Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2026 жылдың І жартыжылдығындағы заң шығару, құқықтық және талап-шағымдық-талап қою қызметінің қорытындылары

Заң жобалау қызметі

Бірқатар заңнамалық түзетулер қабылданды:

1) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 9 қаңтарындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне құрылыс саласын және тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуды жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (2026 жылдан бастап самосвалдармен жүк тасымалдауға салған тыйымды алып тастау, самосвалдарды жүктеу және қабылдауға салған тыйымдар мен жауапкершілік бойынша түзетулер);

2) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 9 қаңтарындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне цифрландыру, көлік және кәсіпкерлік мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (көлік оқиғаларын тергеу жөніндегі уәкілетті ұйымды құру бойынша түзетулер);

3) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 12 ақпанындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне күзет қызметі, тұрғын үй қатынастары және құқық қорғау қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (әскериленген теміржол күзетіне (ӘТЖК) тасымалдау процесіндегі барлық объектілерді үздіксіз күзету құқығын беру бойынша түзетулер);

4) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 7 сәуіріндегі «Халықаралық азаматтық авиация конвенциясының 50 а) бабына өзгеріс енгізуге қатысты Хаттаманы және Халықаралық азаматтық авиация конвенциясының 56-бабына өзгеріс енгізуге қатысты Хаттаманы ратификациялау туралы» ҚР Заңы;

5) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 11 маусымындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне оларды Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келтіру, Қазақстан Республикасының сайлау, прокуратура және әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (шағын сулар мен олардың тұрақтарына арналған базалар (құрылыстар) бойынша бақылау-қадағалау функцияларын ҚР ТЖМ-ге беру, сондай-ақ ҚР жаңа Конституциясын іске асыру бойынша түзетулер);

6) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 24 маусымындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жол қауіпсіздігін цифрландыру және жүргізушілерді дайындау саласындағы кәсіпкерлік қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (жол активтерінің бірыңғай цифрлық E-joldary платформасын енгізу, көлік-логистикалық сала мен пилотсыз көлік құралдарын модернизациялау, сондай-ақ Қазақстанда алдыңғы қатарлы әуе мобильділігі жобаларын іске асыру мәселелерін реттеу бойынша түзетулер);

7) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 24 маусымындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне машина жасау және көлік мәселелерін дамыту бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (салалық заңнамадағы ревизия (дебюрократизация) және артық регламенттеуді жою, сондай-ақ «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» ҚР Заңының жекелеген ережелерін халықаралық стандарттар мен FAA талаптарына сәйкес келтіру бойынша түзетулер);

8) «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы (Президенттің қолына ұсынылған, 2026 жылғы маусым) (Инфрақұрылым мен республикаішілік тасымалдың ұлттық операторы мәселелері бойынша түзетулер);

9) «Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Өзбекстан Республикасы Үкіметі арасындағы 2006 жылғы 4 қыркүйектегі Қазақстан-Өзбекстан мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттері туралы келісімге хаттамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» хаттаманы ратификациялау туралы» ҚР Заңы.

2026 жылдың І жартыжылдығында заң шығару қызметі аясында 14 құжат бойынша жұмыс жалғасуда, оның ішінде:

1 заң жобасы;

2 түзетулер пакеті;

11 халықаралық келісімдерді және оларға енгізілген өзгерістер хаттамаларын ратификациялау:

оның ішінде:

Құрылтайдың қарауына 6 құжат өтеді ((4 заң жобасы, соның ішінде 3 ратификация) және 2 түзету пакеті):

1. Жолаушыларды автомобиль көлігімен тасымалдау саласындағы кейбір мемлекеттік функцияларды өзін-өзі реттеуге беру мәселелері бойынша заң жобасы;
2. «1956 жылғы Жүктерді халықаралық жолмен тасымалдау туралы келісім Конвенциясын ратификациялау туралы» заң жобасы;
3. «2008 жылғы Жүктерді халықаралық жолмен тасымалдау туралы келісім Конвенциясына электрондық жүкқұжатқа қатысты қосымша хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасы;
4. «ҚР Үкіметі мен Түркменстан Үкіметі арасындағы 1997 жылғы 27 ақпандағы жолаушылар мен жүктерді халықаралық автомобиль көлігімен тасымалдау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасы.
5. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша Заң жобасы және оған ілеспе заң жобасы аясындағы азаматтық авиация саласындағы түзетулер ( бала билеттерінің төлемі бойынша шығындарды қысқарту, Көлік министрлігі қызметкерлерінің біліктілігін бюджеттен тыс қаражат есебінен арттыру, азаматтық авиацияда мемлекеттік бақылаудың жеке тәртібі);
6. Жеке инвеститорлардың көппәтерлі тұрғын үйлерді (МЖС) салуын реттеуге бағытталған түзетулер.

