«Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету» кәсіптік стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2016 жылғы 28 қыркүйектегі № 265 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы

БҰЙЫРАМЫН:

1. «Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету кәсіптік стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2016 жылғы 28 қыркүйектегі № 265 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14390 болып тіркелді) келесі мынадай өзгеріс енгізілсін:

көрсетілген бұйрықпен бекітілген «Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету» кәсіптік стандарты осы бұйрықтың қосымшасына сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.

2. Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Архив, құжаттама және кітап ісі комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрыққа қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күн ішінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін оны қазақ және орыс тілдерінде «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Министр

А. Балаева

«КЕЛІСІЛДІ»

Қазақстан Республикасының

Еңбек және халықты

әлеуметтік қорғау министрлігі

Қазақстан Республикасының

Мәдениет және ақпарат министрі

2025 жылғы «________»

№ __ бұйрығына

қосымша

Қазақстан Республикасы

Мәдениет және спорт министрінің

2016 жылғы 28 қыркүйектегі

№ 265 бұйрығымен

бекітілген

«Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету» кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

1. «Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету» кәсіптік стандарты (бұдан әрі – кәсіптік стандарт) – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне және құзыреттілікке, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт.

2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:

1) басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы (БА) – Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы заңнамаға сәйкес қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптарын белгілеу үшін негіз болып табылады және еңбек қатынастарын реттеуге, ұйымдық-құқықтық нысандарына қарамастан әртүрлі экономикалық қызмет түрлеріндегі ұйымдарда персоналды басқарудың тиімді жүйесін қамтамасыз етуге байланысты мәселелерді шешу үшін қолданылады;

2) біліктілік – еңбек қызметтерін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін, еңбек нарығына және одан әрі білім алу және оқуға арналған игерілген құзыреттіліктердің құндылығын ресми тану;

3) білім – кәсіптік міндет шеңберінде іс-әрекеттерді орындау үшін қажетті зерделенген және меңгерілген ақпарат;

4) дағды – кәсіптік міндетті толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен машықты қолдану қабілеті;

5) еңбек функциясы – бизнес процеспен айқындалатын еңбек іс-әрекеттерінің интеграцияланған және салыстырмалы түрде дербес жиынтығын білдіретін және оларды орындау үшін қажетті құзыреттіліктің болуын талап ететін еңбек қызметі түрінің құрамдас бөлігі;

6) жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (БТБА) – жұмыстарды тарифтеуге және жұмысшыларға тарифтік разрядтар беруге арналған анықтамалық;

7) информалды білім – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат берілмей жүргізілетін білім беру түрі;

8) кәсіп – жеке адам жүзеге асыратын және орындалуы үшін белгілі бір біліктілікті талап ететін қызмет түрі;

9) кәсіптік біліктілік – кәсіп бойынша еңбек функцияларын орындау үшін талап етілетін құзыреттерді меңгеруді сипаттайтын кәсіптік даярлық дәрежесі;

10) кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган – Ұлттық біліктілік жүйесінің мәселелері бойынша консультациялық және әдіснамалық қызметті жүзеге асыратын Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша акционерлік қоғам нысанында құрылады;

11) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының және оларды орындау үшін қажетті құзыреттіліктің біртұтас жиынымен қалыптастырылған кәсіптер жиынтығы;

12) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі (ұқсас немесе жақын арналуы, объектілері, технологиялары, оның ішінде еңбек құралдары) бар кәсіптік кіші топтардың жиынтығы және оларды орындау үшін пайымдалған ұқсас еңбек функцияларының және құзыреттілігінің жиынтығы;

13) кәсіптік стандарт – формалды және (немесе) формалды емес, және (немесе) информалды білім беру ескеріле отырып, білімге, машыққа, дағдыға, жұмыс тәжірибесіне, біліктілік деңгейі мен құзыреттілікке, кәсіптік қызметтің нақты бір саласындағы еңбек мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын жалпы талаптарды белгілейтін жазбаша ресми құжат;

14) Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіптер сыныптауышы (ҰКС) – Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын кәсіптердің атауларын көрсететін және оларды орындалатын жұмыстардың түріне сәйкес дағды деңгейі мен оған мамандану бойынша сыныптайтын стандарттау жөніндегі құжат;

15) құзырет – еңбек функциясын құрайтын бір немесе бірнеше кәсіптік міндетті орындауға мүмкіндік беретін дағдыны қолдану қабілеті;

16) машық – кәсіптік міндет шеңберінде жекелеген бірлі-жарым іс-әрекетті физикалық тұрғыдан және (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті;

17) салалық біліктілік шеңбері (СБШ) – Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіптер сыныптауышының, Ұлттық біліктілік шеңберінің негізінде әзірленетін және салада орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және пайдаланылатын білімнің, машықтың және құзыреттің сипатына қарай деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды сыныптайтын құжат;

18) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарлаған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

19) экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші (ЭҚЖЖ) – экономикалық қызметтің барлық түрлерін жіктеу және кодтау тәртібін айқындайтын жіктеуіш.

3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

1) БА – басшылар лауазымдарының жіктеу анықтамалығы

2) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

3) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

4) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

5) ҰКС – Ұлттық кәсіптер сыныптауышы;

6) ЭҚЖЖ – экономикалық қызметтің жалпы жіктеуіші.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың төлқұжаты

4. Кәсіптік стандарттың атауы: «Ұлттық архив қорының сақталуын қамтамасыз ету».

5. Кәсіптік стандарттың коды: R91013.

