Талдамалық анықтама сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша Айыртау ауданы Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қызметінде Солтүстік Қазақстан облысы" 2025 жылғы 25 мамыр мен 2026 жылғы 30 маусым аралығында.

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына және "Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы 2021 жылғы 7 сәуірде бекіткен"сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау объектісі" Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты " коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қызметі болып табылады.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мақсаты – Арықбалық ауылдық округі әкімінің 2026 жылғы 25 мамырдағы №19-ө Өкімі "сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы" жұмыс тобы құрылды.

2025 жылғы 25 мамырдан 2026 жылғы 30 маусымға дейінгі кезеңді талдайды. "Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты" КММ өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік құқықтық актілерге, сондай-ақ "Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты"коммуналдық мемлекеттік мекемесі туралы Ережеге сәйкес жүзеге асырады.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу бағыты:

1.Әкімаппаратыныңқызметінеқатыстынормативтікқұқықтықактілердесыбайлас жемқорлықтәуекелдерінанықтау.

2. Әкімаппаратыныңұйымдастыру-басқаруқызметінде сыбайлас жемқорлықтәуекелдерінанықтау."Әкімаппаратыныңқызметінеқатыстынормативтікқұқықтықжәнеқұқықтықактілердегісыбайласжемқорлықтәуекелдерінанықтау"бағыты бойынша:

Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі; Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі; Қазақстан Республикасының Салық кодексі; Қазақстан Республикасының Жер кодексі; Қазақстан Республикасының Әкімшілік кодексі; Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;

- Қазақстан Республикасының заңдары, "құқықтық актілер туралы", "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы", "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы"," Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызмет туралы","Мемлекеттік қызметтер туралы".

Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша ережелер белгіленбеген: - аппарат мамандарының өз қалауы бойынша шешім қабылдауына ықпал ететін, - жеке және заңды тұлғалардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыруы кезінде кедергілер жасауға ықпал ететін, - нормативтік құқықтық актілерді өз бетінше түсіндіруге мүмкіндік туғызатын құқықтық олқылықтар. Дискрециялық өкілеттіктер мен нормалардың болуы белгіленбеген.

Екінші бағыт бойынша ішкі талдау Арықбалық ауылдық округі әкімі аппаратының ұйымдастыру-басқару қызметінде жүргізілді:

1. Мемлекеттіксатып алуды өткізусапасы;

2.Мемлекеттік қызмет көрсету сапасы;

3.Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау сапасы;

4.Қызметтік этиканы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама нормаларын сақтау;

5.Персоналды басқару тиімділігі;

6. Талдаупәнінентуындайтынөзге де мәселелер.

1.Жұмыстобы 2025 жылғы 25 мамыр мен 2026 жылғы 30 маусым аралығында Мемлекеттік сатып алу саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне талдау жүргізді.

Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу "мемлекеттік сатып алу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес ішкі талдаумен жүзеге асырылады, мыналар белгіленген:

1.1 ауылдық округ әкімінің аппараты тек қана электрондық форматта шарт жасасады. Шарттар жасасудың электрондық форматы веб-порталда сатып алынатын тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша толық және шынайы ақпаратты қалыптастыруға және олардың орташа сатып алу бағаларын айқындауға мүмкіндік берді. Белгіленген диапазоннан асатын бағалар бойынша шарт жасалған жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесі автоматты түрде іске қосылады, бұл тексеру жүргізу үшін негіз болып табылады.

1.2 Мемлекеттік сатып алуды уақтылы өткізу үшін мемлекеттік сатып алудың алдын ала жылдық Жоспары институты енгізілді. Тапсырыс берушілерге тиісті бюджеттік комиссияның оң қорытындысы негізінде бюджет бекітілгенге дейін мемлекеттік сатып алуды жүргізуге мүмкіндік берілді.

1.3 техникалық ерекшелікті нақты өнім берушіге сәйкестендіру мүмкіндігін болдырмау үшін әлеуетті өнім берушілерге техникалық ерекшелікпен алдын ала танысуға және қажет болған жағдайда конкурстық құжаттаманың "мүмкін емес" шарттарына дау айтуға мүмкіндік беретін алдын ала талқылау институты енгізілді. Бұл талқылау рәсімі 10 күн ішінде веб-портал арқылы ашық өткізіледі.

1.4 өтінімдердің негізсіз қабылданбауына жол бермеу мақсатында Заңда мынадай нормалар бар: біріншісі, сатып алуға қатысушыларға өтінімдерді ашқаннан кейін құжаттарды өзара қарау мүмкіндігі беріледі, бұл оларға тапсырыс берушілер қабылдаған шешімдердің негізділігін бағалауға мүмкіндік береді, екіншісі, заңда тапсырыс берушілердің өтінімдерді қабылдамау себептерін растайтын құжаттарды көрсете отырып, егжей-тегжейлі және нақты сипаттау міндеті белгіленеді.

Бір көзден сатып алуға қойылатын талаптар күшейтілді. Тапсырыс берушілер сатып алуды бір көзден жүзеге асыру қажеттілігін негіздеуі тиіс. Көбінесе тікелей қорытынды арқылы бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу мынадай жағдайларда жүзеге асырылады:

1) электрмен жабдықтау қызметтерін сатып алу немесе электр энергиясын кепілді жеткізушімен электр энергиясын сатып алу-сату;

2) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген бағалар, тарифтер бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу;

3) сатып алынатын тауарларға, көрсетілетін қызметтерге қатысты айрықша құқықтары бар адамнан зияткерлік меншік объектілері болып табылатын тауарларды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу;

4) Егер құндық мәндегі осындай біртекті тауарлардың жылдық көлемі айлық есептік көрсеткіштің, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің жүз еселенген мөлшерінен аспаса, егер құндық мәндегі осындай біртекті жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің жылдық көлемі айлық есептік көрсеткіштің бес жүз еселенген мөлшерінен аспаса, ал аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерінің аппараттары үшін біртекті тауарларды сатып алу республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің үш мың еселенген мөлшерінен аспайды;

Осындай сатып алу қорытындылары бойынша өнім берушіні таңдау негіздемесімен және жасалған шарттың бағасымен есеп дайындалады, ол веб-порталда орналастырылады.

1.6. Рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз ету шеңберінде Заңмен мемлекеттік сатып алудың 100% - ы электрондық форматқа ауыстырылды. Мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспары Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында айқындалатын тәртіппен және нысанда нақтыланады және бекітіледі, өзгерістер есепті кезең ішінде енгізіледі.

1.7 жүргізілген талдау нәтижелері бойынша ауылдық округ әкімі мен бухгалтерінің жақын туыстарының, жұбайларының немесе жекжаттарының әлеуетті өнім берушілерін Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру, өткізілетін Мемлекеттік сатып алуға қатысу кезінде үлестес болу фактілері анықталған жоқ.

Осылайша, электрондық шарттарды және Мемлекеттік сатып алуды оңайлатуға және ашықтыққа бағытталған бірқатар басқа нормаларды енгізу сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша азайтуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, тапсырыс берушінің тікелей шарт жасасу жолымен бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүргізу құқығы өнім берушімен алдын ала сөз байласу бойынша Тапсырыс берушінің көрінеу көтерген бағасы бөлігінде сыбайлас жемқорлық тәуекелін қамтиды.

2. Ауылдықокруг әкімі Мемлекеттікқызметкөрсетедіауылдықелдімекендердетұратынадамдарға:Арықбалық,Целинное,Горный,АғынтайБатыр,ҚарасайБатыр,Баян.Мемлекеттікқызметкөрсетудібақылаубойыншажауаптытұлғатағайындалды, ай сайынғыішкібақылаужүргізіледі.

Сәйкес мемлекеттік қызметтер тізілімі Ауылдық округ әкімі 5 Мемлекеттік қызмет нәтижелерін қабылдауды және беруді жүзеге асырады :

1. "Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге шешім беру";
2. "Кенттің ауылдың жерінен жер учаскесін беру" ;
3. "Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықтарды сатып алу";
4. "Жер учаскесін жеке меншікке біржолғы немесе бөліп-бөліп сату" ;

5."Жер учаскесін алуға кезекке қою";

Мемлекеттік қызметтер электрондық немесе қағаз түрінде көрсетіледі . Тізілімге сәйкес 2025 жылғы 25 мамыр мен 2026 жылғы 30 маусым аралығында. Мемлекеттік қызмет көрсетуге өтініш қаралды .35

Электрондық түрде "Е-лицензиялау"порталы арқылы

"Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге шешімдер беру-.2

"

Сауда- саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықтарды қағаз түрінде сатып алу -32. "

Жер

учаскесін жеке меншікке біржолғы немесе бөліп -бөліп сату" өтініш. " Ауыл кентінің жерінен жер учаскесін беру ".1

Қорытынды: сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ-қызметтер өтеусіз көрсетіледі, мемлекеттік қызметтер регламенті стендте орналастырылған, мемлекеттік қызметтер көрсету қолданыстағы заңнамаға сәйкес қатаң түрде жүзеге асырылады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің стандарты мен регламентінде өтініш беру үшін қажетті құжаттардың толық тізбесі, құжаттарды қабылдаудан бас тарту және Мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту үшін негіздердің тізбесі айқындалған. Осыған байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелі аз. Мемлекеттік қызмет көрсету үшін құжаттарды қабылдау ауылдық округ мамандарына жүктелген.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелін барынша азайту мақсатында кәсіби біліктілік деңгейін арттыру, мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің стандарттары мен регламенттерін зерделеу, мемлекеттік көрсетілетін қызметтің сапасын және көрсетілетін қызметті алушылардың қанағаттану деңгейін арттыру мақсатында мемлекеттік қызмет көрсетудің өзге де қатысушыларымен тұрақты өзара іс-қимылды жүзеге асыру қажет

3. 2025 жылғы 25мамыр мен 2026жылғы30маусымаралығындағыкезеңдеауылдықокругәкімініңаппаратынаазаматтардан18өтініш түсті 11-жекетұлғалар, 7-заңды;

Әкімшілікакт қабылданды -2

Авторғажауап -13

Тоқтатылды-2

Өтініш -5

Ұсыныс-3

Басқалары10

8-жеке қабылдауда. Барлық өтініштер уақтылы қаралды, 4 өтініш бойынша түсініктемелер берілді, оның 4-і ауызша түсіндірілді. Бірегей нөмірі көрсетілген талондар уақтылы беріледі. Жеке және заңды тұлғалардың хаттарын, өтініштерін қабылдау және жіберу жөніндегі функциялар нормативтік құқықтық актілермен жеткілікті реттелген және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне мүмкіндік бермейді.

Қорытынды: сыбайлас жемқорлық тәуекелдері хат-хабарларды, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қабылдайтын қызметкерлердің жеке кәсіби және этикалық қасиеттерімен байланысты болуы мүмкін. Осыған байланысты әкім аппараты қызметкерлерінің маңызды қасиеттері кәсіпқойлық, стресске төзімділік, жанжалды жағдайларда әрекет ете білу болып табылады.

4. Қызметтікэтиканыжәне сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманормаларын сақтау.Әкімаппаратында мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптар,мемлекеттікқызметшімәртебесінебайланыстышектеулерқатаңсақталады, Әдепкодексініңжәнесыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманыңталаптарысақталады.

Талдау жүргізу кезінде Әдеп кодексінің және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың нормаларын сақтауға байланысты тәуекелдердің туындау жағдайларын растау табылған жоқ.

Ауылдық округ әкімі аппаратының барлық қызметкерлері Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу Комитетінің тексерісінен өтті. Мемлекеттік қызметшілерге соттылық қолданылмады. Мүдделер қақтығысының болу фактілері анықталған жоқ.

- "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" 2026 жылғы 19 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабы мүдделер қақтығысын реттеуді көздейді .

Жақын туыстары (ата-аналары (ата-аналары), балалары, асырап алушылары, асырап алушылары, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, аталары, әжелері, немерелері) немесе жұбайы (зайыбы) атқаратын лауазымға тікелей бағынысты бос лауазымдарға орналасу кезінде аффилиирлену фактілері анықталған жоқ. Қызметкерлер тұрақты жұмыс істейді, сондай-ақ қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдардың бұзылуы анықталған жоқ.

Ауылдық округ әкімі аппаратының мемлекеттік қызметшілеріне қатысты жағымсыз материалдарды анықтау үшін бұқаралық ақпарат құралдарына мониторинг жүргізілді. Зерттелетін кезеңде теріс материалдар анықталған жоқ.

Қорытынды. Арнайы комиссияны қарастыру қажет, оның негізгі функциясы қызметкерлердің мүдделері мен аффилиирленуін бақылау болады.

6. "ҚазақстанРеспубликасының2015-2025жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсыстратегиясытуралы"ҚазақстанРеспубликасыПрезидентінің2022жылғы02ақпандағы№802Жарлығын іске асырумақсатындамынадай іс-шараларөткізілдіжәнекөзделген:

- селолық округ әкімі аппаратының құзыретіне кіретін мәселелер бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында жағымсыз материалдарға реакцияға мониторинг жүргізілді ; -ауылдық округ әкімінің 2017 жылғы 03 ақпандағы 03-ө өкімімен "Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты"мемлекеттік мекемесінің мемлекеттік қызметшілерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мінез-құлық стандарты бекітілді ;

- сыбайлас жемқорлық туралы заңнама бойынша стенд тоқсан сайын жаңартылып отырады. - жұртшылықтың сенімін қамтамасыз ету, азаматтардың заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау, сондай-ақ лауазымдық және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтау мақсатында ауылдық округ әкімінің аппараты тоқсан сайын аудандық газетке сенім телефоны туралы хабарландыруды басып шығарады (2025 жылғы 25 мамыр мен 2026 жылғы 30 маусым аралығында). Сенім телефонына қоңырау түскен жоқ;

- сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнаманың нормаларын, ауылдық округ әкімі аппаратының функционалдық қызметіне қатысты заңдарды түсіндіру бойынша жалпыға бірдей құқықтық оқыту жүргізуді ұйымдастыру;

"Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты" КММ туралы ережеде рұқсат беру және бақылау функцияларын іске асыру көзделмеген. Бақылау функциясы жұмыскерлердің еңбек тәртібін, әдеп нормаларын сақтауын бақылау бөлігінде ауылдық округ әкімі аппаратының ұжымы ішінде іске асырылады, бұл функция өзге де жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қозғамайды.

Ішкі талдау нормативтік құқықтық актілерде мемлекеттік органның функциялары, орындау мерзімдері, іс-әрекеттерді жүргізу және іс-әрекеттерді шектеу әдістері қатаң айқындалғанын, бұл актілерде жазылғаннан басқа мәселелерді шешудің өзге де тәсілдерін қолдануға мүмкіндік бермейтінін, сондықтан сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасау қаупін болдырмайтынын анықтады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде жұмыс тобы "Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты" КММ қызметінде тәуекелдер анықталған жоқ деген қорытындыға келді.

"Арықбалық ауылдық округі әкімінің аппараты" КММ қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтауға жол бермеу және жою мақсатында жұмыс тобы ұсынымдар дайындады : 1.Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын зерделеуді, кәсіптік даярлық деңгейін арттыруды жалғастыру;

2.Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет деңгейін арттыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды сақтау жөніндегі жұмысты жалғастыру;

3.Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердіңстандарттарыменрегламенттерінзерделеудіжалғастыру.

4.Қолданыстағы заңнама нормаларының талаптарын қатаң сақтауды қамтамасыз ету.

Жұмыстобының жетекшісі ____________ Семенова С. И.

Жұмыстобының хатшысы: ____________ Ищак И. А.

Жұмыстобының мүшесі ____________ Климкин Г. А.

ұмыстобының мүшесі ____________ Жакишева Н.В.

ұмыстобының мүшесі ____________ Искра Г. А.

Қарастырылды: Ауылдық округ әкімі__________ А. А. Әшімов