Үкіметтің 2027 жылға арналған заң жобалау жұмыстарының жоспарында Көлік министрлігінің заң жобаларын әзірлеу қарастырылмаған.

Министрліктің жұмысында 8 ратификация бар:

1. ҚР және Армения Үкіметтері арасындағы 2006 жылғы 6 қарашадағы халықаралық автомобиль қатынасы туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Хаттаманы ратификациялау туралы;
2. ҚР Үкіметі мен Өзбекстан Республикасы Үкіметі арасындағы 2006 жылғы 20 наурыздағы халықаралық автомобиль қатынасы туралы келісімге толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы Хаттаманы ратификациялау туралы;
3. ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасында теміржол көлігі мен инфрақұрылымын, автомобиль жолдарын, сондай-ақ ҚР мен РФ арасындағы мемлекеттік шекара арқылы автомобиль және теміржол өткізу пункттерін дамыту саласында өзара іс-қимылды ұйымдастыру туралы келісімді ратификациялау туралы;
4. Тәуелсіз Мемлекеттер Достығына мүше мемлекеттердің азаматтық кеме жасауды және кеме толықтырғыш жабдықтарын өндіруді дамытудағы ынтымақтастығы туралы Келісімді ратификациялау туралы;
5. ҚР Үкіметі мен Моңголия Үкіметі арасында авиациялық іздеу және құтқару саласындағы ынтымақтастық туралы келісімді ратификациялау туралы;
6. 1965 жылғы Халықаралық теңіз кемелдігін жеңілдету жөніндегі Конвенцияны ратификациялау туралы;
7. ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы Қазақстан-Ресей мемлекеттік шекарасы арқылы «Сырым» (ҚР) және «Маштаково» (РФ) өткізу пункттері арасындағы Таловая өзені арқылы өтетін автомобиль көпірі мен оған баратын жолдарды реконструкциялау, күрделі жөндеу, жөндеу (ағымдағы жөндеу) және күтіп ұстау тәртібі туралы келісімді ратификациялау туралы;
8. Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Қырғыз Республикасы Үкіметі арасындағы 2003 жылғы 25 желтоқсандағы мемлекеттік шекара арқылы өткізу пункттері туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы Хаттаманы ратификациялау туралы.

Заңға тәуелді актілер бойынша

Есепті кезеңде 58 НҚА қабылданды, оның ішінде 21 ҚР Үкіметінің қаулысы (ҚҚ) және 37 бұйрық, оның ішінде:

ҚР Премьер-Министрінің өкімдерін іске асыру бойынша – 29 бұйрық;

НҚА әзірлеу жоспары бойынша – 0 бұйрық ( КЖВТ – 9 (1-еуі ӘДМ-де келісуде);

Жоғары мемлекеттік органдардың, лауазымды тұлғалардың тапсырмасы бойынша – 12 ҚР Үкіметінің қаулысы, 12 бұйрық.

Бұдан бөлек, 277 сыртқы НҚА жобасы қаралды, оның ішінде 5 Президент жарлығы, 95 ҚР Үкіметінің қаулысы, 3 әкімдік қаулысы, 43 Премьер-Министр өкімі, 114 бұйрық және 17 мемлекеттік тіркеуге жатпайтын НҚА.

Бүгінгі таңда министрліктің жұмысында 72 жоба бар ( 26-ҚР Үкіметінің қаулысы; 46-бұйрық).

Министрліктің НҚА әзірлеу жоспары бойынша

2026 жылы 36 НҚА қабылдау қарастырылған ( бұйрықтар – 36). Бүгінгі таңда Жоспардың орындалуы бойынша жағдай келесідей:

1. Мерзімінде орындалды: 0 бұйрық. Анықтама үшін: КЖВТ-9 (І тоқсан).
2. Мерзімі бұзылған бойда орындалды: 0 бұйрық.

Анықтама үшін: КЖВТ-9 (І тоқсан).

2026 жылға арналған НҚА жоспары министр м.а. 2025 жылғы 14 қарашадағы № 386 бұйрығымен бекітілген, ол 36 НҚА-ны ( 36 бұйрық) қамтиды.

ҚР Премьер-Министрінің өкімдерін іске асыру

Есепті кезеңде ҚР Премьер-Министрінің 4 өкімін іске асыру шеңберінде Министрлік 74 НҚА жобасы бойынша тиісті жұмыстар жүргізеді, оның ішінде келесі мақсаттарда қабылдануы жоспарланған 4 Үкімет қаулысы және 70 бұйрық:

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2025 жылғы 26 желтоқсандағы № 201-өкімінің «Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 17 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне әкімшілік әділеттілік, нормативтік актілер шығару және заң көмегін ұйымдастыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» өкімінің 2-тармағы бойынша, орындалу мерзімі ақпан айы, ол әзірленді (ПИ-125258), НҚА 17.03.2026 ж. № 38164 мемлекеттік тіркеуден өтті;

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2026 жылғы 13 мамырдағы № 71-өкімінің «Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 9 қаңтарындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне цифрландыру, көлік және кәсіпкерлік мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және «Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңдарын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» өкімінің 62 тармағы бойынша, оның ішінде 2 Үкімет қаулысы және 60 бұйрық, орындалу мерзімі осы жылдың мамыр айы, қазіргі уақытта 28 НҚА қабылданды, ҚР Үкіметі Аппаратының жетекшісі – Премьер-Министрдің орынбасары Г.Т. Қойшыбаевтың 06.06.2026 ж. № 22-06/03-507 тапсырмасының 5-тармағымен мерзімі 2026 жылдың маусым айына дейін ұзартылды, мерзімді ұзарту туралы хат қайта бастамаланды;

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2026 жылғы 19 маусымдағы № 97-өкімінің «Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 19 мамырдағы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңдарын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» өкімінің 7 тармағы бойынша, орындалу мерзімі осы жылдың шілде-тамыз айлары, НҚА әзірлеу жүргізілуде;

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2026 жылғы 29 маусымдағы № 102-өкімінің «Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 24 маусымдағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ғылым, ғылымды қажет ететін аумақтар, әлеуметтік қамсыздандыру, білім беру, денсаулық сақтау және әскери қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» өкімінің 2 тармағы бойынша, орындалу мерзімі осы жылдың тамыз айы, НҚА әзірлеу жүргізілуде.

Заңға тәуелді актілерді әзірлеу және қабылдауға, 2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясын іске асыру бойынша, 2026 жылғы 11 маусымдағы № 306-VIII «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне оларды Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келтіру, Қазақстан Республикасының сайлау, прокуратура және әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы аясында Министрлік 2 НҚА жобасын (ПИ-129290, ПИ-129636) әзірледі, олар қазіргі уақытта ҚР ӘДМ-де келісуде.

«Ашық нормативтік құқықтық актілер» порталы

Есепті кезеңде Министрлік нормативтік құқықтық актілерді әзірлеуші ретінде «Ашық НҚА» порталына көпшілік талқылау үшін 76 жоба орналастырды.

Оның ішінде: ҚР Үкіметінің қаулысы – 7, бұйрықтар – 58, келісімдер – 2, ӘРВ – 9.

«Ашық НҚА» порталында жарияланған әзірленген жобалар көпшілік талқылаудың толық процесінен өтті, барлық келіп түскен түсініктемелер бойынша мазмұны толық жауаптар берілді, қорытынды бойынша жобалар мұрағатқа орналастырылды.

Жалпы, Министрлік ҚР Әділет министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 30 қыркүйектегі № 849 бұйрығымен бекітілген Ашық нормативтік құқықтық актілердің интернет-порталында заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің жобаларын орналастыру және көпшілікпен талқылау қағидаларының нормалары қатаң сақталуда.

Құқықтық қамтамасыз ету

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 121 жеке қолданыстағы құқықтық бұйрықтың қабылдануы қамтамасыз етілді.

Есепті кезеңде келесі құжаттар жасалды (мемлекетішілік рәсімдерге жіберілді):

75 мемлекеттік сатып алу туралы шарт;

11 халықаралық шарт;

Министрліктің қызметіне қатысты мәселелер бойынша 149 құқықтық қорытынды және басқа да құжаттар дайындалды/келісілді.

570 құжатқа жауап дайындалды, оның ішінде 118 директивтік, ҚЖҚ (ДСП) – 8;

Жеке және заңды тұлғалардың 18 өтініші қаралып, жауап берілді.

Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің 52 бірлестігін аккредитациялау жүргізіліп, сараптамалық кеңеске қатысуы қамтамасыз етілді.

Құқықтық жалпыға бірдей оқыту жұмыстары жоспарлы түрде жүзеге асырылуда. 2026 жылы 10 лекция өткізілді.

Талап-арыз қою жұмысы

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Министрлік 125 сот ісіне тартылды, оның ішінде:

Орталық аппарат (ОА) 30 сот ісі (талап қоюшы ретінде – 5; жауапкер ретінде – 18; үшінші тұлға ретінде – 7).

Комитеттер 95 сот ісі:

КАТТК – 34 (талап қоюшы/жауапкер), үшінші тұлға ретінде – 15;

КАД – 8 (талап қоюшы/жауапкер), үшінші тұлға ретінде – 3;

КГА – 11 (талап қоюшы/жауапкер), үшінші тұлға ретінде – 13;

КЖВТ – 7 (талап қоюшы/жауапкер), үшінші тұлға ретінде – 4.