6. ЭҚЖЖ-ға сәйкес секцияны, бөлімді, топтарды, сынып пен ішкі сыныпты көрсету:

Секция: R Кітапханалардың, архивтердің, музейлердің қызметі және мәдениет саласындағы өзге де қызмет.

Негізгі топ: 91 Кітапханалардың, архивтердің, музейлердің қызметі және мәдениет саласындағы өзге де қызмет.

Кәсіптік топ: 91.0 Кітапханалар мен архивтердің қызметі

Кәсіптік кіші топ: 91.01.3 Архивтердің қызметі

Кіші сынып: Мемлекеттік архивтердің қызметі

7. Стандарттың қысқаша сипаттамасы:

Кәсіптік стандартты әзірлеу мақсаты: Ұлттық архив қоры құжаттарының сақталуын қамтамасыз ететін мемлекеттік архивтер (республикалық, облыстық, қалалық және аудандық) қызметкерлерінің кәсіби қызмет саласында еңбектің мазмұнына, сапасына, шарттарына, жұмыскерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілеу.

Кәсіптік стандарт ҰБЖ төрт негізгі элементінің бірі болып табылады. Архив ісі саласындағы ҰБШ және СБШ деңгейлерін ескереді. Кәсіптік стандарт негіздемелік құжат болып табылады, архивтердің деңгейлері (республикалық, облыстық, қалалық және аудандық) бойынша мемлекеттік архив мекемелерінің қызмет қағидатын ескереді, сәйкестің деңгейлері бойынша архивтердің қызметкерлерінің біліктілік өлшемдерін әзірлеу үшін негіз болады.

Кәсіптік стандарт архивтердің қызметкерлерінің санаттарын арттыруын ескере отырып жалақы қорын ұлғайтуды жоспарлау үшін және олардың мансабын жоғарылату үшін негіз болып табылады.

Кәсіптік стандарт Паспорттан және кәсіптер карточкаларынан тұрады, онда архив жұмыскерлерінің біліктіліктері архив саласындағы СБШ-ның 7 деңгейімен және ҰБШ-ның (2-8 деңгейлер) сипатталады, кәсіптер бойынша «білім», «біліктер», «дағдылар», «жеке құзыреттер» төрт жалпыланған көрсеткіштер бойынша 2, 3 және 4 деңгейлі жіктеу қолданылады.

«Археограф», «Архивист», «Архивариус», «Архив құжаттарының суретші-реставраторы», «Микрофильмдеу және көшіру аппараттарына қызмет көрсету бойынша техник» мамандықтары үшін төрт кіші деңгей қарастырылған, олар 4, 5, 6 деңгейдегі санаты жоқ маман, 4.1, 5.1, 6.1 деңгейдегі II санатты маман, 4.2, 5.2, 6.2, 7.2 деңгейдегі I санатты маман, 4.3, 5.3, 6.3, 7.3, 8.3 деңгейдегі жоғары санатты маманды білдіреді.

Басшылықтың «Директор», «Директордың орынбасары», «Бас қор сақтаушы», «Құрылымдық бөлімшенің басшысы», «Құрылымдық бөлімше басшысының орынбасары» мамандықтары үшін олардың деңгейлерінің иерархиясына сәйкес санаттардың берілуінсіз 8.5, 7.5, 6.5; 8.4, 7.4, 6.4; 8.3, 7.3, 6.3; 6.2 деңгейлері қолданылған.

8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

1) Директор – СБШ-нің 8.5, 7.5, 6.5 деңгейі;

2) Директордың орынбасары – СБШ-нің 8.4, 7.4, 6.4 деңгейі;

3) Бас қор сақтаушы – СБШ-нің 7.3, 6.3 деңгейі;

4) Құрылымдық бөлімшенің басшысы – СБШ-нің 7.3, 6.3 деңгейі;

5) Құрылымдық бөлімше басшысының орынбасары – СБШ-нің 7.2, 6.2 деңгейі;

6) Археограф – СБШ-нің 8.3, 7.3, 7.2, 6.3, 6.2, 6.1, 6 деңгейі;

7) Архивист – СБШ-нің 7.3, 7.2, 6.3, 6.2, 6.1, 6, 5.3, 5.2, 5.1, 5, 4.3, 4.2, 4.1, 4 деңгейі;

8) Архивариус – СБШ-нің 6.3, 6.2, 6.1, 6, 5.3, 5.2, 5.1, 5 деңгейі;

9) Архив қоймасының меңгерушісі – СБШ-нің 7, 6 деңгейі;

10) Архив құжаттарының суретші-реставраторы – СБШ-нің 6.3, 6.2, 6.1, 6, 5.3, 5.2, 5.1, 5, 4.3, 4.2, 4.1, 4 деңгейі;

11) Архивтік құжаттардың реставраторы – СБШ-нің 5, 4, 3 деңгейі;

12) Фильмдік материалдардың реставраторы – СБШ-нің 5, 4, 3, 2 деңгейі;

13) Лаборант (орташа біліктілік) – СБШ-нің 5, 4, 3 деңгейі;

14) Микрофильмдеу және көшіру аппараттарына қызмет көрсету бойынша техник – СБШ-нің 5, 4.2, 4.1, 4 деңгейі;

15) Микрофильмдеу және көшіру аппараттарының операторы – СБШ-нің 3, 2 деңгейі;

16) Палеограф – СБШ-нің 7.3, 7.2, 6.3, 6.2, 6.1, 6 деңгейі;

17) Архив ұйымы директорының кеңесшісі – СБШ-нің 8, 7, 6 деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары