Көксу ауданында коммуналдық қалдықтарды басқарудың 2024-2029 жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Экология кодексінің 365-бабының 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, Көксу ауданы мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Көксу ауданында коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі 2024-2029 жылдарға арналған бағдарлама осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.

2. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Көксу ауданы мәслихатының төрағасы

Ж. Бейсенбай

Көксу ауданы мәслихатының 2024 жылғы 21 тамыздағы № 29-123 шешіміне қосымша

Көксу ауданында коммуналдық қалдықтарды басқару бойынша 2024-2029 жылдарға арналған БАҒДАРЛАМА

Көксу ауданында 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі БАҒДАРЛАМА

ҚЫСҚАРТУЛАР ТІЗІМІ

«Көксу ауданында 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасын» қаржыландыру көлемі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет бекітілген кезде және жергілікті бюджеттердің кіріс мүмкіндіктерін ескере отырып нақтыланатын болады. бюджеттер.

Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің (388-бап) ережелеріне сәйкес ЭҚҚ операторы жинау, тасымалдау, қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, сұрыптау, қайта өңдеу және қайта өңдеу технологияларын енгізу арқылы қатты қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін дамыта алады. (немесе) қалдықтарды кәдеге жарату, қалдықтарды қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, қайта өңдеу, сұрыптау және (немесе) кәдеге жарату бойынша зауыттар (өндiрiстер) салу, жинауды, тасымалдауды, қайта пайдалануға дайындауды жүзеге асыратын ұйымдардың материалдық-техникалық базасын жақсарту; қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу, қайта өңдеу және (немесе) кәдеге жарату, қалдықтарды энергетикалық қайта өңдеуді ұйымдастыру.

1КІРІСПЕ

1.1КӨКСУ АУДАНЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ

Көксу ауданы — Қазақстан Республикасы Жетісу облысының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Ауданның ауданы 7,0 мың шаршы метр. км, онда 34 елді мекен орналасқан, 10 ауылдық округке біріктірілген. Аудан орталығы – Балпық би ауылы.

Мемлекеттік статистикалық мәліметтерге сәйкес, 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша халық саны 42 147 адамды немесе облыс халқының 6,0 пайызын құрады. Ауданда тек ауыл тұрғындары тұрады. Халықтың тығыздығы 6,02 адам/км2, бұл облыс аймақтары бойынша орташа көрсеткіш. Халықтың тығыздығы бойынша аудан облыста 5-ші орында (10-нан).

Ауданның әкімшілік-аумақтық бөлінісі төмендегі кестеде көрсетілген (кесте 2):

Кесте 2. Ауданның әкімшілік-аумақтық объектілері

1.2ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ОРНЫ ЖӘНЕ ТАБИҒИ-КЛИМАТТЫҚ ЖАҒДАЙЛАР

Аудан солтүстік бөлігінде Қаратал ауданымен, шығысында – Талдықорған қаласымен, оңтүстігінде – Кербұлақ ауданымен, батысында – Алматы облысының Балқаш ауданымен шектеседі.

Шығыс және оңтүстік-шығыс бөліктерінің рельефі таулы және биік.

Көксу ауданында ауыл шаруашылығы саласын таулы-дала және тау етегіндегі агроклиматтық аймақтарда астық, мал азықтық және көкөніс дақылдарын өсіретін шаруашылықтар құрайды. Жаңбырлы және суармалы егіншілік дамыған. Дәнді дақылдар, қант қызылшасы, картоп пен көкөніс, майлы дақылдар өсіріледі. Мал шаруашылығының жетекші саласы – қой және ет шаруашылығы.

Аудан аумағында қант, құрылыс конструкциялары бұйымдары, асфальтбетон және алтын кенін өңдеу кәсіпорындары бар.

Климаты континенттік. Қаңтардың орташа температурасы −9-дан −7 °C-қа дейін, шілдеде 22–24 °C. Кейбір жерлерде қыста температура -35 °C дейін төмендеуі мүмкін. Жазық жерлерде жауын-шашынның жылдық мөлшері 150-250 мм, таулы аймақтарда 400-550 мм.

1.3АЙМАҚ БАСЫМДЫҚТАРЫНДА ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ

ТДМ

Қазақстан қабылдаған БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарының (ТДМ) ішінде қалдықтардың қоршаған ортаға және планета тұрғындарының денсаулығына кері әсерін азайтуға байланысты бірқатар мақсаттар мен міндеттер бар.

ТДМ ауқымы бойынша жаһандық құжат бола отырып, жекелеген мемлекеттердің ерекшеліктерін, қажетті инфрақұрылымның ағымдағы жағдайын және т.б. есепке алмастан жалпы шеңберді анықтайды.

Қазақстан ТДМ-ны қабылдады және тиісті мақсаттар мен міндеттерді ескере отырып, даму жоспарларын құруда.

Сондай-ақ құжатта қалдықтарды басқару саласындағы көрсеткіштерді қамтитын «жасыл экономиканың» ұзақ мерзімді стратегиялық мақсаттары мен нысаналы индикаторлары 3-кестеде көрсетілген.

Кесте 3. Қазақстан Республикасы үшін қалдықтарды басқару саласындағы «Жасыл Экономика» - ның мақсаттары мен нысаналы индикаторлары

2.1НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Бағдарламаны әзірлеу Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының негізінде жүзеге асырылды:

1.«Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі» Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI Кодексі (27-тарау);

2.Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан-2050» Стратегиясы;

3.«Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығы ;

4.«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2016 жылғы 28 сәуірдегі № 506-V Қазақстан Республикасының Заңы ;

5.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 27 қаңтардағы кеңейтілген отырысының хаттамасы;

6.«Коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрінің м. а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығы (19.11.2023 ж. өзгертулермен);

7.Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 5 желтоқсандағы № 129 мемлекеттік инвестициялық жобаның инвестициялық ұсынысын әзірлеу немесе түзету, қажетті сараптамалар жүргізу, сондай-ақ Бюджеттік инвестицияларды жоспарлау, қарау, іріктеу, мониторингілеу және іске асырылуын бағалау және бюджеттік кредиттеудің орындылығын айқындау қағидаларын бекіту туралы бұйрығы (13.04.2022 ж. жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен);

8.Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің м. а. 2016 жылғы 19 шілдедегі «Тұтыну қалдықтарын қайталама шикізатқа жатқызу өлшемшарттарын бекіту туралы» № 332 бұйрығы;

9. «Жергілікті атқарушы органдарға коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу бағдарламасын әзірлеу бойынша әдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы № 154-ө бұйрығы;

10.Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 6 тамыздағы «Қалдықтар жіктеуішін бекіту туралы» № 304 бұйрығы;

11.«Өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинауға, пайдалануға, қолдануға, залалсыздандыруға, тасымалдауға, сақтауға және көмуге қойылатын санитариялық - эпидемиологиялық талаптар санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-331/2020 бұйрығы;

12. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 6 сәуірдегі «Биологиялық қалдықтарды кәдеге жарату және жою қағидаларын бекіту туралы» № 16-07/307 бұйрығы;

13.Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а 2022 жылғы 11 қаңтардағы «Қоршаған ортаға және адам денсаулығына әсер ету объектілері болып табылатын объектілердің санитариялық-қорғау аймақтарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» № ҚР ДСМ-2 бұйрығы;

14.Қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигондарды орналастыру мен ұстаудың № 3.01.016.97 санитариялық қағидалары (Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері 1997 жылғы 29 сәуірдегі бекіткен);

15.ҚР ҚН 1.04-15-2013 «Қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған полигондар»;

16.ҚР СТ 3780-2022 «Қалдықтар. Коммуналдық қалдықтарды бөлек жинауды ұйымдастыру үшін контейнерлерді орналастыру алаңдарына қойылатын жалпы талаптар»;

17.Қалдықтарды басқару саласындағы Қазақстан Республикасының өзге де қолданыстағы нормативтік құқықтық актілері.

2.2ҚАЛДЫҚТАРДЫҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ

Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 338-бабына сәйкес қалдықтар қауіпті және қауіпті емес болып бөлінеді. Қалдықтардың түрлері қалдықтар классификаторы негізінде айқындалады (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 6 тамыздағы № 314 бұйрығымен бекітілген). Қалдықтардың классификаторындағы қалдықтардың жекелеген түрлері олардың құрамындағы қауіпті заттардың концентрация деңгейіне немесе қалдықтардың әсер ету дәрежесіне байланысты әртүрлі кодтар («айна» қалдықтар) тағайындау арқылы бір мезгілде қауіпті және қауіпті емес деп анықталуы мүмкін. қалдықтар түрінің адамдардың өміріне және (немесе) денсаулығына және қоршаған ортаға қауіпті сипаттамалары.

2.3БАҒДАРЛАМАМЕН ҚАМТЫЛҒАН ҚАЛДЫҚТАР

Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес коммуналдық қалдықтарға келесі тұтыну қалдықтары жатады:

1.Аралас қалдықтар және бөлек жиналған тұрмыстық қалдықтар, оның ішінде қағаз және картон, шыны, металдар, пластмассалар, органикалық қалдықтар, ағаш, тоқыма бұйымдары, қаптамалар, электр және электрондық жабдықтардың, батареялар мен аккумуляторлардың қалдықтары;

2.Аралас қалдықтар және басқа көздерден бөлек жиналған қалдықтар, егер мұндай қалдықтар табиғаты мен құрамы бойынша тұрмыстық қалдықтарға ұқсас болса.

3.Коммуналдық қалдықтардың қауіпті құрамдас бөліктері (электрондық және электр жабдықтары, құрамында сынап бар қалдықтар, аккумуляторлар, аккумуляторлар және басқа да қауіпті компоненттер) бөлек жиналып, қайта қалпына келтіру үшін мамандандырылған кәсіпорындарға берілуі тиіс.

Коммуналдық қалдықтарға жатпайды: өндірістік, ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, балы қ аулау, септиктер мен кәріз желілерінің қалдықтары, сондай-ақ ағынды суларды тазарту қондырғыларының қалдықтары, соның ішінде ағынды сулардың шламы, пайдалану мерзімі біткен көліктер немесе құрылыс қалдықтары.

Тұтыну қалдықтары кіреді: адам қызметінің нәтижесінде пайда болған қалдықтар, тұтынушылық қасиеттерін толық немесе ішінара жоғалтқан өнімдер және (немесе) өнімдер, олардың орамдары мен басқа да заттары немесе олардың физикалық күйіне қарамастан жарамдылық немесе пайдалану мерзімі өткен қалдықтар, сондай-ақ иесі физикалық тұрғыдан тәуелсіз кәдеге жаратылады немесе тұтыну қалдықтары ретінде жіктелуі құжатталған.

2.4ПОЛИГОНДАР, ПОЛИГОНДАР

Бағдарлама шеңберінде қалдықтарды орналастыру полигоны (бұдан әрі – полигон) деп экологиялық, құрылыс және санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға (Экологиялық кодекс) сәйкес қалдықтарды шығару мақсатынсыз тұрақты орналастыруға арналған арнайы жабдықталған орын түсініледі. Қазақстан Республикасының 348-бабы).

Тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған полигондар– қатты тұрмыстық қалдықтарды оқшаулауға және залалсыздандыруға арналған арнайы құрылымдар (Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а 2020 жылғы 25 желтоқсандағы «Өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинау, пайдалану, қолдану, залалсыздандыру, тасымалдау, сақтау және кәдеге жарату » № 331/2020 бұйрығы)

Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 350-бабына сәйкес, қалдықтарды орналастыру полигонының жобасында полигон жабылғаннан кейін оны жабу, жерді рекультивациялау, қоршаған ортаға әсер ету мониторингі және ластануды бақылау үшін жою қорын құру көзделуі тиіс. Жою қоры жоқ қалдықтар полигонын пайдалануға тыйым салынады.

Елді мекендердегі полигондарды рекультивациялау жөніндегі нұсқаулықта (Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Құрылыс және тұрғын үй- коммуналдық шаруашылық істері комитетінің 2013 жылғы 27 желтоқсандағы № 394-нқ бұйрығымен бекітілген)2 мынадай анықтамалар берілген:

-Полигондар-қалдықтарды орналастыруға арналмаған аумақтар.

-Рұқсат етілген полигондар- жергiлiктi атқарушы органдар өндiрiстiк және тұрмыстық қалдықтарды орналастыруға рұқсат берген, бiрақ санитарлық нормалар мен полигондар ережелерiнiң талаптарына сәйкес жабдықталмаған және санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау талаптарынан ауытқумен жұмыс iстейтiн аумақтар. Рұқсат етілген полигондар уақытша болып табылады және белгіленген талаптарға сәйкес орналастырылуға немесе полигондарды жобалау мен салуға қажетті мерзімде жабылуға жатады.

- Рұқсат етілмеген үйінді (көмілген)-ауданы 0,5 гектардан астам, шөгіндінің қалыңдығы кемінде 1 м (көлемі 5000 текше метрден астам) тұрмыстық және/немесе өнеркәсіптік қалдықтардан өздігінен немесе адамның ойластырылмаған іс-әрекеті нәтижесінде пайда болған геологиялық ортаның техногендік элементтері .

2 https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36228682&pos=1;-16#pos=1;-16

3КОММУНАЛДЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУДЫҢ АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ

3.1ЖАЛПЫ АҚПАРАТ

Бұл бөлімде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі және қалдықтарды одан әрі басқару үшін қажетті инфрақұрылым бағаланады.

Мәліметтерді жинау мақсатында Көксу ауданына мәліметтерді ұсыну нысандары бар сұраныстар жіберілді. Келіп түскен бланкілермен қатар ашық ақпарат көздерінен (статистика, облыстың аудан және қала әкімдіктерінің ресми сайттары) материалдар талданды.

Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 367-бабына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі (бұдан әрі – орталықтандырылған жүйе) – бұл жеке және заңды тұлғаларды қамтамасыз ету шеңберінде жергілікті атқарушы органдар ұйымдастыратын жүйе. меншік нысанына және қызмет түріне қарамастан, тұрғын үйлерде немесе жекелеген ғимараттарда (құрылыстарда) және меншік құқығы жоқ контейнерлік алаңдар мен контейнерлерде тұратын (орналасқан) және (немесе) өз қызметін жүзеге асыратын, сондай-ақ контейнерлер меншік құқығындағы жалпы пайдаланымдағы жерлерде орналасқан учаскелер мен контейнерлер, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және тасымалдау бойынша қызметтер. Контейнер алаңдары – қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдайтын мамандандырылған көліктерге кіреберіс жолдары бар, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер орналастырылған, қалдықтарды жинақтауға арналған арнайы алаңдар.

Аудандағы коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын бағалау

Тұтастай алғанда Көксу өңіріндегі коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесін бағалау қалдықтарды басқару саласындағы мемлекеттік экологиялық саясаттың қағидаттарын қолдануға негізделген:

1)иерархия;

2)көзге жақындығы;

3)қалдықтарды өндірушінің жауапкершілігі;

4)өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелері.

Қалдықтарды басқару жүйесі ел тұрғындарының мүдделері мен экономикалық тиімділік басымдылығына қарай құрылуы керек.

Қазақстанда қалдықтарды басқару жөніндегі іс-шаралардың басымдықтары Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 329-бабында көрсетілген және қоршаған ортаны қорғау мен орнықты даму мүддесінде олардың артықшылығының кему ретімен реттелген иерархия болып табылады. Иерархия ресурстарды ұтымды басқару, шығарындыларды азайту, айналмалы экономика принциптерін қолдану мүмкіндігі тұрғысынан шаралардың экологиялық тазалығын анықтайды.

Қайнар көзге жақындық қалдықтарды өңдеу, кәдеге жарату немесе жою сияқты қалдықтарды одан әрі басқару үшін орынды таңдаудағы басымдылықты анықтайды. Басқа шарттар тең деп есептесек (өндірістік құрал-жабдық, персонал біліктілігі, баға саясаты және т.б.), мұнда тасымалдау кезінде тәуекелді азайту қажеттілігі маңызды рөл атқарады.

Ағымдағы жүйені бағалау кезінде сұрыпталған, өңделген/кәдеге жаратылатын немесе одан әрі пайдалану үшін сатылатын ҚҚҚ құрамдас бөліктерінің түрлері мен көлемін қамту кеңдігі де маңызды.

Сурет 3. Қалдықтарды басқару шараларының иерархиясы

3.2ҚҚҚ ӨҢДЕУ/ КӘДЕГЕ ЖАРАТУ ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫ

Қалдықтарды басқару инфрақұрылымын талдау міндеттерінің бірі жеке жиналуы тиіс коммуналдық қалдықтардың қауіпті компоненттерімен (электрондық және электр жабдықтары, құрамында сынап бар қалдықтар, батареялар, аккумуляторлар және басқа да қауіпті компоненттер) жұмыс істеу талаптарының сақталуын бағалау болып табылады. мамандандырылған кәсіпорындарға қалпына келтіруге берілді. Қауіпті компоненттерді қоса алғанда, ТҚҚ-ны бөлек жинауды ұйымдастыру бойынша ұсыныстар Жетісу өңіріндегі коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасында берілген.

Көксу ауданы әкімдігінің мәліметінше, ауданда қайталама материалдық ресурстарды қабылдау және оларды өңдеумен айналысатын ұйымдар жоқ.

Медициналық қалдықтар

Құрамы бойынша коммуналдық қалдықтардан айырмашылығы жоқ және қауіпті қасиеттері жоқ «А» сыныбының медициналық қалдықтары да Бағдарлама шеңберінде қарастырылады.

Көксу ауданында 2020-2023 жылдарға арналған медициналық мекемелерден медициналық қалдықтарды кәдеге жарату үшін беру туралы мәліметтер төменде. (4-кесте).

Кесте 4. Көксу ауданындағы медициналық мекемелердің «А» класты медициналық қалдықтарды кәдеге жарату деректері (2020-2023 жж.)

3.3ҚАЛДЫҚТАРДЫ ЖИНАУ МЕН ШЫҒАРУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ

Есепті статистикалық және әкімдік ұсынған деректердің талдауы қалдықтардың түзілуі мен жинақталуын және олардың қозғалысын есепке алудың тиісті жүйесінің жоқтығын, сондай-ақ кәсіпорындардың Білім және ғылым министрлігіне мемлекеттік статистика органдарына тиісті емес есептілігін ұсынуын көрсетеді. денелер. Бұл факт төменде келтірілген статистикалық есеп деректеріне негізделген графикпен расталады. 2021 жылдан 2023 жылға дейін халық санының 0,4%-ға азаюымен осы кезеңде жиналған қалдықтардың есепті көлемі азайды және 2021 жылғы есеп деректерінің 20,6%-ын құрады.

Мәліметтер қалдықтарды шығару бойынша көрсетілетін қызметтердің көлемі 2022 жылы күрт төмендейтінін көрсетеді, бұл, ең алдымен, мемлекеттік статистика органдарына сәйкес емес мәліметтердің берілуімен және қалдықтардың түзілуін есепке алудың және оның қозғалысын бақылаудың болмауымен түсіндіріледі.

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының (бұдан әрі – ҚР Ұлттық статистика бюросы) сайтындағы мәліметке сәйкес, облыста 2020 және 2022 жылдар аралығында 1 қалдық орын алған. коммуналдық қалдықтарды жинау және шығару бойынша жинау ұйымы (МБО).

ТМҚ-дан коммуналдық қалдықтарды шығару қызметтерін алатын облыс халқының саны мен үлесі туралы мәліметтер төмендегі кестеде келтірілген (5-кесте).3

Кесте 5. Көксу ауданындағы халыққа қалдықтарды жинау мекемесі тұрақты қызмет көрсетеді, адамдар

3.4ҚҚҚ КӘДЕГЕ ЖАРАТУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫ

3.4.1Қалдықтарды орналастыру орындары (полигондар)

Көксу ауданында Көксу ауданы әкімінің шешімімен (08.04.2009 ж. № 145) елді мекендер маңында қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын салуға рұқсат берілді. Сонымен бірге, полигондар Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына толық сәйкес келмейді және рұқсат етілген полигондар болып табылады.

Кейін Алматы облысы әкімінің 2019 жылғы 25 қаңтардағы № 29 қаулысымен қатты тұрмыстық қалдықтар қоймалары ауылдық округтердің балансына берілді.

Аудан әкімдігінің хабарлауынша, Көксу ауданында өндірістік және тұтыну қалдықтарын орналастыру үшін полигон салуға арналған жер телімдері бар.

Айнабұлақ ауылдық округі:

Кадастрлық нөмірі – 24261079440.

Орналасқан жері: Айнабұлақ ауылдық округі

Жер учаскесінің ауданы 2 га. Учаскенің мақсаты: өндірістік және тұтыну қалдықтарын орналастыру үшін полигон салу. Тұрақты жер пайдалану.

Мұсабек ауылдық округі:

Кадастрлық нөмірі – 24261-041-269.

Орналасқан жері: Мұсабек ауылдық округі, Мұсабек ауылы. Жер учаскесінің ауданы 2 га. Учаскенің мақсаты: өндірістік және тұтыну қалдықтарын орналастыру үшін полигон салу. Тұрақты жер пайдалану.

Мәулімбай ауылы (Мұсабек ауылдық округі):

Кадастрлық нөмірі – 24261-036-391.

Орналасқан жері: Мұсабек ауылдық округі, Мәулімбай ауылы. Жер учаскесінің ауданы 2 га. Учаскенің мақсаты: орналастыру орындарын салу, өндіріс және тұтыну қалдықтарын кәдеге жарату.

Кабылиса ауылдық округі:

Кадастрлық нөмірі – 24261-074-275.

Орналасқан жері: Көксу ауданы, Қабылиса ауылдық округі.

Учаскенің ауданы – 2. Учаскенің мақсаты: өндіріс және тұтыну қалдықтарын көмуге арналған алаңшаларды салу үшін. Тұрақты жер пайдалану.

Аудан әкімдігінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, қатты тұрмыстық қалдықтарды көму орындары рұқсат етілген полигондар болып табылады деген қорытынды жасауға болады.

3.5САНДЫҚ ЖӘНЕ САПАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕР

3.5.1Сандық көрсеткіштер

3.4-бөлімде әкімдіктен алынған облыстағы коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу бойынша қолданыстағы деректердің талдауы және ҚР АПР Ұлттық статистика бюросының интернет-ресурсында еркін қолжетімді мемлекеттік статистикалық есептілік деректері берілген. Талдау қалдықтардың түзілу көлемін есепке алудың және олардың қозғалысына бақылаудың жоқтығын көрсетті, сондықтан оны пайдалану кезеңіне есептелген деректер Бағдарламада қабылданды. Халықтың болжамы қазіргі әдістерге сәйкес жасалды.

Шығарылатын қалдықтардың көлемін есептеу олардың 2029 жылға қарай 5,8%-ға, халық саны да 5,8%-ға өсетінін көрсетті.

2020-2023 жылдарға арналған Көксу ауданы бойынша жиналған коммуналдық қалдықтардың жалпы көлемі, соның ішінде өзін-өзі жинау көлемі төменде келтірілген (9-кесте).

Кесте 9. 2020-2022 жылдарға арналған Көксу ауданы бойынша жиналған коммуналдық қалдықтардың жалпы көлемі

3.6КОММУНАЛДЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫ ӨҢДЕУ БОЙЫНША ХАЛЫҚҚА АРНАЛҒАН ТАРИФТЕР

Қазіргі таңда әкімдіктің мәліметінше, ауданның елді мекендерінде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және шығару тарифі есептелмеген және бекітілмеген.

Осы Бағдарламаның қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау мен тасымалдауды ұйымдастыру бөлігіндегі іс-шараларын іске асыру үшін коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының нормативтерін (3.7-бөлім) айқындау және халыққа арналған тарифті есептеу бойынша жұмыстарды жүргізу қажет. қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және кәдеге жарату үшін.

Қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және көму бойынша халыққа тарифті есептеу Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 14 қыркүйектегі бұйрығымен бекітілген әдістемеге сәйкес жүзеге асырылады. 2021 жылғы № 377.

Тарифті есептеу кезінде калькуляция баптары бойынша топтастырылған ҚҚҚ жинау, тасымалдау, сұрыптау және кәдеге жарату бойынша нарық субъектілерінің нақты және/немесе нормативті шығындарының құны есепке алынады. Сонымен, тариф 3 бөліктен тұрады: 1) жинау және тасымалдау, 2) сұрыптау, 3) кәдеге жарату.

Қолданыстағы тарифтік әдістеме қалдықтарды өңдеу кезеңіне байланысты шығындарды есепке алуға мүмкіндік береді. Шығындарды сұрыпталған қайталама шикізатты сату және/немесе қызметтердің бір бөлігін ҚҚҚ жинаудың орталықтандырылған жүйесіне кірмейтін үшінші тарап ұйымдарына беру арқылы оңтайландыруға болады. Бұл ретте тиісті инфрақұрылымды құру және/немесе дамыту, арнайы жабдықталған көлік құралдарын және қаржыландыру көздерін міндетті түрде пайдалану қажеттілігін ескеру қажет.

ТҚҚ жинауға, әкетуге және кәдеге жаратуға «әділ» тарифті анықтау үшін келесі шаралар қолданылуы мүмкін:

1.ТҚҚ генерациясының және қозғалысының көлемінің автоматтандырылған коммерциялық есебін енгізу.

Осы тармақ Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасының ережелерін іске асыру жөніндегі қажетті шаралардың бір бөлігі болып табылады, келесі мәселеде – «ТҚҚ проблемаларын шешу үшін келесі іс- шараларды жүзеге асыру қажет :

2.Бәсекелестік нарықты дамыту үшін ТҚҚ жинаудың орталықтандырылған жүйесінің объектілерін тендерлік бөлу;

3.ҚҚҚ мен сұрыпталған қайталама шикізатты басқару процесінде шығындарды азайтуға ұмтылу, оның ішінде ең жақсы қолжетімді техникаларды (технологияларды) енгізу, қалдықтарды логистиканы оңтайландыру;

4.Триаждау процесіне тартылған халықтың үлесін арттыру.

3.7КОММУНАЛДЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫҢ ПАЙДА БОЛУЫ МЕН ЖИНАҚТАЛУЫНЫҢ НОРМАЛАРЫ

Коммуналдық қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуының нормалары үлгілік қағидалар негізінде есептеледі (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 1 қыркүйектегі № 347 бұйрығымен бекітілген) және тұрғын үй объектілері мен тұрғын емес үй-жайлардың келесі түрлерін қамтуы тиіс. :

Кесте 17. Тұрғын үйлер мен тұрғын емес үй-жайлардың коммуналдық қалдықтарын қалыптастыру және жинақтау нормалары

3.8КОММУНАЛДЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ

«Сандық және сапалық көрсеткіштер» бөлімінде келтірілген деректер Көксу ауданындағы коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен өңделуінің жағдайын келесідей сипаттайды:

-орталықтандырылған коммуналдық қалдықтарды жинау жүйесі ауданның елді мекендерінің тұрғындары мен заңды тұлғаларын 100% қамтымайды;

-қолда бар деректердің болмауына байланысты халықты ТҚҚ шығару қызметтерімен қамту динамикасын анықтау мүмкін емес;

-2020 жылдан бастап жиналған қатты тұрмыстық қалдықтардың көлемінің есептілігінде өзгеріс болған жоқ (әр жылдары шығарылған ҚР АСМБ Ұлттық статистика бюросының есептілік көрсеткіштерінде сәйкессіздік бар);

-2020-2022 жылдар кезеңінде жиналған ТҚҚ көлемінде көму үлесі 50% құрайды және ешқандай өзгерісті көрсетпейді;

-ТҚҚ сұрыптау көлемі туралы деректер жоқ;

-Коммуналдық қалдықтардың жекелеген түрлерін өңдеу көлемдері туралы деректер жоқ.

Жоғарыда келтірілген тараулардағы мәліметтерді қорытындылай келе, Көксу ауданының коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесі туралы мынадай қорытынды жасауға болады:

1.Көксу ауданында коммуналдық қалдықтардың пайдалы компоненттерін қайта өңдеу/көшіру инфрақұрылымы жоқ немесе жеткіліксіз.

2.Қалдықтарды шығару келісім-шарттарымен қамтылмаған халық және заңды тұлғалар басқа адамдардың ыдыстарын жалпы алаңдарда пайдалана алады немесе қалдықтарды басқа жолмен (мысалы, өз аумағында жағу, табиғи полигондарға орналастыру) пайдалана алады.

3.Полигондар мен рұқсат етілген полигондар Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 351-бабына сәйкес көмуге тыйым салынған қалдықтарды қабылдайды.

4.Полигондар мен полигондардағы биологиялық ыдырайтын қалдықтар компоненттерінің (азық-түлік, өсімдік, органикалық) бақылаусыз ыдырауы полигон газының (негізінен метан) шығуына әкеледі. Нәтижесінде полигонның денесінде өрт шығу және парниктік газдардың ластану қаупі артады.

5.Қалдықтарды сұрыптаудың жоқтығына немесе шағын көлеміне байланысты (статистикаға негізделген қорытынды) өңдеуге арналған қайта өңделетін материалдардың логистикасы жоқ немесе нашар ұсынылған.

6.Көксу ауданындағы коммуналдық қалдықтарды басқарудың қолданыстағы жүйесі қалдықтардың түзілуін болдырмау және түзілетін қалдықтарды қоршаған ортаны қорғау және қоршаған ортаның тұрақты дамуын қамтамасыз ету мүдделері үшін олардың артықшылығының кему тәртібімен басқару жөніндегі іс-шаралар иерархиясы қағидатын толық сақтауға мүмкіндік бермейді. Қазақстан Республикасы.

7.Коммуналдық қалдықтар бойынша есеп берудің қазіргі жағдайы толық коммерциялық есепке алуға мүмкіндік бермейді.

Өңдеудің/кәдеге жаратудың көзге көрінетін нәтижелері болмаған жағдайда, халықтың қалдықтарды бөлек жинауға қызығушылығы аз болады.

Ұсынылатын әрекеттер ұсынылған мәселелер «Негізгі бағыттар, мақсаттарға жету жолдары және тиісті шаралар» 5-бөлімде талқыланады.

3.9ЫНТАЛАНДЫРУ ШАРАЛАРЫ

Бұл бөлімде коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесін қолдауға және қайталама шикізатты одан әрі өңдеуге бағытталған ынталандыру шаралары берілген.

Экономиканың басым секторын субсидиялау

Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шаралары (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы № 1060 қаулысымен бекітілген) кәсіпкерлікті дамытудың ұлттық жобасы шеңберінде сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялауды көздейді. 2021 - 2025 жж. экономиканың басым секторларында, олар мыналарды қамтиды:

-қалдықтарды жинау, өңдеу және кәдеге жарату; материалдарды қайта өңдеу (қалпына келтіру);

-тазалау және басқа да қалдықтарды жою қызметтері.

Аталған мемлекеттік қолдау шаралары өңдеу өнеркәсібі мен қызмет көрсету саласындағы жобалар аясында несиелерді субсидиялауды көздейді:

-Қауіпті емес тұрмыстық және өндірістік қатты қалдықтарды (яғни қоқыстарды) жинақтау орындарынан, қоқыс жәшіктерінен, жылжымалы қоқыс контейнерлерінен, жәшіктерден, контейнерлерден және т.б. және аралас қайта өңдеуге болатын материалдардан жинау. Қайта өңдеуге болатын материалдарды жинау.

-Қоғамдық орындардағы қоқыс жәшіктерінен қалдықтарды жинау.

-Құрылыс және ыдырау қалдықтарын жинау. Қылшықтар және басқа құрылыс қоқыстары сияқты құрылыс қалдықтарын жинау және шығару. Тоқыма өнімдерінің өндірісінің қалдықтарын жинау. Қауіпті емес қалдықтарды қайта өңдеу орындарына қалдықтарды шығару бойынша іс-шаралар.

ТҚҚ басқару саласындағы мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ)

ТҚҚ басқару шараларын іске асырудың бұл нысаны Қазақстан Республикасының мемлекеттік-жекешелік әріптестік саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылуы мүмкін (Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 366-бабы).

Іс-шаралар бастапқы кезеңдерді де қамтуы мүмкін - қалдықтарды және қайталама шикізатты басқару объектілерін жобалау, салу және тікелей іске асыру және пайдалану, сондай-ақ өздігінен пайда болатын полигондарды жою.

Жобалардың бастамашылары жергілікті атқарушы органдар болып табылады, олар сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органмен келісім бойынша конкурстық құжаттаманы әзірлейді және бекітеді.

Тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару жөніндегі мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары шеңберінде жеке әріптесті қаржыландыру халыққа қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және орналастыру тарифі, сондай-ақ басқа да көздер есебінен жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған қаржыландыру.

Жаңартылатын энергия көздерінен энергияны сатып алу

Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сәйкес энергия қалдықтарын орналастыру объектілері өндіретін электр энергиясының жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі есеп айырысу-қаржы орталығының кепілді сатып алуы Қазақстан Республикасының 21.01.21 № 401-VI «Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы»).

