойынша әдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы № 154-ө бұйрығы.
    -Қалдықтарды басқару саласындағы Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы Экологиялық кодексін іске асыру мақсатында бекітілген өзге де қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер.
    Даму менеджері
    Жетісу облысының әкімдігі
    Орындауға жауапты
    Жетісу ауданының әкімдігі, Алакөл ауданының әкімдігі, Алакөл ауданының коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі мамандандырылған ұйымдары.
    Бағдарлама мақсаттары
    -тұтыну қалдықтарының қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына кері әсерін азайту;
    -Жетісу облысы Алакөл ауданының елді мекендерінде коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесінің үлгісін құру арқылы коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін кезең-кезеңмен азайтуға, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу және полигондарды рекультивациялау үлесін арттыруға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу және оны жүзеге асыру.
    Тапсырмалар
    1)Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесінің моделін қалыптастыру, оның ішінде Қазақстан Республикасы заңнамасының нормативтік талаптарына сәйкес коммуналдық қалдықтарды қалыптастыру, жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін қамту. аймақтың ерекшеліктерін ескере отырып (климат, география, халық санының өсу динамикасы, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.);
    2)Бағдарламаны іске асыру үшін қажетті ресурстарды тарту;
    3)ұсынылған негізделген ұсыныстар негізінде коммуналдық қалдықтарды басқару саласында инфрақұрылым құру;
    4)коммуналдық қалдықтарды орналастыру орындарының санын азайту және рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын жою бойынша ұсыныстар беру.
    Іске асыру мерзімдері
    2024-2029 жж
    Мақсатты индикаторлар
    2029 жылы Бағдарламаның аяқталуына қарай:
    - Алакөл ауданы тұрғындарының 88,7%-ына қалдықтарды жинау ұйымы тұрақты қызмет көрсетеді;
    - қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау объектілері салынды – 2 бірлік;
    - Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін 2 коммуналдық қалдықтарды орналастыру объектісі;
    - қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдаудың 2 стационарлық пункті;
    - қайта өңделетін материалдар мен қауіпті қалдықтарды жинау үшін 1 жылжымалы пункт.
    Қаржыландыру көздері мен көлемі
    2024-2029 жылдары Бағдарламаны іске асыруға жергілікті бюджет қаражаты және басқа да (бюджеттен тыс) қаржыландыру көздері бөлінеді.
    Бағдарламаны іске асыруға жұмсалатын жалпы шығындар 1 890,241 млн теңгені құрайды.
    РОП Операторының («Жасыл Даму» АҚ) құзыреті бойынша технологиялық қолдау және бірлесіп қаржыландыру мүмкін.
    Кесте 1– Бағдарламаны іске асыру үшін қажетті қаржы ресурстары
    мың теңге
    Жылдар бойынша
    Барлығы
    Р.Б
    ЖБ
    Басқа қаржыландыру көздері
    2024
    32 672
    -
    32 672
    -
    2025
    909 708
    -
    482 577
    427 131
    2026
    492 239
    -
    282 772
    209 467
    2027
    294 062
    -
    259 262
    34 800
    2028
    159 560
    -
    147 110
    12 450
    2029
    2000
    -
    2000
    -
    Барлығы:
    1 890 241
    -
    1 206 393
    683 848
    Алакөл ауданында 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасын қаржыландыру көлемі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет бекітілген кезде және жергілікті бюджеттердің кіріс мүмкіндіктерін ескере отырып нақтыланатын болады. бюджеттер.
    Сурет 1– Қажетті қаржылық ресурстар (2024 – 2029)

    Сурет 2- Бағдарламаны қаржыландыру көздері

    Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің (388-бап) ережелеріне сәйкес ЭТҚ операторы жинау, тасымалдау, қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, сұрыптау, кәдеге жарату және қайта өңдеу технологияларын енгізу арқылы қатты қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін дамыта алады. (немесе) қалдықтарды кәдеге жарату, қалдықтарды қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, қайта өңдеу, сұрыптау және (немесе) кәдеге жарату зауыттарын (өндірістерін) салу, жинауды, тасымалдауды, қайта пайдалануға дайындауды жүзеге асыратын ұйымдардың материалдық-техникалық базасын жақсарту; қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу, қайта өңдеу және (немесе) кәдеге жарату, қалдықтарды энергетикалық қайта өңдеуді ұйымдастыру.

    1. КІРІСПЕ

    Алакөл ауданы туралы жалпы мәлімет

    Алакөл ауданы Жетісу облысының солтүстігі мен солтүстік-шығысында орналасқан 23,7 мың шаршы метр аумақты алып жатыр және онда 56 елді мекен орналасқан. Аудан орталығы – Үшарал қаласы.

    Сурет 3– Жетісу облысының әкімшілік-аумақтық бөлінісі

    Әкімшілік-аумақтық құрылымына 1 қалалық және 23 ауылдық округтер кіреді. Әкімшілік орталығы – Үшарал қаласы.

    Ауданның әкімшілік-аумақтық құрылымы төмендегі кестеде көрсетілген (кесте 2).

    Кесте 2- Ауданның әкімшілік-аумақтық объектілері

    Жоқ.
    Ауылдық (қалалық) округ
    Елді мекен
    1
    Үшарал қалалық округі
    Үшарал
    МТФ 3
    2
    Ақжар ауылдық округі
    Ақжар
    Қоңыр
    Майлышат
    3
    Ақтүбек ауылдық округі
    Ақтүбек
    4
    Архарлы ауылдық округі
    Архарлы
    5
    Бескөл ауылдық округі
    Бескөл
    Бұлақты
    Бесінші разъезд
    Қаратума
    13 разъезд
    Сайхан
    6
    Сапақ ауылдық округі
    Сапақ
    Бибақан
    7
    Достық ауылдық округі
    Достық
    Жалаңашкөл
    Көктума
    8
    Екпінді ауылдық округі
    Екпінді
    Қарлығаш
    Ұшқайың
    9
    Еңбекші ауылдық округі
    Еңбекші
    10
    Жағатал ауылдық округі
    Қазақстан
    Бесағаш
    11
    Жанама ауылдық округі
    Жанама
    Ескі Жанама
    Қарабұлақ
    12
    Жайпақ ауылдық округі
    Жайпақ
    13
    Жыланды ауылдық округі
    Жыланды
    Әшім
    Көкжар
    Майқан
    Шынжылы
    14
    Көлбай ауылдық округі
    Көлбай
    Әлемді
    Бұдыр
    Қызылқайың
    15
    Қабанбай ауылдық округі
    Қабанбай
    Жамбыл
    16
    Қайнар ауылдық округі
    Қайнар
    17
    Қамысқала ауылдық округі
    Қамысқала
    Алакөл
    18
    Қызылащы ауылдық округі
    Жұмахан Балапанов
    19
    Лепсі ауылдық округі
    Лепсі
    Бейзерек
    Жүнжүрек
    Шымбұлақ
    20
    Теректі ауылдық округі
    Теректі
    Талдыбұлақ
    21
    Тоқжайлау ауылдық округі
    Тоқжайлау
    22
    Үшбұлақ ауылдық округі
    Үшбұлақ
    Айпара
    Кеңес
    23
    Ынталы ауылдық округі
    Ынталы
    24
    Ырғайты ауылдық округі
    Көктума
    Ақши
    Қазақстан Республикасы Статистика бюросының мәліметі бойынша аудан халқының саны 2024 жылдың 1 ақпанына 74,68 мың адамды құрайды. Оның ішінде қала халқы 21,19 мың адамды немесе облыс халқының жалпы санының 28 пайызын, ауыл халқы тиісінше 53,5 мың адамды немесе 72 пайызды құрайды.
    Халықтың тығыздығы 3,16 адам/км2, бұл төмен. Халық тығыздығы бойынша аудан облыста 7-орында (10-ның ішінде).
    Ауданда 19 өнеркәсіп кәсіпорны бар: «Рыбпром» ЖШС, «Сарос» ЖШС, И.П.Алтыбаев Д.Т.- балық өңдеу, «Мерей-Әсем» ЖШС, «Үйгентас-Береке» ӨК – нан және кондитер өнімдерін өндіру, «Бағалы Алакөл» ЖШС, «Ағайынды Молдықұловтар» ЖШС - темірбетон бұйымдары мен құрылыс материалдары, «Алакөл Тәуке» ЖШС, «Мадияр и К» ЖШС, «Рахат ЛТД» ЖШС - кірпіш өндірісі, «Шығыс Мұнай Өнімдері» ЖШС - мұнай өңдеу, «Алакөл Жолдары» ЖШС - асфальт зауыты, ДГКП Алакөл су кубыры» – су тарату, «Достық МӨЗ» ЖШС – мұнай өңдеу зауыты.
    Аудан аумағында 1998 жылы 5 сәуірде ашылған Алакөл қорығы орналасқан. Ерекше қорғалатын аумаққа Алакөл көлдерінің сулы-батпақты жерлері, Сасықкөл акваториясы, Аралтөбе, Шұбартүбек аралдары жатады. Қорықта құстардың 200-ден астам түрі, оның ішінде реликті шағала мекендейді.
    Алакөл жағасында демалыс орындары, жеке коттедждер, қонақ үйлері бар. Ашық дереккөздердің мәліметтері бойынша, 2022 жылы жағалауда 281 демалыс орны жұмыс істеп, 1,5 миллион адам жазғы маусымда (маусым айының ортасы - тамыз) демалады..
    Географиялық орны және табиғи-климаттық жағдайлары
    Облыс солтүстік пен солтүстік-шығыстан Абай ауданымен, батысында – Қарағанды ​​облысымен, батысында – Сарқанд ауданымен, оңтүстігінде – Қытай Халық Республикасымен шектеседі.
    Алакөл өңірінің табиғи жағдайларына 5 климаттық белдеу кіреді – шөлейттерден мәңгілік қарға дейін. Облыстың климаты күрт континенттік, таулы және тау бөктеріндегі аймақтарда қоңыржай, алқапта құрғақ және желді. Қаңтар айының орташа температурасы жазықтарда -21ºС, тау етегінде 11º-13ºС; Шілде - сәйкесінше +20ºС және +24º+ 25ºС. Жазықтардағы жылдық жауын-шашын мөлшері – дейін 400 мм, тау етегінде және тауларда – 700-800-ге дейін1000 мм жылына.
    Аймақ басымдықтарында қалдықтарды басқару
    Қазақстан қабылдаған БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарының (ТДМ) ішінде қалдықтардың қоршаған ортаға және планета тұрғындарының денсаулығына кері әсерін азайтуға байланысты бірқатар мақсаттар мен міндеттер бар. Төмендегі кестеде (3-кесте) осындай мақсаттар мен соған сәйкес міндеттер белгіленеді.
    ТДМ ауқымы бойынша жаһандық құжат бола отырып, жекелеген мемлекеттердің ерекшеліктерін, қажетті инфрақұрылымның ағымдағы жағдайын және т.б. есепке алмастан жалпы шеңберді анықтайды.
    Қазақстан ТДМ қабылдады және тиісті мақсаттар мен міндеттерді ескере отырып, даму жоспарларын құруда.
    Кесте 3– Қалдықтарды азайту мәселелеріне қатысты ТДМ.
    ТДМ
    Тапсырма
    11.6 2030 жылға қарай жан басына шаққанда қалалардың қоршаған ортаға теріс әсерін азайту, оның ішінде ауаның сапасына, қалалық және басқа да қалдықтарды басқаруға назар аудару арқылы.
    11.6.1 Тұрақты түрде жиналатын және тиісті түрде жойылатын қатты тұрмыстық қалдықтардың жалпы коммуналдық қалдықтардағы үлесі.
    12.3 2030 жылға қарай бөлшек және тұтынушылық деңгейде жан басына шаққандағы жаһандық азық-түлік қалдықтарын екі есе қысқарту және егін жинаудан кейінгі ысыраптарды қоса алғанда, құн тізбегіндегі азық-түлік шығындарын азайту.
    12.3.1 Азық-түлік шығынының жаһандық индексі
    12.5 2030 жылға қарай қалдықтардың пайда болуына жол бермеу, азайту, қайта өңдеу және қайта пайдалану шаралары арқылы олардың көлемін айтарлықтай азайту
    12.5.1 Ұлттық қайта өңдеу нормасы, қайта өңделген материалдардың массасы
    12.6 Компанияларды, әсіресе ірі және трансұлттық компанияларды тұрақты өндірістік тәжірибелерді қабылдауға және өз есептерінде тұрақтылық туралы есеп беруге ынталандыру
    12.6.1 Тұрақты даму туралы есептерді жариялайтын компаниялардың саны
    12.7 Ұлттық стратегиялар мен басымдықтарға сәйкес мемлекеттік сатып алудың жасыл тәжірибесін ілгерілету
    12.7.1 Мемлекеттік сатып алуларды жасылдандыру стратегиялары мен іс-қимыл жоспарларын іске асыратын есаны
    Елді одан әрі дамытудың негізгі «тенденциясын» айқындайтын Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасы (Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығымен бекітілген) экология және ресурстарды тұтыну саласында елде өндірістік және коммуналдық қалдықтарды қамтитын қалдықтарды басқарудың кешенді жүйесін қайта құру қажет екенін көрсетеді.
    Тұжырымдамада сәйкес жүйені құру үшін келесі тәсілдерге сүйену керектігі айтылған:
    қызметтердің толық кешенін көрсете отырып және ландшафттарды кешенді қорғау арқылы қалдықтарды орналастырудың келісілген жүйесін құру;
    қайта өңдеу мен кәдеге жаратуды, сондай-ақ пайдалы заттар мен материалдарды өндіруді, қалдықтарды кәдеге жарату арқылы отын алуды кеңінен қолдануға көшумен полигондардың санын азайту;
    қосылған құн тізбегінің ішінде де, одан тысқары да өнімдерді қайта өңдеумен айналмалы экономиканы дамыту;
    экологиялық жағдайды жақсарту және қоршаған ортаға техногендік әсерді азайту.
    Сондай-ақ құжатта қалдықтарды басқару саласындағы көрсеткіштерді қамтитын «жасыл экономиканың» ұзақ мерзімді стратегиялық мақсаттары мен нысаналы индикаторлары (4-кесте).
    Кесте 4- Қазақстан Республикасы үшін қалдықтарды басқару саласындағы «жасыл экономиканың» мақсаттары мен нысаналы индикаторлары
    сектор
    Мақсаттың сипаттамасы
    2030
    2050
    Қайта өңдеу
    Тұрғындарды қатты тұрмыстық қалдықтарды шығарумен қамту
    100%
    Санитарлық қалдықтарды сақтау
    95%
    Қайта өңделген қалдықтардың үлесі
    40%
    50%
    ТҚҚ проблемаларын шешу жөніндегі Тұжырымдаманың қорытынды ұсыныстары жергілікті бағдарламалар мен жобаларды әзірлеу кезінде ескерілуі тиіс келесі іс-шараларды қамтиды:
    1) барлық ірі қатты тұрмыстық қалдықтар үйінділеріне жан-жақты аудит жүргізу және оларды рекультивациялау шараларын айқындау;
    2) мынадай аспектілерді қамтитын ТҚҚ өңдеу және кәдеге жарату жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны әзірлеу:
    2050 жылға қарай қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеудің нысаналы деңгейін 50%-ға дейін және экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкес келетін полигондарда қатты тұрмыстық қалдықтардың қалдық көлемін сақтау, олардың үлесі 2050 жылға қарай 100%-ға дейін артуы тиіс, бұл 2050 жылға қарай елдегі барлық полигондар ең заманауи экологиялық және санитарлық талаптарға сай болуы керек;
    тұтынушылардан тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды енгізу;
    өңделген материалдардан алынатын пайданы ескере отырып, белгілі бір табыстылық нормасымен осы саладағы операциялық шығындар мен инвестицияларды жабуға кепілдік беретін тарифті есептеу әдістемесін айқындау;
    орау, электрондық және электр жабдықтары, көлік құралдары, аккумуляторлар, жиһаз және басқа да тауарлар қалдықтарын пайдаланудан кейін жинау және қайта өңдеуге жұмсалған шығындардың бір бөлігін жабу мақсатында өндірушінің кеңейтілген жауапкершілігі қағидатын енгізу;
    саланы дамыту үшін бюджет қаражаты есебінен ірі қалаларда және муниципалдық деңгейде шағын елді мекендерде инвестицияларды, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік арқылы тарту механизмін әзірлеу;
    аумақты кең қамтумен конкурстық негізде тұрмыстық қалдықтарды өңдеуге шарттар жасасу;
    қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және орналастыру тарифтерін белгілеу кезінде халықтың әлеуметтік осал топтарын мемлекеттік қолдау шараларын айқындау;
    3) анаэробты, компосттау немесе биогаз сияқты жаңа технологияларды пайдалана отырып, қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу және сақтау стандарттарын жаңарту;
    4) 2015 жылға дейін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауды, тасымалдауды, өңдеуді, орналастыруды және сақтауды бақылаудың нормативтік құқықтық базасын құру;
    5) қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару саласындағы нысаналы индикаторларға қол жеткізуді бақылау үшін статистикалық ақпаратты жинауды, өңдеуді және ұсынуды жетілдіру.
    Жетісу өңірінің 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспары
    Құжат Жетісу аудандық мәслихатының 2022 жылғы 23 қарашадағы No 12-35 шешімімен бекітілді және өзгерту енгізілді - Жетісу аудандық мәслихатының 2023 жылғы 15 желтоқсандағы No 11-65 шешімімен.
    Жоспар іс-шаралар мен мақсатты индикаторларды қамтиды. Іс-шаралардың бір бөлігі облыстағы коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу жағдайларын жақсартуға байланысты және «2-мақсат: су объектілері мен балық ресурстарының экологиялық жағдайын жақсарту және экожүйелерін сақтау» «Облыс жайлы және қауіпсіз» бағыты бойынша көрсетілген. өмір сүру үшін» (5-кесте).
    Кесте 5– Жетісу өңірін дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған жоспарының 2-мақсаты
    2-мақсат. Су объектілері мен балық ресурстарының экологиялық жағдайын жақсарту және экожүйелерін сақтау
    Жоқ.
    Мақ­сат­ты ин­ди­ка­тор­лар
    Бір­лік өзгер­ту
    Ақ­па­рат кө­зі
    Есеп­ті жыл
    Ағым­да­ғы жы­л­ға жос­пар (нақ­ты).
    Жос­пар­лан­ған көр­сет­кіш­тер
    Жа­у­ап­ты орын­да­у­шы­лар
    2019
    2020
    2021
    2022
    2023
    2024
    2025
    1
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    9
    10
    он бір
    12
    Мак­ро көр­сет­кіш­тер
    76.
    Қай­та өң­деу және кә­де­ге жа­ра­ту үле­сі
    Қат­ты қал­дық­тар (бі­лім бе­ру кө­ле­міне қа­рай)
    %
    Әкім­ші­лік де­ректер
    ҚР МЕГПР ТҮКШБ, УШ, ДСБ
    17.8
    19.7
    21.8
    24.0
    ТҮКШБ, аудан және қа­ла әкім­дік­те­рі Об­лыс әкі­мі­нің орын­ба­са­ры - Қа­на­ға­тов А.С.
    Даму жоспарына жету жолдары:
    1)дәстүрлі және жаңа бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау, жергілікті деңгейде іс-шаралар мен акцияларды өткізу арқылы экологиялық ағарту және ақпараттандырудың медиа-жоспарын жүзеге асыру;
    2)экологиялық құндылықтарды нығайту мақсатында «Birge-taza Qazaqstan» экологиялық акциясын жүйелі негізде өткізу;
    3)өңірде қалдықтарды басқарудың облыстық жүйесінің 6 нысанының құрылысы (2024 ж. – 1, 2025 ж. – 5):
    Ақсу, Алакөл, Сарқан, Көксу аудандарында 4 заманауи қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны;
    Кербұлақ ауданында 1 сұрыптау желісі;
    Текелі қаласында 1 қалдықтарды тасымалдау желісі.
    4)барлық ауылдарда қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату:
    -2023 – 500 дана,
    -2024 – 500 дана,
    -2025 – 1000 дана.
    5)182 сақтау орнының 44-ін қысқарту және оларды экологиялық талаптар мен санитарлық ережелерге сәйкес келтіру (2025 ж. – 44);
    6)барлық рұқсат етілмеген полигондарды жою (2023 жылға қарай 150 полигон):
    -Ақсуком – 4,
    -Кербұлақский – 3,
    -Текелі – 6,
    -Қаратал – 34,
    -Талдықорған – 41,
    -Ескелді – 25,
    -Коксускомб – 37.
    Жетісу өңірінің 2023-2025 жылдарға арналған табиғатты қорғау іс-шаралар жоспары.
    Экологиялық іс-шаралар жоспарының жобасы коммуналдық қалдықтарды басқаруға немесе инфрақұрылымды дамытуға қатысты келесі іс-шараларды қамтиды:
    Оқиға атауы
    Жоспарланған аяқталу күні
    «Талдықорған қаласында заманауи қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысы» жобалық құжаттамасын әзірлеу.
    2023
    «Текелі қаласындағы жабық қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын рекультивациялау» жобалық құжаттамасын әзірлеу.
    2023
    Текелі қаласында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2023
    Ескелді ауданында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2024
    Көксу ауданында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2025
    Барлық рұқсат етілмеген үйінділерді жою
    2023-2025 жж
    182 сақтау орнының 110-ын қысқарту және оларды экологиялық талаптар мен санитарлық ережелерге сәйкестендіру
    2024-2025 жж
    Жетісу өңірі бойынша қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштері
    Қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштері деп қоршаған ортаның жекелеген құрамдас бөліктері жай-күйінің сандық және сапалық сипаттамаларының және қоршаған ортаны қорғау және қалдықтарды тиімді басқару жөніндегі іс-шаралардың орындалу деңгейін сипаттайтын басқа да көрсеткіштердің жиынтығы түсініледі, олар белгілі бір кезең ішінде қол жеткізуге тиіс. уақыты (ҚР Экологиялық кодексінің 37-бабы).
    Көрсеткіштер қоршаған орта сапасының нысаналы индикаторлары белгіленетін көрсеткіштердің ең төменгі тізбесін қоса алғанда, қоршаған орта сапасының нысаналы индикаторларын әзірлеу қағидаларының (Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушының бұйрығымен бекітілген) негізінде әзірленеді. Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 19 шілдедегі № 257) .
    Жетісу облысының аумағына Бағдарламаны дайындау барысында қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштері әзірленбеген және бекітілген жоқ.
    Жетісу ауданы бюджетінен қаржыландырылатын 2023-2025 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау іс-шаралар жоспарында Жетісу өңірінің 2023 жылға арналған қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштерін әзірлеу көзделген.
    2021 жылғы түзетулермен нысаналы индикаторларды әзірлеу қағидалары индикаторлардың ең төменгі тізбесін айқындайды:
    1)қоршаған ауаның сапасы;
    2)жер үсті және жер асты суларының сапасы;
    3)жердің және топырақтың сапасы;
    4)әрбір жеке аймақтың климаты мен топырақ жағдайын ескере отырып, ормандар мен жасыл желектердің жалпы алаңдары;
    5)жердің тозуын және шөлейттенуін азайту;
    6)ластаушы заттардың түрлері бойынша жалпы шығарындылар;
    7)ластаушы заттардың түрлері бойынша және әрбір жеке су объектісі мен бассейні бойынша төгінділердің жалпы көлемі;
    8)коммуналдық қалдықтардың түрлері бойынша – оларды бөлек жинау, қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, кәдеге жарату және кәдеге жарату (жою және (немесе) көму) үлесі;
    9)парниктік газдар шығарындыларының жиынтық қысқаруы.
    2.Заңнамалық база
    Нормативтік сілтемелер
    Бағдарламаны әзірлеу Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының негізінде жүзеге асырылды:
    1.«Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі» Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI Кодексі (27-тарау);
    2.Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан-2050» Стратегиясы;
    3.«Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығы;
    4.«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2016 жылғы 28 сәуірдегі № 506-V Қазақстан Республикасының Заңы;
    5.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 27 қаңтардағы кеңейтілген отырысының хаттамасы;
    6.Әрекет ету тәртібі «Коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 (19.11.2023 ж. редакциясы);
    7.05.05.2014 Жаңартылған 3 Мемлекеттік инвестициялық жобаның инвестициялық ұсынысын әзірлеу немесе түзету, қажетті сараптамалар жүргізу, сондай-ақ жоспарлау қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 5 желтоқсандағы № 129 бұйрығы. бюджеттік инвестициялардың іске асырылуын қарау, іріктеу, мониторингілеу және бағалау және бюджеттік кредиттеудің орындылығын айқындау (2022 жылғы 13 сәуірдегі өзгерістер мен толықтырулармен);
    8.Әрекет ету тәртібі «Тұтыну қалдықтарын қайталама шикізатқа жатқызу өлшемшарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2016 жылғы 19 шілдедегі № 332;
    9.«Жергілікті атқарушы органдарға коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу бағдарламасын әзірлеу бойынша әдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы № 154-ө бұйрығы;
    10.Әрекет ету тәртібі «Қалдықтар жіктеуішін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 6 тамыздағы № 314;
    11.«Жинауға, пайдалануға, қолдануға, залалсыздандыруға, тасымалдауға, сақтауға және сақтауға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-331/2020 бұйрығы. өндіріс және тұтыну қалдықтарын кәдеге жарату»;
    12.«Биологиялық қалдықтарды кәдеге жарату және жою қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 6 сәуірдегі № 16-07/307 бұйрығы;
    13.Әрекет ету тәртібі «Қоршаған ортаға және адам денсаулығына әсер ету объектілері болып табылатын объектілердің санитариялық-қорғау аймақтарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 11 қаңтардағы № ҚР ДСМ-2;
    14.№ 3.01.016.97 ҚТҚ полигондарын салу және күтіп ұстаудың санитарлық ережелері (1997 жылғы 29 сәуірде Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерімен бекітілген);
    15.ҚР ҚН 1.04-15-2013 «Қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигондар»;
    16.ҚР СТ 3780-2022 «Қалдықтар. Коммуналдық қалдықтарды бөлек жинауды ұйымдастыру үшін контейнерлерді орналастыру алаңдарына қойылатын жалпы талаптар»;
    17."Жетісу облысының қалалары мен кенттерінің аумақтарын абаттандыру қағидаларын бекіту туралы" Жетісу облысы мәслихатының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы № 13-42 шешімі;
    18.Қалдықтарды басқару саласындағы Қазақстан Республикасының өзге де қолданыстағы нормативтік құқықтық актілері.
    Қалдықтардың классификациясы
    Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 338-бабына сәйкес қалдықтар қауіпті және қауіпті емес болып бөлінеді. Қалдықтардың түрлері қалдықтар классификаторы негізінде айқындалады (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 6 тамыздағы № 314 бұйрығымен бекітілген). Қалдықтардың классификаторындағы қалдықтардың жекелеген түрлері олардың құрамындағы қауіпті заттардың концентрация деңгейіне немесе қалдықтардың әсер ету дәрежесіне байланысты әртүрлі кодтар («айна» қалдықтар) тағайындау арқылы бір мезгілде қауіпті және қауіпті емес деп анықталуы мүмкін. қалдықтар түрінің адамдардың өміріне және (немесе) денсаулығына және қоршаған ортаға қауіпті сипаттамалары.
    Бағдарламамен қамтылған қалдықтар
    Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес коммуналдық қалдықтарға келесі тұтыну қалдықтары жатады:
    1.Қағаз және картон, шыны, металдар, пластмассалар, органикалық қалдықтар, ағаш, тоқыма бұйымдары, қаптамалар, электр және электрондық жабдықтардың, батареялар мен аккумуляторлардың қалдықтарын қоса алғанда, бірақ олармен шектелмей, аралас қалдықтар және бөлек жиналған тұрмыстық қалдықтар;
    2.Аралас қалдықтар және басқа көздерден бөлек жиналған қалдықтар, егер мұндай қалдықтар табиғаты мен құрамы бойынша тұрмыстық қалдықтарға ұқсас болса.
    3.Коммуналдық қалдықтардың қауіпті құрамдас бөліктері (электрондық және электр жабдықтары, құрамында сынап бар қалдықтар, аккумуляторлар, аккумуляторлар және басқа да қауіпті компоненттер) бөлек жиналып, қайта қалпына келтіру үшін мамандандырылған кәсіпорындарға берілуі керек.
    Коммуналдық қалдықтарға жатпайдыөндірістік, ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, балық аулау, септиктер мен кәріз желілерінің қалдықтары, сондай-ақ ағынды суларды тазарту қондырғыларының қалдықтары, соның ішінде ағынды сулардың шламы, пайдалану мерзімі біткен көліктер немесе құрылыс қалдықтары.
    Тұтыну қалдықтары кіредіадам қызметінің нәтижесінде пайда болған қалдықтар, тұтынушылық қасиеттерін толық немесе ішінара жоғалтқан өнімдер және (немесе) өнімдер, олардың орамдары мен басқа да заттары немесе олардың физикалық күйіне қарамастан жарамдылық немесе пайдалану мерзімі өткен қалдықтар, - сондай-ақ иесі физикалық тұрғыдан тәуелсіз кәдеге жаратылады немесе тұтыну қалдықтары ретінде жіктелуі құжатталған.
    Полигондар, полигондар
    Бағдарлама шеңберінде қалдықтарды орналастыру полигоны (бұдан әрі – полигон) деп экологиялық, құрылыс және санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға (Экологиялық кодекс) сәйкес қалдықтарды шығару мақсатынсыз тұрақты орналастыруға арналған арнайы жабдықталған орын түсініледі. Қазақстан Республикасының 348-бабы).
    Тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған полигондар– қатты тұрмыстық қалдықтарды оқшаулауға және залалсыздандыруға арналған арнайы құрылымдар (Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 25 желтоқсандағы № 331/2020 бұйрығы. өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинау, пайдалану, қолдану, залалсыздандыру, тасымалдау, сақтау және кәдеге жарату»).
    № 3.01.016.97 ҚТҚ полигондарын салу және күтіп ұстаудың санитарлық ережелеріне сәйкес (Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерімен 1997 жылғы 29 сәуірде бекітілген) полигондар әдеттегі жетілдірілгенмен салыстырғанда техникалық жағынан заманауи. полигондар.
    Қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарына қойылатын негізгі құрылыс талаптары:
    1)Полигонның сыйымдылығы қалдықтарды жинақтау нормаларын ескере отырып анықталады. ТҚҚ жинақтау нормалары жергілікті атқарушы органдардың шешімдерімен бекітіледі;
    2)ҚТҚ полигондарын орналастыру қалалардан, өнеркәсіптік қалашықтардан және басқа да елді мекендерден тыс жерде жүзеге асырылады;
    3)Тұрғын үй құрылысының шекарасынан қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының шекарасына дейінгі санитарлық-қорғау аймағы 1000 метрден кем емес деп қабылданады;
    4)Автомобиль дөңгелектерін дезинфекциялауға арналған полигоннан шыққан кезде ұзындығы 8 метр, тереңдігі 0,3 метр және ені 3 метр темірбетонды ваннасы бар, 3% лизол ерітіндісімен және үгінділермен толтырылған дезинфекциялық аймақ болуы керек;
    5)Сыртқы өрт сөндіру үшін сыйымдылығы кемінде 50 м3 құрамалы темірбетон резервуар немесе тоған жобаланған, су шығыны секундына 10 литр деп есептеледі.
    Қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылымы келесі элементтерден тұрады:
    1)Көлік жолы,
    ҚКҚ қоймасы,
    әкімшілік-экономикалық аймақ,
    қалдықтарды сұрыптау өндірісін орналастыру алаңы,
    ағаш және өсімдік қалдықтары үшін компост алаңы,
    қалдықтарды өңдеу кешендерін қоса алғанда, инженерлік құрылымдардың ауданы
    байланыс,
    Кавалер аймағы (оқшаулағыш қабаттарға арналған топырақ үйіндісі),
    санитарлық қорғау аймағы.
    Мониторинг жобасы жер үсті және жер асты суларының, ауа атмосферасының, өсімдіктердің, топырақтың жай-күйін, сондай-ақ ТҚҚ полигонының әсер ету аймағында шудың ластануын бақылау үшін құрылғылар мен құрылыстарды орнатуды қамтитын шараларды әзірлеуге тиіс;
    Әкімшілік-экономикалық аймақтың үйлері:
    1)әкімшілік үй-жайлар, зертхана;
    2)арнайы көліктер мен механизмдерге арналған жылы тұрақ (сарай);
    3)арнайы машиналар мен механизмдерді ағымдық жөндеу шеберханасы;
    4)жанар-жағармай қоймасы;
    5)жүк таразылары (жылына 100 мың тоннадан астам полигондарда);
    6)бақылау пункті;
    7)қазандық (қажет болса);
    8)бақылау-дезинфекциялық ванна;
    9)өрт сөндіру цистернасы;
    10)трансформаторлық қосалқы станция (дизельдік электр станциясы);
    11)ауыз су құдығы (полигонға қабылданған ТҚҚ көлемі жылына 100 мың тоннадан асса) немесе ауыз су қоймасы;
    12)тазарту құрылыстары (қажет болған жағдайда);
    13)қалдықтарды радиациялық бақылау аймағы, оның ішінде: радиациялық бақылау рамасы; егжей-тегжейлі радиациялық барлау үшін орын; фондық сәулеленуі жоғары жабдықтарға арналған тұрақ алаңы, контейнерлерді орнатуға арналған орын.
    ТҚҚ жобалық деңгейге дейін төгілгеннен кейін полигон жабылады.
    Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 350-бабына сәйкес, қалдықтарды орналастыру полигонының жобасында полигон жабылғаннан кейін оны жабу, жерді рекультивациялау, қоршаған ортаға әсер ету мониторингі және ластануды бақылау үшін жою қорын құру көзделуі тиіс. Жою қоры жоқ қалдықтар полигонын пайдалануға тыйым салынады.
    Коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеуді ұйымдастырудағы жергілікті атқарушы органдардың рөлі
    Қалдықтарды басқаруға қатысты заңнамалық талаптар әдетте қалдықтарды жинау, тасымалдау, өңдеу/көшіру және кәдеге жарату процестеріне тікелей қатысатын мамандандырылған ұйымдарға бағытталған. Оларға қойылатын талаптар әртүрлі деңгейдегі құжаттарда ұсынылған және жалпы мәселелерді де, жоғары мамандандырылған мәселелерді де қамтиды.
    Сондай-ақ қалдықтарды өңдеу объектілеріне (контейнерлер, көліктер, полигондар, жабдықтар және т.б.) және қызмет көрсету жүйесіне (тарифтер, нормативтер) қойылатын талаптар бар.
    Дегенмен, жергілікті басқару процестерінің негізгі ұйымдастырушысы рөлін жергілікті атқарушы органдар атқарады. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес, коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеуді ұйымдастыру мәселелері бойынша жергілікті атқарушы органдар:
    Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдары қоршаған орта сапасының бекiтiлген нысаналы көрсеткiштерiн ескере отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жергiлiктi деңгейде мемлекеттiк экологиялық саясаттың iске асырылуы үшiн жауап бередi (1-бап). 28).
    Жергiлiктi атқарушы органдар қалдықтардың түзiлуiнiң көлемiн қысқартуды, түзiлетiн қалдықтарды қалпына келтiру үлесiн ұлғайтуды, олардың қауiптiлiгiнiң деңгейiн төмендетудi ынталандыру жөнiндегi шараларды, кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң шаруашылық қызметiн, қалдықтардың көлемiн қысқартуға бағытталған технологияларды енгiзудi айқындайды және жүзеге асырады. қалдықтардың түзілуін, өндіріс процесінде (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету) пайда болған қалдықтарды қалпына келтіру жоспарын құру, осындай қалдықтарды жинау және дайындау, тиісті кәсіпорындар мен цехтарды салу, сондай-ақ қалдықтарды қайта өңдеуге арналған жабдықтар шығаруды ұйымдастыру, қалдықтардың түзiлуiнiң көлемiн қысқарту және түзiлетiн қалдықтарды қалпына келтiру үлесiн ұлғайту жөнiндегi iс-шараларды қаржыландыру (341-бап).
    Жергілікті атқарушы органдар биологиялық ыдырайтын қалдықтарды орналастыруды азайтуды ынталандыру жөніндегі іс-шараларды, оның ішінде оларды қайта өңдеу, оның ішінде компосттау және қайта өңдеу жолымен, оның ішінде биогаз және (немесе) энергия өндіру бойынша шараларды ұйымдастырады (351-бап).
    Аудандардың, аудандық және облыстық маңызы бар қалалардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары (сондай-ақ ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің жергілікті атқарушы органдары) коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады... (бап) 365).
    3.Коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын талдау
    Жалпы ақпарат
    Бұл бөлімде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі және қалдықтарды одан әрі басқару үшін қажетті инфрақұрылым бағаланады.
    Ақпарат жинау мақсатында Алакөл ауданы әкімдігіне деректерге сұраныстар жолданды. Алынған деректермен қатар ашық ақпарат көздерінен (статистика, аудан және қала әкімдігінің ресми сайттары) материалдар талданды.
    2022 жылғы және одан бұрынғы статистикалық деректерде облыстың құрылуына байланысты елді мекендер әкімдіктерінің мәліметтерімен келіспеушіліктер бар екенін нақтылау қажет.
    Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 367-бабына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі (бұдан әрі – орталықтандырылған жүйе) – бұл жеке және заңды тұлғаларды қамтамасыз ету шеңберінде жергілікті атқарушы органдар ұйымдастыратын жүйе. меншік нысанына және қызмет түріне қарамастан, тұрғын үйлерде немесе жекелеген ғимараттарда (құрылыстарда) және меншік құқығы жоқ контейнерлік алаңдар мен контейнерлерде тұратын (орналасқан) және (немесе) өз қызметін жүзеге асыратын, сондай-ақ контейнерлер меншік құқығындағы жалпы пайдаланымдағы жерлерде орналасқан учаскелер мен контейнерлер, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және тасымалдау бойынша қызметтер. Контейнер алаңдары – қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдайтын мамандандырылған көліктерге кіреберіс жолдары бар, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер орналастырылған, қалдықтарды жинақтауға арналған арнайы алаңдар.
    Облыстағы коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын бағалау
    Жалпы Алакөл өңіріндегі коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесін бағалау қалдықтарды басқару саласындағы мемлекеттік экологиялық саясаттың қағидаттарын қолдануға негізделген:
    иерархия;
    көзге жақындығы;
    қалдықтарды өндірушінің жауапкершілігі;
    өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелері.
    Қалдықтарды басқару жүйесі ел тұрғындарының мүдделері мен экономикалық тиімділік басымдылығына қарай құрылуы керек.
    Қазақстанда қалдықтарды басқару жөніндегі іс-шаралардың басымдықтары Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 329-бабында көрсетілген және қоршаған ортаны қорғау мен орнықты даму мүддесінде олардың артықшылығының кему ретімен реттелген иерархия болып табылады. Иерархия ресурстарды ұтымды басқару, шығарындыларды азайту, айналмалы экономика принциптерін қолдану мүмкіндігі тұрғысынан шаралардың экологиялық тазалығын анықтайды.

