Нұсқаның өзектілігі

Құжаттың күші жойылған

Жаңаарқа ауданы бойынша 2024-2025 жылдарға арналған Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына сәйкес аудандық мәслихат ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Жаңаарқа ауданы бойынша 2024-2025 жылдарға арналған Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.

2. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа еңгізіледі.

Жаңаарқа аудандық мәслихат төрағасы

Ю.Бекқожин

Жаңаарқа аудандық мәслихатының

2024 жылғы 14 наурыздағы

№15/97

шешіміне қосымша

Жаңаарқа ауданы бойынша 2024 – 2025 жылдарға арналған Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар

1-Тарау. Кіріспе

Осы Жаңаарқа ауданы бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2024-2025 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі- Жоспар) Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес әзірленді.

Жоспар құрамында:

1) осы Жоспардың 1-8 қосымшаларына сәйкес Айнабұлақ ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

2) осы Жоспардың 9-16 қосымшаларына сәйкес Ақтау ауылдық округінің 2024– 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

3) осы Жоспардың 17-24 қосымшаларына сәйкес Ақтүбек ауылдық округінің 2024– 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

4) осы Жоспардың 25-32 қосымшаларына сәйкес Байдалы би ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

5) осы Жоспардың 33-40 қосымшаларына сәйкес Бидайық ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

6) осы Жоспардың 41-48 қосымшаларына сәйкес Ералиев ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

7) осы Жоспардың 49-56 қосымшасына сәйкес Жаңаарқа кентінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

8) осы Жоспардың 57-64 қосымшасына сәйкес Қараағаш ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

9) осы Жоспардың 65-72 қосымшасына сәйкес Қызылжар кентінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

10) осы Жоспардың 73-80 қосымшасына сәйкес Орынбай ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

11) осы Жоспардың 81-88 қосымшасына сәйкес М.Жұмажанов атындағы ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

12) осы Жоспардың 89-96 қосымшасына сәйкес С.Сейфуллин ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

13) осы Жоспардың 97-104 қосымшасына сәйкес Талдыбұлақ ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

14) осы Жоспардың 105-112 қосымшасына сәйкес Түгіскен ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар;

15) осы Жоспардың 113 қосымшасы на сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік маусым.

16) осы Жоспардың 114 қосымшасы на сәйкес ауылдық округтер бөлінісіндегі ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер.

17) осы Жоспардың 115 қосымшасы на сәйкес ветеринариялық санитариялық объектілер туралы мәліметтер.

Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданды.

2-Тарау. Жайылымдарды тиімді пайдалану

Қазіргі уақытта бұрынғы жайылым учаскелерінің едәуір бөлігі әртүрлі себептер бойынша пайдаланылмайды. Жеке меншік иелері, кейбір шаруа қожалықтары малдарын құнарлы шалғай жайылымдарға шығаруға, жайылым ауыстырып отыруға көңіл бөлмейді. Малдың қысы-жазы бір орында болуынан жер тозып, азықтық өсімдіктердің түрлері азайып, жайылымдар шаруашылық айналымынан шығып, эрозияға ұшырауда.

Ауылдық округтерде малдың басым көпшілігі қолда ұсталады және жылына 6-7 ай бойы ауыл маңында жайылады, яғни мал ауылдан 2-5 километрден көп қашыққа ұзамайды. Бұл жерлердің басым бөлігі іс жүзінде бүлінген, әрі тозған. Жайылымды пайдалану тәртібінің сақталмауынан және көп мал бастарының сандарын жайғаннан азықтық өсімдіктер қоры жылдан-жылға азаюда. Мұның салдарынан ондай жайылымдарды есекмия, итсигек, адыраспан, ошаған сияқты және тағы басқа ірі сабақты жануарлар жемейтін өсімдіктер басып барады.

Сондықтан, осы кезеңде малы көп елді мекендерде суаты бар шалғай жайылымдарда малдарын бағуды ұйымдастыруды жоспарлап отырмыз.

Жайылымдардың өнімділігін ұзақ жылдарға сақтау үшін жайылым пайдаланушылар үш негізгі талапты ескерулері қажет:

1) жайылым учаскесінде малдың мөлшерлі санын сақтау;

2) жайылымды пайдаланып болғаннан кейін жалпы өнімнің 30-40% сақталуы тиіс;

жайылымда мал жайылып болғаннан кейін, өсімдіктердің биіктігі 4-5 сантиметр болуы қажет;

3) мал жаю мерзімін қатаң сақтау. Мал жаюды көктемде көп жылдық шөптер түктенуді (астық тұқымдастар), ал енді біреулері бұтақтануды (жартылай бұталар) бастаған соң 10-12 күннен кейін бастау керек.

3-Тарау. Қорытынды

Жаңаарқа ауданының аумағындағы жайылымдарды басқару, оларды пайдалану Жоспарын іске асыру жерлерді тиімді және ұтымды пайдалануға, жайылымдардың өнімділігін арттыруға, ұзақ уақыт ішінде шөп қабатының бағалы құрамын сақтауға, жайылым жемшөптерімен жануарлардың неғұрлым көп санын қамтуға, мал шаруашылығы өнімдерінің сапасын жоғарылатуға және мал басын арттыруға мүмкіндік береді.

Жаңаарқа ауданы бойынша

2024-2025 жылдарға арналған

Жайылымдарды басқару

және оларды пайдалану

жөніндегі жоспарға

1-қосымша

Айнабұлақ ауылдық округінің 2024 – 2025 жылдарға арналған Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар

Айнабұлақ ауылдық округі - Жаңаарқа ауданының солтүстік бөлігінде көршілес Нұра ауданының шекарасымен түйіскен жерде орналасқан, Жаңаарқа кентінің аудан орталығынан солтүстік-батысқа қарай 78 км қашықтықта орналасқан.

Айнабұлақ ауылының жобаланатын елді мекені орналасқан аумақта ашық қыртысты толық дамымаған топырақ, сортаңдалған далалық сортаңдар, кәдімгі шалғынды қыртыстар басым. Ауылдың жобаланған аумағының жер үсті сулары ауылдан 4,0 км қашықтықта солтүстік-батыс жағында орналасқан Шошқакөл көлінен тұрады. Ауылға қатысты солтүстік бөлігінде атауы жоқ жерүсті су объектісі 90 метр қашықтықта (солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай) созылған. Су көзі бұлақтар есебінен.

Әкімшілік орталығы - Айнабұлақ ауылы.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 132111 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 100133 гектар;

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 100133 гектар;

егістік – 5910 гектар, шабындық – 3783 гектар, жайылым – 79616 гектар, бос жер – 21100 гектар, басқада жерлер – 44980 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 10627 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер – 4,8 гектар, жайлым жер - 9678 гектар, су қорының жері – 19 гектар, басқада жерлер - 757 гектар.

Ақтау ауылдық округі Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде Атасу өзенінің оң жақ жағалауын бойлай, таулы-дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты таулы сілтілі қара топырақты.

Өсімдік жамылғысы: бетегелі-бетегелі-жусанды, бетегелі-бетегелі-түрлі шөпті, түрлі шөпті-дәнді, жұмсақ қабатты және түрлі шөпті бұта-шым-дәнді дақылдар болып табылады.

Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында орнықтайды, сәуір айының бірінші он күндігінде кетеді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130-150 күн.

Гидрография - Атасу өзенінің бойында Қылыш, Дарат тоғандары орналасқан: Атасу өзенінің ағысы болып Мыңбай, Кесік, өзендері тараған және көптеген басқада су көзі бұлақтар бар Талдыбұлақ, Өкімбұлағы, Телжанбұлағы, Құсайынбұлағы, Қосбұлақ, Ақсай, Отаутас, Қандыбұлақ.

Әкімшілік орталығы - Ақтау ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстікке қарай 140,0 шақырым жерде орналасқан. Айшырақ елді мекені бар.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 8444557 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі – 216212 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 216149 гектар;

егістік – 95 гектар, шабындық – 2312 гектар, жайылым – 213742 гектар, бос жер – 63 гектар, басқада жерлер – 62,8 гектар (тау-тас, батпақ, су). Елді мекеннің барлық жерлері – 37158 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер – 23007 гектар, жайлым жер – 36776 гектар, су қорының жері – 4 гектар, басқада жерлер – 1265 гектар.

Ақтүбек ауылдық округі Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде Сарысу өзенінің оң жағалауын бойлай, таулы-дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек.Топырағы қара-қоңыр, солтүстік таулы тастақ қоңыр топырақты, кәдімгі қоңыр топырақты, солтүстік қоңыр топырақты, жай қоңыр топырақты таулы сілтілі қоңыр топырақты.

Гидрография – Сарысу өзенінің бассейні болып табылады. Сарысу өзенінің ағысы болып Манақа, Машақай, Құдайменде, өзендерінен тұрады және көптеген басқада су көзі бұлақтар бар Шиліқарасу, Бастаубұлақ, Ақбұлақ, Қызылбұлақ, Күдіңбұлақ, Тұма, Маңғадыр тауы қарсуы.

Әкімшілік орталығы – Ақтүбек ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 40,0 шақырым жерде орналасқан. Өркендеу, Бесмаршал, Манадыр, Атасу стансасынан елді мекендері бар.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 218199 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 86704 гектар;

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 95687 гектар;

егістік –1500 гектар, шабындық – 2829 гектар, жайылым – 104823 гектар, басқада жерлер – 1120 гектар (тау-тас, батпақ,). Елді мекеннің барлық жерлері – 55610 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 14 гектар, жайлым жер - 53859 гектар, су қорының жері –7 гектар, басқада жерлер - 1082 гектар.

Байдалы би ауылдық округі Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде Сарысу өзенін бойлай, жазық-дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты таулы сілтілі қара топырақты.

Өсімдік жамылғысы: бетегелі-жусанды, бетегелі-түрлі шөпті, жұмсақ қабатты және түрлі шөпті дәнді, бұта-шым-дәнді дақылдар болып табылады.

Гидрография - Сарысу өзенінің бассейні болып табылады. Ең ірі өзендер: Сарысу, Балтабай, Құдайменді және көптеген басқа бұлақтар.

Әкімшілік орталығы - Атасу ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен батысқа қарай 18,0 шақырым жерде орналасқан. Рзд 117 елді мекені бар.

Жер санаттары бойынша:

Ауылдық округ бойынша барлық жер көлемі 57060 гектар құрайды.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 38033 гектар;

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 53033 гектар;

егістік – 4445 гектар, шабындық – 3221 гектар, жайылым – 30357 гектар, елді мекеннің барлық жерлері – 33179 гектар;

Бидайық ауылдық округі - Жаңаарқа ауданының солтүстік бөлігінде Сарысу өзенінің сол жағалауын бойлай, қырат- дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Қырат-дала аймағы қыратты шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты таулы сілтілі қара топырақты.

Өсімдік жамылғысы: бетегелі - бетегелі-жусанды, бетегелі- бетегелі-түрлі шөпті, жұмсақ қабатты және түрлі шөпті дәнді, бұта-шым-дәнді дақылдар болып табылады.

Гидрография - Сарысу өзенінің бассейні болып табылады.

Әкімшілік орталығы – Бидайық ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен солтүстікке қарай 25,0 шақырым жерде орналасқан.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 44442 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 23375 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 7413 гектар;

егістік – 200 гектар, шабындық – 270 гектар, жайылым – 22993 гектар, бос жер – 200 гектар, басқада жерлер – 1585 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 13285 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер – 25 гектар, жайлым жер - 11343 гектар, су қорының жері – 3 гектар.

Ералиев ауылдық округі Жаңаарқа ауданының батыс бөлігінде құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 ММ. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-батыс және шығыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Жері қоңыр,сұрғылт, құба топырақтар, сортандар мен құмдақтар .

Гидрография - Сарысу , Сөрті өзендері және көптеген басқа бұлақтар.

Әкімшілік орталығы - Ералиев ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстік-батысқа қарай 100,0 шақырым жерде орналасқан. Ералиев ауылдық округі Кезең, Ақбастау,Рзд 189, Жомарт елді мекендері бар.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 329841 гектар құрайды.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі – 169536,98 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 162005,76 гектар;

егістік – 1004,79 гектар, шабындық – 4903,4 гектар, жайылым – 156042,07 гектар, бос жер – 7531,22 гектар, басқада жерлер –55,5 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 48619 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 27 гектар, жайлым жер - 47580 гектар, су қорының жері – 31 гектар, басқада жерлер – 234 гектар, босалқы жерлердің жалпы көлемі – 747 гектар.

Жаңаарқа кенті Ұлытау облысынаң оң түстігіне қарай Сарысу өзеннің жағалауын бойлай, дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы. 2,7 м/сек.Топырағы қара-қоңыр.

Гидрография - Сарысу өзенінің бассейні болып табылады.

Әкімшілік орталығы – Жаңаарқа кенті. Облыс орталығы Жезқазған қаласынаң оң түстігіне 320,0 шақырым жерде орналасқан.

Жер санаттары бойынша:

Кент бойынша барлық жер көлемі 16317 гектар құрайды.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 0 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі –13999 гектар;

егістік –0 гектар, шабындық –0 гектар, жайылым –13999 гектар, бос жер – 0 гектар, басқада жерлер – 0.Елді мекеннің барлық жерлері 5317 гектар;

Қараағаш ауылдық округі Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде Тереңбұтақ өзенінің сол жағалауын бойлай, таулы-дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты таулы сілтілі қара топырақты.

Гидрография - Тереңбұтақ өзенінің бассейні болып табылады. Тереңбұтақ өзенінің ағысы болып Қарасу, Бекбайбұлақ, Жосалы өзендері тараған және Сарыкөл, Ермек, Құдайменде, Ұзын өзендерінен тұрады және көптеген басқада су көзі бұлақтар бар. Олар: Бекбайбұлақ, Бұзаубұлақ, Қабайжанай, Қарашілік, Олжабай, Қызылбұлақ, Торайғыр.

Әкімшілік орталығы - Ынталы ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 70,0 шақырым жерде орналасқан. Елді мекені Жартас.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 115390 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 74670 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 73550 гектар;

егістік – 3309 гектар, шабындық – 1213 гектар, жайылым – 68048 гектар, бос жер – 980 гектар, басқада жерлер – 1120 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 21277 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 27 гектар, жайлым жер - 20164 гектар, су қорының жері – 4 гектар, басқада жерлер - 1082 гектар, босалқы жерлердің жалпы көлемі - 4482 гектар.

Қызылжар кенті Жаңаарқа ауданының шығыс бөлігіндегі Сарысу өзенінің аңғарында орналасқан, ол өз кезегінде Ұлытау облысының орталық бөлігінде орналасқан.

Таулы-далалық аймақ таулы-шалғынды-далалық, орташа ылғалды далалық және орташа құрғақ далалық кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа құрғақ, орташа ыстық, жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 360-390 мм. Орташа жылдық температура + 10. Салыстырмалы ылғалдылық - 68%. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс желдері басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/с.

Қызылжар кенті орталық Қазақстанның шөлді, жартылай шөлді және сирек таулы бөлігінде орналасқан.