Қалдықтарды энергетикалық қайта өңдеу – қалдықтарды қайталама және (немесе) энергия ретінде пайдалануды қоса алғанда, олардың көлемін азайту және энергияны («қалдықтардан энергияға» технологиясы – қалдықтарды энергияға айналдыру) өндіру мақсатында оларды термиялық өңдеу процесі. органикалық қалдықтардан биогаз және басқа да отын алуды қоспағанда, ресурстар (Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі 324-бап).

Әлемдік деңгейде бұл технология жаңартылмайды. Қазақстанда 2020 жылы қалдықтарды «термиялық қайта өңдеу» терминін қамтитын «Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы» Заң қабылданды. Мұндай қайта өңдеудің негізгі мақсаты – полигондардағы/полигондардағы қалдықтардың көлемін азайту және энергияны қалпына келтіру.

Жасыл таксономия («жасыл» жобалардың классификациясы)

Қазақстанда Жасыл таксономия әзірленді және бекітілді («Жасыл облигациялар және жасыл несиелер арқылы қаржыландыруға жататын жасыл жобалардың сыныптамасын (таксономиясын) бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 31 желтоқсандағы № 996 қаулысы. ).

Жасыл облигациялар мен жасыл несиелер арқылы қаржыландырылатын жасыл жобалардың жіктелуі (таксономиясы) суды және қалдықтарды тұрақты пайдалану санатын (тұрақты суды пайдалану және суды үнемдеу, ағынды және сарқынды суларды, ресурстарды сақтау және қалпына келтіру) қамтиды.

Құрылыс материалдарын, металл сынықтарын, пластмассаларды, шыныларды, қағазды, электрониканы (қауіпті компоненттерді қоспағанда), шиналардың қалдықтарын өңдеуге арналған жабдықты қоса алғанда, қайталама шикізатты (жануды қоспағанда), қайталама шикізатты қалпына келтіруге және қайталама шикізатты қайта өңдеуге арналған жабдықтар.

Шекті индикатор - кем дегенде 80% жиналған қайталама шикізатты өңдеу.

ЭҚҚ операторы («Жасыл Даму» АҚ)

2022 жылдың қаңтар айынан бастап «Жасыл Даму» АҚ өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелері операторының (бұдан әрі – ЭПР операторы) құзыреті шегінде қалдықтарды және қайталама шикізатты басқару инфрақұрылымын дамытумен айналысады.

Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің (388-бап) ережелеріне сәйкес ЭҚҚ операторы Қазақстан Республикасында жинау, тасымалдау, қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу технологияларын енгізу арқылы ТҚҚ басқарудың өңірлік жүйесін әзірлей алады. қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу және (немесе) кәдеге жарату, қалдықтарды қайта пайдалануға дайындау, қайта өңдеу, қайта өңдеу, сұрыптау және (немесе) кәдеге жарату жөніндегі зауыттар (өндірістер) салу, жинауды, тасымалдауды жүзеге асыратын ұйымдардың материалдық-техникалық базасын жақсарту; қалдықтарды қайта пайдалануға, сұрыптауға, қайта өңдеуге, қайта өңдеуге және (немесе) кәдеге жаратуға дайындау, энергетикалық қалдықтарды кәдеге жаратуды ұйымдастыру.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 1250 Қаулысымен.11Өнімнің (тауардың) тұтынушылық қасиеттерін жоғалтқаннан кейін пайда болған қалдықтарды жинауды, тасымалдауды, қайта пайдалануға дайындауды, сұрыптауды, қайта өңдеуді, қайта өңдеуді, залалсыздандыруды және (немесе) кәдеге жаратуды жүзеге асыратын шаруашылық жүргізуші субъектілерге ЭПР операторының қолма-қол ақшалай төлемдері сомасын бекітті. өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелеріне жатады.

Ақпараттық жүйеде (ecoqolday.kz) «Жасыл Даму» АҚ ұсынатын ЭҚҚ операторымен Шарт жасасуға өтінімдерді қабылдау Қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады.12, Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 27 қарашадағы № 332 бұйрығымен бекітілген.

Кесте 18. Қаптама қалдықтары үшін төлем ставкалары

4.1БАҒДАРЛАМА МАҚСАТТАРЫ:

-тұтыну қалдықтарының қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына кері әсерін азайту;

-Көксу ауданының елдi мекендерiнде коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиiмдi жүйесiнiң үлгiсiн құру және оны iске асыру арқылы коммуналдық қалдықтардың түзiлуiнiң көлемiн кезең-кезеңiмен азайтуға, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу және полигондарды рекультивациялау үлесiн арттыруға бағытталған белгiленген көрсеткiштерге қол жеткiзу.

Мақсат қоюдағы негізгі басымдықтар коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін кезең-кезеңмен қысқарту, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу және полигондарды рекультивациялау үлесін арттыру болып табылады.

4.2БАҒДАРЛАМА МАҚСАТТАРЫ

Келісімнің техникалық тапсырмасына сәйкес Бағдарламаның негізгі міндеттері:

1)заңнамасының нормативтік талаптарына сәйкес Көксу ауданында коммуналдық қалдықтарды қалыптастыру, жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін қамтитын тиімді коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесінің үлгісін қалыптастыру. Қазақстан Республикасы және ауданның ерекшеліктерін ескере отырып (климат, география, халық санының өсу динамикасы, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.);

2)бағдарламаны іске асыру үшін қажетті ресурстарды тарту;

3)ұсынылған негізделген ұсыныстар негізінде коммуналдық қалдықтарды басқару саласында инфрақұрылым құру;

4)коммуналдық қалдықтарды орналастыру орындарының санын азайту және рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын жою бойынша ұсыныстар беру.

4.3КӨКСУ АУДАНЫ БОЙЫНША НЫСАНАЛЫ ИНДИКАТОРЛАР

Мақсатты индикаторлар Қазақстан Республикасының мемлекеттік жоспарлау жүйесінің қолданыстағы құжаттарын, аумақтарды дамыту жоспарларын және басқа да осыған ұқсас құжаттарды ескере отырып, жергілікті атқарушы органдармен айқындалады.

Бағдарламада ұсынылған нысаналы индикаторлар Қазақстан Республикасы үшін қалдықтарды басқару саласындағы «жасыл экономиканың» мақсаттары мен нысаналы индикаторларына қол жеткізуге бағытталған (қараңыз). 4-кесте). Негізгі мәндер Бағдарламаны әзірлеу жылының алдындағы үш жылдағы ТҚҚ басқарудағы ағымдағы жағдайды ескереді немесе қажетті деректер болмаған жағдайда базалық көрсеткіш анықталмайды. Жағдайды жақсартудың жыл сайынғы серпіні Бағдарлама іс-шараларын іске асыруды ескереді.

Кесте 21. Бағдарламаның нысаналы индикаторлары

5.1ТЕХНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ШЕШІМДЕР

5.1.1Негізгі ақпарат

Бағдарламаның осы бөлімінде қалдықтарды басқару саласындағы қалыптасқан жағдайды және қабылданған даму моделін талдауды ескере отырып, алдын ала техникалық және технологиялық шешімдер қабылданды. ТҚҚ басқаруды дамыту моделінің негізгі бағыттарының белгіленген мақсаттары мен міндеттері негізінде техникалық шаралар мен оларды іске асыру құралдары әзірленетін болады.

Өңірдегі өндіріс және тұтыну қалдықтарын басқару жүйесін құрудың қабылданған тұжырымдамалық тәсілдерін және қабылданған даму моделін ескере отырып, қалдықтарды басқарудың технологиялық схемасын құрудың келесі негізгі қағидаттарын тұжырымдауға болады.

Қалдықтардың ресурстық әлеуетін барынша пайдалану. Бұл принцип қалдықтарды түпкілікті кәдеге жарату алдында бөлек жинауды, механикалық өңдеуді және энергияны қалпына келтіруді енгізу арқылы қайталама шикізаттың максималды мөлшерін алуға бағытталған қалдықтарды басқару жүйесін құруды қамтиды.

Полигонға жіберілетін қалдықтардың көлемін азайту. Қалдықтарды орналастыру орындарының қоршаған ортаға кері әсерін азайтуға екіншілік шикізат түріндегі қалдықтардың фракцияларын таңдау арқылы қол жеткізуге болады деп болжануда.

Қалдықтарды орналастыру объектілерін шоғырландыру және объектілердің жалпы санын қысқарту. Саланы дамытуға бағытталған инвестициялардың экономикалық тиімділігі артып, неғұрлым жетілдірілген нысандарды салу және қалдықтарды кәдеге жарату сатысында жағымсыз әсерлерді барынша азайту болжануда.

Қалдықтарды өңдеудің заманауи технологияларын енгізу. Қомақты инвестиция қажет болады. Әртүрлі деңгейдегі бюджеттерге түсетін жүктемені азайту үшін қалдықтарды басқару жүйесін дамыту қалдықтарды басқару жүйесіне жеке инвесторларды барынша тартуға негізделуі керек.

Белгілі бір технологиялық шешімдерді енгізудің орындылығы жергілікті жағдайлар мен әлеуметтік аспектілерді ескере отырып, ең жақсы экологиялық және экономикалық тиімді технологияларды таңдау негізінде анықталады. Таңдалған технологиялардың аналогтары ретінде қалдықтарды басқарудың қолданыстағы интеграцияланған жүйелерінің жалпы қабылданған әлемдік тәжірибесі қабылданды. Еуропалық және ТМД елдеріндегі қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеу және өңдеу тәжірибесі егжей-тегжейлі зерттелген және қолданылған. Ресейлік және беларусьтік аймақтық операторлардың, әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуы ұқсас елдердің тәжірибесін зерделеуге ерекше назар аударылды. Бұл бөлімде тұрмыстық қатты қалдықтарды (ҚҚҚ) жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, өңдеу және кәдеге жарату процестерінің қолданыстағы тәжірибесі қарастырылған.

Әзірлеудің мақсаты – тұрмыстық қатты қалдықтарды (ҚҚҚ) жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін қамтитын аймақ үшін қалдықтарды басқару жүйесін құруға бағытталған шешімдерді саналы түрде таңдау. Қалдықтардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін барынша азайту және оларды шаруашылық айналымға барынша тарту мақсатында шешімдер Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес қабылдануы тиіс.

Бөлім шартты түрде үш бөлікке бөлінеді.

Бірінші бөлімде (5.1.1-тармақ) ауданның әрбір әкімшілік-аумақтық бірлігі (ауданы) бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау және орналастыру саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпараттың талдауы келтірілген.

Екінші бөлім (5.1.2 – 5.1.3 тармақтары) қалдықтарды жинау, тасымалдау және қайта өңдеудің ең жақсы таралған технологиялары мен әдістерінің сипаттамасын қамтиды.

Үшінші бөлімде (5.1.4 – 5.1.7 тармақтар) қалдықтарды басқарудың ұсынылған әдістерін талдау нәтижелері бойынша ауданның әлеуметтік-экономикалық, жоспарлау және табиғи жағдайларын ескере отырып, технологиялық негізделген және жүйенің техникалық құралдарының экономикалық мақсатқа сай жиынтығы ұсынылады.

5.1.2ТҚҚ басқару жүйесінің ағымдағы жағдайын талдау

Көксу ауданы Жетісу облысының орталық бөлігінде орналасқан және құрамына 10 ауылдық округ (34 елді мекен) кіреді. Аудан орталығы – Балпық би ауылы. Облыс аумағының үлкендігімен, елді мекендердің орташа санымен және халықтың орташа тығыздығымен сипатталады. Орташа халық саны Балпық би ауылына жақын орналасқан қалалар мен ауылдар. Автомобиль көлігі желісінің дамуы мен жағдайы қанағаттанарлық.

Сондай-ақ, соңғы жылдары тұрғындардың қоқыс жинайтын компаниялармен қарым-қатынасының ретсіздігі мен негізсіз жоғары тарифтік ставкалардың салдарынан қалдықтарды жинау және сұрыптау көлемінің төмендеуі байқалғанын айта кеткен жөн. Коммуналдық қалдықтар бойынша есеп берудің қазіргі жағдайы толық коммерциялық есепке алуға мүмкіндік бермейді.

Жетісу өңіріндегі полигондар мен полигондар Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес көмуге тыйым салынған бақылаусыз қалдықтарды қабылдайды.

Төменде аудандағы қалдықтарды жинау, тасымалдау және кәдеге жарату саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпарат берілген. Бағдарламаны әзірлеушінің сұранысы бойынша аудан әкімдігі ұсынған ақпарат.

Кесте 22. Жетісу облысы Көксу ауданындағы қалдықтарды жинау, шығару және кәдеге жарату саласындағы ағымдағы жағдай туралы ақпарат

5.2ИНСТИТУЦИЯЛЫҚ БӨЛІМ

5.2.3Қалдықтарды басқарудың аймақтық жүйесінің ұйымдық моделі

Бұл бөлімде аудан бойынша тұтыну қалдықтарын басқарудың өңірлік жүйесін (бұдан әрі – Өңірлік жүйе) әзірлеу ведомстволық бағыныстағы аумақта қалдықтарды экологиялық қауіпсіз басқаруды қамтамасыз етудің стратегиялық мақсатын және оған қол жеткізу құралдарын анықтайды. Көксу ауданының ТҚҚ басқару жүйесі Жетісу өңірінің облыстық коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады.

Өңірлік жүйені енгізудің негізгі бағыттары:

-елді мекендердің аумақтық орналасуын және көліктік байланыстардың, оның ішінде шағын елді мекендер үшін қалдықтарды өңдеу объектілерін орналастырудың өңірлік қағидатын ескере отырып, қолжетімді үздік технологияларды пайдалана отырып, қалдықтарды басқару технологияларын әзірлеу;

-қалдықтарды экологиялық қауіпсіз басқаруды қамтамасыз етудің экономикалық және қаржылық тетіктерін;

-қалдықтарды экологиялық таза басқаруды ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету;

-экологиялық білім беру және қалдықтарды басқару саласында білім беру.

5.2.3.2Ауданның қалдықтарды басқару жүйесіндегі қиындықтар және даму сценарийлері

Қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін құруға қойылатын талаптар келесі міндеттерді анықтайды:

-ауданда коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін құру;

-коммуналдық қалдықтарды басқару саласында инфрақұрылым құру;

-рұқсат етілмеген қалдықтарды орналастыру орындарын жою.

Айта кету керек, Көксу ауданы үшін қалдықтарды басқарудың және оны бағалаудың түпкілікті нәтижесі облыстың елді мекендері Жетісу өңірі үшін ұсынылған ҚҚҚ басқарудың өңірлік жүйесінің бөлігі болған жағдайда тиімдірек болады.

Осы Бағдарламада көзделген іс-шараларды іске асыру, сондай-ақ Жетісу өңірінде КҚҚ басқарудың Өңірлік жүйесін құру облыс әкімдігі қабылдаған институционалдық және ұйымдастырушылық үлгілердің түрлеріне байланысты.

Келесі сценарийлер мүмкін:

1)Инерциялық– қалдықтарды басқарудың қолданыстағы тәртібін сақтау.

Аудандағы қолданыстағы санитарлық тазалау схемасы өткен ғасырдың аяғында жасалып, халыққа тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау, шығару және кәдеге жарату бойынша қызметтердің толық кешенін көрсетуге мүмкіндік бермейді. ТҚҚ жинау мен шығаруды тұрғындар өз бетінше жүзеге асырады. Инерциялық нұсқада тұрмыстық қатты қалдықтарды орналастырудың қолданыстағы қондырғылары белгіленген нормативтік талаптарға кезең-кезеңімен сәйкестендіріледі деп болжанады. Инерциялық опция SMR таңдауын және оларды өңдеуді есепке алмайды.

Инерциялық нұсқада аудандық қалдықтарды басқару жүйесі келесі көрсеткіштермен сипатталады:

-белгіленген талаптарға сай келмейтін полигондар санының артуы;

-орталықтандырылған шығарудың, түзілген ТҚҚ көлемін есепке алудың және олардың қозғалысын бақылаудың болмауы;

-қалдықтарды басқару саласына инвестиция тартудың мүмкін еместігі;

аумақтың, оның ішінде табиғи аумақтардың, рекреациялық және туристік аймақтардың экологиялық жағдайының одан әрі нашарлауы.

2)Жаңашыл (ұсынылады) - «Қалдықтарды басқару» тұжырымдамасымен сипатт алатын қалдықтарды басқарудың заманауи деңгейін қамтамасыз етеді.

Қалдықтарды және СМР басқару және өңдеу жүйесін дамытудың бұл нұсқасының негізі бірнеше әкімшілік-аумақтық құрылымдарды бір аймаққа бекіту қағидаты бойынша (техникалық және экономикалық тиімділікке сәйкес) облыс аумағын аймақтарға бөлу болып табылады. өңірде бірыңғай аудандық операторды/үйлестіруші агентті құру. Аумақтық оператордың/үйлестіруші агенттің функциялары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оның қызмет түрлерін кеңейтетін/толықтыра отырып, жұмыс істеп тұрған мемлекеттік кәсіпорынға жүктелуі мүмкін.

Әрбір аймақ келесі объектілерді қамтуы мүмкін (олардың орындылығының тиісті негіздемесі бар):

-ҚТҚ сұрыптау аймағы;

-ТҚҚ органикалық бөлігін компосттау алаңы;

-ҚҚҚ қалдықтарын көму алаңы;

-халықтан қауіпті қалдықтарды (пайдаланылған энергия үнемдейтін және люминесцентті сынапты шамдар, ескі батареялар және химиялық қуат көздері, құрамында майы бар қалдықтар, пайдаланылған электронды тұрмыстық техника, тұрмыстық химия қалдықтары, көлік құралдарын жөндеу және техникалық қызмет көрсету қалдықтары) жинау алаңы; шағын және орта кәсіпорындар мен ұйымдар;

-халықтан, шағын және орта кәсіпорындар мен ұйымдардан СМР (экоресурс пункттері) үшін стационарлық және жылжымалы қабылдау пункттері.

-мұндай кешен «Біріктірілген алаң» мәртебесіне ие болуы мүмкін және ағындардың қозғалысын және (егер мүмкін болса және экономикалық тиімді) SMR өңдеуін логистикамен қамтамасыз ете алады.

Сонымен қатар, ауданда Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін ТҚҚ орталықтандырылған жинау және шығару жүйесін құру қажет.

Оның ішінде Көксу ауданының аумағында ҚТҚ-мен жұмыс істеудің барлық процесін толық есепке алуды және бақылауды көздейді. Уәкілетті ұйым (бұдан әрі-ұйым) бастапқы шикізаттың (жиналған ҚТҚ), сондай-ақ қайта өңдеу өнімдерінің, оның ішінде аралық өнімдердің иесі болып табылады.

Көксу ауданы үшін қалдықтарды басқарудың өңірлік жүйесін құрудың нәтижелері:

Тұрмыстық қатты қалдықтардың пайда болуы мен қозғалысының автоматтдырылған коммерциялық есебі.

1.Қалдықтардың ағынын, оларды өңдеу және кәдеге жарату әдістерін бақылауды қамтамасыз ету.

2.Табиғи ортаға теріс әсерді азайту.

3.Барлық деңгейдегі бюджеттерге қалдықтарды орналастыру үшін төлемдерді жинауды ұлғайту.

4.Қалдықтардың түзілу көлемі мен көздері туралы бірыңғай деректер базасын құру.

5.Спонтанды полигондарды жоюға арналған бюджеттік шығындарды жою.

6. ҚАЖЕТТІ РЕСУРСТАР

Жүргізілген зерттеу нәтижелері бойынша Көксу ауданында 2024-2029 жылдарға арналған осы Коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасында көзделген іс- шараларды іске асыру үшін 528 375 мың теңге, оның ішінде жергілікті бюджеттен 511 125 мың теңге қаржы қаражаты қажет. және 17 250 мың теңге – басқа да бюджеттен тыс көздер.

Ұсынылған іс-шаралардың егжей-тегжейлері және қажетті қаржылық ресурстар 7 бөлімінде берілген.

Кесте 36. Бағдарлама іс-шараларын іске асыру үшін қажетті қаржылық ресурстар