    Сурет 4- қалдықтарды басқару шараларының иерархиясы

    Қайнар көзге жақындық қалдықтарды өңдеу, кәдеге жарату немесе жою сияқты қалдықтарды одан әрі басқару үшін орынды таңдаудағы басымдылықты анықтайды. Басқа шарттар тең деп есептесек (өндірістік құрал-жабдық, персонал біліктілігі, баға саясаты және т.б.), мұнда тасымалдау кезінде тәуекелді азайту қажеттілігі маңызды рөл атқарады.

    Ағымдағы жүйені бағалау кезінде сұрыпталған, өңделген/кәдеге жаратылатын немесе одан әрі пайдалану үшін сатылатын ҚҚҚ құрамдас бөліктерінің түрлері мен көлемін қамту кеңдігі де маңызды.

    ҚҚҚ өңдеу/ кәдеге жарату инфрақұрылымы

    Алакөл ауданы әкімдігінің хабарлауынша, өңірде қайталама материалдық ресурстарды (ҚМР) қабылдау және оларды өңдеумен айналысатын ұйымдар мен кәсіпорындар жоқ.

    Жетісу облысының Алакөл ауданында 2021 жылы ЭПР операторы қызметін атқаратын «Жасыл Даму» АҚ-ның мәліметінше, орама қалдықтарын жинауға маманданған кәсіпорын болмаған.

    Алакөл ауданының әкімдігі өңірдегі қосалқы материалдық ресурстарды қабылдаумен айналысатын ұйымдар туралы мәліметтер бермеген.

    Құрамында сынап бар материалдар

    Ашық дереккөздерден алынған мәліметтерге сәйкес, Алакөл ауданында құрамында сынап бар құрылғылар мен жабдықтарды жинау пункттері мен кәдеге жарату пункттері жоқ.

    Электр және электронды жабдықтардың қалдықтары

    Ашық дереккөздерден алынған мәліметтерге сүйенсек, Алакөл ауданында электр және электронды жабдықтардың (ЭЭҚ) қалдықтарын қайта өңдеуге қабылдайтын ұйымдар жоқ.

    Қалдықтарды өңдеу/ кәдеге жарату инфрақұрылымын дамыту

    Бұдан әрі сату үшін өнім немесе шикізат алу үшін қалдықтарды қайта өңдеу инфрақұрылымын дамытуда шектеулер болуы мүмкін екендігіне назар аудару қажет.

    Қалдықтарды сақтау мерзімдеріне байланысты инфрақұрылымды дамытуға шектеулер бар. Мысалы, тамақ қалдықтары қысқа мерзімде өңдеу немесе кәдеге жарату үшін шешімдерді қажет етеді, бұл оларды ұзақ қашықтыққа тасымалдау мүмкіндігін айтарлықтай шектейді, мысалы, отын кронштейндерін шығаратын кәсіпорынға.

    Әйнекті, электронды қалдықтарды немесе макулатураны қайта өңдеу бір аймақтағы әлеуетті инвесторлар тарапынан қарастырылмайды. Мысалы, Қазақстандағы және Орталық Азиядағы ең ірі контейнерлік картон, гофрленген қаптама қағазын өндіруші Алматы зауыты «KZ Recycling» ЖШС шикізат сатып алу үшін де, өнімді сату үшін де кең аумақта жұмыс істейді (5-сурет).

    Сурет 5- «KZ Recycling» ЖШС сату географиясы

    Қалдықтарды қайта өңдеудің жетіспейтін қуатын бір саланың міндеттері аясында толық іске асыру мүмкін емес. Мұндай мәселелерді шешу үшін қалдықтарды өңдеуге немесе инфрақұрылымды дамытуға маманданған және шикізаттық желіні қалыптастыру үшін бірқатар өңірлердің қызметіне қосылуға дайын ірі халықаралық компаниялар сияқты салалық «ойыншылардың» қатысуы қажет. өнімді одан әрі өткізу бойынша шешімдер.

    Бір инвестициялық жоба аясында ірі компанияларды тарту, өңірлер арасындағы өзара әрекеттестік, бірнеше өңірдің атынан сұраныс жасау – үйлестіру мен өкілеттікті қажет ететін күрделі процесс. «Жасыл Даму» АҚ бүкіл Қазақстан бойынша қайталама шикізатты басқару «саласы» үшін инфрақұрылым құру бойынша белгілі бір өкілеттіктер мен міндеттерге ие.

    Бағдарламаны жетілдірудің қисынды жалғасы инфрақұрылымның жетіспейтін элементтерін және қайта өңделген материалдардан өнімді қайта өңдеу нарығын бірлесіп дамыту мүмкіндігін анықтау үшін байланысты салалармен және «Жасыл Даму» АҚ-мен өзара іс-қимыл болуы мүмкін.

    ТҚҚ жинауды және шығаруды ұйымдастыру

    Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының (бұдан әрі – ҚР Ұлттық статистика бюросы) сайтындағы мәліметке сәйкес, Алакөл ауданы бойынша 2022 жылы жинақтау бойынша 1 ұйым жұмыс істеді. және коммуналдық қалдықтарды шығару (6-кесте).

    Кесте 6- Алакөл ауданында коммуналдық қалдықтарды жинау және шығарумен айналысатын ұйымдардың саны

    Индекс
    2020
    2021
    2022
    ТҚҚ-ны қоғамдық жинау және шығарумен айналысатын ұйымдардың саны
    3
    4
    1
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы
    Ауданда ТҚҚ-ны қоғамдық жинау және шығарумен айналысатын ұйымдардың саны жалпы төмендеу тенденциясымен біркелкі емес динамикасын көрсетеді.
    Қалдықтарды жинау ұйымдарының коммуналдық қалдықтарды шығару бойынша қызметтерін алатын адамдардың саны туралы деректер төменде келтірілген (7-кесте).
    Кесте 7– Қалдықтарды жинау мекемесі тұрақты қызмет көрсететін Алакөл ауданының халқы (2019-2021 ж.) *
    Индекс
    2019
    2020
    2021
    2022
    2023
    Қалдықтарды жинау ұйымы тұрақты қызмет көрсететін халық (мың адам)
    X
    17 096
    17.2
    жоқ
    жоқ
    Аудан тұрғындарының жалпы санынан ЖАО қызмет көрсететін халықтың үлесі, %*
    X
    24,8%
    25,1%
    -
    -
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы (Х – құпия деректер)
    *- ҚҚҚ шығару қызметтері бойынша 2022 және 2023 жылдарға арналған статистикалық деректер жоқ.
    Облыс тұрғындарын қатты тұрмыстық қалдықтарды ұйымдасқан түрде шығарумен қамтудың өзгеру динамикасы 2021 жылы 0,6%-ға шамалы өсуді көрсетеді.
    Орташа (базалық) Аудан бойынша қалдықтарды жинау ұйымдары тұрақты қызмет көрсететін тұрғындардың үлесі 16,6% құрайды. Базалық көрсеткіш соңғы 3 жыл үшін есептеледі, бұл ретте 2019 жылы коммуналдық қалдықтарды шығарумен қамтылған халықтың үлесі есепке алынбайды, ол бойынша деректер жоқ.
    2020–2023 жылдар аралығындағы үй шаруашылықтарынан жиналған ТҚҚ көлемінің мемлекеттік статистикасы қол жетімді емес немесе құпия ақпарат ретінде жіктеледі.
    Статистикалық мәліметтерге сәйкес, Алакөл ауданында 2020-2022 жылдары қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару (сұрыптау, қайта өңдеу, орналастыру) бойынша бір мамандандырылған ұйым жұмыс істейді.
    Алакөл ауданы әкімдігінің мәліметі бойынша ауданда ТҚҚ жинау және жинақтау үшін 660 контейнер (1,0 м3) бар. Елді мекендер және олардағы контейнерлер саны туралы деректер төменде келтірілген (8-кесте). Ұсынылған деректерден ТҚҚ жиналатын және тасымалданатын 24 () елді мекеннің 4-інде контейнерлер орнатылғаны белгілі болды.
    Кесте 8- Алакөл ауданындағы ТҚҚ контейнерлері
    Елді мекеннің атауы
    Контейнерлердің саны, дана.
    Бескөл
    10
    Үшарал
    350
    Ырғайты ауылы
    150
    Барлығы:
    510
    Дереккөз – аудан әкімдігі
    Төмендегі кестеде (9-кесте) ТҚҚ шығарылатын елді мекендер туралы мәліметтерді ұсынады, олардың негізінде 2022 жылы ТҚҚ қалыптастыру және жинақтау нормалары есептелді. Қазақстан Республикасының ұқсас елді мекендерінде қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының бекітілген нормативтеріне, сондай-ақ «Алматы облысындағы тұтыну қалдықтарын басқарудың өңірлік жүйесі - 2018» ТЭН-де келтірілген есептелген нормативтерге талдау жүргізуге мүмкіндік береді. облыстың елді мекендерінде қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының көлемін есепке алу жүргізілмейді деген қорытындыға келуге болады. Демек, Бағдарламаның 3.6-бөлімін (сандық және сапалық көрсеткіштер) әзірлеу үшін негіз ретінде әкімдік ұсынған деректерді алу мүмкін емес. Сонымен қатар, кестеге сәйкес, ТҚҚ жою кестесі туралы қорытынды жасауға болады «Өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинауға, пайдалануға, қолдануға, залалсыздандыруға, тасымалдауға, сақтауға және орналастыруға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» 58-тармағының талаптарына сәйкес келмейді.(58-тармақ... Қатты тұрмыстық қалдықтарды шығару белгіленген мерзімде жүзеге асырылады. Қалдықтарды контейнерлерде 0°С және одан төмен температурада сақтау мерзімі үш тәуліктен аспайды, оң температурада – бір тәуліктен аспайды. .)
    Төмендегі кестеде көрсетілген деректер (9-кесте), ұсынылған деректер негізінде есептелген қалдықтардың түзілу және жинақталу қарқыны сияқты көрсеткішке байланысты облыстағы елді мекендердегі нақты жағдайды көрсете алмайды. Сонымен қатар, ұсынылған деректер Алакөл көлінің туристік аймағында түзілген ТҚҚ көлемін есепке алмайды (облыстық әкімдіктің мәліметі бойынша 2022 жылдың жазғы маусымында 1,5 млн турист келген).
    Кесте 9– Алакөл ауданы елді мекендерінің аумағында КҚҚ жинаудың ағымдағы жағдайы туралы ақпарат
    Елді мекен
    Қызмет көрсетілетін тұрғындар саны, адам.
    КҚҚ жою кестесі, саны
    Халықтан шығарылған КҚҚ көлемі, м3
    КҚҚ түзілу және жинақталу нормасы м3/адам
    Үшарал
    74 366
    Айына 4 рет
    6000
    0,08
    Бескөл
    8 900
    Айына 4 рет
    950
    0,11
    Қабанбай ауылы
    6 610
    Айына 4 рет
    950
    0,14
    Жағатал ауылы
    2 510
    Айына 30 рет
    950
    0,38
    Көлбай ауылы
    2 510
    Айына 4 рет
    470
    0,19
    Ырғайты ауылы
    2 510
    Айына 30 рет
    950
    0,38
    Тоқжайлау ауылы
    2 287
    Айына 4 рет
    370
    0,16
    Жаңама ауылы
    2 100
    Айына 4 рет
    370
    0,18
    Екпінді ауылы
    2000
    Айына 1 рет
    380
    0,19
    Теректі ауылы
    1760
    Айына 4 рет
    370
    0,21
    Жыланды ауылы
    1 670
    Айына 4 рет
    370
    0,22
    Қызылашшы ауылы
    1 640
    Айына 4 рет
    370
    0,23
    Лепсі ауылы
    1528
    Айына 4 рет
    370
    0,24
    Жайпақ ауылы
    1 450
    Айына 4 рет
    370
    0,26
    Ақтүбек ауылы
    1 363
    Айына 4 рет
    370
    0,27
    Еңбекші ауылы
    1 212
    Айына 4 рет
    370
    0,31
    Қамысқала ауылы
    980
    Айына 4 рет
    370
    0,38
    Ақжар ауылы
    800
    Айына 1 рет
    270
    0,34
    Достық ауылы
    800
    Айына 1 рет
    270
    0,34
    Қайнарға қарсы
    800
    Айына 1 рет
    270
    0,34
    Сапақ ауылы
    800
    Айына 1 рет
    270
    0,34
    Үшбұлақ ауылы
    800
    Айына 1 рет
    270
    0,34
    Ынталы ауылы
    615
    Айына 1 рет
    150
    0,24
    Архарлы ауылы
    500
    Айына 4 рет
    150
    0,30
    Барлығы:
    120 511
    -
    16 000
    0,13
    Дереккөз – аудан әкімдігі
    Әкімдіктің хабарлауынша, облыстың елді мекендерінде ТҚҚ жинау және жинақтау контейнерлермен қамтамасыз етілетін болса, қалдықтарды шығаруды қалдықтарды жинайтын кәсіпорын («АБ-ЕЛ» ЖК) жүзеге асырады.
    Алакөл ауданы бойынша қалдықтарды жинауға арналған жабдықтың түрі мен техникалық сипаттамалары туралы мәліметтер төменде келтірілген (10-кесте).
    Кесте 10- Қалдықтарды жинауға арналған жабдықтар туралы мәліметтер
    Елді мекен
    Автокөлік жасау (қатты қалдықтарды шығару)
    Шыққан жылы
    Техникалық жағдайы
    Жүктеп алу әдісі
    Қоқыс таситын көліктер
    Үшарал
    Қоқыс таситын көлік
    2016
    -
    Механикалық
    Үшарал
    Қоқыс таситын көлік
    2015
    -
    Механикалық
    Жүк көліктері
    Үшарал
    КАМАЗ
    2018
    -
    Механикалық
    Үшарал
    КАМАЗ
    2018
    -
    Механикалық
    Дереккөз – аудан әкімдігі
    Алакөл ауданында қоқыс жинайтын техниканың орташа қызмет ету мерзімі 7 жыл.
    қорытындылар: Әкімдіктен алынған бастапқы мәліметтерді талдау тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу және басқару саласында жергілікті атқарушы органдар тарапынан тиісті есепке алу мен бақылаудың мүлде жоқтығын көрсетті. ТҚҚ түзілу, жинақталуы және оларды өңдеу көлемдері туралы дұрыс деректер жоқ. Мемлекеттік статистикалық есеп облыстағы ТҚҚ басқарудың ағымдағы жағдайын көрсетпейді.
    Қоқыс таситын көліктерді GPS арқылы басқару
    Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 368-бабының талабына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдауды жүзеге асыратын кәсіпкерлік субъектілері көлік қозғалысы туралы толық навигациялық ақпаратты «Мемлекеттік деректердің ұлттық банкі» ақпараттық жүйесіне жіберуге міндетті. Қазақстан Республикасының Қоршаған орта және табиғи ресурстар туралы»
    Қалдықтарды тасымалдайтын көлік қозғалысын есепке алу қалдықтарды рұқсат етілмеген орындарға орналастыру қаупін азайтуға, отын шығынын бақылауға, көлік апаттары мен ұрлануына жол бермеуге, әрі қарай оңтайландыру үшін маршруттар туралы мәліметтерді жинақтауға бағытталған.
    Осы Бағдарламаны әзірлеу барысында Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі GPS датчиктерін пайдалана отырып, қалдықтарды жинауға арналған жабдықтардың қозғалысын бейнелеуге арналған Министрліктің ақпараттық жүйесін сынақтан өткізу бойынша жұмыс жүргізуде және оны коммерциялық пайдалануға енгізуді жоспарлап отыр. келесі жылы Шымкент қаласында нақты уақыт режимінде пилоттық жоба жүзеге асырылды; (Дереккөз - https://kapital.kz/gosudarstvo/119405/za-povtornoye-narusheniye-nesanktsionirovannogo-razmeshcheniya-otkhodov-budut-izymat-transport.html).
    КҚҚ кәдеге жарату қондырғылары
    Негізгі ақпарат
    ҚР ҚН 1.04-15-2013 «Қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигондар» (2019 жылғы 20 желтоқсандағы редакция) 4-бөліміне сәйкес «ҚҚҚ полигондары қалдықтарды шығару мақсатынсыз тұрақты орналастыру үшін арнайы жабдықталған орын болып табылады. экологиялық, құрылыс және санитарлық-эпидемиологиялық талаптар».
    Полигонның анықтамасы сондай-ақ ҚР ҚҚ 1.04-15-2013 ж. 5.1 тармағында берілген: «ҚТҚ полигондары – қатты тұрмыстық қалдықтарды орталықтандырылған қабылдау, залалсыздандыру және шығару функцияларын орындайтын, шығарылуын болдырмайтын экологиялық ғимараттар мен құрылыстардың кешендері. қоршаған ортаға қауіпті заттардың, топырақтың, атмосфераның, жер асты және жер үсті суларының ластануынан, қоздырғыштардың, кеміргіштер мен жәндіктердің таралуына жол бермеу».
    Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, жерлеу объектілеріАлакөл ауданының аумағында орналасқан қатты тұрмыстық қалдықтар рұқсат етілген полигондар болып табылады.
    Кесте 11- Алакөл өңіріндегі қалдықтарды сұрыптаумен, қайта өңдеумен және орналастырумен айналысатын ұйымдардың саны
    Индекс
    2019
    2020
    2021
    2022
    ҚКҚ сұрыптаумен, қайта өңдеумен және депозитке салумен айналысатын ұйымдардың саны
    1
    1
    1
    1
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы
    2023 жылы облыс прокуратурасымен жүргізілген тексеру барысында облыстағы қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын (рұқсат етілген полигондар) пайдалану кезінде бұзушылықтар анықталды:
    «Ағымдағы жылы Жетісу облысының прокуратурасы қатты тұрмыстық қалдықтарды (бұдан әрі – ТҚҚ) полигондарының табиғатты қорғау заңнамасына сәйкестігіне талдау жүргізді.
    Облыстың кейбір аудандарында қатты тұрмыстық қалдықтар полигондары құқық белгілейтін құжатсыз жұмыс істегені анықталды.
    Мысалы, Алакөл ауданында 23 ауылдық округте (56 елді мекен) 33 қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны болса, оның ішінде Достық ауданындағы Шыңдалы полигонында ғана құқық белгілейтін құжат бар.
    Осыған ұқсас фактілер Сарқан (9 факт), Көксу (7 факт) және Ескелді (1 факт) аудандарында да анықталды.
    Жоғарыда көрсетілген барлық заң бұзушылықтар бойынша прокурорлық қадағалау актілері толтырылды.
    Қазіргі таңда қадағалау есептерін қарау қорытындысы бойынша 3 ауыл әкіміне 300 АЕК көлемінде айыппұл салынып, бір әкімнің орынбасары тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
    Сондай-ақ, жергілікті атқарушы органдар заңсыз жұмыс істеп тұрған қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын заңдастыру жұмыстарын бастады».
    Қалдықтарды орналастыру орындары (полигондар)
    Алакөл ауданында 56 елді мекен бар, оның ішінде 55 ауылдық және 1 қалалық. Аудан әкімдігінің мәліметінше, 32 елді мекенде қатты тұрмыстық қалдықтарды шығаратын полигондар бар. Бұл нысандардың барлығы қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыруға рұқсат етілген полигондар болып табылады.
    Алакөл ауданы әкімдігінен түскен материалдар негізінде ауданда тұрмыстық қатты тұрмыстық қалдықтарды шығаратын нысандар бар.
    Үшарал
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Полигонның/қоқыс үйіндісінің иесі Алакөл ауданы әкімінің мемлекеттік басқармасы болып табылады.
    Жер учаскесіне құқық белгілейтін құжат № 03-255-148-001 Мемлекеттік куәлік болып табылады.
    Қалдықтар Үшарал қаласындағы ТҚҚ түзілетін көздерден келеді.
    Полигонды/қоқыс үйіндісін пайдаланатын заңды тұлға анықталған жоқ. Полигон/қоқыс үйіндісінің жұмысын растайтын құжат жоқ. Жерлеу әдісі траншеяларда қолданылады. Полигон салудың жобасы жоқ. Нысанның ауданы 10 га. Карточкалардың (ұяшықтардың) жалпы саны 1. СҚА жобасы жоқ. Түскен қалдықтардың есебі жүргізілмейді. Қалдық қабатының биіктігі 1 м.
    Қоршаған ортаны қорғау жүйесі, түбіне арналған гидрооқшаулағыш материал, фильтратты жинауға және төгуге арналған дренаж жүйесі, көліктердің/қоқыс таситын көліктердің дөңгелектерін жууға арналған дезинфекциялық ерітіндісі бар ванна, полигон/қоқыс төгетін жерді қоршау, өрт сөндіру жүйесі жоқ. резервуар немесе радиацияны бақылау аймағы.
    Қалдықтарды орналастыру орнында экологиялық мониторинг жүргізілмейді.
    Қалдықтарды жеткізетін көлік компаниясының атауы – ЖК «АБ-ЕЛ».
    Қолданылатын жабдықтың саны мен түрі – 4 бірлік. (экскаватор, тиегіш, Камаз, трактор). Учаскеде жұмыс істейтін персонал саны: 15 адам.
    Қызылқайың
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Көлбай, Қызылқайың ауылы.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-072-313.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қоңыр ауылы
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Қоңыр.
    Учаскенің кадастрлық нөмірі: 03-255-108-113.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Көктума
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Көктума.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-057-935.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қарабұлақ
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Қарабұлақ.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-024-265.
    Жер көлемі – 2,0 га
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қамысқала
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Қамысқала.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-039-367.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га. Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қайнар
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Қайнар.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-047-195.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қазақстан
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Қазақстан.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-010-684.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Қабанбай
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, Қабанбай ауданы, ауыл. Қабанбай.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-097-232.
    Алып жатқан жер аумағы 4,0 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    Құқықтық құжат – Алматы облысы әкімдігінің 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 291 қаулысы.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Жыланды
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Жыланды.
    Учаскенің кадастрлық нөмірі: 03-255-091-166.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Лепсі ауылы, Жүнжүрек
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекен-жайы: Алакөл ауданы, Лепсін ауылы, ауыл. Жүнжүрек.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-081-822.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату бойынша қызмет көрсету.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Жанама
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Джанама.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-029-231.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Балапанов
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Балапанова Ж.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-023-362.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Еңбекші
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Сайттың мекенжайы: Алакөл ауданы, ауыл. Еңбекші.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-015-180.
    Жер телімінің ауданы 2,5 га. Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    2012 жылғы 20 қарашадағы тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт.
    Достық
    Рұқсат етілген полигон. (әкімдіктің мәліметі бойынша – ҚТҚ уақытша сақтау алаңы).
    Учаскенің мекенжайы: Алакөл ауданы, босалқы жерлер, Достық кенттік округі.
    Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі: 03-255-164-186.
    Алып жатқан жер аумағы 2,0 га.
    Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру және кәдеге жарату алаңдарын күтіп ұстау.
    Құқықтық құжат – Алматы облысы әкімдігінің 2009 жылғы 27 сәуірдегі № 70 қаулысы.
    Тұрақты жер пайдалану құқығы туралы акт 09.04.2009 ж
    Сондай-ақ аудан әкімдігі жалпы сипаттамамен басқа елді мекендердегі қатты тұрмыстық қалдықтарды уақытша сақтау орындарының мәліметтерін берді:
    Орналасқан жері
    Баланс ұстаушы
    1. Ақжар,
    2.Ақтүбек,
    3.Архарлы,
    4.Ырғайты,
    5.Бескөл,
    6.Екпінді,
    7.Жағатал,
    8.Жайпақ,
    9.Көлбай,
    10.Қызылащы,
    11.Лепсі,
    12.Сапақ,
    13. Теректі,
    14.Тоқжайлау,
    15.Үшбұлақ
    16.Ынталы ауылы.
    Барлық қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыру орындары әкімдік ұсынған ұқсас сипаттамаға ие:
    Рұқсат етілген полигон.
    Полигонның/қоқыс үйіндісінің иесі тиісті ауылдық округі әкімінің мемлекеттік аппараты болып табылады.
    Полигонды/қоқыс үйіндісін пайдаланатын заңды тұлға анықталған жоқ. Полигон/қоқыс үйіндісінің жұмысын растайтын құжат жоқ.
    Жерлеу әдісі траншеяларда қолданылады. Полигон салудың жобасы жоқ. Нысанның ауданы 2,5 гектарды құрайды. Карточкалардың (ұяшықтардың) жалпы саны 1. СҚА жобасы жоқ. Түскен қалдықтардың есебі жүргізілмейді. Қалдық қабатының биіктігі 1 м.
    Қоршаған ортаны қорғау жүйесі, түбіне арналған гидрооқшаулағыш материал, фильтратты жинауға және төгуге арналған дренаж жүйесі, көліктердің/қоқыс таситын көліктердің дөңгелектерін жууға арналған дезинфекциялық ерітіндісі бар ванна, полигон/қоқыс төгетін жерді қоршау, өрт сөндіру жүйесі жоқ. резервуар немесе радиацияны бақылау аймағы.
    Қалдықтарды орналастыру орнында экологиялық мониторинг жүргізілмейді.
    Қалдықтарды жеткізетін көлік компаниясының атауы конкурс арқылы анықталады.
    Қолданылатын жабдықтың саны мен түрі – 1 бірлік. Учаскеде жұмыс істейтін персонал саны: 2 адам.
    Тарату қоры құрылмады.
    Орналастырылған қалдықтардың көлемі мен түрлері туралы деректер жоқ
    Алакөл ауданындағы қалдықтарды жинау жүйесі және қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыру объектілері бойынша қорытындылар:
    1.2021 жылы ҚҚҚ-ны жою бойынша ұйымдастырылған қызметтер облыс халқының 25.1% қамтылды.
    2.Қалдықтарды жинаудың маңызды критерийлерінің бірі – қалдықтарды шыққан жерде уақтылы сұрыптау. Сұрыптауды ұйымдастыру әлеуетті қайта өңдеуге болатын заттардың ішінара ластануын және бүлінуін болдырмайды. Мұндай қадам қайталама шикізатты түпкілікті өңдеуге немесе мүдделі кәсіпорындарға беруге дайындау үшін ресурстарды өндіруді жеңілдетеді. Қазақстанда осы мақсатта ресурстық әлеуеті бар қалдықтарды орналастыруды шектеумен бөлек жинау енгізілді (ҚР Экологиялық кодексінің 351-бабы).
    3.Өңдеу немесе одан әрі сату үшін (пластик, макулатура, таспа) ТҚҚ қабылдауға маманданған кәсіпорындар облыста жоқ.
    4.Қалдықтарды орналастыру объектілері (полигондар/полигондар) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келмейді, сондықтан оларды рекультивациялау және жаңа заманауи кешенді полигондар салу қажет.
    Табиғи (рұқсат етілмеген) полигондар
    Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің баяндамасына сәйкес, ғарыштық мониторинг аясында 2023 жылы облыс аймақтарында 163 полигон анықталды.(20-сурет).

    Сурет 20- Жетісу облысының әкімшілік аудандары жағдайында қалдықтарды орналастыру объектілері

    Ғарыш мониторингі мердігері «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ-ның онлайн сервисі (https://wasteopen.gharysh.kz/) арқылы тұрғындардың полигондардың жағдайын бақылауға мүмкіндігі бар.

    Рұқсат етілмеген қалдықтарды көму орындары (полигондар) тұрғындар мен жергілікті билік үшін үлкен мәселе.

    Жағымсыз иістер, ауру қаупі, қоғамның құпиясыздандырылған элементтерінің (қаңғыбастар) ықтимал тартылу орны, құстардың (шағалалар, қарғалар және т.б.) және қаңғыбас жануарлардың шоғырлануы көрші үйлердегі өмірдің сыртқы аспектілеріне теріс әсер етеді. Бұл аудандағы жылжымайтын мүліктің құнын төмендетеді және әлеуетті инвесторларды коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алудан бас тартады.

    Сондай-ақ топырақтың, жер асты суларының және жақын жер үсті суларының, ал биологиялық ыдырайтын қалдықтар жағдайында атмосфераның ластану қаупі бар.

    Әдетте, мұндай полигондар құрылыс немесе көлемді қалдықтарды тастаудан және/немесе қалдықтарды шығару кестесінде үзілістер болған кезде басталады. Полигондар пайда болатын негізгі орындар жеке немесе өндірістік сектордың игерілмеген аумақтары, іргелес жатқан бос жерлер, орманды немесе бұталы аумақтар болып табылады.

    Полигондарды жою процесі қалдықтарды жинауды, тасымалдауды және сұрыптау, залалсыздандыру, өңдеу, кәдеге жарату немесе кәдеге жарату үшін мамандандырылған ұйымдарға беруді қамтиды.

    Стихиялық полигондардың пайда болуының алдын алу үшін Экология министрлігі заңнамалық деңгейде бірқатар шараларды қабылдады: қалдықтарды басқарумен айналысатын кәсіпкерлік субъектілері үшін лицензиялау және хабардар ету тәртібі енгізілді, қалдықтарды фракциялар бойынша бөлу міндеттемесі енгізілді. , ал қалдықтарды басқару талаптарын бұзғаны үшін жеке тұлғаларға салынатын айыппұлдар 10 АЕК-тен 50 АЕК-ке (шағын кәсіпкерлік заңды тұлғалар үшін – 100 АЕК, орта – 100 % және ірі – 200 % экономикалық тиімділік) ұлғайтылды. Сондай-ақ, әкімдіктерге қоқыс жинайтын ұйымдарды GPS датчиктерінің көмегімен қоқыс шығаратын арнайы жабдықтардың қозғалысын бақылауға болатын «Е-Құрылыс» ақпараттық жүйесінде жұмыс істеуге қосу ұсынылды.

    Жаңа полигондардың пайда болуын болдырмау және ағымдағы полигондарды кеңейту ұсынылады:

    -коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу қағидаларына сәйкес қалдықтарды жинауға арналған жабдықты спутниктік навигациялық жүйелермен міндетті түрде қамтамасыз ету (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 28 желтоқсандағы No 508 бұйрығы);

    -қалдықтарды көздерден шығарудың бекітілген кестесін қатаң сақтау;

    -рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын (полигондарды) тұрақты анықтау/бақылау;

    -аумақты рекультивациялай отырып, рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын (полигондарын) жою;

    -құрылыс және ірі көлемдегі қалдықтарды жинауды (учаскелерді, контейнерлерді) және шығаруды ұйымдастыру талаптарының сақталуы (ҚР СТ 3780-2022. «Қалдықтар. Коммуналдық қалдықтарды бөлек жинауды ұйымдастыру үшін контейнерлерді орналастыру алаңдарына қойылатын жалпы талаптар»);

    -Қазақстан Республикасының заңнамасы шеңберінде жауапкершілікті көрсете отырып, тиісті емес орындарға қалдықтарды орналастыруға жол бермеу бойынша халықпен және ұйымдармен жұмыс жүргізу;

    -жазалау шараларын қолдана отырып, қалдықтарды рұқсатсыз орналастырудың алдын алу немесе анықтау жағдайлары туралы халықты хабардар ету (полигонды табу және қабылданған шаралар туралы мақаланың мысалы:https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/498656?lang=ru).

    Әдетте, мұндай полигондар құрылыс немесе көлемді қалдықтарды тастаудан және/немесе қалдықтарды шығару кестесінде үзілістер болған кезде басталады. Полигондар пайда болатын негізгі орындар жеке немесе өндірістік сектордың игерілмеген аумақтары, іргелес жатқан бос жерлер, орманды немесе бұталы аумақтар болып табылады.

    Полигондарды жою процесі қалдықтарды жинауды, тасымалдауды және сұрыптау, залалсыздандыру, өңдеу, кәдеге жарату немесе кәдеге жарату үшін мамандандырылған ұйымдарға беруді қамтиды.

    Стихиялық полигондардың пайда болуының алдын алу үшін Экология министрлігі заңнамалық деңгейде бірқатар шараларды қабылдады: қалдықтарды басқарумен айналысатын кәсіпкерлік субъектілері үшін лицензиялау және хабардар ету тәртібі енгізілді, қалдықтарды фракциялар бойынша бөлу міндеттемесі енгізілді. , ал қалдықтарды басқару талаптарын бұзғаны үшін жеке тұлғаларға салынатын айыппұлдар 10 АЕК-тен 50 АЕК-ке (шағын кәсіпкерлік заңды тұлғалар үшін – 100 АЕК, орта – 100 % және ірі – 200 % экономикалық тиімділік) ұлғайтылды. Сондай-ақ, әкімдіктерге қоқыс жинайтын ұйымдарды GPS датчиктерінің көмегімен қоқыс шығаратын арнайы жабдықтардың қозғалысын бақылауға болатын «Е-Құрылыс» ақпараттық жүйесінде жұмыс істеуге қосу ұсынылды.

    Қалдықтардың құрамы

    Қатты тұрмыстық қалдықтардың морфологиялық құрамы Қазақстан Республикасы Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігі төрағасының 2012 жылғы 10 ақпандағы № 4 бұйрығымен бекітілген әдістемеге сәйкес анықталады.

    Әдістеме бойынша коммуналдық қалдықтардың морфологиялық құрамын келесі классификация бойынша анықтау ұсынылады:

    тамақ қалдықтары (көкөністер, жемістер және т.б.);

    қағаз және картон;

    полимерлер (пластик, пластмасса);

    шыны;

    қара металдар;

    түсті металдар;

    тоқыма;

    ағаш;

    қауіпті қалдықтар (батареялар, құрғақ және электролиттік аккумуляторлар, еріткіштерге арналған ыдыстар, бояулар, сынап шамдары, телевизиялық сурет түтіктері және т.б.);

    сүйектер, былғары, резеңке;

    құрамдас бөліктерді (ұсақ құрылыс қалдықтары, тастар, көше қоқыстары және т.б.) алып тастағаннан кейін коммуналдық қалдықтардың қалған бөлігі.

    Мұндай талдау, зерттеу жұмыстары Алакөл өңірінде жүргізілмеген. «Жасыл Даму» АҚ мәліметтері бойынша Қазақстандағы қатты тұрмыстық қалдықтардың орташа морфологиялық құрамы (https://recycle.kz/ru/sbori) төменде берілген:

    Тамақ қалдықтары -
    31.1%
    макулатура -
    25.2%
    Полимер (пластик) -
    11.2%
    Шыны -
    6.1%
    Металдар -
    3.4%
    Басқалар -
    23%
    Облыстың елді мекендерінде түзілетін қалдықтардың құрамын дәлірек сипаттайтын көрсеткіштерді алу үшін қатты тұрмыстық қалдықтардың морфологиялық құрамын анықтау әдістемесі бойынша ТҚҚ қалдықтарының құрамын талдау қажет. Мұндай деректер табиғатты қорғау шараларының көрсеткіштерін есептеу үшін және қайталама шикізатты өңдеудің инвестициялық тартымдылығын бастапқы бағалау кезінде пайдаланылатын болады.
    Сандық және сапалық көрсеткіштер
    Ағымдағы бөлімде әкімдіктен, мамандандырылған компаниялардан алынған Алакөл ауданындағы коммуналдық қалдықтарды басқару бойынша деректердің талдауы және Стратегиялық жоспарлау және ұлттық статистика агенттігінің Ұлттық статистика бюросының сайтында еркін қолжетімді мемлекеттік статистикалық есептілік деректері берілген. Қазақстан Республикасының реформалары (бұдан әрі – ҚР Ұлттық статистика бюросы) .
    Алакөл ауданы бойынша 2020-2022 жылдарға арналған жиналған коммуналдық қалдықтардың жалпы көлемі, оның ішінде өзін-өзі тасу төменде келтірілген (12-кесте).
    Кесте 12- Алакөл ауданы бойынша жиналған коммуналдық қалдықтардың жалпы көлемі 2020-2022 жж.
    Индекс
    2020
    2021
    2022
    Үй шаруашылықтарынан жиналған ТҚҚ көлемі, тонна
    73
    331
    X
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы

    Сурет 21– Алакөл ауданы бойынша статистикалық есеп беру деректері

    Жоғарыдағы диаграммада (21-сурет) статистикалық есеп беру деректері аудандағы ТҚҚ басқарудың нақты бейнесін келесі себептерге байланысты көрсете алмайтыны анық: аудан халқының 2020 жылдан 2021 жылға дейін 10,5%-ға артуы, үй шаруашылықтарынан жиналған және экспортталған ТҚҚ бойынша есеп беру деректері. 4 ,5 есеге (+453,4%) өсті, бұл трендтер мен есептелген деректерге қайшы келеді. Сонымен қатар, 2021 жылғы статистикалық мәліметтерге сәйкес, жиналған және шығарылған коммуналдық қалдықтардың көлемі туралы деректерде арифметикалық қате жіберілген. Елді мекендер тұрғысында әкімдік ұсынған мәліметтер тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және халықтан шығару бойынша толық есепке алу мен бақылаудың жоқтығын растайды.

    Ауданда қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және тасымалдау бойынша дұрыс есепке алу деректерінің жоқтығы Алакөл ауданының елді мекендеріндегі қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың ағымдағы жай-күйі туралы әкімдіктердің 3.3-тармағында көрсетілген мәліметтерімен расталады ().9-кесте, баған «қалдықтардың түзілу және жинақталу жылдамдығы, м3/адам).

    Әдетте, жиналған коммуналдық қалдықтардың басым бөлігі сұрыпталмай полигондарға жіберіледі. Әлеуетті қайталама шикізатты кәдеге жаратуға тыйым салынғанымен, ҚҚҚ құрамына кіретіндердің едәуір бөлігі, өңдеу және кәдеге жарату инфрақұрылымының болмауы ҚҚҚ өңдеудің қолданыстағы тәртібін өзгертуге таңдау қалдырмайды.

    Қалдықтардың бір бөлігі рұқсат етілмеген полигондарға кетуі, жеке учаскелерде өртелуі немесе мал азығына берілуі мүмкін.

    Алакөл ауданында 2020-2022 жж. (статистикалық мәліметтер бойынша) ТҚҚ жинау және басқарудың жалпы көрінісі төмендегі кестелерде берілген (13-кесте-18-кесте).

    Кесте 13- Жиналған және тасымалданатын коммуналдық қалдықтардың көлемі (2020 ж.), тонна

    Жыл
    Ком­му­нал­дық қал­дық­тар­ды жи­нау және шы­ға­ру бой­ын­ша кә­сі­по­рын­дар мен ұй­ым­дар­дың са­ны
    Жи­нал­ған жал­пы қал­дық­тар
    Олар­дың іші­нен
    Жал­пы қал­дық­тар жой­ыл­ды
    Олар­дың іші­нен
    тұр­мыстық қал­дық­тар
    са­ябақ қал­дық­та­ры
    құ­ры­лыс алаң­да­ры­ның қал­дық­та­ры
    өн­ді­рі­стік қал­дық­тар (тұр­мыстық қал­дық­тар­ға те­ңе­сті­рі­л­ген)
    Кө­ше қо­қы­сы
    ба­зар­лар­дың қал­дық­та­ры
    қат­ты тұр­мыстық қал­дық­тар по­ли­гон­да­ры­на
    2020
    3
    328
    73
    -
    x
    x
    x
    x
    328
    x
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы (Х – құпия деректер)
    Кесте 14- Сұрыптауға, қайта өңдеуге және орналастыруға қабылданған қалдықтардың көлемі (2020 ж.), тонна
    Жыл
    Қал­дық­тар­ды сұ­рып­та­у­мен, қай­та өң­де­умен және ор­на­ла­сты­ру­мен ай­на­лы­са­тын кә­сі­по­рын­дар са­ны, бір­лік
    Қа­был­дан­ған қал­дық­тар­дың жал­пы кө­ле­мі, тон­на
    Алын­ған қал­дық­тар­дың жал­пы кө­ле­мі­нен
    Жыл со­ңын­да­ғы жи­нақ­тал­ған қал­дық­тар­дың кө­ле­мі
    По­ли­гон­ның жо­ба­лық қу­а­ты
    По­ли­гон ауда­ны, км2
    Жой­ы­л­ған
    Де­по­зит­ке алын­ды
    2020
    1
    x
    -
    205*
    x
    x
    x
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы (Х – құпия деректер)
    * - есеп беру нысанындағы көрсетілген ұяшықтарда деректер жабылды (құпия). Кейіннен мәліметтер ашық ақпаратпен ҚР АСМР Статистика Бюросының кейінгі есептерінен алынды.
    Кесте 15- Жиналған және тасымалданатын коммуналдық қалдықтардың көлемі (2021), тонна
    Жыл
    Ком­му­нал­дық қал­дық­тар­ды жи­нау және шы­ға­ру бой­ын­ша кә­сі­по­рын­дар мен ұй­ым­дар­дың са­ны
    Жи­нал­ған жал­пы қал­дық­тар
    Олар­дың іші­нен
    Жал­пы қал­дық­тар жой­ыл­ды
    Олар­дың іші­нен
    тұр­мыстық қал­дық­тар
    са­ябақ қал­дық­та­ры
    құ­ры­лыс алаң­да­ры­ның қал­дық­та­ры
    өн­ді­рі­стік қал­дық­тар (тұр­мыстық қал­дық­тар­ға те­ңе­сті­рі­л­ген)
    Кө­ше қо­қы­сы
    ба­зар­лар­дың қал­дық­та­ры
    қат­ты тұр­мыстық қал­дық­тар по­ли­гон­да­ры­на
    2021
    3
    331
    331
    -
    34
    x
    15
    4
    331
    331
    Дереккөз – ҚР АПР Ұлттық статистикалық бюросы (Х – құпия деректер).
    Кесте 16- сұрыптауға, қайта өңдеуге және орналастыруға қабылданған қалдықтардың көлемі (2021 ж.), тонна
    Жыл
    Қал­дық­тар­ды сұ­рып­та­у­мен, қай­та өң­де­умен және ор­на­ла­сты­ру­мен ай­на­лы­са­тын кә­сі­по­рын­дар са­ны, бір­лік
    Қа­был­дан­ған қал­дық­тар­дың жал­пы кө­ле­мі, тон­на
    алын­ған қал­дық­тар­дың жал­пы кө­ле­мі­нен
    Жыл со­ңын­да­ғы жи­нақ­тал­ған қал­дық­тар­дың кө­ле­мі
    По­ли­гон­ның жо­ба­лық қу­а­ты
    По­ли­гон ауда­ны, км2
    Жой­ы­л­ған
    де­по­зит­ке алын­ған
    2021
    1
    x
    -
    200*
    x
    x
    x
    Дереккөз – ҚР АПР Ұлттық статистикалық бюросы (Х – құпия деректер).
    *- бастапқы есеп нысанындағы көрсетілген ұяшықтарда деректер жабылды (құпия). Кейіннен мәліметтер ашық ақпаратпен ҚР АСМР Статистика Бюросының кейінгі есептерінен алынды.
    Кесте 17- Жетісу ауданы бойынша жиналған коммуналдық қалдықтардың жалпы көлемі (2022 ж.)
    Жыл
    Жи­нал­ған қал­дық­тар­дың жал­пы кө­ле­мі, со­ның ішін­де өзін-өзі жи­най­тын кә­сі­по­рын­дар­дың қал­дық­та­ры
    Олар­дың іші­нен
    Со­ның ішін­де
    Жи­нал­ған тұр­мыстық қал­дық­тар­дың кө­ле­мі
    жи­нал­ған ком­му­нал­дық қал­дық­тар­дың кө­ле­мі
    та­мақ қал­дық­та­ры
    ма­ку­ла­ту­ра, кар­тон және қа­ғаз қал­дық­та­ры
    шы­ны сын­дыр­ғыш
    қал­дық пласт­мас­са, пласт­мас­са, по­ли­эти­лен және по­ли­эти­лен­те­реф­та­лат қап­та­ма­ла­ры
    элек­трон­дық және электр жаб­дық­та­ры
    ме­тал­дар
    ши­на­лар
    ки­ім, то­қы­ма
    кө­ше та­за­лау қал­дық­та­ры
    на­рық қал­дық­та­ры
    бас­қа да ара­лас қал­дық­тар
    2022
    x
    x
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    x
    x
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы (Х – құпия деректер)
    Кесте 18. 17-кестенің жалғасы
    Жыл
    Та­сы­мал­да­на­тын ком­му­нал­дық қал­дық­тар­дың кө­ле­мі
    Со­ның ішін­де
    қат­ты тұр­мыстық қал­дық­тар по­ли­гон­да­ры­на
    үшін­ші тұ­лға­лар­ға/қал­дық­тар­ды өң­деу за­уыт­та­ры­на бе­рі­ле­ді
    қал­дық­тар­ды өң­деу объ­ек­ті­ле­ріне ие­лік ету
    бас­қа
    2022
    x
    x
    -
    -
    -
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы (Х – құпия деректер)
    Алакөл өңірінде ТҚҚ сұрыптау көлемі туралы деректер жоқ.
    Кесте 19- Алакөл ауданы бойынша қайта өңделген және көмілген (шөгілген) ТҚҚ көлемі (2020-2022 ж.)
    Ин­декс
    2020
    2021
    2022
    Қай­та өң­дел­ген және кө­мі­л­ген (қон­ды­ры­л­ған) ТҚҚ кө­ле­мі
    205
    200
    200
    Дереккөз - ҚР АПР Ұлттық статистика бюросы
    Төмендегі суретте (22-сурет) жиналған ТҚҚ көлемінің шығарылған/депозиттелген көлеміне қатынасы туралы статистикалық есептілік деректерін ұсынады.
    Сурет 22- ҚҚҚ жинаудың есептелген көлемдерінің кәдеге жарату/түндіру көлемдеріне қатынасы
    Тиісті есептілік пен статистикалық деректердің жоқтығын ескере отырып, Бағдарлама түзілетін қатты қалдықтардың көлеміне және халықтың болжамды санына (23-сурет). Қалдықтардың түзілу көлеміне халықтың, заңды тұлғалардың және туристік объектілердің қатты қалдықтарының көлемі кіреді. Бағдарламаны жүзеге асыру кезеңінде халық саны 103,2%-ға, ал шығарылатын қалдықтардың көлемі 130,6%-ға артады.

    Сурет 23– Қалдықтардың түзілу динамикасы

    Бағдарламаның іс-шараларының одан әрі мониторингін ұйымдастыру үшін (5-7 тараулар) Алакөл ауданының елді мекендерінде түзілетін коммуналдық қалдықтарды басқаруға кешенді және жүйелі көзқарас бойынша шаралар ұсынылады.

    Коммуналдық қалдықтарды басқаруды талдау

    Сандық және сапалық көрсеткіштердің болмауы облыстағы коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен өңделуінің жағдайын келесідей сипаттайды:

    Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару саласындағы облыстағы қазіргі жағдай туралы келесі қорытынды жасауға болады:

    1)Облыста ТҚҚ жинау мен шығарудың орталықтандырылған жүйесі құрылмаған, соның салдарынан тиісті статистикалық есеп жоқ. қалдықтарды басқарудағы ағымдағы жағдайды көрсету;

    2)Тұрмыстық қатты қалдықтардың түзілу көлемін есепке алу және олардың қозғалысын бақылау жоқ.

    3)Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін қалдықтарды басқару инфрақұрылымының объектілері (контейнер алаңдары, қатты тұрмыстық қалдықтар полигондары, сұрыптау кешендері және т.б.) жоқ.

    4)Рұқсат етілген полигондар Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 351-бабына сәйкес көмуге тыйым салынған қалдықтарды қабылдайды.

    5)Полигондардағы биологиялық ыдырайтын қалдықтар компоненттерінің (азық-түлік, өсімдік, органикалық) бақылаусыз ыдырауы полигон газының (негізінен метан) шығуына әкеледі. Нәтижесінде қоқыс алаңдарында өрт шығу және парниктік газдардың ластану қаупі артады.

    6)Облыстағы коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеудің қолданыстағы тәжірибесі Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау және тұрақты дамуын қамтамасыз ету мүдделері үшін қалдықтардың түзілуін болдырмау және түзілетін қалдықтарды олардың артықшылығының кему тәртібімен басқару жөніндегі іс-шаралардың иерархиясы қағидатын сақтауға мүмкіндік бермейді. .

    Ұсынылатын әрекеттержәне оларды іске асыруға арналған қаржылық шығындар осы Бағдарламаның 5 – 7 тарауларында талқыланады.

    Коммуналдық қалдықтарды өңдеу бойынша халыққа арналған тарифтер

    Қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және көму бойынша халыққа тарифті есептеу Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 14 қыркүйектегі бұйрығымен бекітілген әдістемеге сәйкес жүзеге асырылады. 2021 жылғы № 377.

    Тарифті есептеу кезінде калькуляция баптары бойынша топтастырылған ҚҚҚ жинау, тасымалдау, сұрыптау және кәдеге жарату бойынша нарық субъектілерінің нақты және/немесе нормативті шығындарының құны есепке алынады. Сонымен, тариф 3 бөліктен тұрады: 1) жинау және тасымалдау, 2) сұрыптау, 3) кәдеге жарату.

    Қолданыстағы тарифтік әдістеме қалдықтарды өңдеу кезеңіне байланысты шығындарды есепке алуға мүмкіндік береді. Шығындарды сұрыпталған қайталама шикізатты сату және/немесе қызметтердің бір бөлігін ҚҚҚ жинаудың орталықтандырылған жүйесіне кірмейтін үшінші тарап ұйымдарына беру арқылы оңтайландыруға болады. Бұл ретте тиісті инфрақұрылымды құру және/немесе дамыту, арнайы жабдықталған көлік құралдарын және қаржыландыру көздерін міндетті түрде пайдалану қажеттілігін ескеру қажет.

    Жетісу облысы Алакөл аудандық мәслихатының 2024 жылғы 3 мамырдағы № 30-3 шешімімен Алакөл өңірінде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға, шығаруға және көмуге (көшіру мен өңдеуді қоспағанда) тарифтер бекітілді (20-кестеЖәне21-кесте).

    Кесте 20- Алакөл ауданында жеке тұлғалар үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, шығару және кәдеге жарату тарифтері (қайта өңдеуді қоспағанда)

    №
    Аты
    Есеп бірлігі
    Айына баға (теңге)
    1
    Қосылған құн салығынсыз, жайлы үйлердің тұрғындары үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, шығару және шығару тарифі
    1 тұрғын
    279
    2
    Қосымша құн салығын қоспағанда, игерілмейтін үй шаруашылықтарының тұрғындары үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, шығару және шығару тарифі
    1 тұрғын
    263,39
    Кесте21-Алакөл ауданында заңды тұлғалар үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, шығару және шығару тарифі (көшіру мен өңдеуді қоспағанда)
    №
    Аты
    Өлшем бірлігі
    Тариф (теңге)
    1
    Қосылған құн салығынсыз қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, шығару және орналастыру тарифі
    1м3
    1540.49
    Алайда, мемлекеттік статистикалық есептілікті қоса алғанда, есептілік деректерінің, бекітілген білім беру және жинақтау стандарттарының сәйкессіздігін көрсеткен ТҚҚ басқару саласындағы ағымдағы жағдайды талдауды ескере отырып, сондай-ақ олардың негізінде есептелген тариф Алакөл аймағындағы іс-шараларда ТҚҚ жинау, жою және кәдеге жарату (7 бөлім) осы деректерді түзетуге болады.
    Бастапқы мәліметтерді, соның ішінде статистикалық есептілік мәліметтерін талдау Алакөл өңірінде қалдықтарды басқару бойынша тиісті коммерциялық есепке алу және бақылау жүргізілмейтінін көрсетті. Демек, облыста ТҚҚ жинау, әкету және кәдеге жарату бойынша жинақтаушы нормалар мен «әділ» тарифтердің негізділігі мәселесі өте өткір болып табылады және ТҚҚ-ның қалыптасуы мен қозғалысының автоматтандырылған коммерциялық есебін енгізу бойынша шаралар қабылдау қажет. (7-бөлім).
    ТҚҚ жинауға, әкетуге және кәдеге жаратуға «әділ» тарифті анықтау үшін келесі шаралар қолданылуы мүмкін:
    1.ТҚҚ генерациясының және қозғалысының көлемінің автоматтандырылған коммерциялық есебін енгізу.
    Осы тармақ Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасының ережелерін іске асыру жөніндегі қажетті шаралардың бір бөлігі болып табылады, келесі мәселеде – «ТҚҚ проблемаларын шешу үшін келесі іс-шараларды жүзеге асыру қажет :
    5) қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару саласындағы нысаналы индикаторларға қол жеткізуді бақылау үшін статистикалық ақпаратты жинауды, өңдеуді және ұсынуды жетілдіру"
    2.Бәсекелестік нарықты дамыту үшін ТҚҚ жинаудың орталықтандырылған жүйесінің объектілерін тендерлік бөлу.
    3.Өндіріс үшін қайталама шикізат ретінде одан әрі сатумен сұрыпталған қалдықтардың үлесін арттыруға ұмтылу.
    4.ҚҚҚ мен сұрыпталған қайталама шикізатты басқару процесінде шығындарды азайтуға ұмтылу, оның ішінде ең жақсы қолжетімді техникаларды (технологияларды) енгізу, қалдықтарды логистиканы оңтайландыру.
    5.Триаждау процесіне тартылған халықтың үлесін арттыру.
    Коммуналдық қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуының нормалары
    Коммуналдық қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуының нормаларыүлгілік қағидалар негізінде есептеледі (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 1 қыркүйектегі No 347 бұйрығымен бекітілген) және тұрғын үй объектілері мен тұрғын емес үй-жайлардың келесі түрлерін қамтуы тиіс. : (22-кестеҚате! Сілтеме көзі табылмады.)
    Кесте 22- тұрғын үйлер мен тұрғын емес үй-жайлардың коммуналдық қалдықтарын қалыптастыру және жинақтау нормалары
    №
    Коммуналдық қалдықтарды жинайтын мекеме
    Есеп бірлігі
    Есептелген
    нормалар
    жинақтау, м3/жыл
    1
    Жақсы жабдықталған және жабдықталмаған үй шаруашылықтары
    1 тұрғын
    2
    Жатақхана, мектеп-интернат, балалар үйі, қарттар үйі, т.б.
    1 орын
    3
    Қонақ үйлер, санаторийлер, демалыс үйлері
    1 орын
    4
    Балабақшалар, балабақшалар
    1 орын
    5
    Мекемелер, ұйымдар, кеңселер, кеңселер, жинақ кассалары, пошта бөлімшелері
    1 қызметкер
    6
    Клиникалар
    1 келу
    7
    Ауруханалар, санаторийлер, басқа емдеу мекемелері
    1 төсек
    8
    Мектептер және басқа оқу орындары
    1 оқушы
    9
    Мейрамханалар, кафелер, қоғамдық тамақтану орындары
    1 орын
    10
    Театрлар, кинотеатрлар, концерт залдары, түнгі клубтар, казинолар, ойын автоматтары залдары
    1 орын
    11
    Мұражайлар, көрмелер
    Жалпы ауданы 1 м2
    12
    Стадиондар, спорт алаңдары
    Жоба бойынша 1 орын
    13
    Спорт, би және ойын залдары
    Жалпы ауданы 1 м2
    14
    Азық-түлік дүкендері
    1 м2 сауда алаңы
    15
    Машиналардан сауда жасау
    1 м2 сауда алаңы
    16
    Әмбебап дүкендер, супермаркеттер
    1 м2 сауда алаңы
    17
    Базарлар, сауда павильондары, дүңгіршектер, науалар
    1 м2 сауда алаңы
    18
    Көтерме сауда орталықтары, азық-түлік қоймалары
    Жалпы ауданы 1 м2
    19
    Көтерме сауда базалары, өнеркәсіптік тауарлар қоймалары
    Жалпы ауданы 1 м2
    20
    Тұрмыстық қызметтер: мемлекеттік қызметтер
    Жалпы ауданы 1 м2
    21
    Теміржол вокзалдары, автовокзалдар, әуежайлар
    Жалпы ауданы 1 м2
    22
    Жағажайлар
    Жалпы ауданы 1 м2
    23
    Дәріханалар
    1 м2 сауда алаңы
    24
    Автотұрақтар, көлік жуу орындары, жанармай құю станциялары, гараждар
    1 тұрақ орны
    25
    Автокөлік жөндеу шеберханалары
    1 қызметкер
    26
    Гараждық кооперативтер
    1 гараж үшін
    27
    Шаштараздар, сұлулық салондары
    1 жұмыс орны
    28
    Кір жуу, химиялық тазалау, тұрмыстық техника жөндеу, тігін ательелері
    Жалпы ауданы 1 м2
    29
    Зергерлік бұйымдар, аяқ киім және сағат жөндеу шеберханалары
    Жалпы ауданы 1 м2
    30
    Шағын жөндеу және қызмет көрсету (кілттерді кесу және т.б.)
    1 жұмыс орны
    31
    Ванналар, сауналар
    Жалпы ауданы 1 м2
    32
    Облыс аумағында бұқаралық іс-шараларды ұйымдастырушы заңды тұлғалар
    1000 қатысушы
    33
    Бау-бақша кооперативтері
    1 учаске
    Қағидалардың 2014 жылдан бері (1-шығарылым) қолданыста болғанына қарамастан, Алакөл ауданында қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу әлі күнге дейін жүргізілмеген (әкімдік бекіту туралы мәліметтерді ұсынбаған және Қазақстан Республикасының ААЖ құқықтық дерекқорларында жоқ).
    Ережеге сәйкес, жоғарыда аталған стандарттар маусымдық өлшеулерден кейін анықталады, яғни. Есептеу үшін 11-12 айдан астам жұмысты орындау қажет. Олардың пайда болу көздерінде түзілетін қалдықтар көлемінің толық коммерциялық есебі жүргізілмеген жағдайда бекітілген нормативтердің болмауы ТҚҚ жинауға, әкетуге, сұрыптауға және кәдеге жаратуға әділ тарифті есептеуге мүмкіндік бермейді.
    Ұсынылатын әрекет: ТҚҚ пайда болуы мен қозғалысының автоматтандырылған коммерциялық есебін енгізу.
    Ынталандыру шаралары
    Бұл бөлімде коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесін қолдауға және қайталама шикізатты одан әрі өңдеуге бағытталған ынталандыру шаралары берілген.
    Экономиканың басым секторын субсидиялау
    Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шаралары (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы № 1060 қаулысымен бекітілген) кәсіпкерлікті дамытудың ұлттық жобасы шеңберінде сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялауды көздейді. 2021 - 2025 жж. экономиканың басым секторларында, олар мыналарды қамтиды:
    -қалдықтарды жинау, өңдеу және кәдеге жарату; материалдарды қайта өңдеу (қалпына келтіру);
    -тазалау және басқа да қалдықтарды жою қызметтері.
    Аталған мемлекеттік қолдау шаралары өңдеу өнеркәсібі мен қызмет көрсету саласындағы жобалар аясында несиелерді субсидиялауды көздейді:
    -Қауіпті емес тұрмыстық және өндірістік қатты қалдықтарды (яғни қоқыстарды) жинақтау орындарынан, қоқыс жәшіктерінен, жылжымалы қоқыс контейнерлерінен, жәшіктерден, контейнерлерден және т.б. және аралас қайта өңдеуге болатын материалдардан жинау. Қайта өңдеуге болатын материалдарды жинау.
    -Қоғамдық орындардағы қоқыс жәшіктерінен қалдықтарды жинау.
    -Құрылыс және ыдырау қалдықтарын жинау. Қылшықтар және басқа құрылыс қоқыстары сияқты құрылыс қалдықтарын жинау және шығару. Тоқыма өнімдерінің өндірісінің қалдықтарын жинау. Қауіпті емес қалдықтарды қайта өңдеу орындарына қалдықтарды шығару бойынша іс-шаралар.
    ТҚҚ басқару саласындағы мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ).
    ТҚҚ басқару шараларын іске асырудың бұл нысаны Қазақстан Республикасының мемлекеттік-жекешелік әріптестік саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылуы мүмкін (Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 366-бабы).
    Іс-шаралар бастапқы кезеңдерді де қамтуы мүмкін - қалдықтарды және қайталама шикізатты басқару объектілерін жобалау, салу және тікелей іске асыру және пайдалану, сондай-ақ өздігінен пайда болатын полигондарды жою.
    Жобалардың бастамашылары жергілікті атқарушы органдар болып табылады, олар сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органмен келісім бойынша конкурстық құжаттаманы әзірлейді және бекітеді.
    Тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару жөніндегі мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары шеңберінде жеке әріптесті қаржыландыру халыққа қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және орналастыру тарифі, сондай-ақ басқа да көздер есебінен жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған қаржыландыру.
    Жаңартылатын энергия көздерінен энергияны сатып алу
    Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сәйкес энергия қалдықтарын орналастыру объектілері өндіретін электр энергиясының жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі есеп айырысу-қаржы орталығының кепілді сатып алуы Қазақстан Республикасының 21.01.21 № 401-VI «Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы»).
    Қалдықтарды энергетикалық қайта өңдеу – қалдықтарды қайталама және (немесе) энергия ретінде пайдалануды қоса алғанда, олардың көлемін азайту және энергияны («қалдықтардан энергияға» технологиясы – қалдықтарды энергияға айналдыру) өндіру мақсатында оларды термиялық өңдеу процесі. органикалық қалдықтардан биогаз және басқа да отын алуды қоспағанда, ресурстар (Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, 324-бап).
    Әлемдік деңгейде бұл технология жаңартылмайды. Қазақстанда 2020 жылы қалдықтарды «термиялық қайта өңдеу» терминін қамтитын «Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы» Заң қабылданды. Мұндай қайта өңдеудің негізгі мақсаты – полигондардағы/полигондардағы қалдықтардың көлемін азайту және энергияны қалпына келтіру.
    Жасыл таксономия («жасыл» жобалардың классификациясы)
    Қазақстанда Жасыл таксономия әзірленді және бекітілді («Жасыл облигациялар және жасыл несиелер арқылы қаржыландыруға жататын жасыл жобалардың сыныптамасын (таксономиясын) бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 31 желтоқсандағы № 996 қаулысы. ).
    Жасыл облигациялар мен жасыл несиелер арқылы қаржыландырылатын жасыл жобалардың жіктелуі (таксономиясы) суды және қалдықтарды тұрақты пайдалану санатын (тұрақты суды пайдалану және суды үнемдеу, ағынды және сарқынды суларды, ресурстарды сақтау және қалпына келтіру) қамтиды.
    Құрылыс материалдарын, металл сынықтарын, пластмассаларды, шыныларды, қағазды, электрониканы (қауіпті компоненттерді қоспағанда), шиналардың қалдықтарын өңдеуге арналған жабдықты қоса алғанда, қайталама шикізатты (жануды қоспағанда), қайталама шикізатты қалпына келтіруге және қайталама шикізатты қайта өңдеуге арналған жабдықтар.
    Шекті индикатор - кем дегенде 80% жиналған қайталама шикізатты өңдеу.
    Аудандық операторы («Жасыл Даму» АҚ)
    2022 жылдың қаңтар айынан бастап «Жасыл Даму» АҚ өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелері операторының (бұдан әрі – ЭПР операторы) құзыреті шегінде қалдықтарды және қайталама шикізатты басқару инфрақұрылымын дамытумен айналысады.
    Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің (388-бап) ережелеріне сәйкес ЭҚҚ операторы ТҚҚ басқарудың өңірлік жүйесінҚазақстан Республикасында қалдықтарды жинау, тасымалдау, қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, сұрыптау, қайта өңдеу және (немесе) кәдеге жарату технологияларын енгізу, қайта пайдалануға, қайта өңдеуге, қайта өңдеуге, сұрыптауға және (немесе) дайындауға арналған зауыттар (өндірістер) салу қалдықтарды кәдеге жарату, қалдықтарды жинауды, тасымалдауды, қайта пайдалануға дайындауды, сұрыптауды, қайта өңдеуді, қайта өңдеуді және (немесе) кәдеге жаратуды, қалдықтарды энергияны қалпына келтіруді ұйымдастыруды жүзеге асыратын ұйымдардың материалдық-техникалық базасын жақсарту.
    Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 29 желтоқсандағы No 1250 Қаулысымен.Өнімнің (тауардың) тұтынушылық қасиеттерін жоғалтқаннан кейін пайда болған қалдықтарды жинауды, тасымалдауды, қайта пайдалануға дайындауды, сұрыптауды, қайта өңдеуді, қайта өңдеуді, залалсыздандыруды және (немесе) кәдеге жаратуды жүзеге асыратын шаруашылық жүргізуші субъектілерге ЭПР операторының қолма-қол ақшалай төлемдері сомасын бекітті. өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелеріне жатады (қараңыз).23-кесте,24-кесте).
    Ақпараттық жүйеде (ecoqolday.kz) «Жасыл Даму» АҚ ұсынатын РОП операторымен Шарт жасасуға өтінімдерді қабылдау Қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады., Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 27 қарашадағы No 332 бұйрығымен бекітілген.
    Кесте 23- Қаптама қалдықтары үшін төлем ставкалары
    Өнім қалдықтарының түрлері
    (өнімдер)
    Ақшалай төлем, тоннаға айлық есептік көрсеткіш (АЕК).
    жинақ
    тасымалдау
    қайта өңдеу
    Шыны қаптама
    7.66
    5.46
    1.44
    Қағаз және картон қаптамалары
    5.82
    4.23
    1.55
    Полимерлі қаптама
    9.05
    7.41
    1.79
    Біріктірілген материалдардан жасалған қаптама
    8.96
    6.92
    1.45
    Металл қаптама
    0,21
    -
    -
    Кесте 24- Автокомпоненттерді, электронды және электр жабдықтарын қалдықтары үшін төлем ставкалары
    Қалдықтардың түрлері (тауарлар)
    Ақшалай төлем, айлық есептік көрсеткіш (АЕК)* тоннаға (қалдықтарды жинау, тасымалдау, өңдеу, пайдалану және (немесе) орналастыру үшін)
    Шиналар
    жүк көліктері/жеңіл көліктер
    13.50
    үлкен өлшемді
    17.15
    Майлар
    2.98
    Батареялар
    2.39
    Жылу тасымалдағыштары бар электронды және электр жабдықтары
    21.43
    Үлкен электронды және электрлік жабдықтар
    16.19
    Шағын электронды және электр жабдықтары
    7.42
    Экрандары мен мониторлары бар электронды жабдықтар
    43.19
    Шағын ақпараттық, техникалық және телекоммуникациялық электрондық және электр жабдықтары
    51,91
    Шамдар
    80,95
    *- тиісті жылға айлық есептік көрсеткіш (АЕК), теңге
    Экономикалық емес ынталандырулар
    2021 жылы Қазақстан Республикасының жаңа Экологиялық кодексінің қолданысқа енгізілуімен қалдықтарды міндетті түрде бөлек жинау шараларын келесі фракцияларға бөлу көзделеді:
    1) «құрғақ» (қағаз, картон, металл, пластик және шыны);
    2) «дымқыл» (тағам қалдықтары, органикалық заттар және т.б.).
    Бөлек жинау қайталама шикізат көлемін ұлғайтады және нәтижесінде ТҚҚ шығару көлемін азайтады. Бұл қайта өңделетін материалдарды өңдеуге маманданған компаниялардың дамуына ықпал етеді.
    ТҚҚ басқару жүйесін одан әрі дамыту үшін күшті ынталандыру азық-түлікті, құрылыс қалдықтарын және бірқатар басқа қалдықтарды – қайталама шикізат көздерін (картон, пластмасса, шыны) кәдеге жаратуға тыйым салуды енгізу болып табылады.
    Биологиялық ыдырайтын қалдықтарды, оның ішінде азық-түлікті компостқа айналдыру немесе биогаз және баламалы энергия өндіру немесе қалдықтарды кәдеге жаратудан басқа басқа технологияларды пайдалану үшін заманауи технологияларды қолдану жоспарлануда.
    Компост химиялық тыңайтқыштарды толықтыру және кейіннен ығыстыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Топырақты байыту және жақсарту арқылы компост органикалық ауыл шаруашылығының және айналмалы экономиканың негізі болып табылатын жемшөп пен ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру процесіне қайтарылады.
    Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру шеңберінде Жетісу өңірінің елді мекендерін және орман қорын алдағы ауқымды абаттандыру жұмыстарына байланысты айналмалы шаруашылықтың элементі болып табылатын сол өсімдіктердің ағаштары мен жапырақтарынан алуға болатын компостты пайдаланып топырақты жақсарту мүмкіндігін қарастыру (25-кесте).
    Кесте 25- Жетісу өңірінің 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарындағы 2-мақсаты.
    Мақсатты көрсеткіш
    Жоспарлы көрсеткіштер, гектар
    2021
    2022
    2023
    2024
    2025
    Орманмен жабылған аумақты ұлғайту/кеңейту, оның ішінде 2 миллиард ағаш отырғызу, түрлер мен отырғызу аймақтары бойынша қалыпты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ету
    -
    2446
    3105
    3210
    3721
    «Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 4 шілдедегі № 165-IV Заңы тамақ қалдықтарын, сондай-ақ биологиялық ыдырайтын қалдықтардың басқа да түрлерін (бақтар, саябақ қалдықтары) өңдеуді ынталандыруға бағытталған. , тамақ дайындау, тамақ өнеркәсібінің қалдықтарымен салыстырылатын, макулатура) биогаз немесе баламалы энергия өндірумен.
    Қайталама шикізатты өңдеу өнімдерінің нарығын құру және дамытужүйелік тәсіл ретінде инфрақұрылымды қалыптастыру тұрғысынан бұл өте қажет. Қайта өңделген қалдықтардан жасалған өнімдерді өндіру және тұтыну айналмалы экономиканың айқындаушы бөлігі болып табылады. Мұндай нарықты қалыптастыру процесін қолдау үшін жасыл сатып алу механизмі қажет. Бүгінгі күні мұндай қолдаудың мысалдары: жаңартылатын энергия көздерінен электр энергиясын сатып алу; «жасыл жобаларды» субсидиялау.
    Қоғамдық ақпарат
    Елді мекендерде қалдықтарды ұтымды басқару, оларды азайтуға және қайталама материалдарды барынша көбейтуге ұмтылу Қазақстанның коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі мемлекеттік саясатының бір бөлігі болып табылады.
    Техникалық жарақтандыру, әдістемелік материалды әзірлеу және заңнамалар үшін жағдай жасайдықажетті орталықтандырылған қалдықтарды жинау жүйесінің және кәдеге жаратудан кейін қалдықтарды басқару инфрақұрылымының пайда болуы.
    Бұл ретте қайталама шикізат үлесін арттыру және рұқсат етілмеген үйінділерді азайту бойынша ең жоғары тиімділікке қалдықтардың пайда болу көзінде қол жеткізуге болады.
    Сондықтан барлық деңгейдегі жергілікті атқарушы және өкілді органдардың халықты қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың, көмудің және қайта өңдеудің, оның ішінде бөлек жинаудың ұтымды жүйесі туралы ақпараттандыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыруы маңызды (ҚР Экологиялық кодексінің 365-бабы).
    Мұндай жұмыс әртүрлі салаларда жүзеге асырылуы мүмкін және әртүрлі формаларда ұсынылуы мүмкін (26-кесте)
    Кесте 26- коммуналдық қалдықтарды ұтымды басқару мәселелері бойынша халықты ақпараттандырудың ұсынылған әдістері
    Шар
    Пішін
    Мектепке дейінгі және мектептегі тәрбие
    Балаларға арналған қысқаша білім беру курстары;
    Қағаз бен пластикті сұрыптау бойынша балаларға арналған шағын ойындар/эстафеталар өткізу;
    балабақша/мектеп аумағын тазалау;
    қалдықтардың бөлек жиналуын бақылау бойынша сыныптағы кезекшілер міндеттеріне қосу;
    балаларды қалдықтарды бөлек жинау туралы хабардар ететін экологиялық материалдармен (кітаптар, журналдар, бояғыштар, басқатырғыштар және т.б.) қамтамасыз ету;
    қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлерді/қоқыс жәшіктерін тиісті белгілермен орнату.
    Жоғары және кәсіптік оқу орындарында білім алу
    Курстық жұмыстар мен диссертацияларды қоса алғанда, ғылыми жұмыстар;
    экология бойынша қысқаша курстар өткізу;
    білім беру ұйымындағы қалдықтарды ұтымды басқару ережелері туралы ақпараттық плакаттар мен стендтер;
    оқушыларды оқу орнының аумағын немесе оқу орнына бекітілген елді мекеннің белгіленген аумақтарын тазалауға мерзімді түрде тарту («сенбіліктер»);
    экология мамандығының студенттеріне қалдықтарды/қайта өңдеуге болатын заттарды жинау, сұрыптау және өңдеу объектілеріне экскурсиялар;
    білім беру мекемесінің интернет-ресурсында қабылданған қалдықтармен жұмыс істеу ережелері туралы ақпаратты жариялау;
    қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлерді/қоқыс жәшіктерін тиісті белгілермен орнату.
    Барлық меншік нысанындағы ұйымдар мен кәсіпорындар, мемлекеттік органдар
    Қалдықтарды ұтымды басқару ережелерін қоса алғанда экология бойынша қысқа мерзімді курстарды өткізу (мысалы, жаңа қызметкерлерді жұмысқа қабылдау курсының бөлігі ретінде жүзеге асыруға болады);
    кеңседе/кәсіпорында қалдықтарды ұтымды басқару ережелері туралы ақпараттық плакаттар мен стендтер;
    қалдықтарды басқарудың қабылданған ережелері туралы ақпаратты веб-сайтта жариялау;
    қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлерді/қоқыс жәшіктерін тиісті белгілермен орнату.
    бұқаралық ақпарат құралдары
    Қалдықтарды басқару ережелері бойынша материалдарды (брошюралар, кітаптар, хабарлар) шығару;
    елді мекендердегі коммуналдық қалдықтарды басқаруға байланысты қоғамдық іс-шараларды қамту.
    Меншік иелерінің бірлестіктері (МИБ), жай серіктестіктер (ЖС)
    МИБ немесе ЖС-ке енгізілген тұрғындар арасында қалдықтарды шығару кестесі және оны сұрыптау ережелері туралы ақпаратты тарату;
    ірі көлемді және құрылыс қалдықтарын жинауға және шығаруға қойылатын талаптар туралы, ірі көлемді және құрылыс қалдықтарын логистикамен қамтамасыз ету бойынша компаниялардың байланыстарының болуы туралы хабарлама.
    Мамандандырылған коммуналдық қалдықтарды өңдеу кәсіпорындары
    Инфрақұрылымды дамыту және қалдықтарды басқару саласындағы көрсеткіштерді енгізу бойынша іс-шараларды кезеңді түрде көрсету;
    коммуналдық қалдықтарды басқарудағы ағымдағы жағдай немесе жоспарланған өзгерістер, тарифтер мен қалдықтардың түзілу стандарттары туралы ақпараттандыру үшін тұрғындармен тұрақты кездесулер өткізу;
    ағымдағы және жоспарланатын абоненттерге (ОСИ, ПТ, ұйымдар мен кәсіпорындар, құрылыс ұйымдары мен құрылыс алаңдары) ірі көлемдегі және құрылыс қалдықтарын жинауды және шығаруды ұйымдастыру туралы ақпарат беру;
    контейнерлер мен контейнер алаңдарында қалдықтарды сұрыптау туралы ақпаратты, ірі габаритті және құрылыс қалдықтарын қоса алғанда, қалдықтарды шығаруды ұйымдастыруға арналған контактілерді орналастыру;
    қалдықтарды қауіпсіз басқаруға әсер ететін жағдайдың нашарлауы туралы жергілікті атқарушы органдарды уақтылы хабардар ету, қалдықтарды басқару көрсеткіштерін төмендету.
    Жергілікті атқарушы және өкілді органдар
    Қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу/қайта өңдеу немесе өңдеуге/кәдеге жарату процесіне белсенді қатысатын ұйымдарды мемлекеттік қолдау және көтермелеу;
    мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарында құрылымдар шеңберінде қабылданатын шараларды көрсету (контейнерлер/шелектерді орналастыру, ақпараттық плакаттар, қалдықтармен жұмыс істеу ережелері);
    қалдықтарды рұқсат етілмеген полигондарға орналастыруға тыйым салу туралы талаптарды бұзудың анықталған жағдайлары және қабылданған шаралар туралы ақпаратты жариялау.
    барлық деңгейдегі әкімдіктердің аумақтық бөлімшелерінің медиа-жоспарына қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы іс-шараларды қамтитын қоршаған ортаны қорғау бөлімін енгізу
    Ауданды тазарту акциясының мысалы: Жетісу өңірінде Дүниежүзілік тазалық күні аясында өткен экологиялық акцияға 32 мыңға жуық адам қатысты. Барлығы 2 мың тоннаға жуық қоқыс шығарылып, 883 шақырым жол, 383 шақырым суару арық желілері тазартылды.
    Қоршаған ортаны қорғаудың қабылданған және нақты көрсеткіштері, соның ішінде қалдықтарды басқару туралы ақпаратты ЖЕБ веб-сайтында жариялау.
    Бөлінген қаражатты сипаттау және талдау
    Жетісу өңірінің 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары (бөлімді қараңыз)13«Облыстың басым міндеттерінде қалдықтарды басқару») мыналарды қамтиды:
    -облыста облыстық қалдықтарды басқару жүйесінің 6 нысанының құрылысы;
    -барлық ауылдарда қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату,
    -182 сақтау орнының 44-ін қысқарту және оларды экологиялық талаптар мен санитарлық ережелерге сәйкес келтіру;
    -барлық рұқсат етілмеген үйінділерді жою.
    Бірақ бұл іс-шаралардың шығындарын қаржыландыруды қарастырмайды.
    Бүгінгі таңда Жетісу өңірінің қоршаған ортаны қорғау жөніндегі бекітілген іс-шаралар жоспары (бұдан әрі – осы бөлімде – Жоспар) жоқ.
    2023 жылы қажетті қоғамдық тыңдауларды өткізу үшін 2023-2025 жылдарға арналған Жоспар жобасы жарияланды.Жоспар жобасында қалдықтарды басқару бойынша іс-шаралар (27-кесте). Жоспарланған іс-шаралар коммуналдық қалдықтарды басқару инфрақұрылымын жақсартуға және рұқсат етілмеген үйінділерді жоюға бағытталған.
    Кесте 27– Жетісу өңірінің 2023-2025 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау іс-шаралар жоспарының жобасы. (қалдықтарды басқару жөніндегі шаралар) *
    Оқиға атауы
    Орындау уақыты
    Сметалық шығындар (мың теңге) / қосымша көздер (мың теңге)
    Қаржыландыру көздері
    2023
    2024
    2025
    «Талдықорған қаласында заманауи қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысы» жобалық құжаттамасын әзірлеу.
    2023
    28 000,00
    Жергілікті бюджет (МБ)
    «Текелі қаласындағы жабық қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын рекультивациялау» жобалық құжаттамасын әзірлеу.
    2023
    28 000,00
    МБ
    Текелі қаласында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2023
    90 000,0
    МБ
    Ескелді ауданында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2024
    100 000
    Қаржыландыру қажет емес
    Көксу ауданында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату
    2025
    100 000
    Қаржыландыру қажет емес
    Барлық рұқсат етілмеген үйінділерді жою
    2023-2025 жж
    162 полигон:
    Көксу ауданында -38,
    Ескелді ауданы -46,
    Қаратал ауданы-30,
    Талдықорған қаласы -41,
    Ақсу ауданы-4,
    Кербұлақ ауданы – 3
    20 полигон:
    Панфилов ауданында – 10,
    Ұйғыр облысы – 10
    20 полигон:
    Сарқан ауданында – 10,
    Алакөл ауданы – 10
    Қаржыландыру қажет емес
    182 сақтау орнының 110-ын қысқарту және оларды экологиялық талаптар мен санитарлық ережелерге сәйкестендіру
    2024-2025 жж
    25000,0
    30000,0
    МБ
    Барлығы
    146 000,00
    125 000,00
    130 000,00
    Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу және бекіту қажет, онда қалдықтарды экологиялық таза әдістермен басқару шаралары ескеріледі.
    4.Мақсаттар, міндеттер және міндеттер
    Бағдарлама мақсаттары:
    -тұтыну қалдықтарының қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына кері әсерін азайту;
    -Жетісу облысының елді мекендерінде, соның ішінде Алакөлде коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесінің үлгісін құру арқылы коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін кезең-кезеңмен азайтуға, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу және полигондарды рекультивациялау үлесін арттыруға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу. оның есеп бірлігі ретінде аудан және оны жүзеге асыру.
    Мақсат қоюдағы негізгі басымдықтар коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін кезең-кезеңмен қысқарту, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу және полигондарды рекультивациялау үлесін арттыру болып табылады.
    Бағдарлама мақсаттары
    Бағдарламаның негізгі мақсаттары:
    1)заңнаманың нормативтік талаптарына сәйкес коммуналдық қалдықтарды қалыптастыру, жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін қоса алғанда, өңірде, оның ішінде Алакөл ауданының аумағында коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесінің моделін қалыптастыру Қазақстан Республикасының және облыс пен ауданның ерекшеліктерін ескере отырып (климат, география, халық санының өсу динамикасы, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.);
    2)бағдарламаны іске асыру үшін қажетті ресурстарды тарту;
    3)ұсынылған негізделген ұсыныстар негізінде коммуналдық қалдықтарды басқару саласында инфрақұрылым құру;
    4)коммуналдық қалдықтарды орналастыру орындарының санын азайту және рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын жою бойынша ұсыныстар беру.
    Бағдарлама бес жылға есептелген, іске асыру мерзімі 2024-2028 жж. Бұл әдістемелік ұсынымдарға сәйкес осындай Бағдарламалар үшін қолайлы ең аз мерзім (Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы № 154б бұйрығымен бекітілген).
    Бағдарлама тұрғын үй секторында және облыс пен аудандағы кәсіпорындарда тұтыну кезінде пайда болатын қатты тұрмыстық қалдықтарға (ҚҚҚ) қатысты. Сондай-ақ құжатта ТҚҚ жинаудың орталықтандырылған жүйесіне кіретін полигондар мен рұқсат етілген үйінділерді қамтитын коммуналдық қалдықтарды өңдеу объектілеріндегі ағымдағы жағдайдың сипаттамасы да қамтылған. Өнеркәсіптік кәсіпорындар мен тазарту құрылыстарының ведомстволық қалдықтарды орналастыру орындары бұл құжатта қарастырылмаған.
    Сонымен бірге, коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жай-күйін талдап, облыстағы қалдықтардың қозғалысының логистикалық моделін әзірлей отырып, Бағдарламаны іске асырудан максималды нәтиже алу үшін әзірлеушілер қалашық құрылысын салу туралы шешімді ұсынды. Қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесі (бұдан әрі – Жүйе) жеке аудандар мен қалаларда емес, және аймақтық деңгейде шешім қабылдау принципін қолдана отырып – жалпыдан нақтыға қарай. Әрбір әкімшілік аудан, қала және облыс орталығы дербес бірлік, бірақ жалпы Жүйенің элементтері болып табылады. Мұндай кешенді және жүйелі тәсілді тиісті уәкілетті органның анықтамасын байланыстыру арқылы Бағдарламада қолдану ұсынылады (5.2-бөлім). Оңтайлы логистикалық модельді әзірлеу критерийі қалдықтарды жинау, шығару, сұрыптау және кәдеге жарату тарифі болды, оның құны Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келуі тиіс. Инфрақұрылым объектілерін орналастыру аумақтық мүмкіндіктерге, көліктік қолжетімділікке, жобалау нормаларына, Қазақстан Республикасының санитарлық және экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкестігіне негізделеді. Жобалау нормаларына және Қазақстан Республикасының санитарлық және экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес келмейтін қолданыстағы қалдықтарды орналастыру объектілері рекультивациялауға жатады. Сондай-ақ, күрделі учаскелердің (полигондар + сұрыптау/қалдықтарды өңдеу кешендері + құрылыс қалдықтарын орналастыру орындары + биологиялық ыдырайтын қалдықтарды қайта өңдеу алаңдары және т.б.) орналастыру орындарын таңдау кезінде оларды ауданаралық пайдалану туралы шешімдер қабылданғанын атап өткен жөн. Мұнда «көзге жақындық» принципі (ҚР Экологиялық кодексінің 328-бабы), аудандардың әкімшілік шекаралары соншалықты маңызды емес логистиканың экономикалық тиімділігі және инвестициялық тартымдылығы қолданылды. мұндай объектілер Бағдарламада белгіленген нысаналы индикаторларға қол жеткізу ықтималдығы сияқты айтарлықтай артады.
    Облыстық коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасы екі деңгейдегі іс-шараларды қамтиды: жалпы аймақтық іс-шаралар деңгейі және әрбір ауданның, оның ішінде Алакөл ауданы бойынша деңгейі, сондай-ақ облыс және әрбір аудан және қала бойынша нысаналы индикаторлар (Талдықорған және Текелі қ.) . Жалпы өңірлік бағдарламамен қатар әрбір әкімшілік аудан үшін олардың (аудандық) мақсатты көрсеткіштеріне қол жеткізу бойынша ұсыныстар мен іс-шаралар жоспары, сондай-ақ оларды іске асыру үшін қажетті бюджетті қамтитын Бағдарлама дайындалды. Нысаналы индикаторлар аудандағы коммуналдық қалдықтарды басқарудағы ағымдағы жағдайды, сондай-ақ технологиялық жабдықтау және қалдықтарды басқару процестерін ұйымдастыру бойынша таңдалған шешімдердің мүмкіндіктерін ескере отырып әзірленді.
    Алакөл ауданы бойынша нысаналы индикаторлар
    Бағдарламада ұсынылған нысаналы индикаторлар (27-кесте) Қазақстан Республикасы үшін қалдықтарды басқару саласындағы «жасыл экономиканың» мақсаттары мен нысаналы индикаторларына қол жеткізуге бағытталған (қараңыз.4-кесте). Негізгі мәндер Бағдарламаны әзірлеу жылының алдындағы үш жылдағы ТҚҚ басқарудағы ағымдағы жағдайды ескереді немесе қажетті деректер болмаған жағдайда базалық көрсеткіш анықталмайды.
    Кесте 28- Алакөл ауданының нысаналы көрсеткіштері
    Индекс
    Бағдарламаны іске асыру басындағы базалық көрсеткіш
    Жыл бойынша көрсеткіш мәндері
    2024
    2025
    2026
    2027
    2028
    2029
    №1 көрсеткіш. *
    Алакөл өңірінің тұрғындарына қалдықтарды жинайтын ұйымдар тұрақты түрде қызмет көрсетеді.
    16,6%
    16,6%
    37,8%
    59,0%
    80,2%
    88,7%
    88,7%
    №2 көрсеткіш. **
    Қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау объектілерін салу.
    -
    -
    -
    2 дана.(қуаты – 30 мың және 5 мың тонна/жыл)
    -
    -
    -
    №3 көрсеткіш. ***
    Заң талаптарына сәйкес келетін коммуналдық қалдықтарды орналастыру орындарының саны
    -
    -
    -
    2 дана.
    -
    -
    -
    №4 көрсеткіш. ****
    Халықты ТҚҚ-мен ұтымды өңдеу және басқару шаралары туралы ақпараттандыруды арттыру бойынша ақпараттық-ағартушылық іс-шараларды ұйымдастыруға және өткізуге қаражат бөлінді (мың теңге).
    -
    21100
    20800
    20800
    20800
    20800
    -
    *-Көрсеткіш жоғарыда келтірілген материалдарға негізделген (қараңыз.Қате! Сілтеме көзі табылмады.)
    **- ТҚҚ сұрыптау деңгейі ұсынылған технология бойынша анықталады.
    ***- полигондар құрылысының жоспарларына жобалық құжаттаманы әзірлеу (2025 ж.), 2026 жылы полигонның құрылысы (негізгі инфрақұрылым және қалдықтарды қабылдауға арналған алғашқы камералар) объектіні одан әрі дамытумен (2026-2029 жж.).
    **** - Бұл көрсеткіш Жетісу облысының бюджеті шегінде жүзеге асыру үшін белгіленген.
    5.НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ, МАҚСАТҚА ЖЕТУДІҢ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ ТИІСТІ ШАРАЛАР
    Техникалық және технологиялық шешімдер
    Негізгі ақпарат
    Бағдарламаның осы бөлімінде қалдықтарды басқару саласындағы қалыптасқан жағдайды және қабылданған даму моделін талдауды ескере отырып, алдын ала техникалық және технологиялық шешімдер қабылданды. ТҚҚ басқаруды дамыту моделінің негізгі бағыттарының белгіленген мақсаттары мен міндеттері негізінде техникалық шаралар мен оларды іске асыру құралдары әзірленетін болады.
    Елді мекеннің аумағында өндірістік және тұтыну қалдықтарын басқару жүйесін құрудың қабылданған тұжырымдамалық тәсілдерін және қабылданған даму моделін ескере отырып, қалдықтарды басқарудың технологиялық схемасын құрудың келесі негізгі қағидаттарын тұжырымдауға болады.
    Қалдықтардың ресурстық әлеуетін барынша пайдалану.Бұл принцип қалдықтарды түпкілікті кәдеге жарату алдында бөлек жинауды, механикалық өңдеуді және энергияны қалпына келтіруді енгізу арқылы қайталама шикізаттың максималды мөлшерін алуға бағытталған қалдықтарды басқару жүйесін құруды қамтиды.
    Полигонға жіберілетін қалдықтардың көлемін азайту.Қалдықтарды орналастыру орындарының қоршаған ортаға кері әсерін азайтуға екіншілік шикізат түріндегі қалдықтардың фракцияларын таңдау арқылы қол жеткізуге болады деп болжануда.
    Қалдықтарды орналастыру объектілерін шоғырландыру және объектілердің жалпы санын қысқарту.Саланы дамытуға бағытталған инвестициялардың экономикалық тиімділігі артып, неғұрлым жетілдірілген нысандарды салу және қалдықтарды кәдеге жарату сатысында жағымсыз әсерлерді барынша азайту болжануда.
    Қалдықтарды өңдеудің заманауи технологияларын енгізу.Қомақты инвестиция қажет болады. Әртүрлі деңгейдегі бюджеттерге түсетін жүктемені азайту үшін қалдықтарды басқару жүйесін дамыту қалдықтарды басқару жүйесіне жеке инвесторларды барынша тартуға негізделуі керек.
    Белгілі бір технологиялық шешімдерді енгізудің орындылығы жергілікті жағдайлар мен әлеуметтік аспектілерді ескере отырып, ең жақсы экологиялық және экономикалық тиімді технологияларды таңдау негізінде анықталады. Таңдалған технологиялардың аналогтары ретінде қалдықтарды басқарудың қолданыстағы интеграцияланған жүйелерінің жалпы қабылданған әлемдік тәжірибесі қабылданды. Еуропалық және ТМД елдеріндегі қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеу және өңдеу тәжірибесі егжей-тегжейлі зерттелген және қолданылған. Ресейлік және беларусьтік аймақтық операторлардың, әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуы ұқсас елдердің тәжірибесін зерделеуге ерекше назар аударылды. Бұл бөлімде тұрмыстық қатты қалдықтарды (ҚҚҚ) жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, өңдеу және кәдеге жарату процестерінің қолданыстағы тәжірибесі қарастырылған.
    Әзірлеудің мақсаты – тұрмыстық қатты қалдықтарды (ҚҚҚ) жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін қамтитын аймақ үшін қалдықтарды басқару жүйесін құруға бағытталған шешімдерді саналы түрде таңдау. Қалдықтардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін барынша азайту және оларды шаруашылық айналымға барынша тарту мақсатында шешімдер Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес қабылдануы тиіс.
    Бөлім шартты түрде үш бөлікке бөлінеді.
    Бірінші бөлімде (5.1.1-тармақ) облыстың әрбір әкімшілік-аумақтық бірлігі (ауданы) бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау және орналастыру саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпараттың талдауы келтірілген.
    Екінші бөлім (5.1.2 – 5.1.3 тармақтары) қалдықтарды жинау, тасымалдау және қайта өңдеудің ең жақсы таралған технологиялары мен әдістерінің сипаттамасын қамтиды.
    Үшінші бөлімде (5.1.4 – 5.1.7 тармақтар) Жетісу өңірінің әлеуметтік-экономикалық, жоспарлау және табиғи жағдайларын ескере отырып, қалдықтарды басқарудың ұсынылған әдістерін талдау нәтижелері бойынша технологиялық негізделген және жүйенің техникалық құралдарының экономикалық мақсатқа сай жиынтығы ұсынылады.
    ТҚҚ басқару жүйесінің ағымдағы жағдайын талдау
    Алакөл ауданы Жетісу облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, құрамына 1 қалалық және 23 ауылдық округ (56 елді мекен) кіреді. Облыс орталығы – Үшарал қаласы. Облыс аумағының үлкендігімен, елді мекендердің орташа санымен және халықтың орташа тығыздығымен сипатталады. Орташа халық саны Үшарал қаласына жақын орналасқан қалалар мен ауылдар. Автомобиль көлігі желісінің дамуы мен жағдайы қанағаттанарлық.
    Осы Бағдарламаның 3-бөлімінде өңірлік басқару жүйесіндегі ағымдағы жағдай бойынша негізгі қорытындылар берілген.
    Негізгі қорытындылар облыс тұрғындары мен заңды тұлғаларын жинау және шығарумен төмен қамтуды, қалдықтарды тікелей шығарудың жоғары пайызын, қалдықтарды кәдеге жарату және кәдеге жарату үшін қажетті инфрақұрылымның жеткіліксіздігін көрсетеді.
    Сондай-ақ, соңғы жылдары тұрғындардың қоқыс жинайтын компаниялармен қарым-қатынасының ретсіздігі мен негізсіз жоғары тарифтік ставкалардың салдарынан қалдықтарды жинау және сұрыптау көлемінің төмендеуі байқалғанын айта кеткен жөн. Коммуналдық қалдықтар бойынша есеп берудің қазіргі жағдайы толық коммерциялық есепке алуға мүмкіндік бермейді.
    Жетісу өңіріндегі полигондар мен полигондар Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес көмуге тыйым салынған бақылаусыз қалдықтарды қабылдайды.
    Төмендегі кестеде (29-кесте) Жетісу өңіріндегі қалдықтардың қазіргі жағдайы туралы жалпы мәлімет береді.
    Кесте 29- Жетісу өңіріндегі қалдықтардың қазіргі жағдайы туралы жалпы мәлімет
    Жарату
    Жинау және жинақтау
    Өңдеу және жою
    Тұрмыстық қатты қалдықтар
    Контейнерлерге жинау, ыдыссыз жинау.
    Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келмейтін ТҚҚ полигонына көму.
    Көлемді қалдықтар
    Контейнер алаңдарының жанында сақтау.
    Одан әрі өңдеусіз ҚҚҚ полигонында кәдеге жарату.
    Құрылыс қалдықтары
    Көбінесе контейнер алаңдарының жанында сақтау, қалдықтарды полигонға тікелей шығару.
    Қалдықтарды нығыздаушы қабаттар ретінде ішінара пайдалана отырып, ТҚҚ полигонына шығару.
    Көлік қалдықтары
    Халықтан жинау жүйесі құрылмаған. Кәсіпорындар қалдықтарды мамандандырылған ұйымдарға келісім-шарт негізінде береді.
    Батареяларды, қалдық майларды және т.б. пайдалану/ кәдеге жарату. Одан әрі өңдеусіз ҚҚҚ полигонында орналастыру.
    Тұрмыстық қауіпті қалдықтар
    Бөлек төлем жоқ.
    Одан әрі өңдеусіз ҚҚҚ полигонында кәдеге жарату.
    Құрамында сынап бар қалдықтар
    Халықтан жинау жүйесі құрылмаған. Арнайы контейнерлер жоқ. Кәсіпорындар қалдықтарды мамандандырылған ұйымдарға келісім-шарт негізінде береді.
    Демеркуризация қондырғылары жоқ.
    Медициналық қалдықтар
    Медициналық мекемелерде кейіннен мамандандырылған ұйымға жеткізу үшін бөлек жинау жүргізіледі.
    Медициналық және қауіпті биологиялық қалдықтарды термиялық бейтараптандыруға арналған қондырғы.
    Биологиялық қалдықтар
    Халықтан жинау жүйесі құрылмаған. Кәсіпорындар өз коллекциясын ұйымдастырады.
    Мал қорымдары, биотермиялық шұңқырлар, термиялық бейтараптандыру қондырғылары. Көбінесе табиғи полигондарға орналастырылады.
    Көше тазалаудан және аумақты жөндеуден шыққан қалдықтар
    Осы аумақтарды тазалау және күтумен бір мезгілде жинау
    Өсімдік қалдықтарын компосттау жоқ. ТҚҚ полигонында орналастыру.
    Суды тазарту, сарқынды суларды тазарту және суды пайдалану қалдықтары
    Құбыр және арнайы көліктер арқылы тасымалдау.
    Шұңқырлы карталарда орналастыру. ТҚҚ полигонында орналастыру.
    Төменде аудандағы қалдықтарды жинау, тасымалдау және кәдеге жарату саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпарат берілген (30-кесте). Бағдарламаны әзірлеушінің сұранысы бойынша аудан әкімдігі ұсынған ақпарат.
    Кесте 30- Алакөл ауданындағы қалдықтарды жинау, шығару және кәдеге жарату саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпарат
    Аты
    Қолданыстағы ереже
    Қалдықтарды жинау
    ТҚҚ орталықтандырылған жинаумен халықты қамту туралы қарама-қайшы ақпарат берілді. Үшарал қаласы бойынша контейнерлердің болуы (1,0 м3) – 350 бірлік, ұйымдастырылған контейнер алаңдары – 150.
    Қалған елді мекендерде 310 бірлік (контейнерлердің түрі туралы ақпарат берілмейді).
    Қалдықтарды шығару
    2018 – 2022 жылдар аралығындағы халықтан және заңды тұлғалардан қалыптастырылған ТҚҚ жою туралы ақпарат берілген.
    Жинау контейнерлермен қамтамасыз етілетін елді мекендерде қалдықтарды контейнерлік орындардан шығаруды қалдықтарды жинайтын компания (ЖК «АБ-ЕЛ») жүзеге асырады.
    Техникалық құралдар – қоқыс шығаратын көліктер (2 бірлік) және самосвалдар (2 бірлік).
    Жинау әдісі: маршруттық, қолмен.
    Жою жиілігі аптасына 1-2 реттен айына 1 ретке дейін.
    Қайта өңдеу
    Облыста Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келетін ұйымдастырылған қалдықтарды орналастыру орындары жоқ.
    Ауылдағы (10 га) қоқыс шығару алаңында ақпарат берілді. Жанаминский қ. біріктірілген учаскені (қалдықтарды сұрыптау станциясы және қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыру полигоны) салу мақсатында. Қазіргі уақытта жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде.
    Меншік иесі – Алакөл ауданының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы.
    Операциялық компанияның бар-жоғы, жинақталған көлемі, техникалық жабдықталуы туралы ақпарат жоқ.
    Қалдықтарды сұрыптау және қайталама шикізатты қайта өңдеу туралы ақпарат жоқ.
    Қолданыстағы полигон Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес емес, қажетті техникалық құрылымдар және бақылау құралдары жоқ;
    ТҚҚ басқару жағдайын талдау Алакөл ауданында қалдықтардың қозғалысын толық есепке алуды және бақылауды қоса алғанда, тұтыну қалдықтарын (ТҚҚ) басқару жүйесі жоқ деген қорытындыға келуге мүмкіндік береді, бұл ұсынылған бастапқы деректермен және есептілікпен расталады. мәліметтерді мемлекеттік статистикаға береді. ТҚҚ қалыптастыру және жинақтау бойынша бекітілген нормативтердің, ТҚҚ қызметтеріне және полигонға тарифтердің болмауы ТҚҚ басқару саласындағы қызметтердің толыққанды нарығын құруға мүмкіндік бермейді.
    Қалдықтардың түзілу көлемі
    ТҚҚ басқару жүйесін құру бойынша Бағдарламаның қажетті іс-шараларын одан әрі негіздеу үшін ТҚҚ қалыптастыру мен жинақтаудың қолданыстағы және болжамды стандарттары бойынша есептелген деректер пайдаланылды.
    Осы Бағдарламаны іске асыру кезеңінде (2029 жылға дейін қоса алғанда) 1000 адамнан астам халқы бар елді мекендерді қалдықтарды орталықтандырылған жинаумен, тасымалдаумен және көмумен қамту жоспарлануда. Одан кейінгі кезеңдерде (2030 жылдан бастап немесе одан бұрын Бағдарламаның нысаналы индикаторларына қол жеткізгеннен кейін) облыстың барлық елді мекендерінен ТҚҚ жинау мен әкетуді кезең-кезеңімен енгізу және ұйымдастыру қажет.
    Төменде Алакөл аймағындағы халық саны мен қалдықтардың түзілу көлемінің көрсеткіштері берілген.
    Кесте 31- ТҚҚ басқару жүйесінің негізгі көрсеткіштері
    №
    Көрсеткіштердің атауы
    ӨБ
    2024
    2029
    1
    Халық, адамдар
    адамдар
    75 204
    77 600
    2
    Шығарылатын қалдықтардың мөлшері
    м³/жыл
    130 705
    170 720
    т/жыл
    26 141
    34 144

    Сурет 24– Алакөл аймағындағы қалдықтардың түзілу схемасы

    5. 1. 1.ҚҚҚ жинау және тасымалдау жүйесін жетілдіру

    ТҚҚ жинау жүйесін ұйымдастыру

    ТҚҚ түзілуіне жүргізілген талдау ауданда 2020–2021 жылдары халық санының 110,5%-ға артуы кезінде түзілетін қалдықтар көлемінің 4,5 есеге өскенін көрсетті (25-сурет). Айта кету керек, түзілетін қалдықтардың көлемін болжау кезінде заңды тұлғалар мен туризм нысандарының қатты тұрмыстық қалдықтарына теңестірілген қалдықтар ескерілді.

    Сурет 25– ҚТҚ генерациясының динамикасы

    Қолданылатын контейнерлердің екі нұсқасы қарастырылады - 0,75 м3 және 1,1 м3 жинақтау көлемі ең аз контейнер опциясы сатып алынатын контейнерлер санының ұлғаюын және контейнер алаңдарының құрылысын білдіреді. Қолданыстағы ескі контейнерлерді алдыңғы және артқы жағындағы қоқыс машиналарының тиеу құрылғылары арқылы босатылатын сыйымдылығы 1,1 м3 заманауи контейнерлерге кезең-кезеңімен ауыстыру жоспарлануда. Контейнерлік паркті сандық қамтамасыз ету туралы шешім елді мекендердегі ағымдағы жағдай мен экономикалық негізділік негізінде қабылданды.

    Бағдарлама Қазақстан Республикасының заңнамасы мен нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын ескере отырып, контейнер алаңдарының схемасын әзірлеуді, оның ішінде қолданыстағы контейнер алаңдарына түгендеуді жүргізуді және жаңаларын салу орындарын анықтауды ұсынады. Схеманы жүзеге асыру үшін алдымен контейнер алаңдарын міндетті сертификаттаумен орналастыру әдістемесі әзірленуі керек.

    ТҚҚ бөлек жинауды ұйымдастыру үшін барлық жерде қайталама шикізатты және қауіпті қалдықтарды жылжымалы және стационарлық жинау орындарында жинауды ұйымдастырған жөн. Сонымен қатар, бағдарламада қала тұрғындарының экологиялық мәдениетінің деңгейін көтеру және қалдықтардың пайда болу көздеріне бөлек жиналу қажеттілігін насихаттау бойынша шаралар қабылдау ұсынылады.

    Жаңадан салынған полигонда құрылыс, көлемді және қауіпті тұрмыстық қалдықтарды басқару үшін осындай қалдықтарды уақытша сақтау үшін қажетті жабдықтары бар учаске ұйымдастыру ұсынылады. Ұсақтау және сұрыптау кешендері ірі құрылыс қалдықтарын өңдеу үшін қолданылады. Қауіпті құрылыс қалдықтары түрлері бойынша бөлек контейнерлерде жиналып, кейіннен қауіпті қалдықтармен жұмыс істеуге тиісті рұқсаты/лицензиясы бар коммерциялық құрылымдарға берілуі керек.

    Көлемді қалдықтарды (ҚҚҚ) басқарудың заманауи схемасы ұсынылады, ол оларды жинау орындарын жабдықтау және шығаруды ұйымдастырудан тұрады. Алакөл ауданы үшін контейнерлік алаңдарды орналастыру схемасын іске асыру шеңберінде ірі көлемдегі қалдықтарды кейіннен өңдей отырып, негіздеу және жинау алаңдарын орналастыру ұсынылады. Көлік қалдықтары ҚГО-ның бөлшектеу учаскелеріне қабылдануы мүмкін, олар қолмен бөлшектеледі, түрі бойынша сұрыпталады және қажет болған жағдайда ұсақтағыштарда алдын ала ұсақтағаннан кейін өңдеуге жіберіледі.

    Тұрмыстық қауіпті қалдықтарды (мысалы, жарамсыз майлар, май сүзгілері, дәрі-дәрмектер, бояулар, лактар ​​мен еріткіштер, аккумуляторлар, сондай-ақ сынапты шамдар мен термометрлер) ұйымдасқан түрде жинау керек. Қауіпті тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу және қауіпті қалдықтарды жинау орындарында жинауды ұйымдастырған жөн.

    Құрамында сынап бар қалдықтарды (RSW - пайдаланылған люминесцентті лампалар, құрамында сынап бар құрылғылар) жинау көліктік партияларды жинақтау және кейін бейтараптандыру үшін мамандандырылған кәсіпорындарға беру үшін бөгде адамдардың кіруін болдырмайтын орындарда арнайы контейнерлерде жүзеге асырылады. Ол үшін қайта өңделетін материалдар мен қауіпті қалдықтарды стационарлық және жылжымалы жинау орындарында ҚҚ жинауды ұйымдастырған жөн.

    ЕО елдерінде қала аудандарында тұрғындардан ірі көлемдегі қалдықтарды, соның ішінде жиһаз қалдықтарын, тұрмыстық заттарды (тоңазытқыштар және т.б.), көлік қалдықтарын (резеңке, аккумуляторлар), құрылыс қалдықтарын қабылдау үшін арнайы алаңдарды құру және пайдалану тәжірибесі дамыған. т.б. , сондай-ақ қауіпті тұрмыстық қалдықтар (улы сұйықтықтар, құрамында сынап бар шамдар, батареялар және т.б.). Осы Бағдарламаны іске асыру шеңберінде мұндай тәжірибені енгізу ұсынылады.

    Төмендегі кестелерде Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ТҚҚ жинау жүйесінің негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштері көрсетілген.

    Кесте 32- Контейнерлердің қажетті саны

    Көрсеткіштердің атауы
    Саны
    Ескерту
    1-нұсқа (0,75 м3)
    574
    Қара немесе тот баспайтын болаттан жасалған
    2-нұсқа (1,1 м3)
    430
    Қара немесе тот баспайтын болаттан жасалған
    Контейнерді басқару сенсорлары
    -
    саны таңдалған контейнер түріне байланысты
    Контейнер алаңдарын салу
    124
    түрі мен дизайны кейінгі жобалау кезеңдерінде анықталатын болады
    Қайта өңдеу пункттері
    2
    қайталама шикізатты бір стационарлық және бір жылжымалы қабылдау пункті қарастырылған
    Көлемді қалдықтарға арналған аумақ
    1
    түрі мен дизайны кейінгі жобалау кезеңдерінде анықталатын болады
    Құрылыс қалдықтарына арналған алаң
    1
    жаңадан салынған полигонда учаскені қамтамасыз ету
    ТҚҚ шығару жүйесін ұйымдастыру
    Бұл бөлімде тек қана қалдықтарды тікелей шығару нұсқасы қарастырылады, бұл ұсыныстың екі сатылы нұсқасы қалдықтарды жинау мен шығарудың қысқа арақашықтықтарына байланысты экономикалық тұрғыдан мүмкін емес; Қоқыс шығаратын көліктерді (кузов көлемі 12-18 м3) жинау арқылы қалдықтарды тікелей шығару тек көму орнына дейінгі қашықтық 70 км-ге дейін болғанда ғана қолданылады, әйтпесе оларды пайдалану экономикалық тұрғыдан тиімсіз болады.
    Қоқыс контейнерлерінен қоқыс жинайтын көліктермен шығарылады. «Евроконтейнерлер» немесе GMT ​​типті контейнерлер (60-240 л) арқылы жоғарыда сипатталған қатты қалдықтарды жинауға арналған контейнерлік паркке қызмет көрсету үшін артқы тиейтін қоқыс машиналарын пайдалану оңтайлы.
    Қоқыс таситын көліктердің бір түрі – кузов түрі бойынша шешім қабылданды. Кузов қоқыс шығаратын көліктер – КО 427 сериясының жаңа буын машиналары қабылданды. Осылайша, легирленген болаттың 10 маркасы HSND екі корпустың қабығында да қолданылады, RAEX400 жоғары берік болат қабылдау бункерінде, престеу және қоректендіру тақталарында қолданылады.
    Қоқыс таситын машина тұрмыстық қатты қалдықтарды (ҚҚҚ) жинауға, нығыздауға және көму орнына тасымалдауға арналған. Тұрмыстық қалдықтарды нығыздау итергіш пластинаның қысымымен жүзеге асырылады, бұл тиелген ҚҚҚ көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Қоқыс таситын көліктер бүйірлік немесе артқы тиеу болуы мүмкін. Қоқыс таситын көліктер тиелген қалдықтардың сәйкесінше шанақ көлемі мен салмағы бойынша ерекшеленеді. Бұл көрсеткіштер сәйкесінше 7,5 м3-ден 20 м3-ге дейін, ал 3 тоннадан 9 тоннаға дейін өзгереді. Қоқыс шығаратын машинаның жұмысының тағы бір маңызды көрсеткіші тығыздау коэффициенті болып табылады - ол қарапайым машиналар үшін 2,5-тен көп функциялы қоқыс таситын машиналар үшін 6-ға дейін ауытқиды.
    Соңғы кездері ауыстырылатын контейнерлерді артқы тиейтін қоқыс таситын көліктерге артықшылық берілуде. Бұл дизайнның артықшылықтары келесі факторларға байланысты:
    престеу жүйесі қалдықтарды нығыздау коэффициентін 5-ке дейін арттыруға мүмкіндік береді, ал бүйірлік жүктеме кезінде бұл коэффициент 1,5-2-ден аспайды;
    Контейнерді тиеу кезінде қоқыстың төгілуін жояды;
    Төңкеру механизмімен жұмыс істеу механизатор үшін әлдеқайда қауіпсіз, өйткені контейнер жерден тек 1,5-1,8 м биіктікке көтеріледі;
    доңғалақтардағы контейнерлерді пайдалану оларды көлік жақын жүре алмайтын жерлерден түсіру пунктіне жеткізуге мүмкіндік береді;
    әрбір нақты ҚҚҚ қабылдау пункті үшін контейнерлердің саны мен көлемін оңтайландыру мүмкіндігі;
    Қолмен де, алдыңғы тиегішпен де жүктеу мүмкіндігі.
    Төменде Алакөл ауданының елді мекендерінде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау мен шығаруды ұйымдастыру үшін қоқыс шығаратын көліктердің қажетті саны көрсетілген.
    Кесте 33- Қоқыс шығаратын көліктердің қажетті саны
    Көрсеткіштердің атауы
    Саны
    Ескерту
    Көлемі 18,5 м3 қоқыс таситын көлік
    17
    Көлікті басқару сенсоры
    17
    Қоқыс таситын көліктердің қозғалысын онлайн бақылау үшін
    5. 1. 2.Қалдықтарды жинау мен шығарудың логистикалық схемаларын әзірлеу
    Алакөл аймағындағы қалдықтарды логистикалық қамтамасыз ету тәртібін талдау, сондай-ақ өңірдің және оның әсер ету аймағының болашақтағы дамуын талдау негізінде қалдықтар ағынының схемасы өзгеріссіз қалады. Ауданның инфрақұрылым объектілерінің орналасуы бұрынғысынша қалды, жаңа полигон құрылысының орны Үшарал қаласының бас жоспарына сәйкес бекітілді.
    Осы Бағдарламаны іске асыру кезеңінде құрылыс салуға ұсынылған полигонда ТҚҚ сұрыптау және көму орындылығының критерийі негізінде елді мекендердің орналасуына және елді мекендерден ТҚҚ шығару мүмкіндігіне талдау жүргізілді. Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін Үшарал қаласының ауданы. ҚҚҚ басқарудың ағымдағы жай-күйін талдау ТҚҚ басқару жүйесін құрғаннан кейін облыстың ықпал ету аймағындағы елді мекендерді бірінші кезекте ірі ауылдық елді мекендердің шекарасына, оның ішінде біріктірілген учаске құрылысын салу қажеттігін көрсетеді. (заманауи полигон, қалдықтарды сұрыптау кешені, инженерлік-көліктік инфрақұрылым).
    Ұсынылып отырған өңірлік деңгейдегі қалдықтарды басқару жүйесінде логистикалық тәсілді қолдану өңірдегі ТҚҚ қозғалысын болжау және мониторингілеу процестерін олардың қозғалысына және жекелеген субъектілерді ақпараттық қамтамасыз етуге шығындарды азайтумен байланыстыруға мүмкіндік береді. Логистикалық сызба қалдықтарды басқару жүйесінің техникалық операцияларының бүкіл кешенін Бағдарламаның техникалық шешімдеріне сәйкес ТҚҚ пайда болу көздерінен бастап оларды кәдеге жарату объектілеріне дейін қамтамасыз етеді.
    Шешімдерде бірінші кезеңде бүкіл аумақты және екінші кезеңде оның әсер ету аймағын жоспарлы және жүйелі түрде тазартумен толық қамту үшін қажетті шаралар қарастырылған.
    Аймақтарды бөлу схемасы қалдықтар көздерінің желісін, қайта өңдеу объектілерін және арнайы көліктерге арналған гараждарды орналастыруға арналған күрделі учаскелер желісін анықтайтын қатты қалдықтарды жинау аймақтарына бөлуді көздейді. Бағдарламаны әзірлеу кезінде аумақтық жол қозғалысы схемалары бойынша оңтайлы шешімдер қабылдау және қалдықтарды жинау мен тасымалдауға арналған жабдықты таңдау үшін ТҚҚ жинау мен шығарудың жалпы қабылданған әдістері ескерілді.
    Жобалық аумақтарда қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың оңтайлы бағыттарының ұзындығын есептеу үшін кіріс деректері аймақтағы жолдардың жоғары сапалы графигі болып табылады. Желілік деректер жиынының негізгі элементтері қосылған жол сегменттері (екі түйін арасындағы жол учаскесі, түйіндер (жол сегменттерінің қиылысулары), жол сегменттерінің атрибуттары, топология. ArcGIS Pro үшін Network Analyst модулін пайдалану арқылы жол графигі құрылды - Network Dataset) және желі деректері конфигурацияланған атрибуттар болды - саяхат режимдері, шығындар, айналымдар, шектеулер және саяхат иерархиясы.
    ГАЖ бағдарламалық кешенінің жол желісін кеңістіктік талдау алгоритмдерін қолдану әдісі ТҚҚ жинау және ТҚҚ сақтау орындарына жеткізу маршруттарының ұзақтығын есептеуге мүмкіндік берді.
    5. 1. 3.Салыстырмалы талдау және қалдықтарды басқару жүйесін дамытудың әлеуметтік-экономикалық қолайлы нұсқасын таңдау.
    Қалдықтарды басқару жүйесін құру принциптеріне сәйкес қалдықтарды өңдеу мен залалсыздандырудың бірнеше негізгі схемалары қарастырылған:
    - кәдеге жарату жолының бойындағы даму схемасы;
    - қалдықтарды қайта өңдеуді дамыту схемасы;
    - механобиологиялық өңдеу жолы бойынша даму схемасын;
    - энергияны қайта өңдеу жолындағы даму схемасы.
    Экономикалық критерийлер бойынша ТҚҚ өңдеудің іргелі әдістерін салыстырмалы сапалық бағалау тікелей жану технологиясын, сондай-ақ ТҚҚ-ны тікелей компосттауды қолданатын зауыттарды салу экономикалық тұрғыдан ең аз орынды (ТМД тәжірибесі) екенін көрсетеді. Заманауи технологияларды қолдану және нормативтік техникалық талаптарды міндетті түрде орындау арқылы экологиялық проблемаларды жоюға болады.
    Қалдықтарды басқару саласы мен оларды залалсыздандыру және қайта өңдеу технологиялары дамуының осы кезеңінде саланы дамытудың қазіргі кездегі ең қолайлы жолы болып түзілетін қалдықтарды сұрыптауға бағытталған қалдықтардың ресурстық әлеуетін пайдалану тұжырымдамасын жүзеге асыратын схема болып табылады. оның қалыптасу көзінде (біртіндеп дамыту), және қалдықтарды сұрыптау объектілерінде (қалдықтарды сұрыптау желілері, станциялар, кешендер) және ТҚҚ сұрыптағаннан кейін қалдық қоймаларын орналастыру және қазіргі заманғы полигондарда СМР қайта өңдеу бойынша әзірлеу схемасы.
    Талдау көрсеткендей, қазіргі уақытта облыстағы саланы дамытудың ең қолайлы жолы түзілетін қалдықтарды бастапқыда да сұрыптауға (ҚҚҚ бөлек жинау) бағытталған қалдықтардың ресурстық әлеуетін пайдалану тұжырымдамасын біріктіретін кешенді модель болып табылады. және қалдықтарды сұрыптау объектілерінде (қалдықтарды сұрыптау желілері, станциялары, кешендері), қалдықтарды орналастырудың бір мезгілде және ілеспе қалдықтардың ыдырау өнімдерін одан әрі бейтараптандыру процестерімен (газсыздандыру, сүзу және басқа да шаралар) заманауи жоғары технологиялық полигондарда.
    Қазіргі уақытта қалдықтарды қайта өңдеу жүйесі заманауи аумақтық кешендер, соның ішінде полигондар мен сұрыптау станциялары немесе қалдықтарды өңдеу зауыттары үшін алаңдарды құру бағытында жаңғыртуды талап етеді. Кешендер қалдықтарды, қайталама шикізат қоспаларын сұрыптауға, қайталама шикізаттың әртүрлі фракцияларын өнімге және жартылай фабрикаттарға өңдеуге, сұрыпталғаннан кейін қалдықтарды жоюға мүмкіндік береді.
    Болашақта бұл модель отын (сұйық/қатты), жылу және электр энергиясын өндіруге бағытталған энергияны пайдалану жолы бойынша (энергетикалық әлеуеті бар, бірақ екінші реттік шикізат болып табылмайтын кейбір фракциялар үшін) жергілікті даму схемаларымен толықтырылуы мүмкін. . Қазіргі уақытта отын мен энергия өндіру үшін қалдықтарды қайта өңдеу технологиялары әзірлеу/сынау сатысында, бұл бағыт ресурстарды үнемдейтін қалдықтарды басқарудың кешенді схемаларын құрудың негізгі бағыты болуы мүмкін;
    Талдау көрсеткендей, қалдықтарды басқару саласы мен оларды залалсыздандыру және қайта өңдеу технологиялары дамуының қазіргі кезеңінде саланы дамытудың ең қолайлы жолы қазіргі уақытта қалдықтардың ресурстық әлеуетін пайдалану концепциясын жүзеге асыратын схема болып табылады. қалдықтардың түзілу көзі ретінде қалдықтарды сұрыптау бойынша (халық – кезең-кезеңмен даму), және қалдықтарды сұрыптау объектілерінде (қалдықтарды сұрыптау желілері, станциялар, кешендер) және қазіргі заманғы полигондарда орналастыру бағыты бойынша даму схемасы. Қалдықтарды сұрыптау кешені полигонды көму көлемін азайтуға, пайдалы фракцияларды оқшаулауға және оларды сатуға дайындауға, осылайша қалдықтарды басқару бизнесіне пайдалы заттарды енгізуге мүмкіндік береді.
    Кіші бөлімде қолданыстағы технологиялық сұрыптау процестерінің, конструкторлық диаграммалардың және негізгі технологиялық жабдықтардың сипаттамасы берілген. Механикалық, жартылай автоматты және толық автоматтандырылған қалдықтарды сұрыптау кешендерінің салыстырмалы талдауы берілген. Автоматтандырылған сұрыптау желісі жабдықтың бірнеше есе жоғары күрделі шығындарына ие, бірақ сонымен бірге қажетті персонал санының айтарлықтай қысқаруына байланысты пайдалану шығындарын айтарлықтай төмендетеді.
    Бағдарламада қалдықтарды сұрыптау кешенін салудың екі нұсқасы қарастырылды – механикаландырылған және жартылай автомат. Техникалық мүмкіндіктерді салыстыру кезінде қайталама шикізатты іріктеудің жоғары пайызын (25%-ға дейін) ескере отырып, жартылай автоматты сұрыптау желісінің пайдасына таңдау жасалды. «Достық» аймағы үшін қалдықтардың елеусіз бөлінуіне байланысты механикаландырылған қондырғылар қабылданды.
    Қалдықтарды басқару объектілерін орналастыруға арналған кешенді алаң.
    Бағдарламаны әзірлеу барысында қалдықтарды өңдеу объектілерін, оның ішінде полигондарды, қалдықтарды сұрыптау пункттерін және арнайы техникаға арналған гараждарды орналастыру үшін кешенді алаң құру қажеттілігі анықталды. Кешенді учаскені өзара байланысты тәртіпте ұйымдастырылған және қабылдау, тиеу және түсіру, сұрыптау, сақтау және одан әрі жөнелтуге арналған инженерлік құрылымдардың, техникалық және технологиялық құрылғылардың кешендері түріндегі көліктік-логистикалық тізбектің ажырамас буындары ретінде қарастырылуы керек. жарату.
    Қалдықтарды басқару объектілерін орналастыруға арналған біріктірілген алаң (бұдан әрі – біріктірілген алаң) – қатты тұрмыстық қалдықтарды қабылдау, сұрыптау, қайта өңдеу, қайта тиеу және тасымалдауға арналған технологиялық өзара байланысты объектілердің, сондай-ақ орналасқан экономикалық инфрақұрылым объектілерінің бірыңғай кешені. бір ортақ аумақта. Төменде Алакөл аймағында жиналған қалдықтардың салыстырмалы көлемімен бұрын әзірленген ұқсас жобаларға қатысты кешен учаскесінің сипаттамалары мен техникалық-экономикалық көрсеткіштері келтірілген.
    Осы Бағдарлама бойынша кешенді алаңды салу шығындары аудандық қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру мерзіміне сәйкес қабылданады – 5 жыл (2029 жылға дейін).
    Кесте 34– 2029 жылға арналған даму перспективалары бар Алакөл ауданындағы кешенді учаскенің болжамды көрсеткіштері
    Жиналған қалдықтардың көлемі, т/жыл
    Полигон алаңы (қойма карталары), га
    АЖЖ қуаты, мың тонна/жыл
    34 144
    2.0
    30
    ТҚҚ орналастыру орындарының оңтайлы орнын салыстыру және таңдау
    Жаңадан анықталған жер учаскесінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыруға арналған заманауи жоғары технологиялық полигонның құрамында қалдықтарды сұрыптау станцияларының кешенін қамтитын кешенді алаң салу ұсынылады. Қалдықтарды орналастыру объектілерінің шамамен орналасуын анықтау үшін облыс аумағын аймақтарға бөлу қолданыстағы әлеуметтік-экономикалық аймақтарды негізге ала отырып, бірнеше субъектілерді немесе елді мекендер тобын бір кәдеге жарату кешеніне (аудандық, ауданаралық аймақтарға бөлу) жатқызу қағидаты бойынша жүзеге асырылады. аймақтың табиғи-климаттық ерекшеліктері, қалдықтарды шығарудың ұтымды нұсқалары. Бұл ретте қалдықтарды өңдеудің жекелеген объектілерін және қалдықтарды шығару әдістерін жоспарлаудың ұтымдылығын ескеру қажет.
    Осы бағдарлама бойынша ТҚҚ жинау аймақтары (елді мекендер) оларды күрделі учаскелерге (Үшарал ауданында) тасымалдау үшін белгіленген.35-кесте,26-суретжәне с. Достық -36-кесте,27-сурет) жаңа ҚҚҚ полигондарында қалдықтарды сұрыптау және одан әрі орналастыру үшін. Үшарал кешені учаскесінің қызмет көрсету аймағына Алакөл ауданындағы 20 елді мекен кірді. Достық ауылы ауданында тек аттас ауылда ғана қалдықтарды жинауды, шығаруды және кәдеге жаратуды ұйымдастыруды көздейтін аумақтық кешен құрылуда. Бұл шешім елді мекеннің Алакөл ауданы, Үшарал кешені учаскесінен айтарлықтай шалғай орналасуына байланысты қабылданды. Критерий ретінде шартты шығындар алынды, оларға тасымалдау, сұрыптау және кәдеге жарату шығындары кіреді.
    Қазіргі уақытта қалдықтардың фракцияларын алдын ала іріктеуді, ТҚҚ-ны механикалық/жартылай автоматты/автоматты сұрыптауды, қалдықтарды қайта тиеуді және престеуді, өнеркәсіптік өңдеуді және қалдықтарды полигонға шығаруды қамтитын ҚҚҚ өңдеудің күрделі технологиялары қазіргі уақытта ең перспективалы болып табылады.
    Қатты тұрмыстық қалдықтар полигондары – қатты тұрмыстық қалдықтарды орталықтандырылған қабылдау, залалсыздандыру және көму функцияларын орындайтын, қауіпті заттардың қоршаған ортаға түсуіне жол бермейтін, топырақты, атмосфераны, жер асты және жер үсті суларын ластайтын, патогенді заттардың таралуын болдырмайтын экологиялық ғимараттар мен құрылыстардың кешендері. организмдер, кеміргіштер және жәндіктер (ҚР ҚН 5.1 тармақ 1.04.15.2013).
    Кесте 35- Үшарал полигонының қызмет көрсету аймағына кіретін елді мекендер (кешендік учаске)
    Алакөл ауданы
    Үшарал
    Бескөл
    Еңбекші
    Қазақстан
    Жұмахан Балапанов
    Жайпақ
    Қарабұлақ
    Көктума
    Қабанбай
    Тоқжайлау
    Теректі
    Үшбұлақ
    Көлбай
    Екпенді
    Қызылқайың
    Жыланды
    Ақтүбек
    Лепсі
    Бұлақты
    Ақжар

    Сурет 26– Үшарал кешені учаскесінің қызмет көрсету аймағы

    Кесте 36- - Достық полигонының қызмет көрсету аймағына кіретін елді мекендер (кешендік учаске)

    Алакөл ауданы Достық ауылдық округі
    Достық

    Сурет 27- Достық кешені учаскесінің қызмет көрсету аймағы

    Кесте 37- Алакөл ауданының елді мекендеріндегі қалдықтардың түзілу көлемі

    №
    Елді мекен
    Халық саны
    2029, адамдар
    ТҚҚ түзілу көлемі 2029, м3/жыл
    ТҚҚ түзілудің жалпы көлемі, м3/тәу
    «Үшарал» КП қызмет көрсету аймағы
    1
    Үшарал
    21 873
    48 121
    132
    2
    Ақжар
    1,488
    3 274
    9
    3
    Ақтүбек
    1299
    2858
    8
    4
    Бұлақты
    3834
    8 435
    23
    5
    Бескөл
    4 660
    10 252
    28
    6
    Екпенді
    1 439
    3 166
    9
    7
    Еңбекші
    1 399
    3 078
    8
    8
    Қазақстан
    2 286
    5 029
    14
    9
    Қарабұлақ
    1 132
    2 490
    7
    10
    Жайпақ
    1744
    3837
    11
    11
    Жыланды
    1 366
    3005
    8
    12
    Көлбай
    1 511
    3 324
    9
    13
    Қабанбай
    6 384
    14 045
    38
    14
    Жұмахан Балапанов
    1 489
    3 276
    9
    15
    Лепсі
    1 233
    2713
    7
    16
    Теректі
    2 254
    4,959
    14
    17
    Тоқжайлау
    2 358
    5 188
    14
    18
    Үшбұлақ
    1086
    2 389
    7
    19
    Көктума
    2 101
    4,622
    13
    20
    Қызылқайың
    1 148
    2526
    7
    Барлығы
    62 084 адам
    136 585 м3
    27 317 тонна
    «Достық» КП қызмет көрсету аймағы
    1
    Үшарал
    5 710
    12 562
    34
    Барлығы
    5710 адам
    12 562 м3
    2512 тонна
    Кешенді орналастыру үшін, оның ішінде заманауи полигон (қойма карталары) салу және қалдықтарды сұрыптау стансасының құрылысын салу үшін Үшарал қаласы мен Достық ауылы ауданында учаскені орналастыру ұсынылады.
    ҚҚҚ полигонын орналастыру үшін учаскені таңдау.
    Қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын орналастыру Қазақстан Республикасы аймақтарының аумақтарын дамыту және елді мекендердің бас жоспарларын әзірлеу мәселелерін қарау кезінде көзделуі тиіс.
    Полигонның сыйымдылығын есептеу және құрылымдардың құрамын анықтау кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы нормативтік-құқықтық базасының және табиғатты қорғау заңнамасының талаптары ескерілді. Тұрмыстық қатты қалдықтар полигонын салу кезінде жер асты және жер үсті суларының, атмосфералық ауаның, топырақ пен өсімдіктердің жай-күйін, сондай-ақ шуылдың ластануын бақылайтын құрылғылар мен құрылыстарды қамтитын экологиялық жағдайды бақылау жүйесін құру жоспарлануда. полигонның ықтимал әсер ету аймағы. Газсыздандыру, сүзінді жинау және булану тоғандарына төгу жүйелерін салу жоспарлануда.
    Бағдарламада қалпына келтірілген аумақтардың өнімділігі мен экономикалық құндылығын қалпына келтіруге, сондай-ақ қоршаған ортаның сапасын жақсартуға бағытталған жұмыстар кешені болып табылатын қолданыстағы ҚҚҚ полигонын рекультивациялау көзделген. Бұл жұмыстарға полигонды салу, пайдалану және жабу кезінде жүргізілетін және жабық полигондарды тұрақтандыру – полигон топырағын нығайту және тұрақты тұрақты күйге жету процесі аяқталғаннан кейін жүргізілетін экологиялық және инженерлік іс-шаралар жатады.
    Полигонның сыйымдылығы ҚР ҚН 1.04-15-2013 «Қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигондар» талаптарына сәйкес, полигонның қалыпты пайдалану мерзімі – 15 жыл бойынша есептелген. Осы Бағдарлама бойынша полигонның бір бөлігін салуға шығындар аудандық қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру мерзіміне сәйкес қабылданады – 5 жыл (2029 жылға дейін).
    Кесте 38– 2039 жылға арналған даму перспективаларымен Алакөл ауданындағы ТҚҚ полигондарының есептік көрсеткіштері
    Параметр
    Аты
    Өлшем бірлігі
    Индекс
    «Үшарал» полигоны
    Em
    Сұрыптаусыз стандартты кезеңдегі полигон сыйымдылығы
    м3
    587627.32
    Ема
    Жартылай автоматты сұрыптауды есепке алғанда стандартты кезеңдегі полигон сыйымдылығы – 15%
    м3
    499483.22
    Т
    Полигонның стандартты пайдалану мерзімі
    жылдар
    15
    Ф
    Полигон аймағы
    м2
    96515.28
    FP
    Бағдарламаның әрекет ету мерзіміне (2029 жылға дейін қоса алғанда) сақтау карталары үшін жер учаскесінің ауданы
    м2
    20000,00
    «Достық» полигоны
    Em
    Сұрыптаусыз стандартты кезеңдегі полигон сыйымдылығы
    м3
    47026.09
    Ема
    Механикаландырылған сұрыптауды есепке алғанда стандартты кезеңдегі полигон сыйымдылығы – 10%
    м3
    42 323,48
    Т
    Полигонның стандартты пайдалану мерзімі
    жылдар
    15
    Ф
    Полигон аймағы
    м2
    31643.13
    FP
    Бағдарламаның әрекет ету мерзіміне (2029 жылға дейін қоса алғанда) сақтау карталары үшін жер учаскесінің ауданы
    м2
    5600.00
    Шығындар қалдықтарды сұрыптайтын жабдықтың түрі мен қуатын таңдау бойынша Бағдарламаның ұсынымдарына сәйкес қабылдануы тиіс. Алакөл ауданындағы Үшарал кешені учаскесі үшін қуаттылығы жылына 30 мың тонна жартылай автоматты сұрыптау стансасын, «Достық» кәсіпорны үшін қуаттылығы жылына 5 мың тонна механикаландырылған сұрыптау станциясын салу жоспарлануда.
    ҚҚҚ түсімдерінің айтарлықтай көлемін ескере отырып, Үшарал кешені учаскесінің әлеуетті объектілері жоғары инвестициялық тартымдылыққа ие.
    Жабық полигондарды рекультивациялаудың технологиялық шешімдері
    Қалдықтарды басқарудың ұсынылып отырған схемасы қазіргі заманғы нормативтік талаптарға сәйкес келмейтін орналастыру орындарын кезең-кезеңмен жабу және рекультивациялау қажеттілігін қарастырады.
    Жабық ТҚҚ полигондарын және рұқсат етілмеген үйінділерді рекультивациялау – қалпына келтірілген аумақтардың өнімділігі мен экономикалық құндылығын қалпына келтіруге, сондай-ақ қоршаған ортаның сапасын жақсартуға бағытталған жұмыстар кешені. Бұл жұмыстарға полигонды салу, пайдалану және жабу кезінде жүргізілетін және жабық полигондарды тұрақтандыру – полигон топырағын нығайту және тұрақты тұрақты күйге жету процесі аяқталғаннан кейін жүргізілетін экологиялық және инженерлік іс-шаралар жатады. Оның үстіне бұл іс-шараның шығындары тіпті ҚҚҚ полигондарын жобалау кезеңінде де бағаға қосылуы керек.
    Жұмыс көлемін анықтау үшін мелиорацияға дайындық кезеңінде технология мен құрал-жабдықты таңдау, полигонды аттестациялау арнайы көліктердің, абаттандыру зауыттарының және т.б. есеп деректері бойынша жүргізіледі. бағыныстылығы бойынша жабық полигонды пайдаланудың барлық кезеңіне. Бастапқыда рекультивациялау үшін жобалық-сметалық құжаттар әзірленеді. Полигон алаңының геометриялық көрсеткіштері және материалдар қабаттарының мөлшері, тасымалдау қашықтығы, полигонның жұмыс істеу уақыты, өсімдіктердің түрлері, климаттық аймақты ескере отырып, жабық полигондар үшін тұрақтандыру кезеңдері рекультивацияның негізгі бастапқы деректері болып табылады.
    Бүлінген жерлерді рекультивациялау бойынша жұмыстар кезең-кезеңімен жүзеге асыруды және Қазақстан Республикасы заңнамасының нормаларын сақтауды талап ететін іс-шаралар жүйесін құрайды.
    Мелиорацияланатын аумақтарды одан әрі мақсатты пайдалануды (ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, рекреациялық немесе құрылыс) анықтайтын рекультивациялау бағыттары әрқашан екі кезеңде жүзеге асырылады және мелиорациялау жұмыстарының дәйекті орындалатын кешендерін білдіреді - техникалық, оны пайдаланушы ұйым жүзеге асырады. мелиорацияны жүзеге асыратын кәсіпорынның қаражаты есебінен мамандандырылған коммуналдық, ауыл шаруашылығы немесе орман шаруашылығы кәсіпорындары жүзеге асыратын полигон және биологиялық.
    Бағдарлама Достық ауылдық округіндегі алаңы 2,0 га қолданыстағы полигонды рекультивациялауды көздейді.
    Қорытындылар мен ұсыныстар
    Ауданда «Сұрыптау-қайта өңдеу» схемасы бойынша қалдықтарды басқару жүйесін дамыту арқылы ол:
    полигонға жіберілетін қалдықтардың көлемін барынша азайту;
    қалдықтардың 30% дейін ресурстық айналымға қайтару (қайталама шикізат түрінде);
    қоршаған ортаға ең аз шығарындыларды қамтамасыз ету;
    барынша әлеуметтік қолдауға қол жеткізу;
    қайта өңдеу объектілерін шоғырландыру үшін жағдай жасау;
    қалдықтарды өңдеу/көшіру қондырғылары орналасқан жерлерде әлеуметтік және экологиялық шиеленістерді жеңілдету.
    Ұсынылып отырған нұсқа коммуналдық қалдықтарды басқару жүйелерін және нормативтік талаптар деңгейіне (тұрғындық қалдықтарды жоспарлы және жүйелі түрде жинау және шығарумен халықты 100%-ға дейін қамту, қазіргі заманғы қоқыс полигондарын салу); ҚҚҚ полигондарын рекультивациялау, заманауи арнайы техника алу) .
    -аудан аумағында Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін ТҚҚ жинау, тасымалдау (алып тастау), сұрыптау, өңдеу және ТҚҚ қалдықтарын кәдеге жарату объектілерінің кешенін құру.
    Ауданның елді мекендерінде келесі іс-шаралар жоспарланған:
    1)контейнерлердің қажетті санын алу және орналастыру;
    2)мамандандырылған кәсіпорындарды қалдықтарды шығаруға арналған заманауи жабдықтармен жабдықтау;
    3)облыста түзілетін ТҚҚ-ның барлық көлемін сұрыптауға арналған қалдықтарды сұрыптау кешенінің біріктірілген алаңында салу;
    4)қайталама шикізатты қабылдау үшін жылжымалы және стационарлық пункттер желісін құру;
    5)қайта өңдеуге жатпайтын қалдықтарды орналастыру үшін заманауи жоғары технологиялық полигон құру.
    Бағдарламаның іс-шаралары Үшарал ауданында белгіленген 10 га жер телімінде күрделі учаскелер салуды көздейді, оның құрамына қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыруға арналған заманауи жоғары технологиялық полигонның бөлігі ретінде қалдықтарды сұрыптау станциясы кешені кіреді. Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптары. «Достық» кешенінің алаңын салу үшін (1,1 га) алаң бөлу жоспарлануда, онда қуаттылығы жылына 5 тонна механикаландырылған сұрыптау кешенінің алаңы мен қалдықтарды көму алаңы да орналасады.
    5. 1. 4.Облыстық ТҚҚ басқару жүйесінің құрамында Алакөл ауданы
    Объектілерді орналастыруды оңтайландырудың негізгі көрсеткіштері жүйелік объектілерді орналастырудың қабылданған тұжырымдамасын және елді мекендерді қалдықтарды орталықтандырылған жинаумен барынша қамтуды ескере отырып таңдалады. Ол үшін Жетісу өңірінде мынадай негізгі оңтайландыру шарттары белгіленген:
    1)түзілетін қалдықтарды барынша орталықтандырылған жинау;
    2)қалдықтарды жаңа немесе реконструкцияланған заманауи полигондарға орналастыру;
    3)қалдықтарды жинау, шығару, кәдеге жарату және кәдеге жарату бойынша шығындарды оңтайландыру.
    4)Қалдықтарды басқару жүйесінің объектілерін орналастыру кезінде келесі сандық және сапалық көрсеткіштер ескеріледі:
    5)барлық елді мекендердің халқы;
    6)қалдықтардың түзілу көлемдерін есептеу;
    7)жинау және жинақтау орындарынан қалдықтарды көму (көшіру) орындарына дейінгі қашықтық;
    8)жүйелік объектілерді орналастыру аймақтарын анықтаудың оңтайлы критерийлері.
    Жетісу өңірінің географиялық жағдайының ерекшелігі (еуропалық стандарттар бойынша облыстың үлкен аумағы, далалық және шөлейт жерлермен астасып жатқан таулы рельефі және тиісінше елді мекендердің айтарлықтай шашыраңқы орналасуы) құрылыс салу үшін аудандастыру принципін таңдауды алдын ала анықтады. қалдықтарды өңдеу объектілерінің схемасы (28-сурет).
    Бұл принцип қалдықтар ағынының көздерін және бағытын анықтауға ыңғайлы болу үшін облыс аумағын аумақтық аймақтарға бөлуді болжайды, оның шекарасын анықтаудың негізгі критерийі ТҚҚ жинау және тасымалдау тарифі болып табылады.
    Алакөл аймағының елді мекендері, Бағдарламаны әзірлеу кезінде қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару үшін қажетті инфрақұрылымның орналасуы жоғарыда аталған критерийлерді ескере отырып қарастырылды. Алакөл ауданы Жетісу облысының қалдықтарды басқару жүйесін құру және дамыту бойынша ұсынылған іс-шараларда (7-бөлім) көрініс тапқан оның дербес бөлімшесі ретінде Жетісу облысының ТҚҚ басқару жүйесіне енгізілген. Үшарал және Достық полигондарының (кешенді учаскелер) қызмет көрсету аймағына кіретін елді мекендердің тізбесі жоғарыдағы кестеде келтірілген (35-кесте,36-кесте, бетінде.77).
    Күрделі ТҚҚ учаскелерінің оңтайлы орналасуын анықтау
    Күрделі учаскелердің оңтайлы орналасуын анықтау үшін келесі факторлар ескерілді:
    ықтимал орналасқан жері ретінде аумақтық бірліктің әкімшілік орталығының мәртебесі;
    ықтимал біріктірілген учаске (КП) қызмет көрсететін елді мекендердегі халық саны мен қалдықтардың массасы;
    логистикалық желілердің болуы және қызмет көрсетілетін елді мекендердің басқару пунктіне дейінгі қашықтығы;
    командалық пункттердi орналастыру үшiн, әсiресе халық көп шоғырланған жерлерде бос жер учаскелерiнiң болуы;
    басқа факторлар.
    Осы критерийлерді талдау нәтижесінде аудандағы бақылау пункттерінің орналасуы және олардың оңтайлы саны белгіленді (28-сурет).

    Сурет 28- Жетісу өңірінде күрделі учаскелерді және оларға қызмет көрсететін аумақтарды орналастыру

    Алакөл ауданындағы қалдықтарды өңдеу объектілерінің аумақтық схемасы

    Жүргізілген аймақтарға бөлу негізінде аудандық аумақтық кешендер (кешендік учаскелердің қызмет көрсету аймақтары) анықталды. Аумақтық кешендерде қарастырылған барлық қалдықтарды өңдеу объектілері өңірдің 5 жылдық болжамды даму мерзімін ескере отырып қабылданды. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер 15 жыл талап етілетін стандартты қызмет ету мерзіміне есептелген параметрлерге пропорционалды түрде қабылданады. Алакөл ауданы аумағында облыстық (Үшарал қаласы) және жергілікті (Достық ауылы) аумақтық кешендер құрылуда. Үшарал кешені учаскесінің қызмет көрсету аймағына Алакөл ауданындағы 1000-нан астам тұрғыны бар 20 елді мекен кірді. Достық ауылының ауданында аумақтық кешен құрылуда, онда Бағдарламаны әзірлеу кезеңінде қалдықтарды жинауды, шығаруды және кәдеге жаратуды ұйымдастыру тек аттас ауылда ғана қарастырылған. Мұндай шешім елді мекеннің Алакөл өңіріндегі Үшарал кешені учаскесінен айтарлықтай алыс орналасуына байланысты қабылданған.

    Алакөл аудандық аумақтық кешенінде келесі қалдықтарды өңдеу объектілері орналасқан (39-кесте).

    Кесте 39- Алакөл («Үшарал») аудандық аумақтық кешенінің объектілерінің тізбесі

    Аты
    ҚҚҚ басқару құралдары
    Қолданыстағы нысандар
    Қолданыстағы қалдықтарды өңдеу нысандары туралы ақпарат жоқ.
    Қажетті әрекеттер:
    1. Сұрыптауды (15%) ескере отырып, болжамды қуаттылығы 508 980 м³ жаңа облыстық қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын салу - 432 633 м³.
    Полигонның стандартты пайдалану мерзімі - 15 жыл. Полигонның қажетті жер көлемі 6,1 гектарды құрайды.
    Бағдарламаны жүзеге асыру кезеңінде (5 жыл) полигонның қажетті жер көлемі 2,0 га құрайды.
    2. Бағдарламаны іске асыру шеңберінде біріктірілген учаскеде құрылыс жоспарлануда:
    - қуаттылығы жылына 30 мың тонна қоқыс сұрыптау станциясының құрылысы;
    - ауыр жүктер мен көлік қалдықтарын бөлшектеу алаңы.
    - Талдықорған коммуналдық кәсіпорнының біріктірілген учаскесінде қызмет көрсету үшін жылжымалы ұсақтау-елеу кешені қарастырылған құрылыс қалдықтарын жинақтау және өңдеу учаскесі.
    3. Үшарал қаласында қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдау үшін бір стационарлық және бір жылжымалы пункт орнату жоспарлануда.

    Сурет 29– Үшарал кешені учаскесінің ТҚҚ басқару жүйесінің нысандарының және қызмет көрсету аймағының схемасы

    «Достық» жергілікті аумақтық кешенінде келесі қалдықтарды өңдеу объектілері орналасқан (40-кесте).