Топырақ жамылғысының ерекшелігі - қара топырақтың қуаттылығы аз қабаты, топырақтың құрамында тез еритін тұздар көп, соның салдарынан қаралып отырған аумақтағы жерлердің көпшілігі сортаң топырақпен жабылған.

Өсімдіктер: Жобаланатын аумақ тынық, жартылай шөлді және сирек таулы жерлер. Өсімдіктер сирек кездеседі, құрғақшылыққа төзімді. Далалық жерлерде өсімдіктердің мынадай түрлері кездеседі: жусан, шөміш, жөке, тимофеевка, таволга, арпа, шай және басқалары.

Гидрография - Сарысу өзені екі өзеннің - Жақсы Сарысу мен Жаман Сарысу қосылысынан Ұлытау облысының Орталық бөлігінде қалыптасады, олардың арасында Жаңаарка кенті орналасқан, абсолюттік белгіде 479 м, Сарысу өзенінің жалпы ұзындығы 681 км.

Әкімшілік орталығы - Қызылжар кенті. Аудан орталығы Жаңаарқадан оңтүстік-шығысқа қарай 178,0 км жерде орналасқан.

Жер санаттары бойынша:

Кент жерінің жалпы ауданы 16982 га құрайды.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің жалпы көлемі – 16982 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 15 гектар, оның ішінде жайлым жер - 16329 гектар, оның ішінде су қорының жері – 142 гектар, оның ішінде басқада жерлер - 138 гектар, босалқы жерлердің жалпы көлемі -3052 гектар.

Орынбай ауылы Жаңаарқа ауданы Орынбай ауылдық округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде, Жаңаарқа кентінің аудан орталығынан 18 километр оңтүстік-шығыс бағытта орналасқан. Орынбай ауылдық округі Орынбай, Бидайық-2, Ақшағат елді мекендері кіреді.

Топырақ-өсімдік жамылғысы. Орынбай ауылының жобаланатын елді мекені орналасқан аумақта тұздалған далалық сортаңдығы бар ақшыл-каштан басым. Шөптер өте кедей, теңбіл, біртекті емес.

Гидрография - Жобаланатын Орынбай елді мекені орналасқан ауданның жерүсті су объектісі шығыстан ауылдан 3 км астам қашықтықта ағатын Құрманақ өзені болып табылады. Құрманақ өзені Сарысу өзенінің бассейніне жатады, Шет, Жаңаарқа аудандарының аумағы бойынша ағады. Бұлақтардың Ортау қаласының батыс беткейлерінен қосылуы бастау ретінде қабылданған, сол жақ сағадан Жанаарка кентінің маңындағы Жамансарыс өзеніне 7 км құяды. Өзеннің ұзындығы 73 км құрайды. Су жинау алаңы 1270 км2. Ұзындығы 4 км-ден кем, жалпы ұзындығы 10 км 8 өзен маңында. Жағалаулары жазық, арнасы қисық.

Жер санаттары бойынша:

Ауылдық округ жерінің жалпы ауданы 96855 гектарды құрайды.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 43300 гектар,ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 43300 гектар, егістік – 3309 гектар, шабындық – 1213 гектар, жайылым – 68048 гектар, бос жер – 980 гектар, басқада жерлер – 1120 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 40634 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 27 гектар,оның ішінде жайлым жер - 20152 гектар,оның ішінде су қорының жері – 4 гектар, оның ішінде басқада жерлер - 1082 гектар.

Елді мекен ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің жалпы көлемі - 27579 гектар, егістік – 6000 гектар, жайылым – 175000 гектар, елді мекеннің барлық жерлері – 36005 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 25 гектар, жайлым жер – 35229 гектар.

Талдыбұлақ ауылдық округі Жаңаарқа ауданының орталық бөлігінде Ескене өзенінің сол және оң жағалауын бойлай, таулы-дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты таулы сілтілі қара топырақты.

Гидрография: Құланөтпес, Құдайменді, Ескене, Жаманадыр ұзын өзендерінен тұрады, және көптеген Қошқарбай, Аққұнан, Үлкенбұлақ су көзі бұлақтары бар. Сонымен қатар Ақтасты су қоймасы орналасқан.

Әкімшілік орталығы - Талдыбұлақ ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 25,0 шақырым жерде орналасқан. Талдыбұлақ, Ақтасты, Алғабас елді мекендерінен тұрады.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 90755 гектар құрайды.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 59451 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі – 58876 гектар;

егістік – 7230 гектар, шабындық – 1717 гектар, жайылым – 46167 гектар, басқада жерлер – 4930 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 18909 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер - 67 гектар; жайлым жер - 17472 гектар, су қорының жері – 38 гектар, басқада жерлер - 1517 гектар.

Түгіскен ауылдық округі Жаңаарқа ауданының оңтүстк батыс бөлігінде Сарысу өзенінің сол жағалауын бойлай, дала және құрғақ дала аймақтарында орналасқан.

Дала аймағы шалғынды-дала, далалық орташа-ылғалды және далалық орташа-құрғақ кіші аймақтарға бөлінеді. Климаты орташа-құрғақ, орташа ыстық, жылдық орташа жауын-шашыны 360-390 мм. Орташа жылдық температурасы +10. Салыстырмалы ылғалдылығы - 68 %. Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек. Топырағы қара-қоңыр, оңтүстік қара топырақты, кәдімгі қара топырақты, оңтүстік қара топырақты, жай қара топырақты .

Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында орнықтайды, наурыз айының соңғы он күндігінде кетеді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130-150 күн.

Гидрография – Сарысу-Сөрті өзендерінің бассейні болып табылады. Сарысу, Сөрті өзендерінен және көптеген басқада су көзі бұлақтары бар Бозкөл, Қаракөл, Егіндібұлақ, Аяқбұлақ, Бүгілі, Көкөзек, Кенжебай-Самай, Қарасай, Қызылеспе.

Әкімшілік орталығы - Түгіскен ауылы. Аудан орталығы Жаңаарқа кентінен оңтүстік-батысқа қарай 130,0 шақырым жерде орналасқан. Түгіскен ауылы және Кенжебай-Самай елді мекенінен тұрады.

Жер санаттары бойынша:

Округ бойынша барлық жер көлемі 1522482 гектар алаңды алып жатыр.

Шаруа қожалықтарына тиесілі барлық жер көлемі - 452761 гектар;

ауыл шаруашылығы мақсатындағы пайдаланыстағы жалпы жер көлемі 528031 гектар;

шабындық – 2743.41 гектар, жайылым – 74017 гектар, бос жер – 954077 гектар, басқада жерлер – 1920 гектар (тау-тас, батпақ, екпеағаш су). Елді мекеннің барлық жерлері – 74017 гектар, оның ішінде құрлысқа бөлінген жер – 13,96 гектар, оның ішінде жайлым жер - 70158 гектар, басқада жерлер - 1920 гектар;

№	Елді мекендер	Ветеринариялық пункттер	Мал сою алаңы	Мал қорымдары
жоспарланған	салынған
1	Айнабұлақ	1			1
2	Ақтау	1	1
3	Ақтүбек	1			1
4	Жаңаарқа кенті	1	1		1
5	Байдалы би	1	1		1
6	Бидайық	1			1
7	М.Жұмажанов	1			1
8	Ералиев	1	1		1
9	Түгіскен	1	1
10	С.Сейфуллин	1
11	Қараағаш	1
12	Орынбай		1		1
13	Талдыбұдақ	1			1
14	Қызылжар	1
	Барлығы	13	6		9

Мәтін танысу мақсатында ұсынылған; ресми қолдану үшін Қазақстан Республикасы заңнамасының қолданыстағы редакциясымен салыстырыңыз.