    Кесте 40- Алакөл ауданындағы қалдықтарды өңдеу объектілерінің тізімі («Достық»)

    Аты
    ҚҚҚ басқару құралдары
    Қолданыстағы нысандар
    Аумағы 2,0 га (Достық ауылы) ТҚҚ полигоны.
    Қажетті әрекеттер:
    1. Жаңа қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны салынғаннан кейін қолданыстағы полигонды жабу және рекультивациялау («Достық» КП).
    2. Сұрыптауды есепке алғанда (5%) – 39 792 м³ болжамды қуаты 46 815 м³ қолданыстағы ТҚҚ полигонында жаңа қалдықтарды орналастыру алаңын салу.
    Полигонның стандартты пайдалану мерзімі - 15 жыл.
    Полигонның қажетті жер көлемі 0,56 гектарды құрайды.
    Бағдарламаны жүзеге асыру кезеңінде (5 жыл) полигонның қажетті жер көлемі 0,56 га құрайды.
    2. Бағдарламаны іске асыру шеңберінде біріктірілген учаскеде құрылыс жоспарлануда:
    - қуаттылығы жылына 5 мың тонна қоқыс сұрыптау станциясының құрылысы;
    - ауыр жүктер мен көлік қалдықтарын бөлшектеу алаңы.
    - Талдықорған коммуналдық кәсіпорнының біріктірілген учаскесінде қызмет көрсету үшін жылжымалы ұсақтау-елеу кешені қарастырылған құрылыс қалдықтарын жинақтау және өңдеу учаскесі.
    3. Ауылда «Достық» қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдау үшін бір стационарлық пункт салуды қарастырады.
    ТҚҚ басқару жүйесі объектілерінің және Үшарал кешені учаскесінің қызмет көрсету аймағының схемасы төмендегі суретте көрсетілген (30-сурет).

    Сурет 30- Алакөл жергілікті («Достық») аумақтық кешенінің ТҚҚ басқару жүйесінің объектілерінің схемасы.

    Материалдық-техникалық база және қаржылық шығындар көрсеткіштерінің есебі

    Кешенді учаскенің объектілері

    Тұрмыстық қатты қалдықтар полигондары

    Полигон құрылымдарының құны оның құрылысы мен пайдалануының нақты шарттарына, технологиялық қажеттіліктеріне және орналасуына (қолданыстағы электр және сумен жабдықтау желілеріне қатысты) және т.б. байланысты, сондықтан осы кезеңде шығындарды тек шамамен бағалауға болады.

    ҚТҚ полигондарын салуға арналған сметалық күрделі шығындар ұқсас объектілерді салуға кеткен шығындарға сәйкес айқындалады (Жамбыл облысы Жуалы ауданы Б. Момышұлы ауылында қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын салудың егжей-тегжейлі жобасы және а. Алматы облысы Ұйғыр ауданы Чунджа ауылында қатты тұрмыстық қалдықтарды сақтауға арналған полигон құрылысының техникалық-экономикалық негіздемесі).

    Алакөл ауданында қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын салуға қажетті сметалық шығындар төменде келтірілген (41-кесте).

    Кесте 41- 2029 жылға дейін қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысын қаржыландырудың жалпы қажеттілігі (қоса алғанда)

    Қалдықтарды орналастыру орнының атауы
    Қажетті қуат, мың м³
    Қажетті сақтау алаңы, га
    Құны, миллион теңге
    «Үшарал»
    164 122
    2.0
    609,30
    «Достық»
    15 095
    0,56
    55, 90
    Қалдықтарды сұрыптау станциялары
    Күрделі учаскелердің бір бөлігі ретінде қалдықтарды сұрыптау станциялары сұрыптау өнімділігіне байланысты әртүрлі конфигурациядағы қалдықтарды сұрыптау желілерімен жабдықталған. Қалдықтарды сұрыптау станцияларын салуға арналған сметалық күрделі шығындар экономикалық аймақтардағы ұқсас объектілердің шығындары туралы деректер негізінде айқындалады (Жамбыл облысы Жуалы ауданы Б.Момышұлы ауылында қатты тұрмыстық қалдықтарды көму полигонының құрылысының егжей-тегжейлі жобасы. облыс және Алматы облысы Ұйғыр ауданы Чунджа ауылында қатты тұрмыстық қалдықтарды сақтайтын полигон құрылысының техникалық-экономикалық негіздемесі) және құрал-жабдықтардың прейскуранттары.
    Үшарал кешені учаскесінің құрамындағы қуаттылығы жылына 30 мың тонна қоқыс сұрыптау станциясының ғимараттары мен құрылыстарын орнатуға жұмсалатын жалпы сметалық шығындар шамамен 232,0 млн теңгені құрайды. «Достық» КП-да қуаттылығы жылына 5 мың тонна қоқыс сұрыптау стансасын салуға кететін шығындар 80,0 млн теңгені құрайды.
    Қайта өңдеу және қауіпті тұрмыстық қалдықтарды жинау пункттері
    Қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдаудың бір стационарлық пунктін құруға арналған сметалық шығындар шамамен 4 200 мың теңгені құрайды және модульдік ғимараттың, оны жайластырудың және қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтардың әртүрлі түрлеріне арналған мамандандырылған контейнерлердің шығындарын қамтиды.
    Қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды жинаудың бір жылжымалы пунктін құруға арналған сметалық шығындар шамамен 12 450 мың теңгені құрайды және оған көлік пен оның жабдықтарының құны кіреді. Бұл жылжымалы пункттер шағын қалалардағы қайта өңделетін материалдар мен қауіпті тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған.
    Алакөл ауданында қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдау үшін 2 стационарлық пункт пен 1 ​​жылжымалы пункт ұйымдастыру қажет.
    Құрылыс және сусымалы қалдықтарды және көлік қалдықтарын өңдеуге арналған қондырғылар
    Құрылыс қалдықтарының негізгі көлемі, әсіресе ірі құрылыс қалдықтары, әдетте, ірі елді мекендерде түзіледі. Сонымен қатар, әрбір ірі елді мекенде стационарлық кешендерді орналастыру құрылыс қалдықтарының ретсіз түзілуіне және жабдықтың бос тұрып қалу ықтималдығына байланысты тиімсіз. Сонымен бірге жылжымалы ұсақтау және сүзгілеу кешендерін қолдану көптеген мәселелерді шешеді. Осы Бағдарламаны жүзеге асыру үшін құрылыс қалдықтарын жинақтау және өңдеу бойынша аумақтарға қызмет көрсету үшін Талдықорған кешенінің алаңында орналасқан жылжымалы ұсақтау және іріктеу кешені қарастырылған.
    Қалдықтарды жинау
    ТҚҚ-ның қалыптасу көздерінде жиналуын қамтамасыз ету Бағдарламасын әзірлеу кезінде ТҚҚ жинау жүйесін контейнерлермен жабдықтау нұсқалары қарастырылды, қазақстандық өндірушілердің кез келген сыйымдылығы бар машиналарға жарамды әр түрлі көлемдегі типтік жобалары ұсынылды.
    Алдыңғы және артқы жағындағы қоқыс шығаратын көліктердің тиеу құрылғылары арқылы босатылатын, сыйымдылығы 1,1 м3 заманауи контейнерлерді сатып алу жоспарлануда. Контейнерлер жоғары сапалы болаттан жасалған және ыстық мырышпен қаптауды қолдана отырып, орташа қалыңдығы 80 мкм болатын коррозияға қарсы қорғаныс жабынымен жабылған. Контейнердің төрт тұтқасы, төрт өздігінен жүретін дөңгелектері бар, олардың біреуінде тежегіш бар. Сондай-ақ ылғалды кетіруге арналған дренаждық құрылғы бар. Тапсырыс берушінің өтініші бойынша контейнер қабырғаларын қосымша нығайту немесе тігістерді тығыздау мүмкін. Контейнердің корпусын RAL түс кестесінде кез келген түске бояуға болады, сонымен қатар қоқыс жинайтын компанияның логотипін және сериялық нөмірін қолдануға болады;
    Мырышпен қапталған болат нұсқасы ауданның табиғи-климаттық жағдайлары - жауын-шашынның айтарлықтай мөлшері бар күрт континенттік климат, тәуліктік температураның кенеттен өзгеруі және жел жағдайлары негізінде қабылданды. Сонымен қатар, контейнерлер жақсы эстетикалық көрініс пен ұтқырлыққа ие.
    Барлық контейнерлер басқару сенсорларымен (ONLINE) жабдықталған, олар орналасу деректерін, сәйкестендіру деректерін, контейнердің толтырылуын жібереді және контейнерді босату туралы ақпаратты көрсетеді. Сонымен қатар, әрбір контейнерге көлік келген кезде ғана ақпаратты жіберетін сенсорларды (OFFLINE) орнатуға болады. Танкті басқару деректеріне мыналар кіреді: танк координаттары, мекен-жайы, шағын аудан, қала, географиялық қоршау атауы, танк нөмірі, танктің меншік құқығы туралы ақпарат.
    Қызмет көрсету аймақтарының айтарлықтай бөлшектенуін, аулалардағы тар және апатқа бейім жол төсемдерін, техникалық қызмет көрсетудің қарапайымдылығын және қызмет ету мерзімін ұзарту мүмкіндігін ескере отырып, әзірлеуші ​​​​көлемі 1,1 м3 контейнерлерді пайдалану нұсқасын ұсынады. Бөлек жинауды енгізудің кезең-кезеңімен жүргізілетін үдерісін, сондай-ақ ТҚҚ өңдеудің халықаралық тәжірибесін ескере отырып, контейнерлер санын 10-15%-ға арттыру қажет. Қалалар мен ірі елді мекендер үшін контейнерлер саны 5%-ға ұлғайтылды. Облыстағы елді мекендер үшін көлемі 1,1 м3 болатын 430 контейнер сатып алу қажет.
    Сонымен қатар, уақытша қалдықтарды жинақтау орындарында болашақта көлемі 8 м3, бункерлік типті контейнерлерді пайдалануды болжауға болады.
    ТҚҚ жалпы көлеміне тұрғындар мен заңды тұлғалардан жиналған қалдықтардың көлемі кіреді. Төмендегі кестеде (42-кесте) облыстағы және 1000 тұрғыны бар елді мекендер жағдайында ТҚҚ жинау жүйесін контейнерлермен жабдықтаудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері ұсынылған (43-кесте).
    Кесте 42– ТҚҚ жинау жүйесін контейнерлермен жабдықтаудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    ӨБ
    Бірліктің құны, теңге
    Саны
    Жалпы құны, мың теңге
    Контейнер 1,1 м3 қалыңдығы 2 мм мырышталған ST3 парақтан жасалған
    дана
    113 000
    430
    48590
    Контейнерлерді бақылау сенсоры (ОНЛАЙН)
    дана
    35 000
    430
    15050
    Барлығы
    63 578
    Ескерту: * - Қазақстандық өндірушінің жабдықтары қабылданды.
    Кесте 43- Контейнерлердің қажетті саны
    Жоқ.
    Елді мекен
    Контейнерлердің саны
    Жалпы құны, мың теңге
    1
    Үшарал
    147
    21729
    2
    Ақжар
    10
    1549
    3
    Ақтүбек
    9
    1352
    4
    Бұлақты
    27
    3990
    5
    Бескөл
    33
    4850
    6
    Екпенді
    10
    1498
    7
    Еңбекші
    10
    1456
    8
    Қазақстан
    16
    2379
    9
    Қарабұлақ
    8
    1178
    10
    Жайпақ
    12
    1815
    11
    Жыланды
    10
    1422
    12
    Көлбай
    11
    1573
    13
    Қабанбай
    45
    6644
    14
    Жұмахан Балапанов
    10
    1550
    15
    Лепсі
    9
    1283
    16
    Теректі
    16
    2346
    17
    Тоқжайлау
    17
    2454
    18
    Үшбұлақ
    8
    1130
    19
    Көктума
    15
    2187
    20
    Қызылқайың
    8
    1195
    Барлығы:
    430
    63 578
    Елді мекендердегі жергілікті атқарушы органдар (шаруашылықтардың, ұйымдардың, мәдениет мекемелерінің, демалыс орындарының және т.б. аумақтарында) тұрғын үйлер мен қоғамдық орындардан санитарлық алшақтықты қамтамасыз ете отырып, ғимараттардың, көппәтерлі үйлердің және жеке тұрғын үйлердің маңында учаскелер салуды (қайта жаңартуды) ұйымдастырады. ғимараттар, балалар мекемелері, спорт алаңдары мен тұрғындар үшін демалыс аймақтары және мамандандырылған көлікке ыңғайлы асфальт қолжетімділігі. Учаскенің негізі қатты, асфальтталған немесе бетонды, температураның өзгеруіне төзімді болуы керек, жабынның қалыңдығы кемінде 100 мм алаңға еркін қол жеткізуге қарай еңіспен.
    ТҚҚ бөлек жинауды қамтамасыз ету үшін бастапқы кезеңде пайдаланылатын қалдықтардың құрамдас бөліктерін бөлу тиімділігін арттыру ұсынылады.
    ҚҚҚ жалпы көлемінің 30%-ын құрайтын «дымқыл» қалдықтарды (негізінен тамақ қалдықтары) жинауға арналған контейнерлер.
    ҚҚҚ жалпы көлемінің 70%-ын құрайтын «құрғақ қалдықтарды» жинауға арналған контейнерлер.
    Халықтың қауіпті тұрмыстық қалдықтары қауіпті тұрмыстық қалдықтарды стационарлық немесе жылжымалы қабылдау пункттерімен (шалғай елді мекендерде) қабылданады.
    Контейнерлерді орналастыру алаңдарының орны мен саны, олардың дизайны мен жабдықталуы бағдарламаның келесі кезеңдерінде анықталады. Облыстағы елді мекендер аумағындағы контейнерлік алаңшалардың схемасы санитарлық нормалар мен қала құрылысы нормаларына сәйкес әзірленуі тиіс. Сондай-ақ контейнерлік алаңдардың электрондық төлқұжатын әзірлеу және автоматтандырылған тізілімді жүргізу жүйесін енгізу қажет.
    Облыстағы елді мекендер үшін сыйымдылығы 4 және 6 контейнерлік контейнер алаңдарының түрі қабылданды (контейнер алаңдарының схемасын әзірлеу кезінде әрбір контейнер алаңының өлшемдері мен сыйымдылығы анықталып, негізделуі керек) (44-кесте). Контейнер алаңдарының макетін әзірлеу кезінде қолданыстағылардың алдын ала түгендеуімен құрылымдардың қажетті саны есептелуі керек.
    Жобалаудың кейінгі кезеңдерінде қалдықтардың желмен таралуын және аумақтың ретсіз көрінісін болдырмайтын, жақсырақ жабық типтегі контейнер алаңдарының типтік жобаларын жасауды қамтамасыз ету қажет.
    Кесте 44– Контейнер алаңдарын салудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    Өлшем бірлік
    Бірліктің құны, теңге
    Саны
    Жалпы құны, мың теңге
    4 контейнерді орналастыруға арналған контейнерлік платформалар
    дана
    287 000
    72
    20664
    6 контейнерді орналастыруға арналған контейнерлік платформалар
    дана
    362 200
    52
    18824
    Барлығы
    39 488
    Ескерту: * - Қазақстандық өндірушінің жабдықтары қабылданды.
    Қалдықтарды тасымалдау
    Артқы тиейтін қоқыс таситын көліктер жинау көлігі ретінде ұсынылады, өйткені олар қоқыс жинайтын контейнерлерге қызмет көрсетуге мүмкіндік береді және бүйірден тиейтін қоқыс таситын көліктерге қарағанда айқын артықшылықтарға ие.
    Қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға және шығаруға арналған машиналарға арналған арнайы жабдық әдетте әртүрлі жүк көтергіштігі бар көлік шассиіне орнатылады, сондықтан қоқыс машиналарын олардың жүк көтергіштігіне, тасымалдау жүйесіне және тиеу принципіне негіздеген жөн. дене. Қоқыс таситын көліктерге кейбір озық техникалық шешімдер енгізілді: қоректендіру тақтасын жылжыту үшін роликтердің орнына фторопластикалық сырғытпалар қолданылады; эжектор тақтасы тек бір орталық бағыттаушы арқалық бойымен қозғалады, бұл пластинаның кептелу мүмкіндігін болдырмайды және оған техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетеді; престеу гидравликалық цилиндрлердің поршеньдік қуысымен қамтамасыз етіледі, бұл престеу күшін 27 тоннадан 35 тоннаға дейін арттырады; гидравликалық цилиндр штангалары қатты қалдықтармен жанасу аймағынан шығарылады. Көліктің гидравликалық жүйесі де жетілдірілді.
    Қоқыс таситын көліктерді: сапарларды, тұрақтарды, тоқтауларды, тоқтап тұруды, жүгірістерді, қозғалтқыш сағаттарын, сапарлар санын, рұқсат етілген және тыйым салынған полигондарға баруды, көлік салмағын онлайн бақылауға мүмкіндік беретін заманауи көлік құралдарын бақылау жүйесін енгізу ұсынылады. Сонымен қатар, жүйе жанармай құюды, отын шығынын, отынның төгілуін және техникалық қызмет көрсетуді бақылауға мүмкіндік береді.
    Аудандар бойынша деректердің толық болмауы жалпы облыс бойынша ҚҚҚ жою жүйесін бағалауды қиындатады. ТҚҚ морфологиялық құрамы туралы ақпарат алу үшін орташа алынған статистикалық мәліметтер пайдаланылды. Ауданда түзілетін қалдықтардың құрамын дәлірек сипаттайтын көрсеткіштерді алу үшін қатты тұрмыстық қалдықтардың морфологиялық құрамын анықтау әдістемесі бойынша ТҚҚ қалдықтарының құрамын талдау қажет.
    Жалпы облыс бойынша есептеулер үшін «КОММАШ» зауытында (Ресей) шығарылған, техникалық сипаттамалары қалдықтарды 6 есе нығыздауға мүмкіндік беретін шанақ көлемі 18,5 м3 КО 427 сериялы қоқыс таситын көліктер пайдаланылды. Бағдарламаны әзірлеу кезінде қалдықтарды басқарудың қолданыстағы өңірлік бағдарламалары аясында шығаруды жүзеге асыратын ресейлік және беларусь компанияларының тәжірибесі зерттелді. Негізінен ауылдық жерлерде пайда болатын қоқыс шығаратын көліктің бұл түрімен қалдықтарды нығыздау іс жүзінде 2-3 есеге жетеді.
    Аудан бойынша ТҚҚ шығаруды ұйымдастыру үшін ТҚҚ шығару көлемдерін және олардың қозғалысын есепке алатын және бақылауға арналған құрал-жабдықтармен жабдықталған 17 қоқыс шығаратын көлік қажет. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер төмендегі кестеде берілген (45-кесте).
    Кесте 45– Тасымалдау жүйесін қоқыс таситын машиналармен және бақылау құралдарымен жабдықтаудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    Өлшем бірлік
    Бірліктің құны, теңге
    Саны
    Жалпы құны, мың теңге
    Қоқыс тасушы КО 427-73 МАЗ автокөлігінің негізінде, артқы тиеумен, шанақ көлемі 18,5 м3
    дана
    45 900 000,00
    17
    780300
    Көлікті басқару сенсоры
    дана
    60 000,00
    17
    1020
    Жанармай деңгейінің сенсоры
    дана
    70 000,00
    17
    1190
    Көлік сенсорын басқару блогы
    дана
    35 000,00
    1
    780300
    Барлығы
    782 545
    ЕСКЕРТУ: * - Қазақстандық өндірушінің болмауына байланысты жабдықтың құны коммерциялық ұсыныстарға сәйкес ресейлік өндірушіден қабылданды.
    Қалдықтарды сұрыптау және кәдеге жарату кешені
    Қазіргі уақытта облыстардың көпшілігінде сұрыптау кешендерінің болмауы, облыста бар сұрыптау желілерінің қуаттылығы мен технологиялық жарақтану дәрежесі осы Бағдарламада (4-бөлім) белгіленген нысаналы индикаторларға қол жеткізуге мүмкіндік бермейді.
    Техникалық-экономикалық көрсеткіштерді талдау негізінде қазіргі заманғы қалдықтарды сұрыптау орнында орналасқан қалдықтарды сұрыптау объектілерінде түзілетін қалдықтарды сұрыптауға бағытталған даму сызбасы (Жетісу өңіріндегі қалдықтармен жұмыс істеу секторын дамытудың осы кезеңінде ең қолайлысы) таңдалды. күрделі және заманауи полигонда «құйрықтарды» көму.
    Әзірлеуші ​​технологиялық жабдықтардың әртүрлі комбинацияларын, салынып жатқан құрылымдардың техникалық көрсеткіштерін және қалдықтардың қозғалысының ұйымдық моделін қамтитын кешен құрылысының нұсқаларын ұсынады.
    Қоқыс сұрыптау механикаландырылған станса кешенін, қоқыс таситын көліктерге арналған гараждарды (пайдалану қажет болған жағдайда), қайталама материалдық ресурстар қоймасын салу нұсқасы қарастырылды. Кешен өндіріс технологиясының талаптарына, өнеркәсіптік қауіпсіздікке, персонал үшін жағдайларды қамтамасыз етуге, өндірістік қызмет көрсету қажеттілігіне және т.б. талаптарға жауап беретін барлық негізгі құрылымдармен және қондырғылармен жабдықталған.
    Қалдықтарды сұрыптау станциясының қуаттылығы мен жабдықталуы минималды және қатты тұрмыстық қалдықтардың жалпы көлемінен қайталама шикізатты таңдаудың 10% -нан аспауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының барлық стандарттары мен талаптарына сәйкес келетін сұрыпталмаған қалдықтарды орналастыруға арналған кешенді полигон салу жоспарлануда. Полигонды есептеу кезінде қайталама шикізатты жинаудың болжамды көлемі ескерілді.
    Екінші нұсқа үшін алдыңғы нұсқадағыдай сұрыптау станциясы мен полигон кешеніне арналған құрылымдар құрылысының жоспарлы тізбесі қабылданады. Айырмашылық сұрыптау жабдығының конфигурациясының және сыйымдылығының артуы болып табылады. Бұл СМР іріктеу көлемін 25%-ға дейін арттыруды және ТҚҚ шығару көлемінің пайыздық үлесін азайтуды қамтамасыз етеді. Опция ықтимал қолайсыз табиғи жағдайлармен (жер асты суларының төмен деңгейі, оқшаулағыш қабат үшін топырақты өңдеу және импорттау қажеттілігі) байланысты полигонды салудың жоғары күрделі шығындарын айтарлықтай төмендетеді.
    Сұрыптау процесінің технология нұсқасын таңдау 5.1.5 бөлімінде анықталған. Бағдарламаны іске асырудың бірінші кезеңінде Алакөл ауданына «Үшарал кешені учаскесіндегі» қоқыс сұрыптау кешеніне жартылай автоматтар, ал «Достық» коммуналдық кәсіпорны үшін механикаландырылған жабдық берілді. Полигон картасын және қалдықтарды сұрыптау станциясының сыйымдылығын есептеу үшін осы Бағдарламаның қолданылу мерзіміне (2029 жылды қоса алғанда) бастапқы деректер алынды.
    Кесте 46– Қалдықтарды сұрыптау станциясы мен қалдықтарды көму алаңына арналған қондырғылар кешені
    Аты
    Өлшем бірлігі
    Индекс
    «Үшарал» (Алакөл ауданы)
    Полигон аймағы
    га
    2.0
    Қуаттылығы жылына 30 мың тонна қоқыс сұрыптау кешені
    га
    1.5
    «Достық» (Алакөл ауданы)
    Полигон аймағы
    га
    2.0
    Қуаттылығы жылына 5 мың тонна қоқыс сұрыптау кешені
    га
    1.5
    Төмендегі кестеде (47-кесте) қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу кешендерін салудың техникалық-экономикалық көрсеткіштерін қамтамасыз етеді.
    Кесте 47– Кешенді учаске объектілерін салудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    Көрсеткіш
    Бағасы,
    мың теңге
    «Үшарал» (Алакөл ауданы)
    Полигон құрылысы
    2,0 га
    199770
    АЖ учаскелерінің құрылымдарын салу
    30 мың тонна/жыл
    232000
    Жартылай автоматты АЖ жабдығы
    30 мың тонна/жыл
    252398
    Барлығы
    684 168
    «Достық» (Алакөл ауданы)
    Полигон құрылысы
    1,0 га
    55900
    АЖ учаскелерінің құрылымдарын салу
    5 мың тонна/жыл
    80 000
    Жартылай автоматты АЖ жабдығы
    5 мың тонна/жыл
    97400
    Барлығы
    233 300
    ЕСКЕРТПЕ: * - Құрылыс құны мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысын алған ұқсас жобалар негізінде қабылданды, жабдық құны коммерциялық ұсыныстарға сәйкес қабылданды.
    Жетісу өңірінде қалдықтарды басқару жүйесін дамытудың перспективалық жоспарында ұсынылып отырған үлгіні жергілікті схемалармен (тиісті негіздемемен) толықтыруға болатыны атап өтілген:
    - қайталама шикізатты өңдеу;
    - отын (сұйық/қатты) және жылу және электр энергиясын өндіруге бағытталған энергияны пайдалану жолындағы даму (энергетикалық әлеуеті бар, бірақ екінші реттік шикізат болып табылмайтын кейбір фракциялар үшін);
    - биологиялық ыдырайтын қалдықтарды кәдеге жаратуды қысқартуды ынталандыру, оның ішінде оларды қайта өңдеу, оның ішінде тыңайтқыштарды, биогазды және (немесе) энергияны өндіруді қоса алғанда, компосттау және қайта өңдеу жолымен жүзеге асыру.
    Қайта өңдеуге болатын материалдар мен қауіпті тұрмыстық қалдықтарды стационарлық және жылжымалы жинау пункттерін құруға кеткен шығындар
    Төмендегі кестеде (48-кесте) Алакөл өңірінде қалдықтарды басқару жүйесін қайталама шикізат пен қауіпті тұрмыстық қалдықтарды жинаудың жылжымалы пункттерімен қамтамасыз етудің техникалық-экономикалық көрсеткіштері берілген. Аталған бағдарламаны жүзеге асыру аясында Үшарал қаласы мен Достық ауылында ауданда стационарлық пункттер құрылысы қарастырылған.
    Кесте 48– Қайталама шикізат пен қауіпті тұрмыстық қалдықтарды қабылдау пункттерін салу мен алудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    Өлшем бірлік
    Бірліктің құны, мың теңге
    Саны
    Жалпы құны,
    мың теңге
    Қайта өңдеуге болатын материалдар мен қауіпті қалдықтарды жинаудың стационарлық пункті
    бірлік
    4 800
    2
    9 600
    Қайта өңдеуге болатын материалдар мен қауіпті қалдықтарды жинайтын жылжымалы пункт
    бірлік
    12 450
    1
    12 450
    Жабық полигондарды рекультивациялауға кеткен шығындар
    Полигонды рекультивациялауға арналған болжамды шығындар бастапқы деректердің бөлігі ретінде тапсырыс беруші ұсынған алдын ала көрсеткіштерге негізделеді. Құрылыс көлемдері мен сметалық шығындар бойынша түпкілікті жобалық шешімдер жобалаудың келесі кезеңдерінде (ежей-тегжейлі жобалау) қабылдануы тиіс.
    Аналог ретінде рекультивация жобасының шешімдері қабылданды, Ресей, Мәскеу облысы Балашиха қаласында полигон қалдықтарын сақтау карталарын салу шығындары. Ұсынылған бастапқы деректерде қолданыстағы полигондарды рекультивациялау шығындарын дұрыс анықтауға арналған көрсеткіштердің көпшілігі жоқ. Есептеулер үшін полигон алаңының 1 га шығындарының көрсеткіші алынды, бұл ретте облыс бойынша полигондар бойынша орташа толтыру коэффициенті – 75%.
    Кесте 49– Полигонды рекультивациялаудың техникалық-экономикалық көрсеткіштері
    Аты
    Бірлік
    Көрсеткіш
    Достық ауылы (Алакөл ауданы)
    Учаскенің жалпы жер көлемі,
    соның ішінде:
    га
    2.0
    Қалпына келтірілген жердің жалпы ауданы
    га
    1.5
    Жұмыстың жалпы сметалық құны
    мың теңге
    55 050
    5. 1. 5.Материалдық-техникалық базаны қалыптастыру бойынша негізгі іс-шаралар
    Жетісу облысы Алакөл ауданының Қалдықтарды басқару бағдарламасының материалдық-техникалық базасын және қаржылық көрсеткіштерін қалыптастыру бойынша негізгі іс-шаралар төмендегі кестеде көрсетілген (50-кесте).
    Кесте 50- Жетісу облысы Алакөл ауданының қалдықтарды басқару бағдарламасының материалдық-техникалық базасын және қаржылық көрсеткіштерін қалыптастыру жөніндегі негізгі іс-шаралар
    Оқиға атауы
    Қаржыландыру көзі
    Қаржылық қамтамасыз ету параметрлері, мың теңге
    Барлығы
    2024
    2025
    2026
    2027
    2028
    2029
    Бөлім. Ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар
    Контейнер алаңдарын, ірі көлемдегі қалдықтарды жинау алаңдарын және қайталама шикізатты жинау пункттерін орналастыру схемаларын әзірлеу
    Республикалық бюджет
    6000
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    6 000,0
    -
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының нормативтерін есептеу/түзету
    Республикалық бюджет
    2000
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    1000,0
    -
    -
    -
    1000,0
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және орналастыру бойынша халыққа тарифтерді есептеу/түзету
    Республикалық бюджет
    2000
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    1000,0
    -
    -
    -
    -
    1000,0
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Бөлім бойынша жалпы
    10 000
    8 000
    -
    -
    -
    -
    2000
    Бөлім. Қалдықтарды басқарудың өндірістік-технологиялық базасын қалыптастыру
    Контейнер паркін ауыстыру. Қалдықтарды бөлек жинауды ұйымдастыру
    Республикалық бюджет
    63 640
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    14800.0
    14800.0
    14800.0
    19240.0
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Контейнер алаңдарын салу
    Республикалық бюджет
    39 488
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    9872.0
    9872.0
    9872.0
    9872.0
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Қалдықтарды жинау машиналарын ауыстыру
    Республикалық бюджет
    782 545
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    230185.0
    230150.0
    230150.0
    92060.0
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Қайталама шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдаудың стационарлық пункттерін орнату
    Республикалық бюджет
    9 600
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    4 800,0
    4 800,0
    -
    -
    Қайта өңделетін материалдар мен қауіпті қалдықтарды жинаудың жылжымалы пункттерін ұйымдастыру
    Республикалық бюджет
    12 450
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    12 450,0
    -
    Үшарал коммуналдық кәсіпорнында ТҚҚ көму полигонының құрылысы
    Республикалық бюджет
    199 770
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    199 770,0
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    «Достық» коммуналдық кәсіпорнында ТҚҚ көмуге арналған полигон құрылысы
    Республикалық бюджет
    55 900
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    27 950,0
    27 950,0
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    «Үшарал» КП қалдықтарды сұрыптау кешенінің жабдықтарын қоса алғанда, кешенді қоқыс сұрыптау учаскесі үшін құрылыстарды салу
    Республикалық бюджет
    484 398
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    329 731,0
    154 667,0
    -
    -
    -
    «Достық» КП қалдықтарды сұрыптау кешеніне арналған жабдықтарды қоса алғанда, кешенді қоқыс сұрыптау алаңы үшін құрылыстарды салу
    Республикалық бюджет
    177 400
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    -
    -
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    97 400,0
    50 000,0
    30 000,0
    -
    -
    Полигонды рекультивациялау (рұқсат етілген полигон) Достық с/о
    Республикалық бюджет
    55 050
    -
    -
    -
    -
    -
    Жергілікті бюджет
    -
    -
    -
    55 050,0
    -
    -
    Басқа көздер
    -
    -
    -
    -
    -,
    -
    Бөлім бойынша жалпы
    1880241
    24 672
    909 708
    492 239
    294 062
    159 560
    -
    Оқиғалар бойынша жалпы
    1890241
    32 672
    909 708
    492 239
    294 062
    159 560
    2000
    Ескерту: объектілерді салу құны мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысын алған ұқсас жобаларға негізделген.
    Институционалдық бөлім
    Қалдықтарды басқарудың аймақтық жүйесінің ұйымдық моделі
    Бұл бөлімде Жетісу облысы бойынша тұтыну қалдықтарын басқарудың өңірлік жүйесін (бұдан әрі – Өңірлік жүйе) әзірлеу ведомстволық бағыныстағы аумақта қалдықтарды экологиялық қауіпсіз басқаруды қамтамасыз етудің стратегиялық мақсатын және оған қол жеткізу құралдарын анықтайды. . Алакөл ауданындағы тұрмыстық қалдықтарды басқару жүйесі Жетісу өңірінің аудандық коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады.
    Өңірлік жүйені енгізудің негізгі бағыттары:
    1)елді мекендердің аумақтық орналасуын және көліктік байланыстардың, оның ішінде шағын елді мекендер үшін қалдықтарды өңдеу объектілерін орналастырудың өңірлік қағидатын ескере отырып, қолжетімді үздік технологияларды пайдалана отырып, қалдықтарды басқару технологияларын әзірлеу;
    2)қалдықтарды экологиялық қауіпсіз басқаруды қамтамасыз етудің экономикалық және қаржылық тетіктерін;
    3)қалдықтарды экологиялық таза басқаруды ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету;
    4)экологиялық білім беру және қалдықтарды басқару саласында білім беру.
    Ауданның қалдықтарды басқару жүйесіндегі қиындықтар және даму сценарийлері
    Қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін құруға қойылатын талаптар келесі міндеттерді анықтайды:
    1)ауданда коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін құру;
    коммуналдық қалдықтарды басқару саласында инфрақұрылым құру;
    рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын жою
    Неліктен бұл ауданда ұсынылғанЖетісу облысының Өңірлік қалдықтарды басқару жүйесінің бірлігі ретінде аудандық қалдықтарды басқару моделін құру.
    Айта кету керек, Алакөл өңірі үшін қалдықтарды басқару және оны бағалаудың түпкілікті нәтижесі облыстың елді мекендері Жетісу өңірі үшін ұсынылған ҚҚҚ басқарудың өңірлік жүйесінің бөлігі болған жағдайда тиімдірек болады.
    Осы Бағдарламада көзделген іс-шараларды іске асыру, сондай-ақ Жетісу өңірінде КҚҚ басқарудың Өңірлік жүйесін құру облыс әкімдігі қабылдаған институционалдық және ұйымдастырушылық үлгілердің түрлеріне байланысты.
    Келесі сценарийлер мүмкін:
    1)инерциялық– қалдықтарды басқарудың қолданыстағы тәртібін сақтау.
    Аудандағы қолданыстағы санитарлық тазалау схемасы өткен ғасырдың аяғында жасалып, халыққа тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау, шығару және кәдеге жарату бойынша қызметтердің толық кешенін көрсетуге мүмкіндік бермейді. ТҚҚ жинау мен шығаруды тұрғындар өз бетінше жүзеге асырады. Облыстың көптеген ауылдық елді мекендерінде аумақтарды жоспарлы және жүйелі түрде тазарту жүйесі жұмыс істемейді, қалдықтар рұқсат етілмеген полигондарда өртеледі немесе көміледі; Инерциялық нұсқада тұрмыстық қатты қалдықтарды орналастырудың қолданыстағы қондырғылары белгіленген нормативтік талаптарға кезең-кезеңімен сәйкестендіріледі деп болжанады. Инерциялық опция SMR таңдауын және оларды өңдеуді есепке алмайды.
    Инерциялық нұсқада аудандық қалдықтарды басқару жүйесі келесі көрсеткіштермен сипатталады:
    белгіленген талаптарға сай келмейтін полигондар санының артуы;
    орталықтандырылған шығарудың, түзілген ТҚҚ көлемін есепке алудың және олардың қозғалысын бақылаудың болмауы;
    қалдықтарды басқару саласына инвестиция тартудың мүмкін еместігі;
    аумақтың, оның ішінде табиғи аумақтардың, рекреациялық және туристік аймақтардың экологиялық жағдайының одан әрі нашарлауы.
    2)Жаңашыл (ұсынылады) – «қалдықтармен жұмыс істеу» тұжырымдамасымен сипатталатын қалдықтарды басқарудың заманауи деңгейін қамтамасыз етеді.
    Қалдықтарды және СМР басқару және өңдеу жүйесін дамытудың бұл нұсқасының негізі бірнеше әкімшілік-аумақтық құрылымдарды бір аймаққа бекіту қағидаты бойынша (техникалық және экономикалық тиімділікке сәйкес) облыс аумағын аймақтарға бөлу болып табылады. өңірде бірыңғай Аумақтық операторды/үйлестіруші агентті құру. Әрбір әкімшілік аудан облыстың облыстық коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесінің бірлігі болып табылады. Аумақтық оператордың/үйлестіруші агенттің функциялары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оның қызмет түрлерін кеңейтетін/толықтыра отырып, жұмыс істеп тұрған мемлекеттік кәсіпорынға жүктелуі мүмкін.
    Әрбір аймақ келесі объектілерді қамтуы мүмкін (олардың орындылығының тиісті негіздемесі бар):
    ҚТҚ сұрыптау аймағы;
    ТҚҚ органикалық бөлігін компосттау алаңы;
    ҚҚҚ қалдықтарын көму алаңы;
    халықтан қауіпті қалдықтарды (пайдаланылған энергия үнемдейтін және люминесцентті сынапты шамдар, ескі батареялар және химиялық қуат көздері, құрамында майы бар қалдықтар, пайдаланылған электронды тұрмыстық техника, тұрмыстық химия қалдықтары, көлік құралдарын жөндеу және техникалық қызмет көрсету қалдықтары) жинау алаңы; шағын және орта кәсіпорындар мен ұйымдар;
    халықтан, шағын және орта кәсіпорындар мен ұйымдардан СМР (экоресурс пункттері) үшін стационарлық және жылжымалы қабылдау пункттері.
    Мұндай кешен «Біріктірілген алаң» мәртебесіне ие болуы мүмкін және ағындардың қозғалысы үшін логистиканы және (егер мүмкін болса және экономикалық тиімді) SMR өңдеуін қамтамасыз етуі мүмкін.
    Сонымен қатар, ауданда Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін ТҚҚ орталықтандырылған жинау және шығару жүйесін құру қажет.
    Бағдарламаны іске асыру кезеңінде (2029 ж.) біз оның құрамында ұсынылған шараларды Қазақстан Республикасының аумағында экономиканың «Қалдықтарды басқару» толыққанды секторын құрудың одан әрі процесіне ауыртпалықсыз енгізуді ұсынамыз. Оның аумақтық бірлігі ретінде Жетісу облысы және Алакөл өңірі.
    ТҚҚ басқару жөніндегі уәкілетті ұйым (міндетті емес)
    Жетісу өңірінде КҚҚ басқарудың Өңірлік жүйесін құру өкілеттігі мемлекеттік кәсіпорынға (мысалы, ЖШС нысанында) берілуі мүмкін, оның ішінде. барға, оған ҚҚҚ басқаруға қосымша функциялар беріп, оның ішінде Тұтыну қалдықтарын басқару орталығын құру.
    Мұндай уәкілетті ұйымды құру қажет, өйткені осы уақытқа дейін тұтыну қалдықтарын басқаруға кешенді және жүйелі көзқарас мәселесі соншалықты жедел көтерілген жоқ, соның ішінде. Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті талаптарының болмауына байланысты. Қазіргі уақытта 2021 жылы Қазақстан Республикасының жаңа Экологиялық кодексінің енгізілуіне байланысты заңнамалық талаптар қатаңдатылып, оларды іске асыру жаңа тәсілдер мен шешімдерді талап етеді. Бұл ретте тұтыну қалдықтарын өңдеуге арналған инфрақұрылым объектілерін салу, қажетті техника мен жабдықтарды алу, контейнерлік алаңдарды жайластыру және т.б. үшін қомақты біржолғы қаржы ресурстары қажет, бұл қалдықтарды тартуға кедергі келтіреді. бюджеттен тыс (жеке) инвестициялар. Облыс аумағын аймақтарға бөлу және Бағдарламада көзделген шаралар инвестициялық тартымдылықты арттыруға бағытталған, соның ішінде. қажетті инфрақұрылым объектілерін құру және ТҚҚ басқарудың Аймақтық жүйесін (бұдан әрі – Жүйе) құру.
    Жетісу өңіріндегі ТҚҚ басқарудың аймақтық жүйесінің құрылымынаенгізу керекАлакөл ауданының елді мекендері. Бағдарламаны әзірлеу кезеңіне (2029 жылға дейін) бірінші кезең ретінде облыстағы барлық елді мекендердің 31,3%-ын және 87,8%-ын құрайтын 1000-нан астам тұрғыны бар елді мекендерді Жүйеге енгізу ұсынылады. оларда тұратын тұрғындардың саны. Аудан бойынша бұл көрсеткіштер: аудандағы барлық елді мекендердің 31,3% және оларда тұратын тұрғындардың 87,8%.
    Коммерциялық құрылымдар мен ТҚҚ басқару жөніндегі уәкілетті ұйым (аумақтық оператор/ үйлестіруші агент) арасындағы өзара іс-қимылдың ұсынылатын схемасы төмендегі суретте көрсетілген (31-сурет):
    Коммерциялық құрылымдардың уәкілетті ұйыммен өзара әрекеттесуінің ұсынылатын нұсқасы (ұсынылады):
    32-сурет. Аймақтағы қатты тұрмыстық қалдықтарды басқарудың бүкіл процесін толық есепке алуды және бақылауды қамтиды, соның ішінде. Алакөл ауданы аумағында. Уәкілетті ұйым (бұдан әрі – Ұйым) бастапқы шикізаттың да (жинақталатын қатты қалдықтардың) да, қайта өңделген өнімдердің де, оның ішінде. аралық.
    Ұйым қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және шығару, сұрыптау, қайта өңдеу және кәдеге жарату жөніндегі қызметтерді көрсетуге шарттар жасасады, бұл ретте аралық және түпкілікті қайта өңдеу өнімдерінің, сондай-ақ олардың құйрығының иесі болып қалады. Ұйым халықтан және заңды тұлғалардан тарифтердің алынуын қамтамасыз етеді және Жүйенің бюджетіне жауап береді. Сонымен қатар, Жүйені дамыту үшін өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген жауапкершілігі қағидаты қолданылуы мүмкін/қажет.
    Ұйым өз кезегінде, шикізатпен қамтамасыз ету және көрсетілген қызметтерге ақы төлеу бойынша шарттар жасалған Жүйе объектілерінің иелеріне кепілдік береді.

    Сурет 31– Коммерциялық құрылымдар мен уәкілетті ұйымның өзара әрекеттесуінің ұсынылатын схемасы

    Плюс - Бұл опция күрделі учаскелерді, соның ішінде полигондарды дұрыс дамыту және ТҚҚ өңдеуді ұйымдастыру мақсатында тарифтік қорларды, бюджеттік және басқа да инвестицияларды шоғырландыруға және оңтайлы маневр жасауға мүмкіндік беретін Ұйымның айрықша ұстанымы болып табылады. Ұйымның айрықша позициясы оған шағын жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің немесе жеке меншік иелерінің қазіргі уақытта тәжірибеде қолданылып жүрген тек ең тиімді қалдықтарды тек ішінара, шағын көлемде және іріктеп өңдеуді жоюға, үздіксіз жаппай өңдеуді жолға қоюға, қосымша қаржылық ресурс құруға мүмкіндік береді. жүйенің жалпы дамуы. Жоюға арналған өңделмеген қалдықтардың ең аз мөлшері. Полигондардың ауданын қысқарту. Сонымен қатар, Жүйені құрудың бастапқы кезеңінде қалдықтарды басқарудың барлық кезеңдерінде есепке алу және бақылау функцияларын бір қолға шоғырландыру барлық технологиялық кезеңдердегі шығындарды, шикізат пен өнімдердің саны мен сапасын анықтауға мүмкіндік береді. барлық кезеңдерді қамтиды және өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген жауапкершілігі қағидатын қолдануды және тиісінше РОП Операторымен қарым-қатынасты жеңілдетеді.

    Минус -тиімді құқықтық механизмді әзірлеуді талап етеді.

    ҚҚҚ-ны қайта өңдеу мәселені шешу жолы ретінде

    Тапсырыс берушінің алдында күрделі міндет тұр - қосымша қаржыландыру көздерін табу үшін бизнес үшін осындай жағдайлар жасау, егер оны дереу және толығымен шешпесе (бұл шындыққа сәйкес келмейді), онда ең болмағанда маңызды прогресті бастауға мүмкіндік береді. оларға қол жеткізу перспективасы. Мұндай қосымша көздерді іздеу ҚҚҚ шығару және кәдеге жарату жүйесінің өзінде ғана мүмкін, өйткені тарифтік алымдарды немесе бюджеттік инвестицияларды түбегейлі арттыруға деген үміт мәселені белгісіз болашаққа итермелейді.

    Несиелер немесе бюджеттік емес инвестициялар арқылы қаржыландыру сияқты, біз онсыз мәселені шеше алмайтынымыз анық, қатты тұрмыстық қалдықтармен жұмыс істеу жүйесінде несие берушілермен және инвесторлармен ымырасыз есеп айырысу үшін алынуы мүмкін қосымша пайда болған жағдайда ғана мүмкін болады. одан әрі тұрақты жұмыс және даму.

    Сонымен, негізгі технологиялық – бұл экономикалық және сонымен бірге стратегиялық – міндет: қалдықтарды пайдалы қайта өңдеу.

    Бұл ретте қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу және кәдеге жарату бойынша алдын ала белгіленген белгілі бір технологияларды енгізу аса сенімді емес екені ескеріледі.

    Өңірдегі қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару және өңдеу жүйесін дамыту бойынша ұсыныстар алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге – қалдықтарды өңдеуге барынша мүмкін болатын материалдарды қамтамасыз етуге бағытталған.

    Сурет 32- Опция (ұсынылады). Барлық процестерді уәкілетті ұйым басқарады

    Институционалдық схема

    Жетісу өңірінің қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесінің институционалдық схемасы (ұсынылатын нұсқа) төмендегі диаграммаларда көрсетілген (33-сурет,34-сурет,51-кесте).

    Сурет 33- - Жетісу өңірі үшін облыстық коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесінің институционалдық моделі

    Сурет 34- Жетісу өңірі үшін Қалдықтарды басқару жүйесінің ұсынылатын негізгі үлгісі

    Кесте 51- Институционалдық схема Жетісу өңіріндегі қалдықтарды басқарудың аймақтық жүйесі

    №
    Жобаға қатысушының аты
    Жобаға қатысушы туралы ақпарат
    Жобаға қатысушының функциялары
    Жобаға қатысушының жауапкершілігі
    1.
    Бағдарлама әкімшісі
    «Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі» мемлекеттік мекемесі
    1)Тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару және өңдеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру
    1)Уәкілетті ұйымды құру, қолдау және оның қызметін бақылау
    2.
    Бағдарламаның тең әкімшісі
    «Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы» мемлекеттік мекемесі
    1)Облыста қалдықтарды басқару саласындағы мемлекеттік экологиялық саясатты жүзеге асыру.
    2)Қоршаған ортаны қорғау шараларын әзірлеу
    1)Уәкілетті ұйымның ағымдағы қызметінің экологиялық мониторингі
    3
    Жобаға қатысушы 1 (инвестициядан кейінгі кезеңдегі теңгерім ұстаушы)
    Уәкілетті ұйым
    1)Қалдықтарды және қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін ұйымдастыру, басқа қатысушылардың қызметін бақылау, үйлестіру.
    2)Автоматтандырылған ақпараттық жүйені құру (Қалдықтарды басқарудың аймақтық жүйесі).
    3)Облыстық қалдықтарды басқару және қалдықтарды басқару жүйесі объектілерін инвестициялау, жобалау және салу.
    4)Облыстағы филиалдардың/өкілдіктердің жұмысын ұйымдастыру.
    5)Тиісті ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүргізу
    6)Қалдық ағындарын басқару, қызмет көрсетудің барлық түрін жеткізушілерді таңдау, халық үшін тарифтік саясатты қалыптастыру.
    7)Аймақты тазалау, тазалау.
    8)Коммуналдық қалдықтарды қалыптастыру және жинақтау нормативтерін, халыққа арналған тарифтерді әзірлеу және Мәслихатқа бекітуге ұсыну.
    9)Контейнер алаңдарын орналастыру схемасын әзірлеу және бекіту, оның ішінде ірі көлемдегі қалдықтарды жинау және СМР жинау алаңдары.
    10)Контейнер алаңдарын күтіп ұстауды бақылау.
    11)ROP-пен әрекеттесу.
    1)Жүйелік инфрақұрылым объектілерін басқару үшін операторларды конкурстық іріктеу үшін құжаттар пакетін әзірлеу (біліктілік талаптары, конкурстық құжаттама, аумақтық лоттарды бөлу және негіздеумен аумақтық қалдықтарды басқару схемасы).
    2)Тендер өткізу және операторларды таңдау
    3)Өз құзыреті шегінде Жүйені нормативтік-құқықтық және қаржылық қамтамасыз ету
    4)Жүйелік қондырғы операторларының ағымдағы қызметін бақылау
    5)МЖӘ принциптерін жүзеге асыру.
    6)Қалдықтарды басқарудың аймақтық жүйесін (ҚҚБЖ) құру.
    7)Қалдықтарды басқарудың өңірлік бағдарламасын іске асыру.
    8)Қалдықтарды, соның ішінде ҚҚҚ басқаруды бақылау.
    9)Аумақты санитарлық тазалауды дамыту бағдарламалары мен жоспарларын қалыптастыру және іске асыру, қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы нормативтік құқықтық базаны жетілдіру, оның ішінде Жетісу өңірінде қалдықтармен жұмыс істеу саласында бірыңғай техникалық және тарифтік саясатты қалыптастыру.
    10)Қалдықтардың пайда болу көлемдері мен көздері, оларды қайта өңдеу және орналастыру объектілері, сондай-ақ қалдықтарды орналастыру үшін төлемдерді жинау туралы бірыңғай дерекқорды қамтитын «Қалдықтарды басқару» ААЖ құру және жүргізу.
    11)Қалдықтарды рұқсатсыз тастау мүмкіндігін жою.
    12)Облыста қалдықтарды, қайталама шикізатты және қайталама өнімдерді басқару объектілерінің кешенін құру, олардың экологиялық және экономикалық тиімді жұмыс істеуін кейіннен қамтамасыз ету, тиісті есепке алу мен мониторингті ұйымдастыру бойынша инвестициялық және құрылыс процесі.
    13)РОП-пен келісімдер жасау.
    14)PR компаниясы
    4.
    Жобаға қатысушы 2 (Операциялық ұйым)
    Уәкілетті ұйым/конкурс негізінде келісім-шарт бойынша тартылған мамандандырылған компаниялар.
    1)Өңірлік қалдықтарды басқару жүйесі мен СМР АЭҚ объектілерінің аумақтарында тиімді жүйенің жұмыс істеуін техникалық қамтамасыз ету.
    1)Облыстағы қалдықтарды және қайталама ресурстарды басқару жүйесінің объектілерін басқару.
    5.
    Жобаға қатысушы 3
    Жетісу облысы бойынша экология департаменті
    1)Өз құзыреті шегінде қалдықтарды басқаруға бақылауды жүзеге асыру.
    2)Қалдықтарды басқару және қалдықтарды басқару жүйесін консультативтік және әдістемелік қамтамасыз ету
    1)Уәкілетті ұйымның ағымдағы қызметінің экологиялық мониторингі.
    2)Тұтыну қалдықтарын есепке алу, қайта өңдеу және кәдеге жарату бойынша белгіленген нормалар мен ережелерді сақтау.
    6.
    4 жобаның қатысушысы
    Ауданның жергілікті атқарушы органдары
    1)АТЭ аумағында қалдықтар мен қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін ұйымдастыру.
    2)АТЭ аумағында қалдықтарды басқарудың аумақтық схемасын әзірлеу және бекіту.
    3)Қызметтердің тұтынушысы (қоғамдық орындардан қоқыс шығару, аумақты тазалау, мемлекеттік сектор қызметтері)
    1)АТЭ аумағында Аймақтық бағдарламаны және қалдықтарды басқару схемасын іске асыру.
    2)РМУО объектілерін орналастыру үшін жер телімдерін бөлу, учаскені таңдау актілерін дайындау, қоғамдық тыңдаулар мен талқылаулар өткізу.
    3)АТЭ аумағында облыстық Схемаға сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды және қайталама шикізатты есепке алуды, бақылауды, экологиялық қауіпсіз және экономикалық тұрғыдан тиімді жинауды, жинақтауды, әкетуді (тасымалдауды), залалсыздандыруды және пайдалануды ұйымдастыру.
    4)АТЭ инфрақұрылым объектілерін санитарлық тазалауды қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды ұйымдастыру.
    5)Әрбір АТҚ-да қалдықтарды басқарудың аумақтық схемаларын әзірлеу және бекіту.
    6)Облыстық және аудандық аумақтарда қалдықтарды басқарудың облыстық жүйесі объектілерінің (контейнер алаңдарының, қатты тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған контейнерлердің, бункерлердің, уақытша сақтау орындарының, лагуналардың, полигондардың, полигондардың орналасуы) орналасуымен қалдықтарды басқару тәртібін әзірлеу және жергілікті атқарушы органдармен бекіту. ақпараттық стендтер және т.б.).
    7)Тәрбие және үгіт-насихат жұмыстары.
    7
    5 жобаның қатысушысы
    Жетісу облысының қадағалау органдарының аумақтық бөлімшелері
    1)Қалдықтарды басқару және SMR бойынша нормативтік талаптардың сақталуын бақылау
    1)Қазақстан Республикасының қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасының қолданыстағы талаптарын сақтау, олардың өкілеттіктері мен құзыреттеріне сәйкес қалдықтарды өңдеу объектілерін орнату және оларға техникалық қызмет көрсету.
    8
    6 жобаның қатысушысы
    ROP операторы
    («Жасыл Даму» АҚ)
    1)Қалдықтарды басқаруды жетілдіру, сондай-ақ EPR принципін енгізу.
    1)Қайта өңдеуді қамтамасыз ету ең үнемді және экологиялық тиімді жолмен жүзеге асырылады.
    2)Кәдеге жарату ақысы төленген қаптаманы таңбалау.
    3)Бекітілген таңбамен белгіленген қаптама қалдықтарын жинау, жою және кейіннен қайта өңдеу.
    4)Қалдықтарды дұрыс жинаудың маңыздылығы туралы халықты хабардар ету мақсатында ақпараттық науқандарды өткізу.
    9
    7 жобаның қатысушысы
    Жетісу өңіріндегі шаруашылық жүргізуші субъектілер, оның ішінде. Алакөл ауданы
    1)ТҚҚ экологиялық қауіпсіз басқаруды қамтамасыз ету.
    1)ТҚҚ есепке алуды, өндірістік бақылауды және экологиялық қауіпсіз басқаруды ұйымдастыру.
    2)ТҚҚ жинау және шығару бойынша келісім-шарттар жасау
    3)Инфрақұрылым қалдықтарын бөлек жинау
    4)Өндірістік қалдықтарды басқару бағдарламаларын әзірлеу
    Алакөл өңірі үшін Жетісу өңірінің қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін құрудың нәтижелері:
    1.Тұрмыстық қатты қалдықтардың пайда болуы мен қозғалысының автоматтандырылған коммерциялық есебі.
    2.Қалдықтардың ағынын, оларды өңдеу және кәдеге жарату әдістерін бақылауды қамтамасыз ету.
    3.Табиғи ортаға теріс әсерді азайту.
    4.Барлық деңгейдегі бюджеттерге қалдықтарды орналастыру үшін төлемдерді жинауды ұлғайту.
    5.Қалдықтардың түзілу көлемі мен көздері туралы бірыңғай деректер базасын құру.
    6.Спонтанды полигондарды жоюға арналған бюджеттік шығындарды жою.
    Өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген жауапкершілігі қағидатын іске асыру
    Өндірушінің (импорттаушының) кеңейтілген жауапкершілігі қағидатын (бұдан әрі – ЭПР) тиімді іске асыру мыналардысыз мүмкін емес:
    1.Облыста қатты тұрмыстық қалдықтарды басқаруға жауапты уәкілетті ұйым – аумақтық оператор/үйлестіру агенті институтын құру.
    2.Қалдықтарды басқарудың аймақтық схемасы стратегиялық жоспарлау мен бақылау құралы болып табылады.
    3.Өңірлік қалдықтарды басқару бағдарламасы аймақтық схеманы қаржыландыру құралы болып табылады.
    4.Өндірушінің кеңейтілген жауапкершілігі тұтыну қалдықтарын қайта өңдеуге арналған қаражат көзі болып табылады.
    5.Қалдықтарды басқару мемлекеттік қызмет ретінде – қалдықтармен жұмыс істеуге арналған бірыңғай тарифтер.
    Өңірдегі қалдықтарды басқару жөніндегі уәкілетті ұйымның қызметі әзірленген және әкімдікпен келісілген аймақтық аймақтарға бөлу схемасына сәйкес МЖӘ форматында ұйымдастырылуы мүмкін.
    Қалдықтарды басқару моделін енгізу құралдары
    Аймақтық схеманы жасау кезіндегі негізгі міндеттердің бірі ақпаратты жинау және өңдеу болып табылады. Қалдықтарды басқару нарығының барлық қатысушылары туралы сенімді деректерді мүмкіндігінше тезірек алу қажет. Бұл жүздеген және мыңдаған заңды тұлғалар (қалдық шығаратын компаниялар), ондаған қалдықтарды тасымалдайтын компаниялар (ондаған және жүздеген көліктер), мыңдаған контейнер алаңдары. Мәліметтерді жинаудың осы кезеңіндегі қателіктер қалдықтарды басқарудың дұрыс емес аумақтық схемасын құруға әкелуі мүмкін.
    Қалдықтарды басқару саласында басқару, мониторинг және шешімдер қабылдау жүйесін құру мақсатында уәкілетті ұйымның базасында Жетісу облысының қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесі үшін ААЖ құрылсын, оның бөлімшесі болып табылады. Алакөл ауданы.
    ААЖ құрудың мақсаты – Жетісу облысының аумағында, оның ішінде Алакөл ауданының аумағында ұйымдастыру және енгізу жүйесі туралы деректерді жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, талдау, жоспарлау, визуализациялау процестерін автоматтандыру. .
    6.ҚАЖЕТТІ РЕСУРСТАР
    Жүргізілген зерттеу нәтижелері бойынша Алакөл ауданында 2024-2029 жылдарға арналған осы Қалалық қалдықтарды басқару бағдарламасында көзделген іс-шараларды жүзеге асыру үшін 1 890 241 мың теңге қаржы қаражаты қажет, оның ішінде 1 206 393 мың теңге жергілікті бюджет және 683 848 мың теңге – басқа, бюджеттен тыс көздер.
    Ұсынылған іс-шаралар мен қажетті қаржы ресурстары туралы мәліметтер 7-бөлімде берілген.
    Кесте 52– Бағдарлама іс-шараларын іске асыру үшін қажетті қаржылық ресурстар
    мың теңге
    Жылдар бойынша
    Барлығы
    республикалық бюджет
    Жергілікті бюджет
    Басқа қаржыландыру көздері
    2024
    32 672
    -
    32 672
    -
    2025
    909 708
    -
    482 577
    427 131
    2026
    492 239
    -
    282 772
    209 467
    2027
    294 062
    -
    259 262
    34 800
    2028
    159 560
    -
    147 110
    12 450
    2029
    2000
    -
    2000
    -
    Барлығы:
    1 890 241
    -
    1 206 393
    683 848
    7.БАҒДАРЛАМАНЫ ІСКЕ АСЫРУ ЖОСПАРЫ ЖӘНЕ БАСЫМДЫҚ ӘРЕКЕТТЕР
    Бұл бөлімде Бағдарламаның нысаналы индикаторларына қол жеткізу мақсатындағы басым іс-шаралар және оларды іске асыру жоспары берілген (4-бөлім).
    Қалалық қалдықтарды басқару бағдарламасының басымдылығы мен іске асыру жоспары екі бөлікке бөлінген (Қате! Сілтеме көзі табылмады.ЖәнеҚате! Сілтеме көзі табылмады.):
    1.Жетісу өңірі деңгейінде келесі іс-шараларды қамтиды:
    1)Ақпараттық оқиғалар
    2)Тәрбиелік іс-шаралар
    3)Ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар
    4)Ұйымдастырушылық іс-шаралар
    5)Жүйелік шаралар (Нормативтік құқықтық базаны жетілдіру бойынша шаралар)
    2.Алакөл ауданы әкімдігі деңгейінде:
    1)Ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар.
    2)Қалдықтарды басқарудың өндірістік-технологиялық базасын қалыптастыру.
    Кесте 53– Жетісу өңірінде ТҚҚ басқару бағдарламасының басым бағыттары мен іске асыру жоспары

    Кесте 54- Алакөл ауданының ТҚҚ басқару бағдарламасының басым бағыттары мен жүзеге асыру жоспары

    Мәтін танысу мақсатында ұсынылған; ресми қолдану үшін Қазақстан Республикасы заңнамасының қолданыстағы редакциясымен салыстырыңыз.